การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 1. ทุ ก คนกิ น อาหารครบ 3 ( เชา กลางวัน เย็น )
มื้ อ
ขอแนะนําเพิม่ เติม 1. กินอาหารเชา และจัดเตรียม อาหารไวกินในตอนกลางวัน เมื่อตองออกไป ทํางาน และกลับมากินอาหารเย็น 2. ปลูกผักสวนครัว มีการเลี้ยงสัตว เพื่อนํามาประกอบอาหาร 3. อาหารทัง้ 3 มื้อ ตองเปนอาหารที่ สะอาดปราศจากสิ่งที่เปนพิษและเชื้อโรคเจือ ปน
ประโยชนที่ไดรับ การกินอาหารชวยทําใหรางกาย ไดรับพลังงาน การทํางานหนักทําใหเรา สูญเสียพลังงาน ดังนัน้ ในวันหนึ่งๆผูทตี่ อง ทํางานหนักและเปนเวลานานเชน อาชีพ เกษตรกร ชาวนา ชาวสวน ชาวไร จึงควร ไดรับอาหารในปริมาณที่เหมาะสมกับความ ตองการของรางกาย ทําใหสามารถทํางาน ไดอยางมีประสิทธิภาพโดยไมกอใหเกิด อันตราย หรืออุบัติเหตุตางๆ ได การทํางาน ในขณะที่มีอาการหิว อาจนําไปสูความเรงรีบ ในการทํางาน สงผลใหงานที่ทํามีความ ผิดพลาด และทําใหเกิดอุบัติเหตุจากการ ทํางานรวมถึงทําใหเกิดโรคกระเพาะอาหาร ได
ขอควรจํา การกินอาหารทั้ง3 มื้อ (เชา กลางวัน เย็น) จะทําใหไดรับพลังงานเพียงพอตอ ความตองการของรางกายเมื่อทํางานก็ไม เกิดอาการหิวทําใหสามารถทํางานไดอยางมี ประสิทธิภาพไดปริมาณงานมากและลด อุบัติเหตุจากการทํางาน
ทําอยางไร 1. กินอาหารใหครบ 3 มื้อ อันประกอบดวย เชา กลางวันและเย็น 2. กินอาหารใหครบ 5 หมูในแตละ วัน ไดแก ขาว ไขมัน เนื้อสัตว ผักและผลไม
10
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND
รูปที่ 1-1 กินอาหารครบ 3 มื้อ เชา กลางวัน เย็น
รูปที่ 1-2 สําหรับอาหารมื้อกลางวัน อาจนําอาหารไปจากบาน
11
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 2. อาหารที่กินในแตละวันครบ 5 หมู ไดแก ขาว ไขมัน เนื้อสัตว ผัก ผลไม
ขอแนะนําเพิ่มเติม 1. การเลี้ยงสัตวหรือปลูกผักผลไมไว ในบริเ วณบาน นอกจากจะสามารถใชเป น แหล ง อาหารแล ว ยั ง เป น การประหยั ด ค า ใช จ า ยในบ า น และยั ง ปลอดภั ย จาก สารเคมี ซึ่ ง อาจปนเป อ นมากั บ พื ช ผั ก หรื อ เนื้อสัตวตางๆที่ซื้อมากินได 2. การขาดวิตามิน เปนสาเหตุของ โรคหลายชนิด เชน การขาดวิตามินเอ ทําให มีปญ หากับการมองเห็น การขาดวิตามิน ซี ทํ า ให เ กิ ด โรคลั ก ป ด ลั ก เป ด หรื อ เลื อ ดออก ตามไรฟน เปนตน เปนที่ทราบดีวา ผักและ ผลไม จั ด เป น อาหารประเภทที่ ใ ห วิ ต ามิ น มากมายหลายชนิด เพราะฉะนั้นจึงควรกิน ผักและผลไมเปนประจํา
ประโยชนที่ไดรับ การกินอาหารครบ 5 หมู ไดแก ขาว ไขมั น เนื้ อ สั ต ว ผั ก และผลไม จะทํ า ให รางกายไดรับสารอาหารครบถวน สารอาหาร จากอาหารในแต ล ะหมู จ ะให ป ระโยชน ต อ รางกายแตกตางกัน เชน เนื้อสัตวซึ่งจัดอยูใน กลุมของโปรตีนจะใหสารอาหารที่นําไปใชใน การซ อ มแซมส ว นที่ สึ ก หรอไขมั น จะให พลังงานในปริมาณสูง เปนตน เพราะฉะนั้น การกินอาหารครบทุกหมูในแตละวันจะชวย ส ง เสริ ม ให ร างกายมี สุ ข ภาพแข็ ง แร ง ปราศจากโรคภัยไขเจ็บ สามารถทํางานได อยางเต็มที่
ขอควรจํา ควรกินอาหารในแตละมื้อใหมีความ หลากหลาย เพื่อใหไดสารอาหารที่แตกตาง กั น และมี คุ ณ ประโยชน ค รบถ ว นตามที่ รางกายตองการ
ทําอยางไร 1. ในแต ล ะวั น ควรกิ น อาหารให ครบทุกหมู คือ ขาว ไขมัน เนื้อสัตว ผักและ ผลไม 2. เลี้ยงสัตว เชน ปลา ไก ไขเพื่อ เปนแหลงอาหารของครอบครัว 3. ปลู ก ผั ก สวนครั ว ซึ่ ง ทํ า ให เ รา สามารถมีผักรับประทานตลอดป
12
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND
รูปที่ 2-1 กินอาหารครบ 5 หมู อันไดแก ขาว ไขมัน เนื้อสัตว ผัก ผลไม ในแตละวัน
รูปที่ 2-2 สงเสริมใหมีการเลี้ยงสัตวหรือปลูกผักสวนครัว เพื่อใชเปนแหลงอาหาร และยังชวยประหยัดคาใชจาย อีกดวย
13
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 3. มีการเก็บอุปกรณเครื่องครัว ให เปนที่เปนทางและสูงจากพื้น
ขอแนะนําเพิ่มเติม 1. เก็ บ อุ ป กรณ ที่ ใ ช ใ นการกิ น อาหาร เช น จาน ช อ น ชาม ในที่ ที่ ส ะอาด ปราศจากสัตวนําโรคตางๆ เชน ตูที่สะอาดไม อับชื้น 2. ระวั ง อย า ให ถ าดที่ ใ ช ร องคว่ํ า อุปกรณเครื่องครัว หรืออุปกรณที่ใชในการ กิ น อาหาร มี น้ํ า ขั ง เพราะจะเป น แหล ง เพาะพันธุยุงและเชื้อโรคได
ประโยชนที่ไดรับ การเก็บเครื่องครัวอยางเปนระเบียบ เป น ที่ เ ป น ทาง ช ว ยให ส ามารถหยิ บ ใช ไ ด สะดวก ประหยั ด เวลาในการค น หาเมื่ อ ตองการใช การเก็บอุปกรณเครื่องครัวไวสูง จากพื้ นใหพน จากมื อเด็กเล็ก เป น การชวย ปองกันอันตรายหรืออุบัติเหตุที่อาจจะเกิดขึ้น ได เชน ลื่นลม บาดเจ็บจากของมีคมตางๆ และนอกจากนี้ยังชวยรักษาความสะอาดของ ภาชนะ อุปกรณ ตางๆซึ่ งสะอาดแลวใหพน จากการปนเปอนของฝุนละออง สัตวนําโรค บางชนิดเชน แมลงสาบ หนู เปนตน
ขอควรจํา ห มั่ น ดู แ ล เ ก็ บ รั ก ษ า อุ ป ก ร ณ เครื่ อ งครั วในที่ ที่ ส ะอาดและเก็บ อย า งเป น ระเบียบ เปนที่เปนทาง ควรใหอยูในระดับสูง จากพื้นในระดับที่เหมาะสม
ทําอยางไร 1. เครื่อ งครั วเครื่องใช ชนิด ที่มี หู แขวน เชน หมอ กระทะ ใหแขวนบนราวตะปู ที่ตอกติดกับผนังที่สะอาดสูงจากพื้นไมนอย กวา 60 เซนติเมตร โดยนําสวนที่ใชใสอาหาร หันเขาผนัง 2. เครื่องครัวเครื่องใช ชนิดที่ไมมี หูแขวนเชน ทัพพี ตะหลิว เก็บใหเปนระเบียบ นําดามจับหันไปในทิศทางเดียวกัน หรือใส ตะกราโปรง 3. จาน ชามหรือแกวใหคว่ําไวบน ตะแกรง หรือตะกราที่สะอาด
14
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND
รูปที่ 3-1 มีการจัดเก็บอุปกรณเครื่องครัว เปนที่เปนทาง และ สูงจากพื้น
รูปที่ 3-2 มีการใชช้นั สําหรับวางสิ่งของ อุปกรณ เครื่องครัว เครื่องใช ตางๆ เพื่อประหยัดเนื้อทีใ่ ชสอย
รูปที่ 3-3 ระวัง อยาใชเกิดน้ําขัง ในบริเวณ ที่คว่ําจาน ชาม ควรหมั่นดูแล ใหสะอาดอยูเสมอ
15
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 4.
มีที่เก็บอาหารเหลือที่มิดชิด
ขอแนะนําเพิ่มเติม จั ด เตรี ย มตู กั บ ข า วไว เ ก็ บ อาหารที่ เหลือ พรอมกับดูแลเรื่องความสะอาดของตู กับขาวอยางสม่ําเสมอ
ประโยชนที่ไดรับ การจั ด เก็ บ อาหารที่ เ หลื อ ไว อ ย า ง มิดชิดเปนการปองกันแมลงวันหรือสัตวตางๆ เพราะสัตวเหลานี้อาจกอใหเกิดโรครายแรง ได นอกจากนี้การเก็บอาหารเหลือบางชนิด อย า งเหมาะสม จะเป น การยื ด อายุ ข อง อาหารได ทําใหเรากินอาหารชนิดนั้นไดนาน ขึ้น
ขอควรจํา เก็ บ อาหารเหลื อ อย า งมิ ด ชิ ด และ กอนจะนําอาหารที่เหลือมากินควรนํามาอุน ดวยความรอน เพื่อฆาเชื้อโรคบางชนิดที่เปน อันตรายตอรางกาย
ทําอยางไร 1. เมื่อกินอาหารแลวเหลือ ใหนํา อาหารใสตูกับขาว หรือใชฝาชีครอบอาหาร เหลานี้ไว และตั้งวางสูงจากพื้นอยางนอย 60 เซนติเมตร 2. กอนที่จะนําอาหารที่เหลือมากิน ควรนํามาอุนหรือผานความรอนอีกครั้ง
16
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND
รูปที่ 4-1 ปดหรือครอบ อาหารที่เหลืออยางมิดชิด
รูปที่ 4-2 จัดใหมตี ูสําหรับใสกับขาว อยางมิดชิด พรอมกับดูแลรักษาความสะอาดอยางสม่ําเสมอ
17
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND ขอแนะนําเพิ่มเติม 1. พยายามสลับทายืน-นั่งทํางาน หรื อ ประกอบอาหารและให มี ค วามสู ง ใน ระดับขอศอก อยายืนหรือนั่งเพียงอยางเดียว เพราะจะทําใหเกิดความเมื่อยลาได 2. ควรใช โ ต ะ เก า อี้ ที่ แ ข็ ง แรง ทนทาน เพื่อปองกันอุบัติเหตุจากการทํางาน บานได
5. มีเตาและที่ประกอบอาหาร สูงระดับเอว ประโยชนที่ไดรับ การทํ า งานในระดั บ เอวหรื อ ระดั บ ขอศอก ซึ่งถูกจัดใหเปนระดับการทํางานที่ เหมาะสม เพราะการทํางานในความสูงระดับ นี้ จ ะ ไม ทํ าให เ กิ ด อาการ เมื่ อ ยล า ใด ๆ ตัวอยางในกรณีที่ประกอบอาหารบนพื้นหรือ โตะเตี้ย ทําใหตองกมตัวตลอดระยะเวลาที่ ประกอบอาหาร ซึ่งทําใหเกิดอาการปวดหลัง ได ตรงกันขามในกรณีที่โตะมีความสูงกวา ระดับขอศอกทําใหตองยกขอศอกตลอดเวลา การประกอบอาหารซึ่ ง อาจจะก อ ให เ กิ ด อาการปวดไหล อาการที่กลาวมาทั้งหมดนี้ อาจจะส ง ผลทํ า ให เ กิ ด การบาดเจ็ บ ของ กลามเนื้อเรื้อรังตอไปได
ขอควรจํา ควรทํ างานหรื อประกอบอาหารใน ระดับเอวหรือระดับขอศอกเสมอ ไมวาจะนั่ง หรือยืนทํางาน
ทําอยางไร จั ด ห า โ ต ะ สํ า ห รั บ เ ต รี ย ม แ ล ะ ประกอบอาหาร และปรั บระดั บ ที่ ป ระกอบ อาหารใหเ หมาะสมกับ ผูใชโดยใหสูงระดั บ เอวหรือขอศอก เชน อาจจะใชที่รองเทา หรือ ยกพื้น สําหรั บคนเตี้ย หรือ ใชที่ร องอุป กรณ ประกอบอาหาร เชน มีที่รองเขียง สําหรับคน สูง
18
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND
รูปที่ 5 จัดใหมีเตา สําหรับประกอบอาหารในระดับความสูงระดับเอว เพื่อปองกันการปวดเมื่อย จากการยกไหล หรือกมหลัง ในขณะประกอบอาหาร
19
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 6. เตาและที่ประกอบอาหารอยูในที่ มีอากาศถายเทไดดี
ขอแนะนําเพิ่มเติม 1. ยายเตา หรือที่ประกอบอาหารที่ เปนแหลงความรอนออกไปอยูดานนอกของ ตัวบาน เพื่อลดความรอนภายในบาน 2. ในที่ ที่ ไ ม มี ก ารระบาย หรื อ ถายเทอากาศ จะทําใหเรารูสึกไมสบายตัว อึดอัด เหนื่อยงาย สงผลใหประสิทธิภาพใน การทํางานลดลง
ประโยชนที่ไดรับ การประกอบอาหารอาจจะกอใหเกิด ฝุน ควัน ไอ หรือกาซตางๆ ซึ่งอาจเปนสาเหตุ ทําใหเกิดอันตรายตอสุขภาพได เพราะฉะนั้น การถ า ยเทอากาศที่ ดี ซึ่ ง นอกจากจะเป น วิ ธี ก ารช ว ยลดความร อ นแล ว ยั ง ช ว ยลด ปริมาณความเขมขนของสารที่เปนอันตราย ตางๆได
ขอควรจํา อากาศที่เรานําเขามาจากภายนอก ควรเป น อากาศที่ ดี ก ว า ภายใน จะช ว ยให มลพิษภายในบานลดนอยลง และเปน การ ระบายความรอนไดอีกทางหนึ่ง
ทําอยางไร 1. ตั้ ง เตาหรื อ ที่ สํ า หรั บ ประกอบ อาหารไว ใ กล ห น า ต า งจะเป น การระบาย อากาศออกสู ภ ายนอก และหมั่ น ทํ า ความ สะอาดเพื่อขจัดคราบเขมา คราบน้ํามัน 2. เพิ่ ม ช อ งหน า ต า งขนาดเล็ ก บริเวณหลังคาเพราะอากาศรอนจะลอยตัว สู ง ขึ้ น เป น การระบายอากาศร อ นออกสู ภายนอก 3. เพิ่ ม หน า ต า งหรื อ ช อ งระบาย อากาศบริเวณหองครัวใหมากขึ้น
20
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND
รูปที่ 6 จัดเตา และที่ประกอบอาหารอยูใหอยูในบริเวณทีอ่ ากาศถายเทไดสะดวก เชน ใหอยูใกลกับหนาตาง เปนตน
21
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 7.
กินอาหารที่บานโดยใชโตะและ
ขอแนะนําเพิ่มเติม 1. ใ ช ผ าปู โต ะ กิ นอ าห าร เพื่ อ ปองกันความชื้นที่ทําใหโตะขึ้นรา 2. ทําความสะอาดโตะอาหารทุก ครั้งหลังการกินอาหารเสร็จเรียบรอยแลว
เกาอี้ ประโยชนที่ไดรับ การกินอาหารโดยมีโตะและเกาอี้ที่มี ระดั บความสูง ที่เ หมาะสม จะไม ทําให เกิ ด อาการปวดหลัง ปวดไหล นอกจากนี้การกิน อาหารรวมกันในครอบครัว จะเปน กิจกรรม หนึ่งที่ทําใหคนในครอบครัวไดมีโอกาสพบปะ พู ด คุ ย ทํ า ให ท ราบถึ ง ความเป น ไประหว า ง สมาชิ ก ในครอบครั ว และยั ง เป ด โอกาสให สมาชิ ก ในครอบครั ว ร ว มกั น แก ไ ขป ญ หาที่ อาจมีขึ้นได
ขอควรจํา โตะและเกาอี้สําหรับกินอาหารควรมี ขนาดที่ เ หมาะสมและเพี ย งพอกั บ สมาชิ ก ของครอบครัว
ทําอยางไร 1. ใชไมที่แข็งแรง ผิวเรียบ มาทํา โตะ เกาอี้ ซึ่งมีขนาดพอเหมาะกับสมาชิกใน ครอบครัว และเพียงพอกับจํานวนสมาชิก 2. จั ด วางโต ะ กิ น อาหารให อ ยู ข า งหน า ต า ง เพื่ อ เพิ่ ม แสงสว า งและการ ระบายอากาศที่ดี
22
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND
รูปที่ 7-1 มีโตะและเกาอี้ที่แข็งแรง สําหรับกินขาว
รูปที่ 7-2 ทําความสะอาดโตะกินขาว ทุกครั้งหลังจากกินขาวเสร็จ
23
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND 8. ดื่มน้ําที่สะอาด เชน น้ําตมสุก น้ํากรอง และบรรจุในภาชนะที่มีฝาปด
ขอแนะนําเพิ่มเติม 1. น้ําฝนที่นํามาดื่ม ควรเก็บหลัง ฝนตกสักระยะหนึ่ง 2. น้ํ า บ อ ที่ จ ะนํ า มาดื่ ม ควรมี รั้วกั้นเพื่อปองกันการปนเปอนจากสัตว เชน โค กระบือ 3. หมั่นทําความสะอาดภาชนะที่ บรรจุ น้ํ า และระวั ง มิ ใ ห ต ะไคร น้ํ า เกาะที่ ภาชนะ 4. ถานําน้ําใสในภาชนะที่ทําจาก ดิน เชน โอง จะทําใหน้ําเย็นและควรปดฝา ให มิ ด ชิ ด เพื่ อ ป อ งกั น สิ่ ง สกปรกหรื อ การ เพาะพันธุของยุง
ประโยชนที่ไดรับ รางกายของเราตองการน้ําเพื่อการ ดํารงชีพ เพราะน้ําทํ าหนาที่ในการควบคุ ม ระบบการทํ า งานของอวั ย วะต า งๆของ รางกายใหเปนไปอยางสมดุล ดังนั้นน้ําที่ใช ดื่ ม ควรเป น น้ํ า สะอาด ใส ไม มี สี กลิ่ น รส และปราศจากเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมที่ เปนอันตรายตอรางกาย น้ําสะอาด ไดแก น้ําตมสุก น้ํากรอง และควรบรรจุในภาชนะที่ มีฝาปดอยางมิดชิด ทําอยางไร 1. นํ า น้ํ า ฝนหรื อ น้ํ า บ อ มาต ม ให เดือดกอนนําน้ํานั้นมาดื่ม 2. สํ า หรั บ น้ํ า ที่ มี ค วามขุ น มาก ควรใชสารสมแกวงหรือทิ้งใหตกตะกอน แต ถาจะนําน้ํานั้นมาดื่มตองตมใหสุกเสียกอน
ขอควรจํา น้ํ า สะอาดคื อ น้ํ า ที่ ไ ม มี สี กลิ่ น รส ควรดื่มน้ําอยางนอยวันละ 6-8 แกว
24
การปรับปรุงสภาพความเปนอยูและสภาพการทํางานของเกษตรกร WIND
รูปที่ 8-1 ดื่มน้าํ ที่สะอาด และน้ําควรบรรจุอยูในภาชนะที่ปดมิดชิด
รูปที่ 8-2 หมั่นดูแล ทําความสะอาดภาชนะบรรจุน้ําอยางสม่ําเสมอ
25