P.B.-P.P.
BELGIE(N) - BELGIQUE
P003981
indruk Driemaandelijks tijdschrift van vzw De Bolster v.u. Geert Bonte Kasteeldreef 2 9630 Zwalm (Beerlegem) Nr 38 â– december 2018 januari februari 2019 Afgiftekantoor Zwalm 1
Samenwerking met het justitiehuis Het afschakelplan Music For Life
tijdschrift van vzw de bolster
i
n
2
h
o
u
d
Voorwoord
1
Handdruk
2
Iedereen verdient een kans: Samenwerking met het justitiehuis Oudenaarde 5 Het afschakelplan 2018
15
20
8
Aankondiging: Live Concert
10
Geflitst
11
Amen en uit: Pastoraal nieuws
23
De cliĂŤntenraad
26
Info uit de gebruikersraden
28
Nieuws van het oudercomitĂŠ
31
Aankondiging: Cultinair
33
Music For Life
34
Abonnering indruk
35
Sponsoring
36
Familienieuws
37
Afscheid van...
38
In en uit dienst
40
v
o
o
r
w
o
o
r
d
Beste lezer, Met meer dan gewone tevredenheid kijk ik terug op het voorbije jaar 2018. Het was een erg druk jaar waarin we geleidelijk de gevolgen ervaren van de nieuwe persoonsvolgende financiering. Beetje bij beetje zien we een aantal nieuwigheden opduiken: cliënten die bij meerdere voorzieningen informatie inwinnen alvorens te kiezen, cliënten die verlopen van voorziening, medewerkers die verlopen van voorziening, problematiek van het invullen van open plaatsen, … In ons beleid worden we hierdoor meer geconfronteerd met onzekerheid, ondernemerschap, innovatie, concurrentie en flexibiliteit. We kunnen op zijn minst zeggen dat de nieuwe regelgeving ons verplicht om anders te gaan denken. Een boeiende, doch niet steeds eenvoudige opdracht voor alle betrokken partijen. Ook in 2019 zullen we niet op onze lauweren rusten. We zetten enerzijds in op de verdere realisatie van ons meerjarenbeleidsplan 2016-2020. Dit plan omvat tal van acties, waarvan de eerste steenlegging van ons nieuwbouwproject in Kluisbergen een concreet waarneembare mijlpaal zal zijn. Anderzijds zal er voor een groot deel van onze cliënten een herberekening van het persoonsvolgend budget gebeuren door de overheid. Het resultaat van deze herberekening zal gecommuniceerd worden naar de cliënten in de loop van september 2019. De invoering wordt gespreid over 4 jaar. In dit wijzigend zorglandschap is het belangrijk om blijvend oog te hebben voor dialoog tussen voorziening en wettelijk vertegenwoordiger/cliënt. We plannen daarom in 2019 meerdere initiatieven. We denken hierbij aan infomomenten, informatiedoorstroming via ons online platform ZorgOnline, … U wordt hierover tijdig geïnformeerd. In onderliggend winternummer vinden jullie naar goede gewoonte een aantal inhoudelijke artikels. Ik verwijs hierbij onder andere naar volgende bijdrages: samenwerking met het justitiehuis van Oudenaarde, afschakelplan. Daarnaast zijn er deugddoende verhalen uit het dagelijks leven gegrepen. Langs deze weg bedank ik van harte de personen die in het kader van de Warmste Week De Bolster uitkozen als goed doel. Uw initiatief is deugddoend en hartverwarmend. Ik wil jullie tenslotte een Zalig Kerstfeest en gelukkig Nieuwjaar toewensen alsook veel leesgenot. Geert Bonte 12 december 2018
1
2
h
a
n
d
d
r
u
k
VZW De Bolster ondersteunt 350 cliënten. Om dit te realiseren kunnen we rekenen op de dagelijkse enthousiaste en deskundige inzet van meer dan 400 medewerkers en vrijwilligers. In het contact met deze mensen ervaren we telkenmale hoe boeiend en gevarieerd mensen zijn. We vinden het dan ook een meerwaarde om dit via de Indruk met u te delen. In deze rubriek zoomen we in op een medewerker, cliënt, vrijwilliger, …
Maak kennis met
Lieven De Borchgraeve Hoe lang werk je reeds in De Bolster Zwalm? Heb je steeds in het team sport gewerkt of heb je ook in andere diensten gewerkt? “Ik ben begonnen in 1991 in het toenmalige Mariaheem. Ik was toen al met sport bezig en gaf o.a. zwemles aan kindjes en ook voetbaltraining in De Pinte. Ik kreeg de kans om te starten in het dagcentrum in Gavere bij Linda Vens, het toenmalige hoofd van het dagcentrum. Samen met Marieke De Croo stond ik in groep 2. De hoofdtaken waren koken, dansen, knutselen en natuurlijk ook bewegen. Elke namiddag was er wel iets van sport: zwemmen, rolwagensport, turnen, wandelen en balsporten. Marieke bleef toen in groep 2 en ik ging sporten met de cliënten. Ik heb ook voor een korte periode (2 maanden) gewerkt in het begeleid wonen. Dit was een leuke ervaring, maar sporten met de cliënten deed ik het liefste. Sinds 1992 werd het sporten ook mijn hoofdtaak, waarbij we voor elke doelgroep een volledig weekaanbod uitwerkten. Ik was verantwoordelijk voor de sport in Gavere terwijl Inge Dekie de sport gaf in de vestiging in Zwalm. We moesten elkaar constant opbellen en met elkaar overleggen, dus volgde de logische keuze om samen een sportbureau te starten in Beerlegem. Eigenlijk zie ik mijn job niet echt als werken, omdat ik iets doe wat ik gewoon heel graag doe. Mensen, kinderen, personen met een beperking laten genieten door te bewegen/sporten en ze proberen te laten groeien, sterker maken in hun sportdiscipline. Bijna elke dag ga ik op zoek naar nieuwe spelletjes, hulp-
middelen of probeer ik zelf iets te ontwikkelen met materiaal dat ik vind/zoek.” Welke werkervaringen had je vooraleer je in De Bolster begon te werken? “Eigenlijk was Mariaheem mijn eerste officiële werkgever. Voor ik in Mariaheem begon, ging ik vrijwillig mee met sportclubs, gaf ik voetbaltraining en zwemles en stond ik in voor de begeleiding van kinderen tijdens sportkampen.” Wat vind je ervan om te werken in de sector voor personen met een verstandelijke beperking? “Super! Ik kan oprecht zeggen dat ik elke dag met plezier naar De Bolster kom, al kost de algemene werking en de organisatie m.b.t. de atleten/cliënten ons véél energie. Onze groepen worden steeds complexer en het aantal deelnemers groeit alsmaar. Vaak moeten we thuis de trainingen in elkaar steken en zorgen de vele jaarlijkse, externe initiatieven (samenwerking met de scholen, het organiseren van de eigen competities en de sportdagen) voor extra druk. Toch weegt dit niet op tegen de warmte, het plezier, de puurheid en de energie die we binnen het team sport krijgen door samen met onze atleten te sporten. Het is gewoon super leuk werk.” Je staat bekend als een gedreven sportmedewerker. Speelt sport ook een belangrijke rol in je privéleven? “Zelf sporten doe ik tijdens de uren met onze atleten/ cliënten, maar op privévlak is er weinig tijd. Toen ik jonger was ging ik na de uren zelf ook nog
h
sporten; ik ging fietsen, speelde voetbal, minivoetbal, tennis en ging wekelijks ook nog zwemmen. Nu ga ik wekelijks naar het voetbal kijken met mijn zoon Bram, die in het nationale voetbal speelt en daar kruipt ook heel wat tijd in. En scouting (bekijken van spelers) in het voetbal blijft ook een passie van mij. De belangrijkste dingen in mijn leven zijn VKS (Vrouw, Kindjes en Sport).” Je vormt al enkele jaren een onafscheidelijk professioneel duo met Inge Dekie. Nog niet zolang geleden heeft Frederik De Clercq het team sport versterkt. Kan je je relatie met je collega’s omschrijven? Hoe verloopt de samenwerking? Heeft elk van jullie specifieke taken binnen het sportaanbod? “Eerst en vooral ben ik heel blij en trots op mijn 2 collega’s. Met Inge heb ik al vele watertjes doorzwommen en vormen we samen “nen sporttandem”. We hebben samen het sportaanbod uitgebouwd, buitenlandse reizen getrokken met Special Olympics Belgium als ‘head of delegation’, vormingen gevolgd, een 100-tal externe sportdagen georganiseerd, trainingen in elkaar gestoken, gelachen, zware momenten gekend maar vooral veel fantastische momenten beleefd. We hebben elkaar altijd gesteund en constant samengewerkt om binnen De Bolster (en voor externe organisaties) er steeds het beste van te maken op sportvlak. Inge en ik hebben elk onze sterke en minder sterke punten, maar we vullen elkaar perfect aan.
Frederik heeft ons team begin dit jaar versterkt en is de youngster in ons team. Met Frederik erbij kunnen we ons sportaanbod nog uitbreiden. Frederik was niet
a
n
d
d
r
u
k
volledig nieuw binnen het sportteam, want hij ging al jaren mee zwemmen en is ook meegegaan naar de Special Olympics. Een goeie 15 jaar geleden kreeg ik van Frederik nog judo-les toen hij hier stage deed. Frederik maakt een racefiets van onze sporttandem, waardoor we nog meer atleten/cliënten kunnen bereiken.” Er is veel te doen op sportief vlak binnen De Bolster Zwalm. Kan je het gehele aanbod beschrijven (sportaanbod, bezoek scholen, Special Olympics,…)? “Binnen het algemene sportaanbod trachten we in de eerste plaats iedereen binnen De Bolster minstens 1 keer per week aan het bewegen te krijgen met een aanbod op maat. Hiervoor werken we samen met collega’s die binnen hun eigen team ook beweging geven. Ons bewegingsaanbod bestaat uit: wandelen, fitness, zwemmen, dans, snoezelzwemmen, atletiek, badminton, tennis, bocce, bowling, sport en spel, fietsen, hockey, netbal, voetbal, yoga en relaxatie. Daarnaast staan we ook in voor verschillende externe organisaties/initiatieven zoals bv. de Special Olympics, een 4-daags sportfeest waar we een gans jaar naar toe werken. Tevens organiseren we 6x per jaar een integratiesportdag met een lagere school (waarvan 3x bij ons). Er is een netbalcompetitie die we samen met 6 andere sportclubs organiseren en die een gans jaar loopt in de sportzaal van Kruishoutem. Er zijn Bocce-wedstrijden in onze sportzaal tussen clubs uit onze regio. Eénmaal per jaar gaat er een sneukeltocht per fiets door i.s.m. SASPO. We organiseren verschillende initiatieven in samenwerking met de burensportdienst Schelde/Leie (o.a. bowling, een sinterklaaswandeling en een omnisportdag). Er zijn zwemwedstrijden in Merelbeke die door ons worden ingericht tussen Zonnehoeve, Borgwal en ons team. Er zijn heel wat nieuwe initiatieven waarmee we bezig zijn, zoals o.a. de wedstrijden en toernooien binnen het G-voetbal en de Lentewiebels (dit is een sportdag i.s.m. het Sint-Bernarduscollege uit Oudenaarde). Daarnaast hebben we nog een aantal ideeën, maar
3
4
h
a
n
d
d
r
u
k
we willen eerst de mogelijkheden bekijken binnen ons team om dan later alles kenbaar te maken. Eens de tijd rijp, komen we er mee naar buiten, maar we weten alvast wat gedaan!” Indien je één moment moet beschrijven binnen je job die je steeds zal bijblijven… welke zou dit zijn? “Dit is niet zo eenvoudig om te benoemen. De afgelopen 27 jaar zijn soms met een traan verlopen, maar meestal met een brede glimlach. Eén moment kan ik er niet uitpikken. Alles was eigenlijk tot nu toe één heel mooi moment.”
Het team sport zit niet stil; de Special Olympics in Schotland zijn nog maar pas achter de rug en er is al nieuws over een heuse Bolsterploeg in het G-voetbal. Vanwaar jouw/jullie drive m.b.t. deze initiatieven? “Onze droom is om het sportaanbod binnen De Bolster te blijven uitbouwen en te vernieuwen waar nodig. Tevens trachten we om personen met een verstandelijke beperking de weg naar De Bolster te wijzen. De G-voetbalploeg was en is, gezien mijn persoonlijke passie voor het voetbal, niet vreemd. We trainen nu 2 maanden en we kregen reeds een 20-tal externe vragen om aan te sluiten bij onze ploeg. Wat de Special Olympics betreft hebben we in de afgelopen 15 jaar verschillende buitenlandse reizen gemaakt met de nationale ploeg. We willen hiermee de naam van De Bolster op de sportkaart zetten en onze atleten/cliënten de ervaring van hun sportleven bezorgen. We mochten door onze sportprestaties reeds bij de koning gaan, kwamen live op televisie en ver-
schenen verschillende malen in de krant. Al deze zaken kunnen alleen maar ten goede komen van De Bolster en zijn atleten/cliënten. Om zo’n buitenlandse organisatie te realiseren, dienen we er veel vrije tijd in te steken en hebben we veel steun nodig van sponsors/collega’s/vrienden en natuurlijk onze eigen partners. We zijn hun alvast heel dankbaar! Indien we binnen de Special Olympics opnieuw worden gekozen als ‘coach’ of als ‘head of delegation’, gaan we de kans zeker niet laten liggen om opnieuw met één of enkele van onze atleten deel te nemen aan een wedstrijd in het buitenland. Om met Special Olympics Belgium (de nationale ploeg) mee te kunnen naar het buitenland moet je voldoen aan heel wat voorwaarden en mag je als atleet super trots zijn om verkozen te worden. Zoals in elke sport vallen er telkens heel wat atleten af, en moet je hard werken en een dosis geluk hebben om erbij te mogen/kunnen zijn. Om als ‘coach’ of ‘head of delegation’ gekozen te worden, moeten we ook aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moeten we onze werkwijze kunnen voorleggen, dienen we administratief in orde te zijn en moeten we kunnen aantonen op welke manier we de atleten trainen/testen/volgen en motiveren. En natuurlijk de visie van Special Olympics volgen. “Als het kriebelt moet je sporten” was ooit de slogan van Bloso. Wel, die is nog steeds van kracht voor ons team sport. Frederik, Inge en ik blijven constant op zoek naar een beter sportaanbod. Zo hebben wij ook onze slogan “One team, One dream … Sport” Laatste vraagje: wie wordt kampioen in de Jupiler Pro League dit seizoen? Voor de meeste van onze atleten/cliënten hoop ik AA Gent. Toch geloof ik het meest in het enige echte Club Brugge. Dat de beste mag winnen… Club dus Pieter Jouretz
v
a
k
g
r
o
e
p
o
r
t
h
o
-
a
g
o
g
i
e
k
Iedereen verdient een kans! Een bijzondere samenwerking tussen vzw De Bolster en het justitiehuis van Oudenaarde Al meer dan 10 jaar werken wij samen met het justitiehuis van Oudenaarde rond cliënten met een verstandelijke beperking die in het kader van een internering genieten van het statuut van “invrijheidstelling op proef”. Internering? Invrijheidstelling op proef? Wat is dat nu weer? Ik wil jullie niet afschrikken met moeilijke woorden maar een korte toelichting bij de nieuwe wet op internering is hier wel passend als inleiding op het delen van ervaringen van begeleiders en een getuigenis van de justitieassistente.
Internering is een veiligheidsmaatregel voor mensen die feiten hebben gepleegd die de fysieke of psychische integriteit van anderen aantasten of bedreigen en die tegelijk ook zelf lijden aan een geestesstoornis die hun oordeelsvermogen of de controle over hun daden ernstig aantast en waarbij er ook gevaar bestaat om nieuwe feiten te plegen. Geestesstoornis betekent in ons geval “met een verstandelijke beperking en bijkomende psychische en/of gedragsproblematiek” zodat ze extra ondersteuning en omkadering vragen. Het is belangrijk om te benadrukken dat het hier niet gaat om een strafmaatregel maar om een beveiligingsmaatregel. Het doel van een beslissing tot internering is enerzijds de maatschappij te beschermen door een goede opvolging en controle te waarborgen en anderzijds in te zetten op een positief zorgtraject op maat voor de geïnterneerde persoon om hem een menswaardig en kwaliteitsvol leven te bieden. Aan deze doelen werken we graag mee vanuit De Bolster. Je vraagt je nu wellicht af hoe dat dan allemaal verloopt… Een interneringsmaatregel wordt altijd uitgesproken door een rechter die vooraf altijd een psychiatrisch deskundigheidsonderzoek laat uitvoeren. Dat is de start. Daarna vindt een zitting plaats van de KBM “Kamer Bescherming Maatschappij” die dan kan beslissen tot “invrijheidstelling op proef”. De geïnterneerde persoon kan dan thuis wonen, alleen of in een gezin of hij kan zoals in De Bolster het geval is ook wonen in een VAPH voorziening. De KBM bepaalt de voorwaarden waaraan de geïnterneerde persoon zich moet houden en stelt een justitie-assistent aan
die zal toezien op de naleving van de opgelegde voorwaarden. Welke taak heeft de justitie-assistent? Hij volgt op of de cliënt zijn voorwaarden en afspraken nakomt of niet. Om de 6 weken à 2 maanden komt de justitieassistente langs voor een overleg met de aandachtsbegeleider van de cliënt, de maatschappelijk assistente en de begeleidende ortho om na te gaan of de cliënt zijn voorwaarden wel of niet naleeft. Samen wordt de voorbije periode overlopen, zowel de mooie momenten als de moeilijke momenten. Op het einde van dit overleg volgt er ook telkens een gesprek op maat met de cliënt met een pluim als de afspraken mooi worden nageleefd of een uitbrander en bijsturing als dit niet het geval zou zijn. Van dit overleg wordt telkens een verslag gemaakt en om de 6 maanden rapporteert de justitie-assistent hierover naar de KBM. Indien nodig kan de KBM de cliënt tussendoor ter verantwoording roepen. Maar normaal gezien is er pas opnieuw een uitnodiging voor de KBM na het verstrijken van de proefperiode na 3 jaar voor evaluatie van de voorbije periode en om te beslissen of de justitiële begeleiding kan worden stopgezet of moet verlengd worden. Wij maakten beiden al mee de voorbije jaren, verlenging en stopzetting. En wat zijn dan die voorwaarden die moeten opgevolgd worden? Er zijn eigenlijk 3 soorten voorwaarden: politionele voorwaarden, voorwaarden gericht op sociale re-integratie en slachtoffergerichte voorwaarden. Een voorbeeld van een politionele voorwaarde is het verbod om alcohol te gebruiken of het verbod om zich
5
6
v
a
k
g
r
o
e
p
o
r
op bepaalde plaatsen te begeven. Voorwaarden gericht op sociale integratie zijn bijvoorbeeld: zich laten behandelen door een psychiater en voorgeschreven medicatie correct innemen, begeleidingsafspraken in de voorziening volgen, naar de dagbesteding gaan, individuele therapie volgen, … Een voorbeeld van slachtoffergerichte voorwaarden is contactverbod met de slachtoffers.
En dan nu even naar de praktijk via een interview van de ortho met enkele begeleiders die ervaring hebben in de samenwerking met justitie…
t
h
o
-
a
g
o
g
i
e
k
Hoe ervaar jij het als woonbegeleider om samen te werken met justitie ? “Het is boeiende materie. Mits de nodige ondersteuning van de ortho en de sociale dienst verloopt de samenwerking met justitie vlot. De communicatie met de betrokken partijen loopt goed. Bij de beslissingen wordt steeds rekening gehouden met elke stem.” Welke extra taken brengt dit met zich mee voor jou als woonbegeleider? “Constante opvolging van de cliënt. Schriftelijke voorbereiding, deze wordt dan samen met de cliënt doorgenomen. In de voorbereiding worden telkens zaken meegenomen die de voorbije periode hebben plaatsgevonden. Positieve zaken worden extra in de verf gezet, negatieve zaken worden op gepaste wijze, naar analogie van de voorwaarden, al dan niet gesanctioneerd. Mijn rol als begeleider is om de rapportage naar de justitieassistente te doen en ook het standpunt van de leefgroep mee te nemen op het overleg.” Vraagt dit extra tijd en opvolging van jou als begeleider? “Ja, alles opvolgen, de voorbereiding op papier zetten, overlopen met cliënt en eventueel aanvullen, mondelinge overdracht van collega’s en de 6-wekelijkse bijeenkomsten. Voor sommige cliënten moet ook maandelijks worden doorgegeven aan de justitieassistente wanneer de cliënt buiten de voorziening vertoeft in functie van bescherming van het slachtoffer. Bezoek aan familie, markt en uitstappen worden vooraf gemeld aan justitie. Deze info wordt doorgegeven aan het slachtoffer zodat de kans minimaal is dat dader en slachtoffer elkaar ontmoeten.” Hoe ervaar jij als begeleider de rol van de justitieassistente? “Geweldig, de justitieassistente is een buffer tussen cliënt en rechtbank. Met deze manier van werken is ze een bliksemafleider. Eventueel ongenoegen dat is ontstaan bij de cliënt door de genomen beslissingen, worden dan ondervangen door haar. Op die manier komt de relatie tussen ons als begeleiding en cliënt niet onder spanning te staan. De cliënt heeft respect
v
a
k
g
r
o
e
p
o
voor haar en volgt de adviezen van haar op. Zij brengt boodschappen op een neutrale en indien nodig ook op een kordate manier. Zij bewaakt als externe de naleving van de voorwaarden, kan extra’s toestaan of een sanctie opleggen. Het voordeel hiervan is dat je als begeleider opbouwend kan blijven werken met je cliënt en dat je relatie met de cliënt niet besmet raakt. Je blijft je cliënt wel wijzen op de afspraken maar de beslissing ligt elders.” Wat betekent een interneringsmaatregel voor jouw cliënt? “Het blijft voor mijn cliënt zeer moeilijk om te aanvaarden dat zelfstandig wonen niet meer kan. Anderzijds leeft bij de cliënt ook het besef dat hij het goed heeft in de voorziening, dat er goed voor hem wordt gezorgd en dat leven in de voorziening een beter alternatief is dan leven in de gevangenis.” Welk beeld heeft jouw cliënt over de justitieassistente? “De justitieassistente komt over als de slechte, de boeman. Ze staat symbool voor de voorwaarden die aan justitie gekoppeld zijn. Aan de andere kant heeft hij zelf ook wel al gezegd dat het goed is dat hij de voorwaarden heeft omdat hij anders opnieuw domme dingen zou kunnen doen. Doorheen de jaren zien we meestal de relatie met de justitieassistente positief evolueren maar het blijft een haat liefde verhouding.” Nog een laatste vraag… Wat is de meerwaarde voor jouw cliënt om in De Bolster te kunnen wonen? “Mijn cliënt hoort zeker niet thuis in de gevangenis maar kan ook niet meer zelfstandig thuis wonen. In een beveiligde omgeving ondersteund worden met juridisch kader is dan een mooi alternatief dat bijdraagt ook aan kwaliteit van leven voor de cliënt… zeker omdat de cliënt intussen op basis van zich aan de afspraken houden enkele privileges heeft verworven waardoor hij nog contact heeft met zijn vroegere leefomgeving en nog enkele beperkte vrijheden geniet. Voldoende begeleiding om niet opnieuw in de fout te gaan, de veiligheid en rust door strikte opvolging, een voorspelbare dagindeling en een mooi aanbod dagbesteding in de voorziening biedt mijn cliënt de ruimte
r
t
h
o
-
a
g
o
g
i
e
k
om te groeien en binnen de opgelegde beperkingen toch een kwaliteitsvol leven te leiden.”
Tot slot nog even de justitieassistente aan het woord: “Over de jaren heen is het mijn ervaring dat er dankzij de structuur en de veiligheid die rond de cliënt wordt uitgewerkt en dankzij een goede samenwerking tussen het justitiehuis en vzw De Bolster zich nog geen noemenswaardige feiten hebben voorgedaan. Gedurende de justitiële begeleiding blijft het voor de justitieassistente maar ook voor de voorziening wel een uitdaging om alert te blijven en door de nodige bijsturing op maat van de cliënt het risico op nieuwe feiten drastisch te verminderen. Het blijft belangrijk om regelmatig samen te zitten met de cliënt en de voorziening ook al is dit tijdsintensief omdat de ervaring leert dat een nauwe opvolging problemen voorkomt en zo tegelijk ook bijdraagt tot kwaliteit van leven van de betrokken cliënt. Je kan er niet om heen dat ondersteunen van cliënten met een interneringsstatuut een groot engagement vraagt van de voorziening maar we zijn er met zijn allen op basis van een jarenlange samenwerking intussen wel van overtuigd dat het bijdraagt tot een hogere levenskwaliteit.” Met dank aan Els, Lennert en Marie-Anne voor hun getuigenissen uit de praktijk! Met dank aan Greta en Tina van het justitiehuis Oudenaarde voor hun achtergrondinfo en getuigenis. Ingeborg Vermoesen orthoagoge
7
8
l
o
g
i
s
t
i
e
k
Het afschakelplan 2018 Sinds enkele jaren beschikt de Federale overheid over een afschakelplan. Dat plan is een ultiem redmiddel om een algemene uitval van het elektriciteitsnet te voorkomen bij uitzonderlijke crisissituaties zoals een dreigend tekort aan elektriciteit. Zo’n afschakeling heeft als doel het evenwicht van het netwerk in stand te houden om een algemene black-out van de elektriciteitsbevoorrading van het land te vermijden. De overheid benadrukt wel dat alle maatregelen zijn genomen om de bevoorradingszekerheid van elektriciteit te verzekeren. De kans dat het afschakelplan (voornamelijk in de winter) geactiveerd moet worden, is dan ook uiterst beperkt. Het plan heeft als doel om zogenoemde black-outs te vermijden, om te voorkomen dat heel het land plots zonder stroom zou vallen. Om de afschakeling georganiseerd te laten verlopen, heeft de overheid het land in 8 schijven verdeeld die elk overeenstemmen met 500 à 750 MW. Om u een globaal beeld te schetsen; dit komt neer op ongeveer 40 % van de totale netwerkcapaciteit. Provinciehoofdplaatsen en stadscentra van gemeenten met meer dan 50.000 inwoners zijn niet in die schijven opgenomen, in principe wordt de stroom daar dus nooit afgesloten. Als het plan in werking treedt, dan zullen eerst de gemeenten (of delen van) in schijf 8 worden afgeschakeld. Blijkt dat niet te volstaan, dan zal er overgegaan worden tot schijf 7, daarna volgt schijf 6, en zo verder. Indien het afschakelplan in een jaar verschillende keren of dagen na elkaar moet worden geactiveerd, wordt een beurtrol in dalende volgorde gehanteerd. Als bijvoorbeeld schijf 8 op maandag werd afgeschakeld en er op dinsdag een stroomtekort dreigt, dan wordt schijf 7 gekozen, ook al werd schijf 8 de dag ervoor niet afgeschakeld. Indien er enkele weken later opnieuw moet worden afgeschakeld, wordt er overgegaan naar schijf 6, dan schijf 5, enz. Als er tijdens eenzelfde dag meerdere keren afgeschakeld moet worden, vindt er geen schijfrotatie plaats tussen de verschillende afschakelingen. Het
rotatieprincipe geldt enkel voor verschillende dagen. Indien dit niet zo zou zijn, zou het voor de plaatselijke overheid onmogelijk zijn om de volksgezondheid en de noodhulp aan de bevolking te waarborgen. In principe wordt slechts één schijf afgeschakeld, maar als het tekort te groot wordt, kunnen er meerdere schijven betrokken zijn. In elk geval worden de prioritaire gebruikers (vooral de algemene en psychiatrische ziekenhuizen en de beheercentrales voor noodoproepen) als eerste opnieuw bevoorraad. De stroomonderbrekingen zouden ongeveer 3 uur duren, tussen 17 en 20 uur. Al liggen die tijdstippen niet vast, en kan de overheid ook besluiten om meerdere schijven tegelijk van het net te halen (indien de concrete situatie het eist, kunnen de onderbrekingen ook op andere momenten plaatsvinden en langer duren). Belangrijk om weten is dat een dergelijk afschakelplan enkel toegepast wordt door de regering bij extreme nood en indien alle andere maatregelen om het aanbod te verhogen en de vermindering van het verbruik niet voldoen. De ministers van Energie en Economie beslissen op de vooravond van een eventueel tekort welke schijf afgeschakeld wordt, a priori tijdens de verbruiksspitsuren om een algemene black-out te vermijden.
Wat betekent dit voor vzw De Bolster? Zoals reeds hierboven vermeld, heeft de overheid het land verdeeld in schijven. De verschillende vestigingen van onze voorziening vallen dan ook in verschillende schijven. Het kan zijn dat een gemeente in verschillende schijven is opgenomen. Dit is mogelijk aangezien de gemeenten op niveau van straten zijn onderverdeeld in verschillende schijven (Bv. zo kan de ene straat in Gavere in schijf 8 vallen, terwijl een andere straat in Gavere in schijf 7 valt).
l
Schijf 7: Gavere (Onderstraat en Middelwijk), Ronse (Oscar Delghusstraat), Zingem (Kruishoutemsesteenweg) en Zwalm (Kasteeldreef). Schijf 6: Kluisbergen (Stationsstraat, Kerkstraat en Stationsstraat) Schijf 4: Herzele (Kloosterstraat)
Wat te doen voor, tijdens en na een stroomonderbreking? Door de sterke afhankelijkheid van elektriciteit, kan iedereen de gevolgen van een stroomonderbreking snel voelen, zowel thuis, op het werk als in het openbaar. Het federale crisiscentrum maakte een duidelijke analyse van de gevolgen van een afschakeling. Een plotse stroomonderbreking creëert een zekere wanorde, doordat apparatuur en infrastructuur onverwachts uitvallen. Als een onderbreking van de elektriciteitsbevoorrading op grote schaal plaatsvindt, kunnen er zich verschillende situaties voordoen zoals: personen die vastzitten in liften, achter gesloten deuren, … verkeersongevallen en opstoppingen door het uitvallen van de verkeersinfrastructuur, het automatisch sluiten van slagbomen, … een overbelasting van de hulpcentrales 100 en 112. Bij het uitvallen van de stroom voor een langdurige periode, kunnen domino-effecten optreden in verschillende socio-economische sectoren. De beschikbare noodvoorzieningen laten toe om een periode te overbruggen van 2 uur tot meerdere dagen, naargelang de sector. Dit betekent evenwel dat vanaf een periode van 2 uur zonder stroom de gevolgen zich stapsgewijs laten voelen. Ons voorbereiden en tijdig ons elektriciteitsverbruik verkleinen kan ervoor zorgen dat we een stroomonderbreking (afschakeling) kunnen doorkomen of zelfs vermijden. Binnen vzw De Bolster trachten we dit op volgende manieren te doen:
o
g
i
s
t
i
e
k
Bij een stroomonderbreking We schakelen elektrische toestellen uit, we houden de lichtschakelaars ingeschakeld zodat we merken wanneer de stroom is hersteld. Voedingswaren We openen de koelkast en diepvriezer zo weinig mogelijk. Verlichting We voorzien zaklampen en batterijen in de huizen om licht te voorzien. Er mogen geen kaarsen gebruikt worden wegens brandgevaar. De aanwezige noodverlichting beschikt over een eigen energievoorziening en zal minimaal 1 uur blijven branden na stroomuitval. Verwarming De verwarming werkt niet bij stroomuitval. Hierbij voorzien we eventueel extra dekens voor onze cliënten. We sluiten ramen en deuren om de binnentemperatuur te behouden. Telefonie We trachten de gsm’s op voorhand op te laden. Brandveiligheid We zijn te allen tijde alert, de branddetectiecentrale zal na een tijdje uitvallen. Veiligheid op de weg Indien niet nodig, begeven we ons niet op de openbare weg. Tegen de verveling We leggen gezelschapsspelletjes of ander hobbymateriaal klaar. Wanneer de stroom hersteld is Zet niet al je elektrische toestellen op hetzelfde moment aan, laat het stroomcircuit de tijd om zich te stabiliseren. Check de brandcentrale. Bron: www.economie.fgov.be Ludwig De Beyter Preventieadviseur
9
10
a
a
n
k
o
n
d
i
g
i
n
g
g
e
f
l
i
t
s
t
geflitst
Met pensioen Op 19 augustus ging Gaby Goemaere, groepshoofd van huis 3 vestiging Zwalm, met pensioen. We vierden dit met een clusterbarbecue op 7 augustus, haar laatste werkdag, waarbij collega’s van Gaby het woord namen.
Collega Anne D’Hondt haalde herinneringen op “Na 41 jaar werken in De Bolster, waarvan we er 33 jaar samen hebben gewerkt in dezelfde leefgroep, kunnen we natuurlijk heel wat vertellen. We deelden
veel lief en leed. We hebben verdorie samen veel watertJES en WATERs doorzwommen. Maar vandaag gaan we het enkel hebben over de plezante herinneringen.
Eén van onze jaarlijkse hoogtepunten was zeker en vast onze leefgroepsvakantie of “Op Kamp Gaan” zoals wij dat hier meestal zeggen. De eerste vakanties gingen door in Koksijde, onder surveillance van de Zusters Van Liefde. Maar… ook dat had zijn charmes, want… het is daar
in de duinen en tussen het zand dat het allemaal begon met UW “Chris Kok” en dat jullie na zoveel jaren huwelijk nog steeds gelukkig samen zijn. Het bewijs is er, want precies vandaag zijn jullie 38 jaar getrouwd!! Waarvoor een dikke proficiat van ons allemaal. Wat gezonde zeelucht al kan doen hé.
11
12
g
e
f
l
i
t
s
t
We zijn in onze glorietijd ook nog enkele malen naar de Ardennen op vakantie geweest. Ook daar hebben we van alles meegemaakt en beleefd. Maar onze topvakantie, dat was toch wel die keer dat we met een gehuurd minibusje richting Brugge vertrokken. Weet je ’t nog? Nu klinkt dat allemaal zo gewoontjes, maar voor ons was dit begin jaren 80 een hele belevenis. Er was ook die keer – ik was er zelf niet bij maar heb het van horen zeggen – dat je met het nieuwe minibusje van Mariaheem bent blijven hangen in de ondergrondse parking van de Vrijdagsmarkt in Gent. Hilariteit alom!! Een mens leert van zijn fouten nietwaar?! Een van onze specialiteiten Gaby, was op kamp fratsen uithalen met onze cliënten en collega’s. Vooral de nieuwe collega’s moesten eraan geloven… Iedereen werd gedoopt. Om dan nog maar te zwijgen over de vele nachtelijke vergaderingen die we hielden. Je verstaat me wel. Oh, en ik herinner mij nog heel goed de eerste keren dat we zelf kleren mochten aankopen voor onze cliënten. Allemaal tezamen, in colonne naar de C & A met Zuster Dominique met wapperende kap op kop. We kunnen het ons nu niet meer voorstellen. En weet je nog die keer dat 1 van onze cliënten haar spiksplinternieuwe hoorapparaatjes in het toilet doorspoelde? We kunnen nog wel even doorgaan zo. Maar nu iets anders… Nu ga je met pensioen. We zullen een andere organisator moeten vinden voor onze jaarlijkse clusterbarbecue. En wie zal nu met zijn stylo op tafel tikken als het op de groepsvergadering wat uit de hand loopt? Wie zal onze living decoreren?”
Katrien Marius neemt de fakkel over “Gaby, bedankt voor al die mooie jaren. Ik neem nu de fakkel van jou over. Ik beloof je zorg te dragen voor jouw team, jouw bewoners. Ik zal jouw voorbeeld zo goed mogelijk proberen te volgen. Maar… ik heb één probleem. Er is iets waar ik, al oefen ik nog zo hard, nooit zo goed zal in zijn als jij. Ik wil ze verzorgen, maar het lukt me niet… al onze plantjes.. Wil jij daarom, vandaag, nog een laatste keer de plantjes van huis 3 water geven? Je moet er niet ver voor lopen want collega Jozien bracht alle plantjes samen op een kar, en ook ons gieterke geven we je graag mee als aandenken, evenals de schort die je hier zo graag droeg. Bedankt Gaby voor al die jaren van zorgzaamheid, collegialiteit, vriendschap en je weet… ALTIJD WELKOM!!”
g
e
f
l
i
t
s
t
Marleen, zoals jij was er geen een! Beste Marleen, Met heel veel respect en eerbied voor jou als persoon en trouwe collega wil ik hier toch het een en ander duiden in zwart op wit. 45 jaar lang werkte je bij ons in Mariaheem en nu De Bolster. Je was van heel jong tot wat minder jong, drijvende kracht in onze grootkeuken. Veertig jaar lang hebben we elkaar gekend op de keukenvloer, we hebben vreugde en geluk gedeeld en ook verdriet bij verlies van familie en bewoners. Bedankt voor het bezielen van je taken steeds heel doelgericht en foutloos, je was fijn en had een goede omgangsstijl met onze gasten. Je kon lekker koken en je zag er altijd piekfijn verzorgd uit. Heel schrander en in een hoog tempo werkte je alle taken af. Door de jaren heen waren er steeds meer veranderingen en HACCP-regels maar die verteerde je ook zonder veel problemen.
Wellicht hebben we als zo vaak te weinig gezegd tegen jou, GOED GEDAAN, SCHITTEREND, PRIMA, TOF, FIJN wel nu doe ik dat maal 1000000 voor die 45 jaar. Bedankt Marleen voor die 40 jaar samenwerken, voor de vele feestdagen en feesten, voor de zomerfeestovenkoeken die je jarenlang bereidde, voor de netheid. Bedankt voor het aangename samenzijn als
Voor ons was je madame propre en het was nodig ook dat je nu en dan ons eens een veeg uit de pan gaf bij slordigheid en zogezegde rattennesten.
collega, je zin voor humor, je eerlijkheid, je gedrevenheid. Wat een geluk dat ik jou kennen leerde en jou mocht ervaren als collega.
Je was eerlijk en oprecht, je was aangenaam en er was heel wat plaats voor humor. Geen enkele taak was te zwaar voor jou en telkens ging je ervoor, snel efficiÍnt en correct. Je werkte meestal in stilte en onopgemerkt, je was een bezig bijtje. Distributie van middageten, desserts, toespijs avondeten en bijzondere voedingen‌ je had alles goed in de vingers en in het hoofdje, eenmaal iets uitgelegd snapte je het reeds.
MARLEEN, ZOALS JIJ WAS ER GEEN EEN! Hartelijk dank voor alles, geniet ten volle van je pensioen in geluk en goede gezondheid. Chris Demets, alias Kris KOK
13
14
g
e
f
l
i
t
s
t
Jubilarissen:
25 jaar kunstenaar van en in jouw loopbaan In zes dagen schiep God de aarde en de mens. Daarna rustte hij uit. Gelukkig voor de cliënten van De Bolster-Zwalm is het met aardse loopbanen anders gesteld. Al 25 jaar lang wenden Jan Geldhof, Martine Werbrouck, Christien D’Haenens en Stefan De Knibber hun scheppende krachten aan om de dagbesteding een zinvolle invulling te geven. De collega’s blikten tijdens de viering terug op een kwarteeuw creativiteit. Wat hebben we die dag allemaal geleerd? Christien D’haenens is ten eerste een krak in bloemschikken en ten tweede het symbool van gezelligheid. En ten derde? Oh ja, ze is gek van Jon Bon Jovi. Jan Geldhof is ten eerste een bezield facilitator van het creatief proces van de kunstenaars in zijn atelier en ten tweede een netwerker die het werk van zijn kunstenaars in de kijker zet. En ten derde? Zijn oriëntatievermogen laat te wensen over. Martine Werbrouck is ten eerste een madam met een klare kijk op de werkprocessen in een atelier en ten tweede een geboren ondersteuner. En ten derde? Ze had het recycleren al uitgevonden nog voor de wereld zich bewust was van de nood eraan. Stefan De Knibber was niet van de partij, maar zijn foto-album ligt op hem te wachten. Alle cliënten en medewerkers van De Bolster danken Christien, Jan, Martine en Stefan om reeds 25 jaar het beste van zichzelf te geven.
Bart voelt zich goed in Huis 5 Bart glundert… Hij zit op zijn plaats en kijkt wat rond. Hij pikt in op alles wat hij hoort of ziet. Daarna gaat hij verder met zijn spel, vlijtig doet hij voort. Het is duidelijk: hij voelt zich hier thuis en is op zijn gemak. Zijn medebewoners kennen hem al goed en laten hem zijn gang gaan. Zo heeft hij het graag. En dan nog al zijn oude gekende begeleiders die hij terug ziet, ook dat vindt hij fijn. Ja, Bart kwam en hij zag dat het goed was ... Huis 5 vestiging Kluisbergen.
g
e
f
l
i
t
s
t
Gezellig samenzijn op het Bolsterfeest 2018 Op vrijdag 14 september en zondag 16 september gingen in Kluisbergen terug de Bolsterfeesten door. Op vrijdag met de ondertussen befaamde Bolsterquiz die al voor de achtste keer doorging. Een quiz die voor de ervaren deelnemers best te doen was en voor de minder ervaren en beginnende quizzers een moeilijke opgave was. Deelnemen is belangrijker dan winnen zou men kunnen zeggen Zondag 16 september was er het traditioneel Bolsterfeest met een eetfestijn en kinderanimatie die dit jaar in het teken stond van ‘Aladdin’. In de sfeervolle versierde tentjes konden de kinderen knutselen of zich laten schminken en zich laten onderdompelen in de sfeer van duizend-en-een-nacht. Door het mooie weer genoten de mensen van hun aperitiefje en tapa’s in het zonnetje. Eventjes genieten en gezellig samenzijn, onze cliënten genoten er zichtbaar van. In de namiddag klonken de djembéklanken. Iedereen die goesting had mocht zich naar hartenlust uitleven op de ritmische klanken. De ateliermedewerkers hadden een mooie stand opgericht waar je de mooie producten en kunstwerkjes van de cliënten kon kopen. Het Bolsterfeest was terug geslaagd. Stefan
15
16
g
e
f
l
i
t
s
t
Feest in Huis 4
was. Ook genoot ik van de lekkere frietjes.”
Vrijdag 5 oktober was de grote dag aangebroken. Iedereen keek er reikhalzend naar uit: onze familiedag! Enkele cliënten vertellen hoe ze ervan genoten:
lipgloss, een portemonnee en kettingen. Het was zeer leuk!” Dirk: “Bij mij kwam mijn tante, Wendy en Muriëlle. Alles was goed, zeker de frietjes! Ik was blij met mijn bezoek. Ik kreeg een doos koeken.”
Louis: “Ik kreeg bezoek van mijn vriendin Marie-Rose. We aten lekkere frietjes samen!” Patricia: “Ik kreeg bezoek van mijn zus Nadine. Ik kreeg ook een mooie cadeau: snoepjes, foto’s,
Staf kreeg veel bezoek. Hij keek er al dagen naar uit en genoot dan ook met volle teugen! Sylvie: “Ik kreeg bezoek van mijn vriend Wim en mijn familie. Het was leuk dat er zoveel bezoek
door Koen. Waarvoor onze dank! Wij, de begeleiding, vonden het ook een zeer geslaagde familiedag. We genoten met z’n allen!
Ook de andere cliënten van huis 4 genoten van het bezoek, het lekkere aperitiefje en natuurlijk de overheerlijke frietjes, gebakken
Huis 4 vestiging Kluisbergen
Groene confituur Groene spaghetti, paling in het groen daar hadden we al van gehoord. Maar groene confituur? Menig gefronste wenkbrauwen. En van wat gaan wij dit maken? Kiwi, zeg je. Gaat dat wel lekker zijn? Je leest het al. De meeste cliënten waren wel wat sceptisch, maar zo gezegd, zo gedaan. Enkele dagen later gingen we aan de slag. Ward, Annie, Geert en Stephanie gingen de uitdaging aan. Wat hebben we allemaal nodig? Uiteraard onze kiwi’s. Met de nodige zorg, werden alle kiwi’s ontdaan van de schil. Om er daarna kipkap van te maken. Enkele bananen erbij voor wat extra smaak en dan het zootje goed mixen. Daarna deden we er een pak geleisuiker bij en lieten we alles enkele uren rusten.
Het moment suprème was uiteraard het opkoken en in potjes gieten. Alles verliep voortreffelijk en zo waren we de gelukkige eigenaar van een 7-tal potjes heerlijke kiwiconfituur. Wat wordt de volgende smaak of moet ik zeggen kleurtje? Huis 1 vestiging Kluisbergen.
g
e
f
l
i
t
s
t
Clusteractiviteit: naar het Koninklijk Paleis Dinsdag 28 augustus werd een mooie afsluiter van de zomervakantie met onze clusteractiviteit. Samen met Monique (H1), Rachel en Ingrid (H2), An en Erna (H3), vrijwilliger Anneleen Reyniers (waarvoor onze dank!), en begeleiders Evelyn en Patricia trokken we naar Brussel voor een bezoek aan het Koninklijk Paleis. Na het bereiden van onze picknick reden we met 2 auto’s naar het station van Munkzwalm en spoorden zo naar Brussel Centraal. Rachel en An vertellen over hun uitstap: Rachel: P. ‘Kan je eens vertellen over je uitstap naar Brussel?’ Rachel: ‘Zo veel volk in Brussel, dat is ver zunne, 2 keer op de trein, het (hoe noemt dat?) paleis gezien, schone lusters- al die bellekes afkuisen. Niet gevallen van de trap, goed hand gegeven aan P., al die mensen die daar naar toe zijn geweest, en die bloemen op de tafel en Will Tura gezien (op scherm toonden ze de begrafenis van koning Boudewijn), foto’s getrokken met Evelyn.’ P. ‘Dankjewel Rachel.’ An: P. Mag ik je interviewen over je uitstap naar Brussel? An: Ja P. Hoe ging je naar Brussel? An: Met de trein. P. Wat ging je daar doen? An: Naar het Koninklijk Paleis. P. Wat heb je daar gezien? An: De koning. P. Wie nog? An: Koning Filip en koningin Mathilde. P. Heb je ook mooie meubels gezien? An: Ja. Ik koos een kaartje en dit hangt boven op m’n kamer. P. Wat deden we daarna? An: Picknicken buiten. P. Was er daar in het park een muziekoptreden? An: Ja, Wannes Van de Velde P. Wat deden we na onze picknick? An: Koffie gedronken en een ijscrème, dame-blanche. Dan terug met de trein naar huis, naar Beerlegem. P. Bedankt voor het interview! Ook de andere bewoners genoten van de uitstap naar Brussel en het Koninklijk Paleis! Ook het zonnetje was van de partij! Dit is voor herhaling vatbaar! Monique, An, Erna, Rachel, Ingrid, Anneleen, Evelyn en Patricia Huis 2 vestiging Zwalm
17
18
g
e
f
l
i
t
s
t
Sportkriebels
Judoclub de Buitelaars engageert zich ook op tal van andere activi-
lekkere eten, judotrainingen, zwemmen, kampvuur, leuke
teiten, zoals hun jaarlijkse Kip aan ’t spit, sinterklaasfeest, Nieuwjaarsreceptie en hun jaarlijks verwenweekend.
strandwandelingen en lekkere drankjes op de Nieuwpoortse terrasjes.
Erik uit huis 5 is een sportieve judoka die al vele jaren mee traint met judoclub De Buitelaars. Deze judoclub is voor personen met eender welke beperking zowel voor jongvolwassenen als volwassenen. Judoclub de Buitelaars vervult dan ook een fundamentele rol in de sportieve vrije tijdsbesteding van Erik. Wanneer Erik naar de trainingen gaat, is hij in het bezit van een aanwezigheidskaart. Zijn aanwezigheidskaart is van groot belang om door te stoten naar een hogere gordel. Anderzijds worden ze ook op de proef gesteld door een examen. Dit jaar behaalde Erik een oranje gordel. Zijn fierheid primeerde boven alles!
Dit jaar was Erik van de partij op hun verwenweekend dat plaatsvond in Nieuwpoort. Vol enthousiasme vertrok hij. Hij genoot dan ook van het gezellig samen zijn,
Hierbij enkele sfeerbeeldjes van onze sportieve judoka. Huis 5 vestiging Zwalm
Stekelige liefde Christiane, Lorenzo en Alfred gaan wekelijks naar het opvangcentrum voor vogels en wilde dieren in Merelbeke. Zij verzorgen er heel voorzichtig de egels. In het opvangcentrum is er heel veel werk. Dagelijks worden er patiënten binnengebracht en het gaat dan om vogels, amfibieën en zoogdieren. De egels behoren tot de top 5 van de binnengebrachte soorten. Andere zoogdieren zijn konijn, haas, vleermuis en eekhoorn. De egels die aankomen worden eerst onderworpen aan een grondige inspectie en krijgen de eerste zorgen toegediend. Nadat ze de intensive care verlaten hebben, komen ze terecht in curverbakken, konijnenkoten enz. Dagelijks worden de hokken schoongemaakt. Het krantenpapier en stro worden ververst, de
diertjes krijgen water en kattenbrokken. Iedere egel wordt gewogen en het resultaat komt op de fiche. We halen zelf ons werkgerief en ruimen nadien alles netjes op. Als het zonnetje schijnt, dan is de klus vlug geklaard. Bij regenweer wordt de liefde wat stekelig. Margo Ceelen Team 3 dagbesteding vestiging Zwalm
g
25 jaar Huis Herzele Zaterdag 20 oktober vierden de cliĂŤnten en de begeleiders van Huis Herzele feest. Huis Herzele werd 25 jaar geleden opgericht en dat mocht niet onopgemerkt voorbijgaan.
Het feest ging door in de Wattenfabriek in Herzele. Familie, vrienden en buren vierden mee. Er was kinderanimatie en wie zin had kon tijdens een huifkarrentocht genieten van de Herzeelse buitenlucht. Verder was er ook een informatiepaneel waar de feestvierders info kregen over de werking van ons huis. ’s Avonds brachten Bert, Kjell en The Ballroom Bogards muzikale ambiance. Wat hebben we genoten van onze dag! Huis Herzele
e
f
l
i
t
s
t
19
20
g
e
f
l
i
t
s
t
Feest van De Boskant Op 18 september 2017 namen de cliënten van de cluster nursing hun intrek in de vernieuwde gebouwen van De Boskant. Ondertussen zijn we één jaar later en mogen we ons eerste kaarsje
uitblazen. Een betere reden om te feesten konden we niet bedenken. Zo ontstond het eerste feest van De Boskant, waar we hopelijk een jaarlijkse traditie van maken.
Bij een feest komt er net zoals in onze werking heel wat bij kijken. Zo werden de taken verdeeld tussen de woonbegeleiders en de medewerkers van de dagbesteding. Een jaar geleden was het nog wat zoeken naar de samenwerking tussen het team van de dagbesteding en de woonbegeleiders/zorgkundigen, maar nu blijkt dit toch al een goed geoliede machine (die soms ook nog eens durft piepen ). Met z’n allen streven we alvast verder naar een optimale samenwerking zodat de cliënten van De Boskant ten volle kunnen genieten van een
nog meer omdat we er buiten konden van genieten in onze kleurrijke tuinmeubels onder een stralende zon! Op het menu stond een heerlijke lasagne. Iedereen genoot van de lekkere maaltijd aan de mooi versierde tafels samen met de woonbegeleiders, de medewerkers van de dagbesteding en de medewerkers van het begeleidingsteam Leen, Sofie, Marijke en Karoline.
kwaliteitsvol leven. We begonnen de feestdag zoals het hoort met een receptie. Een lekker glaasje fruitsap en bubbels met versnaperingen werd door iedereen gesmaakt. En het smaakte
Ondertussen werkte Mario van ‘Huis Zingem’ met veel inzet door in de keuken. Zo ging de afwas van al dat feestporselein heel vlot (ook ’s middags in de Beekmeers). Nog eens een dikke merci Mario! Na de middag werd er verder gefeest. Daar keken de cliënten nog
g
e
f
l
i
t
s
t
Zwarte Piet en zwarte Mietjes Elk jaar opnieuw, op 6 december, verrassen de zwarte Piet en zwarte Mietjes van huis 1 alle medewerkers van Zwalm met een attentie. Bedankt, de speculaaskoek zal weer lekker smaken! het meest naar uit, want hun familie en vrienden kwamen op bezoek! Iedereen genoot van koffie en een stukje (zeg maar STUK) taart. Willem (‘De Willy’ voor de vrienden) zorgde ondertussen met zijn piano voor wat extra sfeer. Al vlug werd er meegezongen en werd hier en daar al eens een dansje gedaan op de Vlaamse klassiekers. Er was ook nog de mogelijkheid om wat meer uitleg en inzicht te krijgen rond de nieuwe werking. Zo gingen er familieleden mee om een kijkje te nemen in de snoezelruimte en de spelotheek. Anderen keken vol interesse naar de vele mogelijkheden van de BeleefTV . Wie wou kon ook een kijkje nemen naar de vernieuwde leefgroepen. Het verschil met vroeger is groot. We mogen gerust fier zijn op onze nieuwe accommodatie. Eén jaar De Boskant, een dag vol feest, beleving, lekker eten, plezier en vriendschap. De cliënten hebben er enorm van genoten. Op naar het feest van 2 jaar De Boskant !
illustratie: Pascal De Hoon
21
22
g
e
f
l
i
t
s
t
Picknick Natuurpunt Een paar weken geleden schreven we ons in voor de picknick van Natuurpunt, deze ging door in het Wannelappersbos in Zingem. We vonden deze uitnodiging in de Zingemnaar, het plaatselijke krantje van de gemeente waar vele activiteiten in bekend gemaakt worden. In huis Zingem bekijken we dit en halen eruit waar we kunnen aan deelnemen.
Op een zonnige zondag werden we ontvangen door de mensen van Natuurpunt, die zich in een mooi hoekje van het bos hadden opgesteld met hun picknicktafel. We startten met een aperitiefje op basis van een zelf gebrouwen vlierbloesemsapje. Daarna konden we smullen van lekker brood met plaatselijk geteelde groentjes en kaas. Achteraf mochten we nog aanschuiven voor een dessertbuffetje: zelfgebakken cake, taarten en chocomousse gingen er vlot in. Nadine en Mario kwamen er bekenden tegen van Mario zijn badmintonclub. Nadine zag er kindjes uit de crèche waar ze op maandag gaat helpen. Een leuke ervaring voor onze mensen en als we de organisatie mogen geloven ook voor hen een verrijking dat we erbij waren. Tot volgend jaar dus! Huis Zingem
Na een zomer vol zon, feest, en aanschuiven aan de picknicktafel staat de winter voor de deur. Lucrece (tekening links en rechts) en Anja (tekening midden) hopen op sneeuw met deze leuke sneeuwpoppen.
a
m
e
n
e
n
u
i
t
Pastoraal nieuws uit Zwalm Een jaar in De Bolster - een terugblik Zoals een kind op de eerste schooldag, overschreed ik op woensdag 6 september 2017 de drempel van mijn nieuwe werkplek. Na 6 jaar voltijdse arbeid als pastor in een groot ziekenhuis, maakte ik de overstap naar een heel andere wereld. Een wereld die vreemd voor me was. Ik was niet vertrouwd met mensen met een mentale beperking. Met enige aarzeling meldde ik me aan bij de receptie. Ik werd er opgewacht door Ilse en Katrien die mij van harte welkom heetten. Ik mocht er ook kennis maken met Mathilde die me fier en met een stralende glimlach omhelsde en een pot rode azalea’s overhandigde. “Voor in uw bureau”, zei ze. De deur naar mijn bureau werd opengegooid en ik zag een mooie ruimte, netjes opgeruimd en voorzien van al het nodige. Zo’n warm onthaal had ik niet verwacht. Het zette me onmiddellijk op mijn gemak en ik voelde me snel thuis. De volgende paar dagen nam Katrien me mee naar de verschillende huizen, dagbesteding, houtatelier en buitenhuizen. Zo ontdekte ik stap voor stap wie waar woonde en werkte. Mijn eerste echte uitdaging was het voorgaan in de herdenkingsviering. In het verleden was ik enkel voorgegaan in afscheidsmomenten in het mortuarium van het ziekenhuis. Dat mortuarium deed dienst als stadsmortuarium voor mensen in armoede die geen uitvaart konden betalen. Meer dan 20 deelnemers waren er nooit. Nu moest ik voorgaan voor een heel grote groep van mensen. Die eerste keer ging dat gepaard met de nodige plankenkoorts. Zou ik aanvaard worden, zouden ze me als nieuwe pastor in de armen sluiten? Gelukkig ervaarde ik al snel hun grote aandacht en betrokkenheid. Aan enthousiasme en nieuwsgierig-
heid geen gebrek. Met dank ook aan mijn voorgangster Mia die die weg voor me baande. In het najaar en het voorjaar ontvielen ons verschillende bewoners: Lydia, Greta, Marianne, Jessica, Rudy. Ze kregen allen een waardige afscheidsviering met betekenisvolle bijdragen en getuigenissen van de leefgroepen. Een verrassende ontdekking voor mij waren de snoezelvieringen. Smaken, geuren, voelen en horen werden geprikkeld in de sfeer van de kerstdagen. De gasten genoten met volle teugen. De vastenactie dit jaar was opnieuw een groot succes: de verschillende leefgroepen verzamelden dank zij tal van initiatieven 1.600 euro. Het geld was bestemd voor twee weeshuizen in Congo waaraan ik (via bevriende priesters ter plaatse) bij het begin van het jaar een bezoek bracht. De zusters waren dolgelukkig met dit geld. Ze stuurden me een soort oorkonde waarin ze hun uitdrukkelijke dank uitdrukten aan alle medewerkers van de organisatie. De weesjes stuurden ook tekeningen waarin ze hun leefomstandigheden visueel voorstelden. Ze prijkten lang aan de deur van mijn bureau. Met het feest van het huis en het zomerfeest werd het jaar afgesloten. Van feesten kennen ze hier wat. Nooit eerder in mijn loopbaan ervaarde ik zoveel initiatieven die zowel personeel als cliënten ten goede komen. Hier wordt wat afgefeest en worden mensen ‘in de bloemetjes gezet’! De werksfeer is er dan ook naar. Je voelt dat mensen hier graag werken, de medewerkers en cliënten lopen er doorgaans goed geluimd en met een positieve ingesteldheid bij. Dat werkt aanstekelijk. Sinds begin dit jaar startte ik ook met het organiseren van pastorale ateliers. Telkens werken we in kleine groepjes rond een bijbels of ander thema. Startend
23
24
a
m
e
n
e
n
u
i
t
met een verhaal beluisteren we meestal een lied. We knutselen dan iets rond het thema. We groeien uit tot enthousiaste kleine kernen van evangelische bezieling. Omgeven door een enthousiaste stuurgroep is het hier prettig pastor te zijn. In tegenstelling tot veel andere plaatsen en instellingen waar Gods woord stilaan uit de publieke ruimte verbannen wordt, wordt Jezus hier nog gekoesterd en gewaardeerd. Ik ben daar dankbaar om. Steun en waardering helpen een mens groeien. Daarom wil ik ook in het nieuwe jaar mijn beste beentje voorzetten om mijn rol als pastor naar ieders tevredenheid waar te maken. Op het moment dat u deze Indruk in handen krijgt staan we net voor Kerstmis, het feest waarop we de geboorte van Jezus vieren. In De Bolster beelden we elk jaar het kerstverhaal uit met een levende kerststal en engelenkoor. Een hoogtepunt voor cliënten die mogen figureren en de vele aanwezigen die genieten van dit sfeervol gebeuren met een écht kindeke Jezus, waarbij dank aan de medewerk(st)er die hier met zijn/haar baby aan meewerkt. De geboorte van Jezus wordt in de christelijke traditie ook ‘het wonder van de menswording’ genoemd. God wordt mens onder de mensen, in alles aan ons gelijk behalve in de zonde. Hij schenkt zich aan de wereld om ons te tonen wat liefde is. Wij noemen hem Gods Zoon maar God wil dat ook wij zonen en dochters van hem worden genoemd. Hij heeft onze handen en voeten nodig om zijn schepping te voltooien. Een Zalig Kerstfeest! Anne Dupont pastor vestiging Zwalm illustratie sterren: Sarah Vellemans
Het wonder van de menswording is vreemd aan alle schitteringen van december. En nergens, in geen uitstalraam of lichtstad, ziet een mens het aangeprezen. Als het gebeurt, dan is het onverwacht. Tegen de gang van zaken in. Iemand die, God weet waar, in alle stilte omziet naar wie naamloos en vergeten blijft. Die zonder vrees de nacht ingaat omwille van een lichtend woord. En die voor kleinen en ontheemden zijn eigen wereld als een huis herbergzaam maakt Het wonder is dat dit geheim vanaf die eerste Kerstmis met het grootste vertrouwen in onze handen werd neergelegd …
a
m
e
n
e
n
u
i
t
Pastoraal nieuws uit Kluisbergen Velen onder ons zijn opgegroeid met de traditie dat we op Allerheiligen of Allerzielen bloemen op het kerkhof plaatsen bij de mensen van wie we afscheid moesten nemen. En zoals de traditie het voorschrijft zijn dit meestal chrysanten in witte, gele of paarse tinten. Op deze manier drukken we uit dat we aan hen denken, dat we hen niet vergeten zijn. Allerheiligen valt steeds op 1 november. Deze dag vindt zijn oorsprong in een heidens feest, waarop men zijn doden herdacht. Het christelijke geloof nam dit over. Allerheiligen is de dag waarop, zoals het woord het al zegt, de heiligen worden herdacht. Allerzielen is de dag na Allerheiligen, de dag waarop we onze doden herdenken. Op woensdag 7 november kwamen we samen in de kerk van Kluisbergen voor een herdenkingsmoment voor onze overleden cliënten. Dit jaar was de rode draad doorheen de viering: ’Ik heb een steen verlegd…’. Tijdens het zoeken naar gepaste teksten stuitte ik op een tekst die beschreef hoe Joden hun doden herdenken. Gelijkaardig aan de wijze waarop dit in het christelijke geloof gedaan wordt, maar toch ook weer anders. ‘Als joden hun doden willen eren, leggen ze geen bloemen op het graf. Ze leggen er kleine stenen op, onderweg gevonden. Kleine stenen op een grote grafsteen die weer en wind kunnen doorstaan. Onvergankelijk als de liefde, eeuwig als het geloof. De steentjes worden soms ook gebruikt om papieren wensen vast te houden, als een soort presse-papier. Wensen die door de levenden worden achtergelaten bij de doden, bij hen die voorbij de grens van het eeuwige verder leven. En heel opmerkelijk: de traditie vraagt dat je niets wenst voor jezelf, maar voor iemand anders. Op die manier wil men je zachtjes de weg wijzen naar anderen, even weg uit je eigen verdriet, maar met mededogen voor de zorgen van anderen.’ (uit viering KU Leuven)
In tegenstelling tot onze eigen traditie, waarbij we steeds op dezelfde datum Allerheiligen vieren, hebben de joden geen vaste datum om dit te doen. Ten minste één maal per jaar bezoeken de nabestaanden het graf, op de zondag voor Rosj Hasjana, het joods nieuwjaar. Wanneer nieuwjaar valt verschilt van jaar tot jaar, maar telkens in september of begin oktober.
Het verhaal van het gebruik van de steentjes deed me even stilstaan bij en nadenken over het volgende: welk geloof of overtuiging je ook hebt, voor ieder van ons is het herdenken van mensen die we verloren hebben van groot belang. Het helpt ons in de verwerking van het verlies en het zorgt ervoor dat we het een plaats kunnen geven binnen ons leven. Of we dit nu doen met bloemen of steentjes of op een andere manier, dat maakt niet zoveel uit. Zolang we de herinnering maar levendig houden. Anja Vercruysse Pastorale werkgroep Kluisbergen
25
26
i
n
s
p
r
a
a
k
De cliëntenraad Op regelmatige basis komt de cliëntenraad samen in De Bolster Zwalm. Deze raad bestaat uit cliënten van de verschillende woonvormen en het dagcentrum en wordt gecoacht door een activiteitenbegeleidster en logopediste. We organiseren op deze manier een overleg tussen de cliënten en de voorziening want keuzes kunnen maken over het eigen leven heeft invloed op de kwaliteit van het leven.
Cliëntenraad - 6 september 2018 Overlopen vakantie De vakantie is weer voorbij en iedereen heeft er van genoten. Iedereen vertelt honderduit. Er waren extra zomerse uitstappen. Sommige zijn op reis geweest met de groep of met familie, of zijn op vakantie geweest met een organisatie. En je leert al eens andere mensen kennen. Het was wel te warm in het begin van de zomer. Monique kon niet goed slapen. Net als andere jaren waren er veel festivallekes. Rock for specials blijft voor alle cliënten een topper. Het is wel goed dat niet iedereen daar blijft slapen in een tent. ‘s Avonds naar huis komen lukt beter. Sommige hebben ook nog andere festivals meegepikt: Rock Zottegem, Dranouter, Bombelbas.
Zomerfeest Iedereen is naar het zomerfeest geweest en er klinken veel enthousiaste stemmen. Linda trakteerde voor haar pensioen met een optreden van Marijn de Valck, oftewel Balthasar Boma. Die was echt goed! Jammer dat het zo warm was in de tent. Het eten was dit jaar weer zéér lekker.
Attic 23 september in Baaigem Het arbeidscentrum bereidt zich voor op de ATTIC, een markt in Baaigem. Ze verkopen producten uit de verschillende ateliers. Er komt een foodtruck. De Bolsterband is aanwezig met Willem en co. De kinderanimatie wordt voorzien door De Bolster, Marie-Rose zal o.a. helpen met de glittertattoos voor de kinderen. Er gaat een huifkartocht door die ook voor rolwagens geschikt is. Karen vindt het moeilijk kiezen waarbij ze wil helpen.
Karen enige meisje in de nieuwe G-voetbalploeg Karen vertelt over de eerste training die nu woensdag doorging, samen met Wesley, Joël, Lieven VM, Steven, Peter en Denis. “We gaan nu eerst oefenen en dan na nieuwjaar wedstrijden spelen. Eindelijk is er een voetbalploeg waar we ons kunnen in uitleven.
i
Woensdag mochten we onze voetbaloutfit in De Pinte gaan halen. Ik ben vergeten welke kleuren de truitjes hebben.”
Bevraging: Hoort er bij een begrafenis een kerkelijke dienst of zou je dit zelf mogen kiezen? Herdenkingsdienst voor overleden bewoners. Wanneer er iemand van de bewoners overleden is, heeft iedereen het moeilijk. Vaak denken we niet alleen aan de persoon die we missen, het roept ook herinneringen op aan eigen overleden familieleden. De pastorale medewerkster, Ann zorgt voor een mooi moment van afscheid. Deze staat in het teken van Christus. Maar stel dat de overleden cliënt of de familie geen of een ander geloof heeft. Kunnen we dan een herdenking organiseren zonder religie en vooral veel aandacht aan de overledene geven? Afscheid nemen is hoe dan ook moeilijk, er over praten lukt niet echt. Men wil er niet teveel over nadenken.
n
s
p
r
a
a
k
We krijgen het laatste jaar héél weinig puntjes binnen De cliënten zeggen dat ze op deze vergadering geen puntjes kunnen hebben want in de zomer zijn er geen huisvergaderingen. Maar algemeen vinden we toch dat er van de huizen, cliënten en het bestuur weinig input wordt gegeven om met de cliënten te bespreken. Zonder punten kunnen we onze stemmen niet laten gelden. Zonder punten hebben we niet veel inspraak. Het laatste punt was er eentje over het thema zomerfeest.
Nadat Linda met pensioen ging verwelkomden we Jeannot in het arbeidscentrum Marie-Rose zou wel eens een babbeltje willen slaan met hem en hoopt dat hij eens in de ateliers komt. De andere cliënten van het arbeidscentrum beamen dit. We geven de cliënten een tip mee om hem eens te lokken met goede straffe koffie ;-)
Tour de table Bijna niemand, enkel Monique van De Boskant, heeft al herdenkingen of begrafenissen meegemaakt van iemand die gestorven is in de voorziening. In De Boskant zijn er de laatste tijd jammer genoeg al veel sterfgevallen geweest. Monique: “De dienst moet vooral mooi zijn, met veel foto’s en vertellingen.” Greet: “Niet over God. Ik ga daar liever niet naartoe. Ik ben niet graag in een kerk.” Marino: “Dat hoeft toch niet. Je moet zelf kunnen kiezen, Voor mij hoeft het niet over God te gaan, maar mijn vriendin gelooft wel.” Ciel & Marie-Rose: “Wij gaan niet naar de kerk. Sommige bewoners wel en voor hen is het belangrijk dat er een eucharistieviering is. Iedereen zou vrij moeten zijn in wat hij wel of niet wil.” Elien neemt liever niet deel aan het gesprek. Ze heeft al teveel met ‘dood’ te maken gehad.
Marino: “Ik heb al enkele cliëntenraden gemist. Misschien moet ik stoppen? Maar de coaches vinden dat ik het wel goed doe. Ik ben heel wijs in de cliëntenraad. Maar ik vraag op elke cliëntenraad om meer dieren in De Bolster te krijgen en er wordt niet geluisterd.” Guy: “Ik wil met de cliëntenraad eens frietjes gaan eten.” We leggen Guy uit dat we momenteel amper tijd hebben om te vergaderen. Misschien later. “Tom komt met deelnemers uit het ABC in Gavere werken in de groentetuin in Beerlegem. Het is nu de tijd van de pompoenen. Ik ga erbij zitten om te kijken. Ik vind dat leuk en zo zie ik mijn vrienden van Gavere nog eens.”
27
28
g
e
b
r
u
i
k
e
r
s
r
a
a
d
Info uit de gebruikersraden Gebruikersraad Kluisbergen 25 september 2018 Deel 1 in aanwezigheid van de vertegenwoordigers van de cliënten Het verslag van de cliëntenraadvergadering van 20 september wordt overhandigd en doorgenomen.
Deel 2 zonder aanwezigheid van de vertegenwoordigers van de cliëntenraad. Controle IDO’s Alle IDO’s zijn ondertekend. Nieuwbouw Kluisbergen: stand van zaken In de huidige fase worden lastenboeken en plannen doorgenomen om tegen eind dit jaar de contracten te gunnen voor de verschillende loten met uitzondering voor de uitrusting en de inrichting van de omgeving die voor volgend jaar zijn gepland. De totale duur van het project wordt geraamd op 2 jaar. Evaluatie Bolsterfeest Het prachtig weer liet toe om buiten te aperitieven, opgeluisterd door een muziekensemble dat sterk werd geapprecieerd. Enkel het gebrek aan een paar extra tafels en enkele stoelen valt te melden. De organisatie was top. Ongeveer 450 aanwezigen hebben genoten van een lekkere maaltijd. Bekijken om online te reserveren. Stand rekening GR Luc overhandigt een gedetailleerd overzicht van inkomsten en uitgaven. Gezien het huidig saldo van 91,11 € wordt beslist de bijdrage op te trekken tot 20,- €. Het aantal stortingen voor 2018 is nagenoeg gelijk gebleven. De storting van 200,-€ per leefgroep blijft behouden.
Groepsinitiatief hospitalisatieverzekering De Bolster zal navraag doen of dit mogelijk en zinvol is. Het aantal geïnteresseerden is daarbij belangrijk. Actualisatie bijdrage bij afrekening Op vraag van Luc komt het voorstel om de vermelding “mindervalidengeld” op de factuur te vervangen door “tegemoetkoming“. Luc maakt de opmerking dat de bedragen niet in overeenstemming zijn met de huidige indexering. De Bolster zal dit nagaan en desgevallend corrigeren. Privacyverklaring cliënten Dit item werd reeds in vorige vergaderingen besproken. De directie vraagt om ev. opmerkingen of bedenkingen kenbaar te maken. Geert heeft statistieken omtrent het gebruik van ZOL. Hieruit blijkt dat sommigen nog helemaal geen ZOLbericht hebben geopend. De huizen noteren doorgaans regelmatig. Etienne haalt aan dat vergeleken met het contactschrift ZOL in één richting verloopt. ZOL toepassen in de andere richting is echter niet wenselijk wegens een mogelijke overvloed van berichten die te veel administratief werk kunnen betekenen voor de medewerkers. Luc vraagt te onderzoeken of doorklikken op de mail mogelijk kan gemaakt worden wat de toegankelijkheid zou verhogen. In de volgende gemeenschappelijke vergadering zal ZOL aan bod komen. Varia Personeelsnieuws: Carlos is vervangen door Saar, Valerie D’Hoker vervangt An Steens en huis 1 heeft een nieuwe teamverantwoordelijke De huidige huisarts gaat binnenkort op pensioen. Men is op zoek naar een opvolger. Er wordt nagedacht hoe het behandelingsplan toegankelijker kan gemaakt worden voor familie. Is er genoeg ruimte voor hun inbreng? Op 08/12/18 is er een kerstmarkt gepland in de tuin in Kluisbergen waarop iedereen is uitgenodigd.
g
e
In mei 2019 komen de verkiezingen eraan voor de GBR.
Gemeenschappelijke gebruikersraad 11 oktober 2018 Algemeen jaarverslag 2017 Wordt toegelicht door Geert Bonte met vraagstelling door de leden van de gebruikersraad. Het verslag bevat 4 thematische bijdragen die in detail worden toegelicht: feestjaar 2017 opstart PVF masterplan waardengericht ondernemen in De Bolster Daarop aansluitend komen de vaste thema’s aan bod. Financieel jaarsverslag 2017 Toelichting wordt gegeven door Robrecht De Vriese met gelegenheid tot vraagstelling. VIPA-regelgeving Overzicht van de 3 VIPA-regelgevingen de voorbije jaren. Basisprincipes van de nieuwe VIPA-regelgeving. Het is belangrijk dat De Bolster probeert een goede positieve cashflow te realiseren en de te ontvangen subsidies probeert in te schatten. Aanpassing financieel meerjarenplan ten gevolge van de nieuwe regelgeving.
b
r
u
i
k
e
r
s
r
a
a
d
Privacyverklaring cliënten Reeds besproken op de afzonderlijke Gebruikersraden Iedereen is akkoord: te gebruiken liefst “met gezond verstand”. Verkiezingen gebruikersraad in 2019 Folder van de huidige gebruikersraad wordt ge-update en meegezonden met de tevredenheidsbevraging. Tevredenheidsbevraging Gebeurt om de 3 jaar. Een ontwerptekst wordt rondgedeeld. In grote lijnen dezelfde rubrieken als vorige keer. De leden stellen voor om nog enkele verfijningen aan te brengen. Wordt verspreid aan ouders/wettelijke vertegenwoordigers in november. Varia De vraag van de gebruikersraad Kluisbergen naar een hospitalisatieverzekering voor cliënten als groep wordt negatief beantwoord omdat kans op een goede polis met betere voorwaarden zeer klein is. Voorstelling beleef TV aan de hand van een filmpje. Een 2de beleeft TV wordt aangeschaft voor Kluisbergen (totaalprijs € 10.000) – sponsoring van € 7.000 via Nationale Slagersorde. Lopende klacht (zie verslag GR 27/10/2016) : betrokken persoon verblijft nog altijd in De Bolster.
Gebruikersraad Zwalm 27 september 2018
ZorgOnline (ZOL) en contactschrift Kwam reeds aan bod op de afzonderlijke Gebruikersraden. Enkele algemene vragen en bedenkingen komen naar voor. Zal veralgemeend worden naar de familie die interesse heeft. Praktische uitwerking wordt nog verder bekeken.
Deel 1 in aanwezigheid van de vertegenwoordigers van de cliënten Door het overlijden van familielid van de begeleidster kon de vergadering met de cliënten niet doorgaan.
29
30
g
e
b
r
u
i
k
e
r
s
r
a
a
d
Deel 2 zonder aanwezigheid van de vertegenwoordigers van de cliëntenraad.
(heeft geen zin van informatie te geven indien dit niet wordt gelezen).
FOVIG Er wordt een projectsubsidie voor één jaar toegekend.
Varia Sommige leden van de gebruikersraad kregen een brief van de CM nav zorgbudget. Er werd medegedeeld dat de 260 € die ze krijgen indien de cliënt meer dan 100 dagen naar huis komt, enkel een “voorlopige maatregel” is. Dit blijkt een beveiliging te zijn, mocht deze betoelaging om één of andere reden gestopt worden. Patrick laat weten dat bij de bespreking van het individueel handelingsplan nog meer aandacht zal geschonken worden aan de inbreng van de familie (= actiepunt). Vraag vanuit het ABC om deel te nemen aan alternatieve kerstmarkt in Zelzate wordt bekeken.
Vernieuwde website Leden van de gebruikersraad geven enkele opmerkingen (o.a. oude foto’s van GR. en OC., traag opladen van foto’s, enz). De website zal ge-updated worden. Controle IDO’s Op vraag van het VAPH werden 3 dossiers opgestuurd. In november zal de overheid de voorziening hierover contacteren en feedback geven. Hoofdgebouw Zwalm Bedoeling: 3 huizen ontwerpen, steeds 1 per verdiep (living, keuken en kamers op dezelfde verdieping). Dit voorstel wordt naar de architect gebracht met de volgende vragen: is dit technisch haalbaar? In welke grootte-orde ligt de prijs? Huis 1 vraagt of het kan dat ze naar de tweede verdieping gaan in afwachting van de volledige renovatie. Er zijn allerhande denkpistes ivm tijdelijke onderbrenging van de verschillende huizen tijdens de werken (bv. tijdelijk totaal andere locatie? Of de renovatie heel gefaseerd laten verlopen? ). Er zijn nog geen beslissingen hieromtrent. Privacyverklaring cliënten Zie verslag Gebruikersraad Kluisbergen en Gemeenschappelijke GR eerder in dit nummer. ZorgOnline en contactschrift Er wordt duidelijk gekozen voor éénrichtingsverkeer. Dit wordt nu uitgetest sinds mei (voor diegenen die reeds ingelogd zijn!). Positieve evaluatie van een aantal ouders/bewindvoerders van cliënten. Dit zal gegeneraliseerd worden vanaf 1 januari ’19, maar enkel op vraag van de familie van de cliënt
o
u
d
e
r
c
o
m
i
t
e
Nieuws van het oudercomité Nieuws van het oudercomité 6 november 2018 Nieuws van de voorzitter Er zijn twee bewoners overleden in onze voorziening sinds de laatste bijeenkomst: Rudy Van Der Veken en Georgette De Moerlose. Aan beide families en de begeleidsters van de leefgroep zijn de deelnemingen overgebracht in onze naam door Sonja Vanhaesebrouck . Er zijn ook afscheidsherdenkingen doorgegaan in de Beekmeers. FOVIG heeft een subsidie gekregen van de Vlaamse Regering om een loket op te starten om info te brengen van het zorglandschap in de Welzijnssector, wegwijs te maken bij de financiering, RTH, nRTH, BOB, PVB, administratieve stappen, info te verschaffen, begeleiden, ondersteunen, aan de Gebruikersraden en Collectief Overleg. Dit voor een periode van 01.07.2018 – 30.06.2019. De SubROG AA – OU is van naam veranderd. Er werden verschillende mogelijkheden aan de leden voorgedragen en die konden hun keuze kenbaar maken. ROPH Aalst - Oudenaarde is nu de nieuwe naam. Op 25 oktober was er een bijeenkomst van ROPH Aalst – Oudenaarde. Onze voorzitter heeft zich verontschuldigd. Er zou ook nog maar één afstemmingsoverleg zijn in 2019. Op 26 oktober was er een bijeenkomst van het Meetjeslands Overleg voor Personen met een Beperking (MOPB). Nieuws van de directie Bij de tevredenheidsbevraging naar de wettelijke vertegenwoordigers van de cliënten zal een brief + folder zitten die de verkiezingen van de Gebruikersraad in mei 2019 zal aankondigen. Op de Gebruikersraad kwam ook al een eerste evaluatie van het contactschrift via ZorgOnline.
Sinds mei werd dit systeem uitgetest bij de leden van de Gebruikersraad. Indien OK wordt deze tool opengesteld naar alle wettelijke vertegenwoordigers die dit wensen. Wat bouwen en verbouwen betreft, werd in de Raad van Bestuur goedgekeurd dat de opstart van de verhuis in het kader van de renovatie van het hoofdgebouw in Zwalm wordt bekeken en voorbereid. Bewoners van Huis 1 zouden, mits er enkele aanpassingen komen, kunnen verhuizen naar de vroegere locatie van Huis 6 op de tweede verdieping (staat nu leeg). De nieuwe VIPA-regeling is goedgekeurd en staat nu ook subsidie toe voor renovatie. Dit geeft meer mogelijkheden en laat ook toe de renovatie (nog) grondiger te realiseren. Verschillende acties in het kader van de Warmste Week worden opgezet. Zie ook achteraan in deze Indruk. Het uitbreidingsbeleid voor 2019 werd goedgekeurd. Dat voorziet in extra financiering, maar houdt toch niet tegen dat de wachtlijsten stijgen. Evaluatie van het Zomerfeest Terug een geslaagd zomerfeest met de medewerking van de vele enthousiaste vrijwilligers en medewerkers. Gelukkig maar, want anders is de organisatie van een dergelijk evenement niet mogelijk. Het weer zat ook mee en de toevloed van het vele volk voor de aperitiefbar, het restaurant, de tearoom, en alle attracties op het terrein, was groot. In de tent was de vedettenparade een groot succes. Dit topjaar genereerde een resultaat van € 12.106. Goedkeuring van de budgetten Sinterklaasgeschenken, schildersatelier en bewonersbibliotheek
31
32
o
u
d
e
r
c
o
m
i
t
e
Deze budgetten worden unaniem goedgekeurd. We vertrouwen op een goede en weldoordachte besteding. Voorbereiding van de Jaarvergadering van het Oudercomité Jaarvergadering gaat door op 03 februari 2019. Voorzitter Michel en Sonja nemen de voorbereiding op zich en brengen een summier overzicht van de verwezenlijkingen. Ze gaan wijzen op de Verkiezingen van de Gebruikersraad, die om de vier jaar worden ingericht. De directie zorgt ook voor attractieve filmpjes en fotomateriaal die veel meer zeggen dan woorden. Werking en/of naamsverandering van het Oudercomité Onze voorzitter Michel polst nog maar eens naar de mening van de leden. Zelf wil hij verder doen met de leden die we nu rijk zijn om zo de eigenheid van het Oudercomité te bewaren. In het verleden was dit de stap die onze overleden voorzitter Georges De Poovere gezet heeft om de voorziening te promoten, en de bewoners, ouders en medewerkers te informeren. Ook om geldelijke ondersteuning te bieden en sponsoring aan te reiken voor de verschillende noden die zich aandienden. Het ledenaantal is echter intussen flink geslonken en de gemiddelde leeftijd van die leden ligt tamelijk hoog. Vroegere pogingen om meer leden aan te trekken haalden niet veel uit. Sinds de (verplichte) oprichting van de Gebruikersraad is er ook veel overlapping. Concreet plant de directie, voorafgaand aan de volgende vergadering, een brainstormsessie op 12 februari 19. Met een beperkt aantal deelnemers zal dan bekeken worden welke rol een Oudercomité “Nieuwe stijl” in 2019/2020 kan spelen, hoe er effectief nieuwe leden kunnen worden aangetrokken, en of het Oudercomité een nieuwe, attractievere, bredere naam moet krijgen. Nog maar eens werd onderstreept dat het Oudercomité zeker mag/moet blijven bestaan en een hele speciale rol te vervullen heeft. Wordt zeker vervolgd.
VERGADERKALENDER 2019
Gebruikersraden Gebruikersraad Kluisbergen: 12 maart om 19u30 in Kluisbergen Gebruikersraad Zwalm: 28 maart om 19u30 in Zwalm Gemeenschappelijke gebruikersraad: 23 april om 19u30 in Zwalm.
Oudercomité Zwalm Jaarvergadering: zondag 3 februari Oudercomité op: 12 februari 7 mei, 5 november
illustratie: Wim leys
a
a
n
k
o
n
d
i
g
i
n
g
33
34
m
u
s
i
c
f
o
r
l
i
f
e
Overzicht Music For Life 2018 ten voordele van vzw De Bolster Beste lezer, Als u deze editie van Indruk leest, bestaat de kans dat we vertoeven in de warmste week van Studio Brussel (18/12 – 24/12). Net zoals vorig jaar kunnen wij rekenen op veel personen die onze voorziening een warm hart toedragen, en die een actie hebben georganiseerd in het kader van Music For Life. Aangezien veel activiteiten voor Music For Life worden georganiseerd in de periode november-december, zullen een aantal van onderstaande activiteiten reeds afgerond zijn. Met plezier geven we u toch een overzicht van alle hartverwarmende activiteiten die worden/werden georganiseerd door interne en externe personen ten voordele van vzw De Bolster. In een volgende editie van Indruk geven we u graag de resultaten van alle acties mee.
12u op wieltjes voor NAH Ronse
Lotus-koekenverkoop
Op zaterdag 17 november bleef men 12 uur lang op wieltjes ten voordele van vzw De Bolster NAH Ronse. Men kon fietsen, skeelers, skateboards, rolstoelen, elektrische rolstoelen, ... alles wat maar wielen heeft! Men kon inschrijven voor 5 euro per 30 minuten.
In het kader van Music For Life organiseerden Carine en Hilde een Lotus koekenverkoop ten voordele van vzw De Bolster Kluisbergen. Er werden pakketten Lotuskoeken verkocht aan 7 euro per pakket. De opbrengst van deze actie zal gebruikt worden voor de aankoop van tuinmeubilair.
Indoor voetbal tornooi De jeugd van SK Munkzwalm organiseerde op 8 en 9 december een indoor voetbaltornooi met hieraan gekoppeld een degustatie en wijnverkoop.
Luchtbal for life
2for2 – All together De groep “2for2”, bestaande uit Bitoy Van Lancker en Ebe Mogyoros, verzorgden op 14 december 2018 om 18 uur een Kerstoptreden in VBS Asper.
Café De Luchtbal in Zottegem organiseerde “het warmste weekend”. Per verkocht drankje werd 20 cent aan huis Gavere geschonken. Ook was er een oliebollenbak en tombola ten voordele van huis Gavere.
We danken alvast alle organisatoren, sponsors, deelnemers, vrijwilligers,… om deze acties te organiseren voor vzw De Bolster!
a
b
o
n
n
e
r
i
n
g
Abonnering Indruk
Personen die zich vorig jaar in januari hebben geabonneerd op ons gemeenschappelijk tijdschrift Indruk, kunnen hun abonnement verlengen voor de 4 edities van 2019. Indien U uw abonnement wil verlengen kan u dat door het bijgevoegde overschrijvingsformulier in te vullen, of door 12 euro te storten op rekeningnummer BE83 2900 1433 6015 met vermelding ‘Abonnement Indruk’. Personen wiens domicilieadres in het buitenland is gevestigd kunnen de Indruk thuis opgestuurd krijgen (mits het betalen van bijkomende verzendingskosten), of kunnen opteren om de Indruk elektronisch doorgestuurd te krijgen via e-mail. Personen wiens domicilieadres in het buitenland is gevestigd en die geĂŻnteresseerd zijn in het verkrijgen van de Indruk, kunnen contact opnemen met Pieter Jouretz via pieter.jouretz@vzwdebolster.be. De edities van Indruk kunnen digitaal bekeken worden op www.vzwdebolster.be/publicaties Om administratieve redenen vragen we u uw abonnement te betalen voor eind januari 2019. Ook mensen die zich voor de eerste maal willen abonneren kunnen dit op de hier bovenvermelde manieren doen. Wettelijke vertegenwoordigers krijgen dit tijdschrift gratis toegestuurd. Personeelsleden die op pensioen gaan, ontvangen de edities van Indruk van het lopende jaar. Hierna dient men zich te abonneren.
illustratie: Pascal De Hoon
35
36
s
p
o
n
s
o
r
i
n
g
Sponsoring Kiwanis Op zondag 24 juni organiseerde Kiwanis Oosterzele – Land Van Rhode een gastronimische barbecue voor hun leden op de terreinen van vzw De Bolster Zwalm. Men kon hierbij gebruik maken van de accommodatie van De Bolster (locatie, tent,…). Als dankbaarheid gaf Kiwanis Oosterzele - Land Van Rhode een cheque van 5000 euro aan De Bolster. Dit bedrag zal aangewend worden voor de aankoop van een plafondlift.
Ruien Kermis Ruien Kermis schonk de opbrengst (96,1 euro) van de pannenkoeken- & wafelverkoop aan onze voorziening. Alvast een grote dank u wel aan Emile Desimpel en het team!
Bombelbas festival Het Bombelbas Festival 2018 was het eerste en enige folkfestival voor jong en oud in Zottegem! Er waren rustige deuntjes om van te genieten, een ballade om te slowen, muziek waarop stevig kon gedanst worden, een headliner waarbij het dak van de tent werd geblazen en als afsluiter kwam er een DJ langs. Bovendien heeft men een bedrag van 500 euro geschonken aan ons buitenhuis in Gavere!
Wandelclub Op Stap Zwalm De leden van wandelclub ‘Op stap Zwalm’ hebben 250 euro ingezameld door hun deelname aan de jaarlijkse Dodentocht in en rond Bornem. Acht leden van wandelclub ‘Op stap Zwalm’ zijn de grote uitdaging aangegaan om binnen een tijdspanne van 24u een indrukwekkende afstand van 100 km te voet af te leggen. In februari 2019 organiseert ‘Op stap Zwalm’ de 6de Zwalmse 12*dorpentocht. Ook hier zal de wandelclub trachten een bedrag bij elkaar te stappen voor onze voorziening.
Grootorde van de Belgische slagers Op zondag 21 oktober 2018 organiseerde de Grootorde van de Belgische Slagers hun jaarlijks feest voor hun leden. Hierop werd bekend gemaakt dat de Grootorde een bedrag van 7500 euro zal schenken aan vzw De Bolster, vestiging Kluisbergen. Dit bedrag zal aangewend worden voor de aankoop van een BeleefTV.
f
a
m
i
l
i
e
n
i
e
u
w
s
Familienieuws De huizen en de sociale dienst reiken de redactie het familienieuws van onze cliënten aan. Wij proberen hier zo volledig en correct mogelijk in te zijn. Mochten er toch gegevens ontbreken of onjuist opgenomen zijn, meld dit dan gerust aan de sociale dienst of rechtstreeks aan de redactie.
Familienieuws cliënten
Welkom aan
Overlijdens
02/10/18 Kaïn Van Der Linden (arbeidscentrum Gavere)
25/09/18 Mevr. Georgette De Moerloose, cliënte van huis 5 en zus van Agnes (huis 12), Erik (huis 5) en Carine (huis 2) vestiging Zwalm 03/10/18 Mevr. Elza Remue, moeder van Christiane Van De Sype, cliënte huis Zingem en Hubert Van De Sype, lid oudercomité. Overgrootmoeder van Femke Vermeulen, medewerkster keuken vestiging Zwalm. Moeder, schoonmoeder, grootmoeder en overgrootmoeder van meerdere zomerfeestvrijwilligers. 16/10/18 Mevr. Gerardine D’haene, grootmoeder van Niels Van den Hende, cliënt dagcentrum 18/10/18 Mevr. Anny Maes, grootmoeder van Joachim Meersschaert, cliënt NAH Ronse 26/11/18 Mevr. Katrien Surdiacourt, cliënte dagcentrum vestiging Zwalm
Familienieuws medewerkers
Geboortes
26/09/18 Nand, kleinzoon van Katrien Lobel, sociale dienst vestiging Kluisbergen
Overlijdens 16/09/18 Mevr. Jeannine Vanderaspoilden, grootmoeder van Melissa Vandenabielle, keukenmedewerkster vestiging Kluisbergen 01/10/18 Mevr. Jeannine Vande Kerckhove, moeder van Barbara De Vriese, sociale dienst vestiging Zwalm 06/10/18 Dhr. Paul Dierick, broer van Marjan Dierick, woonbegeleidster huis 7/8 vestiging Zwalm 21/10/18 Dhr. Patric De Pessemier, broer van Annita De Pessemier, administratie vestiging Kluisbergen
37
38
a
f
s
c
h
e
i
d
Afscheid van... Georgette De Moerloose 3/11/1952 - 25/09/2018
Lieve Georgette, Je wordt gemist hoor, je lieve begroeting telkens we binnenkwamen. Gelukkig hebben we heel veel mooie herinneringen aan jou. Je woonde al sinds ’81 in Mariaheem. Ik denk dat iedereen je wel eens is tegengekomen, overdag toen je op rooftocht ging in de verschillende huizen, in de refter en soms tot in De Boskant. Zeker in het weekend was het feest, weinig juffrouwkes op dienst en veel lekkers! Je legde voorraden aan om die ‘s nachts te gaan verorberen. Toen we jou betrapten hoorden we steeds “Ik doe nietssss !!”. Geweldig hoe je in de groep vreselijk kon slepen met je schoenen en pantoffels. “Ik kan daar niet aan doen”. Maar o wee, op jouw rooftochten kon niemand je horen; je zweefde als het ware door de gangen. Kampherinneringen blijven de mooi-
ste. Al die vrijheid, want die vakantiehuisjes waren niet echt Georgette-proof. Wie zet er nu ook een slot op zijn frigo of voorraadkast. In samenwerking met jouw lieve zus Agnes ging dit nog vlotter. Weet je nog de duikboot in Zeebrugge, de gangen werden steeds smaller, je kon niet meer, maar terugkeren was geen optie. Hoe we het gedaan hebben weet ik niet meer, maar het is gelukt. We zijn er uit geraakt. Je leefde op van bezoekjes aan jouw familie of bij de begeleiding. De koffie was er zo lekker, en wie kon er weerstaan aan die blauwe ogen die nog een koekje of taartje vroegen? Je hield van mooie dingen, juwelen, kledij. Je keek in de tijdschriften en gaf duidelijk aan wat je mooi vond en wat helemaal niet. Ook wij werden niet gespaard en werden dan beoordeeld op wat we aan hadden. Als je het niet mooi vond moesten we dat een hele dag aanhoren. Toen vonden we dat niet leuk, nu missen we dat toch stiekem een beetje. Nooit meer hier, maar altijd bij ons. Dag lieve Georgette. Woonbegeleiders huis 5/6 vestiging Zwalm
a
f
s
c
h
e
i
d
Katrien Surdiacourt 7/7/1975 - 26/11/2018
Lieve Katrien, Onlangs nam je plots afscheid van ons. Het sloeg bij ons allen in als een bom want niemand had het verwacht en je was zo graag gezien ! Iedereen, je familie en al je vrienden in De Bolster missen je. Je was een grote babbelaar en je gebruikte met zwier van die specifieke woorden die ons charmeerden, zoals “peloeter” (computer), “musselen” (snoezelen), … Je kon ook niet zwijgen over de mensen die je graag zag. Zo sprak je elke dag over je familie die zo goed voor je zorgde: “mama “Lelly” en papa Michel”, je zus en schoonbroer en je neven “Jems en Mies”. Ook naar je chauffeurs en naar de begeleiders die je nauw aan het hart lagen vroeg je aanhoudend. Katrien, we kenden je als een madammeke met een eigen sterke wil, dikwijls omdat je bang was voor
veranderingen. Je liet dan iedereen horen dat je niet akkoord was met iets of je bleef herhalen wat je wilde tot we je begrepen hadden. Dat was niet altijd gemakkelijk, maar de stilte die je nu achterlaat voelt nu dikwijls aan als een ongemakkelijke leegte. Elke dag missen we je vriendelijke begroeting ’s morgens, en een handje aan iedereen die je tegenkwam. Ook je tedere omhelzing, je innemende lach en je ondeugende blik zullen we niet snel vergeten. Zo kon je ons gemakkelijk overtuigen om je “een massageke” te geven, of om samen te “musselen” onder een dekentje op de snoezelmat, of om samen te luisteren en te dansen op “Lotti” en mee te zingen. Je kleurde ook graag, “werken” noemde je dat. En wandelen naar de Beekmeers lukte enkel als je daar je “macho” Lieven zou zien. Sorry Katrien, maar we hebben dat vaak als smoesje gebruikt om je buiten te krijgen. Je was ook graag mooi en genoot ervan als we je nageltjes in het felrood lakten. Want rood dat was je lievelingskleur. Als je zelf iets nieuw aanhad of ik mijn bloes met rode vogeltjes droeg, dan zei je steevast “schone…” en wreef je zachtjes met je kleine handjes op jouw of mijn borsten. Je ging ook mee koken en liefst van al wou je dat we taart bakten of pannenkoekjes, want dit opeten met een potje koffie hoorde daar natuurlijk ook bij. … Om nog zoveel andere mooie herinneringen blijf je altijd in ons hart. Dag Katrien, dikke knuffel van “Malieke”. Marieke De Croo atelierbegeleider Team 3
39
40
i
n
e
n
u
i
t
d
i
e
n
s
t
In en uit dienst Met de rubriek ‘in en uit dienst’ willen we u ouders/voogden blijven informeren over personeelswissels in onze vestigingen.
In dienst 11/09/18 01/10/18 03/10/18 08/10/18 10/10/18 19/10/18 30/10/18
Mariem El Ouarraq, hoteldiensten poetsploeg vestiging Kluisbergen Astrid Oppeel, activiteitenbegeleidster team 3 vestiging Zwalm Alexandra Gaudissabois, woonbegeleidster team 5/6 vestiging Zwalm Jasmien Servaes, woonbegeleidster team 7/8 vestiging Zwalm Lien Vermaerke, activiteitenbegeleidster team 1 vestiging Zwalm Elise Vantomme, woonbegeleidster team 7/8 vestiging Zwalm Bert Seynhaeve, woonbegeleider team 7/8 vestiging Zwalm
Uit dienst 21/09/18 28/09/18 30/09/18 07/11/18 09/12/18
Marleen Bogaert, medewerker hoteldiensten vestiging Zwalm (pensioen) Maarten Roos, medewerker hoteldiensten vestiging Kluisbergen Hanne David, woonbegeleidster huis 11/12 vestiging Zwalm Lotte De Maeseneire, woonbegeleidster huis 1 vestiging Kluisbergen Astrid Oppeel, activiteitenbegeleidster vestiging Zwalm
illustratie: Dirk Verzele
i
a
g
vestiging zwalm 3 februari 14u00
Jaarvergadering oudercomitĂŠ
22 maart 19u00
Vrijwilligersfeest
e
n
d
n
a
vestiging kluisbergen
29 maart Kaas- en wijnavond 19u00 NAH Ronse
c
o
l
o
f
o
n
Redactie: Geert Bonte, Pieter Jouretz, Carine Cosijns, Stefan Van maelsaeke, Ellen Arens Met dank aan allen die een bijdrage leverden voor dit nummer. Coverillustratie: atelier Kunst Kluisbergen Zetwerk: Carine Cosijns Layout: Ellen Arens De redactieraad kan teksten wijzigen of inkorten zonder voorafgaande toestemming van de auteur.
d
r
u
k
Kasteeldreef 2 · 9630 Zwalm (Beerlegem) Tel. 055 33 96 96 · Fax 055 49 57 79 secretariaat@vzwdebolster. be www.vzwdebolster. be