Indruk 30

P.B.-P.P.

BELGIE(N) - BELGIQUE

P003981

indruk Driemaandelijks tijdschrift van vzw De Bolster v.u. Geert Bonte Kasteeldreef 2 9630 Zwalm (Beerlegem) Nr 30 â– december 2016 januari februari 2017 Afgiftekantoor Zwalm 1

Geflitst Vrijheidsbeperking in de zorg S.O. in Spanje: One team, one dream! tijdschrift van vzw de bolster

i

n

13

16

23

h

o

u

d

Voorwoord

1

Handdruk

2

TeSaam: Gemeenschappelijk aanmeldingspunt opgericht

4

Ortho-agogiek: Leve de vrijheid! Of toch niet? Over helpende grenzen ...

5

Wij stellen u voor: Pieter Derdeyn

10

Amen en uit

11

Geflitst

13

De cliĂŤntenraad

21

Special Olympics in Spanje: Reus 2016

23

Abonnering Indruk

25

Info uit de gebruikersraden

26

Nieuws van het oudercomitĂŠ

29

Familienieuws

31

In en uit dienst

32

v

o

o

r

w

o

o

r

d

Beste lezer, Het jaareinde nadert met rasse schreden, 2016 loopt op zijn laatste benen. Het was een boeiend jaar waarbij een serieuze start genomen werd met het realiseren van de mooie intenties geformuleerd in ons meerjarenbeleidsplan 2016-2020. We kijken dan ook met meer dan tevredenheid terug op dit vruchtbare jaar. De eindejaarsperiode is het geschikte moment om even tot rust te komen, om wat gas terug te nemen. Het is de tijd om met familie en vrienden door te brengen en te genieten. Deze periode van ontspanning is een ideale verpozing om daarna met vereende krachten verder te werken aan de uitbouw van vzw De Bolster. Hierbij wil ik jullie aandacht reeds vestigen op twee initiatieven: PVF en Buitenbolsteren. Zoals jullie weten gaat vanaf 2017 de persoonsvolgende financiering (PVF) van start. Deze nieuwe financieringsmethodiek zal het zorglandschap de komende jaren grondig veranderen. We willen dit duiden op een informatiemoment waarop u zal uitgenodigd worden. Gezien het belang van het thema zal dit infomoment 3 maal georganiseerd worden: 31.01, 02.02 en 05.02.2017. Het tweede initiatief betreft de opstart van een extra website genaamd Buitenbolsteren. Deze website heeft tot doel onze cliĂŤnten meer te laten deelnemen aan activiteiten in de maatschappij. Van beide initiatieven wordt eerstdaags een brief verstuurd naar alle wettelijke vertegenwoordigers. 2017 wordt niet alleen het jaar van de persoonsvolgende financiering. Voor vzw De Bolster wordt dit tevens een feestjaar. We hebben immers veel te vieren en hebben hiervoor een uitvoerig feestprogramma opgesteld. Nadere info volgt. In onderliggend winternummer vinden jullie naar goede gewoonte een aantal inhoudelijke artikels. We verwijzen hierbij onder andere naar volgende bijdrages: vrijheidsbeperking in de zorg, gemeenschappelijk aanmeldingspunt TeSaam, deelname van cliĂŤnten Kluisbergen aan de bakkerij in arbeidscentrum Gavere. Daarnaast zijn er een aantal deugddoende verhalen uit het dagelijks leven gegrepen. Ik wil jullie een Zalig Kerstfeest en gelukkig Nieuwjaar toewensen alsook veel leesgenot.

Geert Bonte 12 december 2016

50 jaar Mariaheem

35 jaar Ter Wilgen 20 jaar Beschermd Wonen

15 jaar dagcentrum Ronse 10 jaar huis Gavere

10 jaar fusie MHTW 5 jaar nieuwe naam vzw De Bolster

1

2

h

a

n

d

d

r

u

k

VZW De Bolster ondersteunt 280 cliënten. Om dit te realiseren kunnen we rekenen op de dagelijkse enthousiaste en deskundige inzet van meer dan 400 medewerkers en vrijwilligers. In het contact met deze mensen ervaren we telkenmale hoe boeiend en gevarieerd mensen zijn. We vinden het dan ook een meerwaarde om dit via de Indruk met u te delen. In deze rubriek zoomen we in op een medewerker, cliënt, vrijwilliger, …

Maak kennis met

Christien D’Haenens

Christien begon haar loopbaan in De Bolster in februari ‘93 op het vrijwilligerssecretariaat als mijn vervangster tijdens mijn zwangerschapsverlof en bleef later nog een tijdje mijn zeer gewaardeerde collega. In ‘95 kon ze aan de slag in de dagbesteding. Vanuit mijn nieuwsgierigheid hoe ze het daar stelt, en ook omdat het steeds een leuke babbel is met Christien, ik geef het grif toe, dit gesprek. Jullie werken sinds april 2015 in de dagbesteding in teams, gekoppeld aan de clusters. Wat houd je werk sindsdien in? Ik maak deel uit van het dagbestedingsteam 1. Met mijn collega’s bieden wij dagbesteding aan de cliënten van de cluster hoofdgebouw en basisgroep A. In gewone mensentaal: de bewoners van de huizen 1, 2 en 3 en de cliënten van het dagcentrum met een autismespectrumstoornis. Ik heb een heel polyvalente opdracht: een aantal momenten ben ik te vinden in basisgroep A waar ik de cliënten ondersteun in hun dagelijkse bezigheden. Daarnaast bestaat mijn opdracht uit het aanbieden van keukenactiviteiten (bv. bakgroep en soepgroep), zwemmen, snoezelen, bloemdecoratie, … Daarnaast ben ik ook AP (activiteitenpartner) voor huis 2. Ook dat is nieuw? De activiteitenpartner is een medewerker van de dagbesteding die gekoppeld is aan een huis, in mijn geval huis 2. Door te kiezen voor deze structuur staan we dichter bij de huizen en is de wisselwerking met de dagbesteding een stuk groter dan vroeger. Zo zal ik de belangen van de cliënten van huis 2 in verband

met de dagbesteding behartigen bij mijn collega’s. Concreet werk ik 1 voormiddag in de week uitsluitend voor de cliënten van huis 2, waarbij ik probeer tegemoet te komen aan hun specifieke dagbestedingswensen en -noden. Wekelijks bekijk ik wie de wensen zijn en wat er mogelijk is. Handverzorging en nageltjes lakken zijn een hit. Maar ook wandelen, naar de markt gaan, wafeltjes bakken, soep met balletjes maken, … zijn wensen waar ik graag op inga. Waarom heb je gekozen voor team 1? Enerzijds omdat ik de basisgroep A mee heb helpen opstarten bij de vorige herstructurering van de dagbesteding. Werken met picto’s, structuur en basisveiligheid bieden, rust, … zijn voor deze cliënten zeer belangrijk. Ik heb met hen door de jaren heen een band opgebouwd, een lange weg afgelegd met heel wat uitdagingen. Ik wou dit graag verderzetten. Met de cliënten van huis 1 en 3 was ik ook al goed vertrouwd. De cliënten van huis 2 zijn vooral ouderen. Zij kwamen vroeger voornamelijk naar de ouderenwerking waardoor ik met hen minder contact had. Intussen heb ik met hen ook al goed mijn draai gevonden. Al is ‘kiezen verliezen’ want door voor team 1 te kiezen heb ik met pijn in het hart andere cliënten moeten loslaten. Gelukkig zijn er nog momenten waarop ik deze cliënten zie. Zelf je contacten onderhouden en nog eens binnenspringen bij hen doet wel goed. Velen kennen jou ook van de mooie bloemstukjes. Dat is een passie van mij die ik met enkele cliënten kan delen. Op vrijdagvoormiddag doe ik met 3 bewo-

h

a

n

d

d

r

u

k

ners bloemdecoratie. Zij maken dan een stukje voor zichzelf, of voor in hun leefgroep. Daarnaast werken we ook in opdracht. De bloemstukjes aan het onthaal zijn meestal door ons gemaakt. Als de Raad van Bestuur komt vergaderen zorgen wij voor een stijlvol tafelstukje. Ook voor pastorale aangelegenheden zorgen wij voor een passend bloemstuk of decor zoals een altaarstuk, adventskrans, aankleding van het podium voor de herdenkingsviering overledenen, … Af en toe krijgen we een vraag van personeel of familieleden van cliënten. Als het past binnen onze werking gaan we hier graag op in. Met deze cliënten bezoek ik 6 à 7 keer per jaar een tuincentrum of een bloemenzaak om ideeën op te doen. Nathalie, Christientje en Anneke genieten hier enorm van. Kijken en zelf hun materiaal en bloemen kiezen is voor de cliënten een enorme meerwaarde. Elke zomer verwelkom ik hen graag bij mij thuis om een bloemstukje te maken met bloemen die ze in mijn tuin mogen plukken. Een hapje en een drankje hoort hier vanzelfsprekend ook bij. Een onbeschrijfelijk genietmomentje voor ons allemaal. Je bent ook op pastoraal vlak actief. Ik ben gestart in het koor want ik zong graag, in de tijd van Herman nog, en ben zo doorgegroeid naar de pastorale werking. Ik ben er in gestapt toen Zr. Marie Jeanne nog verantwoordelijk was voor de pastorale activiteiten, dus al heel wat jaartjes geleden. Ik organiseer graag. Onder andere de snoezelvieringen zijn mooie momenten. Ik ben er fier op dat ik hieraan mijn steentje kan bijdragen. Sfeer creëren is mij dada. De cliënten zien genieten en zelf genieten, dit is o zo mooi. Met je gezin behoor je tot mijn vaste zomerfeestvrijwilligers. Toen ik begon in vervanging van jou op het vrijwilligerssecretariaat leek het mij logisch dat ik meehielp op het zomerfeest. Intussen helpen mijn man en zoon ook al jaren mee. Onze vaste stek is op zondag de 2de beurt serveren in het restaurant. Op die manier kom ik ook met familieleden van onze

cliënten in contact en leer ik ook mensen op een andere manier kennen. De sfeer met de andere vrijwilligers op het zomerfeest is zeer vriendschappelijk. We vormen met de vrijwilligers van het restaurant en de keuken een zeer goed team. Het eerste WE van juli staat dus steeds in mijn agenda aangekruist. Christien, toen wij ons gesprek begonnen vroeg ik je “Wie ben je?” Ik overviel je een beetje. Kan je hier nu, op het einde van ons gesprek op antwoorden? De woorden die mij typeren zijn: sfeer, vooral sfeer, maar ook harmonie, licht, warmte, kaarsen, geur, smaak, zon, zee, parfum, eten, sociale contacten, mensen ontmoeten en ontvangen, gezelligheid, bloemen natuurlijk, een goed glaasje bubbels, mezelf geven, … ja, dat ben ik. In de loop van ons gesprek zei je toen je over het zorgen voor onze cliënten sprak: “Ik voel mij hier thuis, ik voel mij hier goed en met veel liefde voor de cliënten.” Met deze mooie woorden die jou volledig typeren, sluit ik graag dit gesprekje af. Bedankt om even tijd te maken voor mij en de lezers van Indruk.

Carine Cosijns Vrijwilligerssecretariaat, vestiging Zwalm

3

4

a

c

t

u

a

l

i

t

e

i

t

TeSaam opgericht! TeSaam is een gemeenschappelijk aanmeldingspunt voor meerderjarige personen met een (vermoeden van) beperking in Zuid-Oost-Vlaanderen, waarvan vzw De Bolster deel uitmaakt. Het omvat TeSaam Vlaamse Ardennen en TeSaam Egmont - Dender. Alle leden zijn vergund door het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH). Door samen te werken zorgt TeSaam ervoor dat iedereen in deze regio’s gemakkelijk de weg vindt naar kwaliteitsvolle ondersteuning op maat.

Bij contact met het centraal aanmeldingspunt noteert men je vraag en bekijkt men welke diensten een passend antwoord kunnen geven. TeSaam werkt steeds zo goed mogelijk samen met jou, je netwerk en eventueel andere (reguliere) diensten (vb. gezinshulp, OCMW, poetshulp, aangepast vervoer, centrum algemeen welzijnswerk, centra geestelijke gezondheidszorg, …) om je de meest gepaste ondersteuning te bieden. Uiteraard kies je zelf welke ondersteuning je wenst.

zele, Denderleeuw, Herzele, Lierde en Sint-LievensHoutem): De Dorpel, De Hoop, Levensvreugde Verblijven, OZC Sint-Vincentius, Schoonderhage en Wonozo.

Je kan bij TeSaam terecht met vragen op verschillende levensdomeinen: gezondheid, familie en relaties, administratie en financiën, wonen, werken, dagbesteding, ontspanning, emotionele steun, ondersteuning van het netwerk, … Er wordt steeds gezocht naar een antwoord op maat. De ondersteuning kan aan huis, op bureau of residentieel geboden worden, in groep of individueel, vaak of minder frequent, voor korte duur of voor een langere periode, …

Egmont-Dender Website: www.tesaam.be Telefoonnummer: 0479 79 06 78 Emailadres: egmontdender@tesaam.be

TeSaam Vlaamse Ardennen is een samenwerking tussen volgende zorgaanbieders uit de regio Vlaamse Ardennen (Maarkedal, Oudenaarde, Kruishoutem, Nazareth, Zingem, Ronse, Gavere, Kluisbergen, Wortegem-Petegem, Brakel, Horebeke, Lierde, Oosterzele, Deinze, Zottegem, Zwalm en Zulte): Ambulante ondersteuning tweb, vzw De Bolster en Heuvelheem. TeSaam Egmont - Dender is een samenwerking tussen volgende zorgaanbieders uit de regio EgmontDender (Zottegem, Ninove, Aalst, Geraardsbergen, Lede, Erpe-Mere, Haaltert, Brakel, Wetteren, Ooster-

Je kan TeSaam contacteren op de volgende manieren: Vlaamse Ardennen Website: www.tesaam.be Telefoonnummer: 0473 80 35 89 Emailadres: vlaamseardennen@tesaam.be

o

r

t

h

o

-

a

g

o

g

i

e

k

Leve de vrijheid! Of toch niet? Over helpende grenzen … Een artikel schrijven over vrijheidsbeperkende maatregelen en meer bepaald over tijdelijke afzondering is geen eenvoudige opdracht. Binnen De Bolster is er een visietekst en procedure ontwikkeld om hier op een zeer respectvolle en menswaardige manier mee om te gaan. Uitgangspunt is dat ‘tijdelijke afzondering’ een uitzonderlijke beschermingsmaatregel is, die enkel kan toegepast worden als bepaald gedrag risico’s inhoudt voor de fysieke en/of psychische integriteit van de cliënt zelf of van zijn omgeving. De interventie om iemand tijdelijk naar een rustruimte of afzonderingsruimte te brengen vraagt om een inbedding in een totaal ondersteuningsplan van de cliënt, om verantwoord handelen en om intensieve ondersteuning op het moment van toepassing. Het is voor de cliënt zelf, voor zijn netwerk en voor de medewerkers telkens opnieuw een ingrijpend gebeuren dat met de nodige zorg omkaderd moet worden en vraagt om een open communicatie gebaseerd op vertrouwen. Ik ben niet van plan om jullie rond dit thema een uitvoerige tekst te presenteren maar wel om jullie te laten proeven van de praktijk in het werkveld. Via de getuigenissen van een cliënt, een begeleider en een agressiecoach uit De Gaverkant hoop ik jullie te kunnen illustreren hoe zorgzaam er binnen De Bolster wordt omgegaan met de vrijheidsbeperkende maatregel van tijdelijke afzondering. Ik hoop dan ook dat u, na het lezen van dit artikel, ook begrijpt waarom het soms nodig kan zijn om iemands vrijheid toch even in te perken en een helpende grens aan te reiken.

De rustruimte bekeken door de ogen van een cliënt … Interview met een cliënt van De Gaverkant (C), de aandachtsbegeleider (AB) en ortho (O) op 11 oktober 2016. O: Wat vind je van de rustruimte? C: Rustruimte is saai! O: Waarom? C: Omdat ik er met mijn lief niet in mag … O: Is dat de bedoeling van een rustruimte? C: Neen … hi hi hi … O: Soms is het ook een beetje goed … C: Ik word niet graag opgesloten. O: Wanneer wordt de rustruimte gebruikt? C: Als ik niet kalm ben. O: Wat is niet kalm? C: Als ik vecht, als ik klop, als ik kwaad ben … Bij te hard aanraken van andere bewoners …

O: Ga jij soms naar de rustruimte? C: Soms wel, soms niet. Gisteren ben ik efkes geweest. O: Uit jezelf? C: Ja. O: Waarom dan? C: Als het niet goed gaat dan vraag ik begeleiding om de rustruimte open te doen. Soms ga ik zelf naar de rustruimte. Ik leg me even, even staren, even kloppen soms … Over en weer pendelen dan naar de living en terug want ik kan niet lang zonder begeleiding. O: Gaan er nog andere bewoners naar de rustruimte? C: Ja, soms … of ook naar TAVA aan de andere kant. Daar kan je ook overnachten. O: Hoe is de rustruimte ingericht? C: Er ligt een bal in, twee zelfs, om op te kloppen, om tegen te vloeken, om je hoofd op te leggen. Soms om te slapen. Soms leg ik me op de zetel.

5

6

o

r

t

h

o

-

a

g

o

g

i

O: Toen er nog geen bal was, wat lag er dan? C: Kussens ... ik maakte die kapot en dan vlogen de isomo-bolletje eruit ... die ik erna moest helpen opruimen. O: Ziet de begeleiding evolutie? AB: Ja … de eerste keren waren zeer heftig, hij kon niet alleen binnen blijven, 2-tal keren daarom de deur moeten sluiten terwijl begeleiding in de buurt bleef omwille van anders weer kloppen, vechten, uithalen, weglopen … C: Maar dat is al lang geleden nu!!! De deur springt niet open als ze dicht is! Nu ga ik veel minder naar de rustruimte dan in het begin. O: Hoe verloopt je verblijf in de rustruimte? C: Begeleiding zegt dat ik naar de rustruimte moet gaan. Ik moet binnen de lijn blijven, mag er niet uit maar de deur gaat niet op slot, die blijft open staan. Dan start de 5 keer 5 minuten. Samen met de begeleiding overlopen we de 5 stappen: Eerste 5 minuten: begeleiding gaat rustig bij de cliënt in de TAVA (Tijdelijke Afzondering Van Aandacht) zitten, zwijgzaam, luisterend en ontvangend, cliënt roept nog luid, uit boosheid, ontlaadt verder. Tweede 5 minuten: even alleen laten zonder begeleiding, cliënt blijft binnen, deur blijft open, “ik haat deur dicht”, begeleiding blijft in de nabijheid op zichtbare- en gehoorsafstand. Derde 5 minuten: begeleiding komt terug, ik ben al beetje kalmer en kan al beter praten … ervoor zei ik nog tegen begeleiding “beu zak”, “slechterik”… Vierde 5 minuten: weer alleen zijn even zonder begeleiding… dan gaat het al goed met mij … ik ben al rustiger. Slaap een beetje of kijk een beetje rond. Vijfde 5 minuten: samen praten met begeleiding … rustig praten … gesteld gedrag spiegelen, invloed gedrag duiden en relatie herstellen. O: Waarover wordt er dan gepraat? C: Als ik niet mijn best doe dat ik er terug vlug in moet. AB: Neen? Er wordt gepraat over waarom je in de rustruimte bent,

e

k

meestal omwille van te dicht bij iemand geweest of iemand geklopt, sterke verbale agressie of zelf niet meer tot rust kunnen komen bij sterke opwinding. O: Zou je dat zelf leuk vinden om geklopt te worden? C: Neen! O: En wat gebeurt er nog dan? C: Het weer goed maken en “HERNIEUWEN”, opnieuw beginnen. O: Hoe vaak ga je naar de rustruimte? C: Nu veel minder, nu we elkaar beter kennen minder in de rustruimte. De begeleider schetst de evolutie dat er in het begin verwezen werd naar de rustruimte wanneer het al heftig ontploft was en dat er nu vroeger wordt ingegrepen om te voorkomen dat het escaleert. Soms gaat de cliënt uit zichzelf al eens naar de rustruimte op een moeilijk moment. Soms grijpt begeleiding wat vroeger in en schrikt hij zelf dat hij al zo ver zit na enkele waarschuwingen vooraf. O: Jij hebt niet graag een gesloten deur he? C: Neen, mijn kamer wordt nooit gesloten en de rustruimte is ook al lang geleden. O: Ben je bang als de deur gesloten wordt? C: Ja. In mijn vorige voorziening hebben ze mij veel opgesloten in TAVA. Ik heb er ook eens een hele nacht in gelegen. Om tot rust te komen. Geen goede herinneringen aan. Deze negatieve ervaring maakte hem ook bang bij het eerste gebruik van de rustruimte hier. Er is dan ook gekozen om maximaal te werken met open deur en enkel te sluiten, maar dan kort als het niet anders kan, omwille van dreigend gevaar en ook om maximale nabijheid te bieden bij gebruik van de rustruimte, om basisvertrouwen in de begeleiding geleidelijk op te bouwen. O: Mochten we geen rustruimte hebben wat zouden we dan moeten doen? C: Gewoon in mijn kamer, TV kijken, naar Disneyfilm zien. O: Hoe voel je je na je verblijf in de rustruimte? C: Dan ben ik weer rustig.

o

r

Begeleiding ziet hier een hele evolutie. Bij de start veel explosieve reacties van schoppen, spuwen, boos zijn, roepen, ... maar nu vlugger doorbreken van gedrag door preventiever en consequenter de rustruimte te hanteren. Soms schrikt hij zelf dat hij naar de rustruimte moet omdat hij zelf nog niet door heeft dat hij al zo oplaadt. Voordeel is dat hij dan ook veel vlugger opnieuw tot rust komt en de draad weer kan opnemen. C: Als ik nu boos ben ga ik soms naar Joske. O: Wie is Joske? C: Ons konijn. Soms installeert de begeleiding hem met Joske op schoot en wordt er opnieuw rust gebracht via het konijn. Hij wordt in de zetel geparkeerd, de begeleiding zegt dat een konijn schrikt van een luide stem, dat het beestje best zachtjes wordt gestreeld … Hoe meer hij het konijn aait, hoe rustiger hij wordt. Zo wordt alternatief gedrag aangeleerd. O: Wordt er nog gewerkt met de kleurtjes, groen-oranje-rood? C: Nog weinig … Groen wil zeggen goed “dat ik flink meewerk”, oranje betekent “een beetje goed, een beetje slecht”, “oppassen”, en rood is STOP of donkerrood “ontploffen”! De rustruimte wordt minder vaak gebruikt. Misschien kunnen we samen nog verder positief evolueren en ervoor zorgen dat er binnen enkele jaren geen nood meer is om de rustruimte te gebruiken als helpende grens.

Tijdelijke afzondering bekeken door de ogen van een begeleider … Interview met een begeleider uit De Gaverkant (B) door ortho (O) op 25 oktober 2016. O: Met welke doelgroep werk jij als woonbegeleider? B: Ik werk in de Gaverkant. Daar verblijven cliënten met een verstandelijke beperking en GES. GES staat

t

h

o

-

a

g

o

g

i

e

k

voor gedrags- en emotionele problemen, voor cliënten die emotioneel veel ondersteuning vragen. O: Hoe frequent pas je als woonbegeleider in je ondersteuning van cliënten tijdelijke afzondering toe? B: Ik denk als ik de voorbije 4 maanden bekijk … ik spreek dan voor de huizen 7 en 8 … voor 2 cliënten in huis 7 en 2 cliënten in huis 8 … in een frequentie voor het team van ongeveer om de 10 dagen … Soms voor heel korte momenten … we hanteren de rustruimte meestal als een plek om samen naartoe te gaan en preventief opnieuw tot rust te komen. Soms, maar eerder uitzonderlijk, zijn we ook genoodzaakt om de gesloten deur toe te passen of zelfs met één overnachting in TAVA de voorbije maand nog. O: Wat zijn mogelijke aanleidingen? Wanneer vind je dat verantwoord? B: Tijdelijke afzondering is een NOODhulpmiddel. Het preventieve is zeer belangrijk, samen met de cliënt op weg gaan. We hanteren tijdelijke afzondering als de cliënt zichzelf verliest en niet meer alleen tot rust kan komen maar ook om de anderen en hun omgeving te beschermen. O: Hoe ervaar je dat zelf als begeleider? B: Een dubbel gevoel … enerzijds maak je dat niet graag mee omdat het extra spanning geeft en je moet investeren in herstel … je relatie met de cliënt komt onder druk te staan … je kan iets wat je samen opbouwde kapot maken … ook in betrouwbaarheid naar de cliënt toe is dat een broos evenwicht … Anderzijds als je het CORRECT, DUIDELIJK, IN VEILIGHEID, SAMEN hanteert, biedt het ook mogelijkheden. Je moet het zien als een gedeelde ervaring met de cliënt … als hem doorheen een moeilijk moment dragen … als begeleider mag je geen schrik hebben om de confrontatie aan te gaan … je grens durven stellen kan als het goed verloopt ook je relatie met je cliënt doen groeien … Zonder grensstelling verliest de cliënt zichzelf. Confrontaties zijn nodig, de grootste groei in hechting zit in crisismomenten “samen komen wij hier door”, “ik laat je niet vallen“ en “samen beginnen wij opnieuw”.

7

8

o

r

t

h

o

-

a

g

o

g

i

O: Wat vind jij belangrijk bij de uitvoering van tijdelijke afzondering? B: Verschillende aspecten zijn belangrijk … Ten eerste het duidelijk en correct gebruiken, niet blind, goed gehanteerd zoals omschreven in de vrijheidsbeperkende maatregelen. Het is belangrijk dat het op een veilige manier gebeurt, zowel voor de cliënt zelf als voor medebewoners als voor de medewerker die het uitvoert. Het is belangrijk om als begeleider goed te beseffen dat het een proces is waar je samen met je cliënt doorgaat, dat het zich niet van zelf oplost, dat het INTENSIEF BEGELEIDEN is op die momenten … en dat het HERSTEL achteraf zeer belangrijk is … SAMEN GAAN WE OPNIEUW VERDER!!! O: Wat wordt er van jou als begeleider verwacht? B: Dat je duidt aan je bewoner waarom je iets doet … zeker als de cliënt het zelf niet ziet. Het is nodig om als begeleider te benoemen welk gedrag niet kan … vb. hard aanraken mag niet, zacht aanraken is wel oké … Voor sommige cliënten is het wel duidelijk dat iets kapot maken, spuwen, kloppen, schoppen … niet kan en dat er een gevolg aan gekoppeld wordt. Soms gaat het om pure beveiliging van een cliënt die moet opgevangen worden vanuit een volledig zichzelf verliezen … O: Hoe communiceer je met de cliënt? B: Het is belangrijk dat je cliënt weet WAAROM hij naar de rustruimte gaat, dat ze weten dat je er samen doorgaat, dat je hen basisinfo geeft over wat je doet, hoelang de afzondering duurt, hoe het zal verlopen, hoe je het zal afronden. Je moet je cliënt DUIDELIJKHEID geven. Communicatie is ook samen opnieuw gaan naar rust .... heel sterk AFSTEMMEN op je cliënt om naar rust te gaan en tegelijk toch ook duidelijk een GRENS trekken. O: Hoe verloopt de communicatie met het netwerk? B: Met het netwerk wordt de tekst met individuele richtlijnen bij toepassing van tijdelijke afzondering overlopen. Het netwerk ondertekent mee deze afspraken en er wordt ook telkens bevraagd hoe ze hierover

e

k

geïnformeerd willen worden. Dat is heel verschillend: “bij het afhalen”, “graag info maar je moet niet onmiddellijk bellen” tot “de cliënt belt zelf onmiddellijk erna en begeleiding verduidelijkt aanvullend waarom het gebeurde”. Wij kiezen voor een OPEN communicatie met het netwerk. Het is belangrijk om ook die info te delen met het netwerk. O: Hoe staat het netwerk tegenover tijdelijke afzondering? B: Soms heeft het netwerk al een grote voorgeschiedenis en is dit thema erg beladen … als familie dan ziet en ervaart dat het nog wel gebeurt maar op een zachtere manier, dat ze betrokken worden, dat het geen geheim is maar dat de info wordt gedeeld … dan is er wel meer begrip maar in broosheid, want hun beleving blijft toch “LIEVER NIET”. O: Hoe verloopt de communicatie met collega’s? B: Voor de afzondering breng je de aanwezige collega’s op de hoogte. Samen ga je in overleg. Op de teamvergadering wordt elke afzondering telkens besproken … het is belangrijk om er als begeleider samen te kunnen over praten … om het in alle openheid te kunnen bespreken en het te kunnen DELEN met elkaar. Het is een vast item op de teamvergadering. O: Hoe gebeurt de opvolging bij tijdelijke afzondering? B: De opvolging is intensief! Je bent VERPLICHT als begeleider om dit NAUWGEZET op te volgen, om alles nauwkeurig te observeren en te REGISTREREN, om dit te MELDEN aan de ortho en clusterverantwoordelijke, om het netwerk te informeren volgens de gemaakte afspraken en om dit op de teamvergadering samen te bespreken. O: Heb jij zelf nog tips of adviezen? B: Het is een bewuste keuze om in de huizen 7 en 8 te spreken over een RUSTRUIMTE ipv over een afzonderingsruimte … het is een deeltje van het wonen … het verzacht de ruimte … de bedoeling ervan … GEBRUIK HET NOOIT ZONDER DUIDELIJK OMSCHRE­ VEN PROTOCOL! Het mag geen gemakkelijk middel worden: hij is een beetje lastig en gaat erin …

o

r

Onthoud dat het een klein deeltje is van een TOTALE BEGELEIDING die AGOGISCH ondersteund is. Het is nooit de oplossing … een breder agogisch handelen blijft het belangrijkste!

Kijken naar tijdelijke afzondering door de bril van een agressiecoach … een reflectie … Als een cliënt ontspoort en tijdelijke afzondering nodig is, dan is het cruciaal dat deze ondersteuning zeer MENSWAARDIG gebeurt. Medewerkers moeten worden meegenomen in een denken van onvoorwaardelijke waardering tav de cliënt, van een telkens opnieuw bereid zijn om te herbeginnen met cliënten. Dit is geen eenvoudige begeleidingsopdracht want ook medewerkers worden geraakt bij agressieve ontlading van cliënten. Het is als coach een voortdurend balanceren tussen begrip opbrengen voor je cliënt in nood en tegelijk ook goede zorg te bieden aan de medewerker op dat moment. Binnen De Bolster worden medewerkers gecoacht in het begrijpen en hanteren van bijzonder gedrag van cliënten. Zij worden uitgenodigd om een open, niet veroordelende blik te hebben, om telkens opnieuw te zoeken wat elke individuele cliënt nodig heeft, om met moeilijk gedrag te leren omgaan en je cliënt weer in evenwicht te krijgen. Aan medewerkers worden technieken geleerd om op een veilige en geweldloze manier in te grijpen op moeilijke momenten. Het gaat hier niet over machtsvertoon maar wel over een cliënt die het moeilijk heeft en al zo geschaad is op een zeer humane wijze te beschermen tegen zichzelf, tegen vernieling van materiaal en/of tegen anderen. Als begeleider blijf je je cliënt dragen doorheen de crisis, hoe moeilijk hij of zij het ook heeft. Tijdens deze interventies wordt er weinig gepraat, worden korte en heldere boodschappen gegeven en wordt er geprobeerd om verbaal en non verbaal zo goed mogelijk rust uit te stralen. De valkuil is immers om in tegenagressie te gaan bij het ontvangen van een felle lading.

t

h

o

-

a

g

o

g

i

e

k

Belangrijk daarbij is dat begeleiders voeling houden met wat de negatieve ontlading van een cliënt met hen zelf doet, waar ze zelf gevoelig voor zijn. Binnen de teams is er ook aandacht voor NAZORG: begeleiders moeten hun verhaal kunnen doen, hun emotie kunnen uiten, kunnen samen herkaderen van gedrag, kunnen samen zoeken naar oplossingen vertrekkend vanuit wat goed loopt in de relatie met de cliënt. Ook na een crisis moet je als begeleider weer in staat zijn om de draad met de cliënt op te nemen en deze positief verder te zetten. In vertrouwen ruimte krijgen om je verhaal te doen is hierbij helpend. Er zijn geen taboes op deze ingrijpende momenten, alles moet kunnen gezegd worden zoals het aangevoeld en beleefd wordt maar uiteindelijk wordt er wel VEERKRACHT verwacht van begeleiding om met de cliënt verder op weg te gaan en het moeilijk gedrag te leren zien als communicatie van de cliënt. Dat je zijn eigen taal leert lezen en begrijpen en het juiste antwoord vindt op zijn ondersteuningsvraag. Dit is een leertraject en vraagt de nodige ervaring. Kern is “VERBINDENDE” communicatie … je tracht tijdens en na een agressieve ontlading weer verbinding te krijgen met je cliënt, hem opnieuw tot rust te brengen en weer opnieuw positief te starten. Het is geen evidente opdracht om als begeleider, als je gedeeld hebt in de klappen of een zeer bedreigende situatie hebt meegemaakt, je eigen emoties te kunnen loslaten, je knop te kunnen omdraaien en weer een positieve relatie aan te gaan met je cliënt maar het blijft een mooie uitdaging om er samen telkens opnieuw weer voor te gaan.

Met dank aan de rijke ervaring van medewerkers, de openheid van cliënten, Ingeborg Vermoesen orthoagoge

9

10

w

i

j

s

t

e

l

l

e

n

u

v

o

o

r

Pieter Derdeyn, de nieuwe pastoraal werker Toegegeven: aan mijn zenuwen te voelen, was het wel spannend. Beginnen in De Bolster als pastoraal werker, ter vervanging van Mia. Nochtans: ik had al wat strijd geleverd. Mijn eerste training was de worsteling met ganse troepen pubers, als godsdienstleerkracht (en te bedenken dat ik zelf nog een ergere puber was – maar dat weten ze hier niet: naar het schijnt zie ik er wel braaf uit). Daarna kwam ik in een rusthuis. Ik hoor nog die dementerende bewoner roepen naar de priester die de beker heft: “Kijk, die dronkaard�. Vervolgens vloog ik in de gevangenis: maar ook daar bleken de grootste gangsters de kapel als makke lammetjes buiten te gaan. Ondertussen kwam een nieuwe uitdaging: een volledige verbouwing, met vrouw en kinderen. Ik hoef er geen tekening bij te maken dat dit zwoegen en zweten is. Al is het ondertussen lekker warm en gezellig in ons nestje: lemen muren, veel hout, een massieve leemkachel die warmte opslaat en traag uitstraalt, koken op een houtfornuis met hout uit de achtertuin ... Zo gezellig dat we nog een kindje verwachten!

Maar toen stond ik voor de poort van De Bolster, en zag het wapenschild met scherpe pinnen priemen in mijn zenuwen. Maar zie, wat een zachtheid en warmte stralen de mensen hier uit. Iedereen is hier behulpzaam. En werken doe je hier niet, heb ik onthouden uit het dankwoord van Lieven, na 25 jaar dienst. Tja, wat moet ik hier nog gaan verkondigen als pastor? Ik denk dat ik zelf veel zal mogen genieten en groeien in de omgang met de mensen hier. Al wordt het wel krap: in de twee dagen dat ik hier ben (de maandag en donderdag) alles rondkrijgen. Ik hoop dat het niet vierkant draait om al die vieringen in elkaar te knutselen. Gelukkig is hier zoveel hulpvaardigheid! En ik hoop dat er tijd genoeg is om op de afdelingen rond te gaan, en contact met de bewoners te onderhouden. Vraag me dus niet om te werken he! ;) Pieter Derdeyn Stafmedewerker pastoraal, vestiging Zwalm

a

m

e

n

e

n

u

i

t

Staren naar de sterren Pastoraal nieuws uit Zwalm

Stiekem loert Jan naar zijn papa, die door het raam staart. Het is een donkere decemberavond. Jan vraagt zich af wat zijn papa zit te denken. Wat gaat er toch door het hoofd van andere mensen? Zijn papa staart in de verte. Hij lijkt niet echt te kijken naar iets, want zijn hoofd is ietwat neergebogen, en zijn blik wat ingetrokken. Jan wenkt even naar buiten, en ziet er de sterren aan de hemel. Hij moet denken aan de les vandaag over de drie wijzen die de ster volgden. Het is de kerstperiode. “Paps, zoek je de ster die de drie wijzen volgden?” De papa kijkt op. Hij denkt even na, en antwoordt: “De drie wijzen? Ah, was ik maar een van die wijzen, dat was ik een rijk man. Die hadden toch goud mee he, als geschenk. En wierook ook zeker…” Hij lacht even, valt stil, en gaat weer verder: “Wat was dat derde geschenk alweer?” “Mirre, papa,” antwoordt Jan.“Hm, mirre. Wat is dat eigenlijk?” vraagt de papa wat kregelig. “De meester heeft vandaag uitgelegd dat mirre een olie is met een zoete geur, die komt van de hars van een soort doornstruik.” Jan vindt het fijn dat hij ook eens iets kan uitleggen aan zijn vader; dat hij even luistert naar hem. “Ja, en waarom hadden die wijzen dat mee, als geschenk?” “De meester zei dat mirre heel kostbaar is, omdat het moeilijk te verkrijgen is, want de doornen aan de struiken zijn pijnlijk. De meester zei ook dat de drie wijzen mirre gaven als een symbool voor de liefde. Zoals het moeilijk en pijnlijk is van die doornstruiken de zoete olie te krijgen, zo is het leven soms eens lastig, maar juist dan kan je echt liefhebben. Bijvoorbeeld: soms hebben we geen zin om iets te doen voor een ander, maar als we het toch doen, voelt het wel goed, voor onszelf en voor die ander. Soms moeten we eens iets toegeven en ons verontschuldigen, en dat is lastig, maar juist dan kunnen we ons verzoenen en weer dichter komen bij elkaar…” “Ja, ik begrijp het”, komt de papa tussen. “Het leven is soms wel lastig.” Hij richt zijn blik weer naar buiten,

naar de donkere nacht, en verzinkt in gedachten. Het wordt weer stil. Jan kijkt naar zijn papa. Wat zou hij toch denken, vraagt Jan zich af? Jan weet dat zijn papa soms klaagt over zijn werk, en zijn papa en mama kibbelen nogal veel ’s avonds als hij in bed ligt. Dat doet Jan pijn. Toch kijkt hij met liefde naar zijn papa. Maar de papa staart nu niet meer in de diepte: zijn blik is wat opgeheven en gerichter. Hij kijkt gespannen naar een ster. ’s Avonds in bed valt het Jan plots op dat hij geen gekibbel hoort van beneden. “Ha!” Hij zucht een pakje spanning weg, terwijl een vleug vrede en vreugde zijn hart vult. En als een welriekende wierook stijgt een dankgebedje op: “Dank u God voor de liefde!” De volgende dag geven Jans ouders elkaar een kus bij het vertrek, en kijken mekaar in de ogen. Jan heeft het gezien. Het valt hem ook op dat zijn papa wat meer vraagt hoe het met hem is, terwijl ze naar school fietsen. Jan geniet ervan. Op school gekomen spreekt Jan enthousiast de meester aan: “Meester, nu begrijp ik waarom de drie wijzen ook goud gaven aan Jezus. Zeker omdat ze wilden zeggen dat de liefde het belangrijkste is en het meest kostbare!” De meester kijkt Jan aan, en Jan de meester. Ze kijken mekaar even in de ogen, en zonder woorden begrijpen ze elkaar. Als een geurige wierook die opstijgt: “Dank u God, Gij zijt liefde.” Goud, wierook en mirre: drie kostbare goederen die symbolisch iets uitdrukken van de waarde en eigenheid van de liefde. Ja, als wij ons bemind weten en van harte ook beminnen, dan begrijpen we hoe waardevol de liefde is. En als het nacht is, laten we dan ook opkijken naar de ster, en haar volgen. Via vele wegen komt de mens er dan toe de liefde te waarderen. Die liefde, geloven wij, is een gave van God. Het is God zelf, die is mens geworden in ons hart!

Pieter Derdeyn Pastor, vestiging Zwalm

11

12

a

m

e

n

e

n

u

i

t

“Iemand missen is zoeken naar een stukje van je hart …” Pastoraal nieuws uit Kluisbergen November, herfst, vallende bladeren, vroeg donker, gezelligheid ... Maar ook de periode van herinneringen, afscheid, stilstaan bij wat ooit was … Afscheid nemen is één van de moeilijkste dingen in het leven. Verliezen, loslaten, verder moeten zonder iemand die voor jou belangrijk was. Het gaat gepaard met pijn. Wat overblijft zijn herinneringen … en gemis. Gemis is een gevoel dat heel moeilijk te beschrijven valt. Ik deed verwoede pogingen om neer te schrijven wat gemis voor mij betekent maar wat ik ook schreef, ik kon het niet in woorden vatten. Tot ik volgende zin tegenkwam: “Iemand missen is zoeken naar een stukje van je hart”. En dat geeft, voor mij, perfect weer wat gemis eigenlijk is … het is ‘zoeken naar een stukje van jezelf’. Een stukje waar je afscheid van nam. Toon Tellegen schreef rond gemis een prachtige tekst die u hieronder kunt lezen. Deze tekst werd gebruikt in de herdenkingsdienst voor onze overledenen. Op een ochtend klopte de mier al vroeg op de deur van de eekhoorn. ‘Gezellig’, zei de eekhoorn. ‘Maar daar kom ik niet voor’, zei de mier. ‘Maar je hebt toch wel zin in wat stroop?’ ‘Nou ja … een klein beetje dan’. Met zijn mond vol stroop vertelde de mier waarvoor hij gekomen was. ‘We moeten elkaar een tijdje niet zien’, zei hij. ‘Waarom niet?’ vroeg de eekhoorn verbaasd. Hij vond het juist heel gezellig als de mier zomaar langs kwam. Hij had zijn mond vol met pap en keek de mier met grote ogen aan. ‘Om er achter te komen of we elkaar zullen missen’, zei de mier. ‘Missen?’ ‘Missen je weet toch wel wat dat is?’ ‘Nee’, zei de eekhoorn. ‘Missen is iets dat je voelt als iets er niet meer is.’ ‘Wat voel je dan?’ ‘Ja daar gaat het nou juist om.’

‘Dan zullen wij elkaar dus missen,’ zei de eekhoorn verdrietig ’Nee,’ zei de mier, ‘want wij kunnen elkaar ook vergeten.’ ‘Vergeten! Jou?!’ riep de eekhoorn. ‘Nou,’ zei de mier, ‘schreeuw maar niet zo hard.’ ‘De eekhoorn legde zijn hoofd in zijn handen. ‘Ik zal jou nooit vergeten,’ zei hij zacht. ‘Nou ja ,’ zei de mier. ‘Dat moeten wij nog maar afwachten. Dag!’ En heel plotseling stapte hij de deur uit en liet zich langs de stam van een beuk naar beneden zakken. De eekhoorn begon hem onmiddellijk te missen. ‘Mier, riep hij, ik mis je!’ Zijn stem kaatste heen en weer tussen de bomen. ‘Dat kan nu nog niet!’ zei de mier. ’Ik ben nog niet eens weg!’ ‘Maar toch is het zo!’ riep de eekhoorn. ‘Wacht nou toch eens even,‘ klonk de stem nog van de mier uit de verte. De eekhoorn zuchtte en besloot te wachten. Maar hij miste de mier steeds heviger. Soms dacht hij even aan beukenotenmoes, of aan de verjaardag van de tor, die avond, maar dan miste hij de mier weer. ’s Middags hield hij het niet langer uit en ging hij naar buiten. Maar hij had nog geen drie stappen gedaan of hij kwam de mier tegen, moe, bezweet, maar tevreden. ‘Het klopt,’ zei de mier, ‘Ik mis jou ook. En ik ben je niet vergeten.’ ’Zie je wel,’ zei de eekhoorn. ‘Ja,’ zei de mier. En met hun armen om elkaars schouders liepen zij naar de rivier om naar het glinsteren van de golven te gaan kijken. Anja Vercruysse pastorale werkgroep vestiging Kluisbergen

Iemand missen…. het is verder gaan… maar nooit vergeten.

g

e

f

l

i

t

s

t

geflitst Terwijl dit tijdschrift in de brievenbus valt zijn onze atleten al terug uit Reus en loopt de warmste week van Music For Life op zijn einde. Onze cliënten kijken reikhalzend uit naar de gezelligheid van Kerst en verheugen zich op de nieuwjaarsgeschenken en de warme contacten met vrienden en familie. In afwachting vulden we deze Geflitst met gezellige uitstapjes, hard werk, veel feesten, leute en plezier… Veel leesgenot.

JUBILARISSENVIERING:

Stevig geworteld

Als ik de eerste letters van dit artikel tik, is het buiten aan het ‘herfsten’. Ik weet het wel, ‘herfsten’ is geen werkwoord. Maar misschien zou het dat wel moeten zijn, want er is van alles aan de gang daarbuiten. Het waait en de bladeren vallen in een kleurrijke regen.

al tellen. En in die jaren hebben ze van alles in beweging gebracht. Elk vanop hun eigen plek. Als ortho, als woonbegeleider of als begeleider dagbesteding. Niet voor niets konden we tijdens de viering in de speeches zinnetjes horen als : ‘een sterke madam’,

Ertussen scharrelen vogels op zoek naar de laatste insecten. Paddenstoelen doen traag wat paddenstoelen moeten doen, ook al weet ik niet wat dat is en meen ik dat paddenstoelen ons vooral met hun schoonheid tot verstomming moeten slaan. En daartussenin staan bomen. Robuuste, stevige stammen die niet bang zijn voor de winter die voor de deur staat. Stammen die tegen een stootje kunnen, die niet voor een kleintje vervaard zijn. Stammen die bij het eerste zonnegloren opnieuw blad gaan schieten.

‘vol enthousiasme’, ‘met een eigen mening’, ‘een man van de actie’, ‘een hart voor de cliënten’, ‘een goed humeur’, ‘een nieuw idee’, ‘vol energie’, … Als het straks nog harder gaat ‘herfsten’, komen al die blaadjes op de grond terecht als een tapijt waarop het zacht vertoeven is. In de winter zullen al die blaadjes langzaam vergaan en rijpen tot goede compost voor het volgende jaar.

Ik denk aan Ingeborg, aan Lieven, aan Tiny. Want mensen zijn als bomen, geworteld in dezelfde grond, reikend naar dezelfde hemel. In september werden ze gevierd, die drie. Ingeborg, Lieven en Tiny. Of Lieven, Tiny en Ingeborg. Of Tiny, Ingeborg en Lieven. Al 25 jaar zijn ze in De Bolster aan de slag. En een boom met 25 jaarringen, dat kan

En dus zijn we dankbaar. Dankbaar dat we al 25 jaar hebben kunnen rekenen op medewerkers met een stevige inzet. En dus zijn we blij. Blij dat er nog vele jaren – met malse regenbuien, maar misschien ook met herfststormen – in het verschiet liggen. Blij dat er drie bomen zijn, in een bos dat elk jaar weer zal ‘herfsten’. Ilse Bockstaele 15/11/2016

13

14

g

e

f

l

i

t

s

t

De verhuis Het begon met gluren bij de buren. Maar vanaf 19 september is het realiteit voor Wendy en mezelf. Vanaf die dag mogen wij een stukje van het leven van Rosine, Staf, ML, Ivan, Germaine, Louis, Dominique,

Jaklien, Liesbeth, Christiane en Dirk mee ondersteunen. We zijn met open armen ontvangen, met een verwelkoming aan de deur, een tekening, een glimlach, een dikke knuffel … Ondertussen zijn we 3 weken verder. We voelen ons al een beetje minder stagiaire en we beleven boeiende werkdagen. Luisteren naar de vele verhalen van nu en vroeger, de werking van het huis leren kennen, de grapjes van Ivan ondergaan, sigaretten uitdelen op

Vakantie! Op 12 september was het dan eindelijk zover … We vertrokken op kamp! Joepie! Hier keken we zo naar uit! Er werden zomerse temperaturen voorspeld, dus het weer zat alvast mee  Malvina, Brigitte en Lieven gingen samen met begeleidsters Evi en Sophie naar een gezellige vakantiewoning in het mooie Diksmuide. We logeerden er een weekje op het platteland, tussen de boerderijen en de uitgestrekte velden, vlakbij het water van de Ijzerrivier. ’s Ochtends werden we gewekt door het geloei van de koeien in de wei. Rustig ontwaken, in pyjama ontbijten en genieten van ons tasje koffie terwijl het zonnetje naar binnen schijnt. We gingen een dagje naar Nieuwpoort, waar we een

uur, … en nog zoveel meer. Ook het inwerken met nieuwe collega’s beleven we als vlot en positief. Nieuw huis, nieuwe bewoners, nieuwe collega’s, andere sfeer, nieuwe uitdagingen … we zien het volledig zitten! Benieuwd? Spring gerust eens binnen voor een potje koffie. Onze mensen ontvangen je met een warm hart. Wendy en Marinka Huis 4 vestiging Kluisbergen

gocart huurden om een toertje te doen op de dijk. Dit vonden we heel leuk, vooral Brigitte had veel plezier! De dag nadien hebben we het Kakelend Kippenmuseum bezocht. Een kinderboerderij met heel veel vogels en allerlei soorten kippen, maar ook nog andere dieren, varkens en konijnen, zelf speciale beesten zoals papegaaien, een dromedaris en een zebra-ezel. Nadien zijn we een heerlijk hoeveijsje gaan eten op de boerderij waar we verbleven. We zijn ook een dag naar Oostende geweest. We kuierden er op de dijk en door de winkelstraten. Onze vakantie hebben we afgesloten door de laatste dag nog eens lekker te gaan eten op restaurant en daarna vertrokken we richting De Bolster. We blikken terug op een deugddoende vakantie, waar we alle drie enorm van genoten hebben! Sophie, Huis 11

g

e

f

l

i

t

s

t

Welkom in huis 2 Donderdag 22 september was het een drukte van jewelste in huis 2. We kregen er een nieuwe bewoonster bij, Carine. Mathilde keek er al naar uit, een vriendin met wie ze vroeger samenwoonde. Rachel en Leona waren ook enthousiast, ook zij kenden haar nog van vroeger. De andere bewoners waren benieuwd om haar te leren kennen. Om 14u30 was het dan zo ver. De tafel was gedekt. De koffie geurde in huis 2. Een bloemetje hier en een welkompje daar. We verlekkerden ons op een heerlijk stukje taart. Iedereen stond te popelen en dan was het zo ver, Carine was daar! Met een grote glimlach, kaartjes in de hand konden we genieten van een gezellig samenzijn. Fijn dat je bij ons komt wonen Carine! Bewoners en begeleidsters van huis 2

Carine, een nieuw huis een nieuwe deur. Een nieuw gevoel, een nieuwe geur. Huis 2 wordt nu iedere dag, de plek waar je thuis komen mag.

Ik ben geboren om van je te houden Als nieuwe medewerkster van Huis Herzele was ik zeer blij dat ik op 10 september mee kon gaan met de cliënten naar het optreden van Christoff in CC Steenoven.

ënten en een vrijwilliger, de broer van één van de cliënten. Alle cliënten zongen heel goed mee en waren zeer tevreden. Christoff was zoals altijd zeer stijlvol gekleed. Blinkende schoenen konden dus niet ontbreken! Hij kondigde elk liedje aan met een persoonlijke anekdote waardoor het publiek meer betrokken werd en we zeer aandachtig luisterden.

Zelf was ik nog nooit naar een optreden van Christoff geweest omdat het niet echt past binnen mijn muziekstijl maar ik wist wel dat het een nooit te vergeten show ging worden en ik uit volle borst ging mee zingen. We waren in totaal met zeven cli-

Zijn liedjes bracht hij stuk voor stuk met heel veel enthousiasme. Christoff is een echte showman met een groot hart voor zijn fans. Ik heb me geweldig goed geamuseerd en vond het vooral zeer mooi om te zien hoe de cliënten van zijn show genoten.

Achteraf hebben we nog iets gedronken en heeft één van onze cliënten een cd gekocht. De titel verwijst naar mijn favoriet liedje. Wie weet heeft Christoff er een extra fan bij? Hieronder enkele persoonlijke bevindingen van cliënten: “Ik vond het echt mooi van Christoff. Hij heeft mooie liedjes gezongen en we waren rond 23 uur thuis. We zijn nog iets gaan drinken en zijn kleren waren mooi.” (Maria) “Het optreden was heel goed. Ik zou er heel graag nog een keer naar toe willen. Ik heb me goed geamuseerd!” (Anja) Lisa De Witte Huis Herzele

15

16

g

e

f

l

i

t

s

t

Het leven zoals het is ! De bakkerij Lisa: “Dat is hard werken!” Wim: “Ja, maar is leuk werken.”

Voor dag en dauw staan Wim, Lisa, Monique, Silvie en Dirk met volle goesting klaar om te vertrekken richting arbeidscentrum Gavere. Ann doet nog een laatste controle: nagels geknipt, haren netjes. We kunnen vertrekken … Vandaag op het programma: brood, koekjes en sandwiches! Bij het toekomen vliegen we er meteen in. Ons petje op, schort aan, handen wassen. Zo, nu tijd voor het echte werk. Klaarzetten en wegen.

We beginnen met het brood. Alles moet precies afgewogen worden. Daarna wordt alles gemengd en gekneed in de machine. Wim kijkt erop toe dat alles prima verloopt. Nog een laatste keer kneden voor het in de oven kan.

Over de middag hebben we even tijd om te bekomen. We eten samen en babbelen wat bij. Zo, nu is het terug tijd om de dienst te hervatten. Oh ja, sandwiches kneden en rollen. Wanneer mogen wij nu proeven?!

Zien de koekjes er niet heerlijk uit? Onze job zit erop voor vandaag! Wim en Lisa uit Huis 1, De Bolster Kluisbergen

g

e

f

l

i

t

s

t

Marino, een hond, véél koeien, prikkeldraad en ik Op een mooie dinsdagmiddag maken Marino en ik een wandeling. Het is een van die dagen dat Marino het gezelschap van een hond mist. Via via kwamen we te weten dat achter het hek met de vele klimroosjes bij ons in de buurt, een viervoeter huist die altijd te vinden is voor een stapje in de wereld, hier te verstaan de directe omgeving van Beerlegem. De eigenaar gaat direct akkoord om zijn ‘Titi’ aan onze zorgen toe te vertrouwen. Titi wordt aangelijnd en we gaan op pad. Marino is meteen dikke maatjes met Titi. We stoppen even voor een knuffelmoment. Marino aait de hond achter de oren, streelt hem zachtjes, fluistert hem lieve woordjes toe. Beiden genieten en Marino begint zowaar te filosoferen … “Weet je”, vertrouwt hij me toe, “dat honden slimmer zijn dan mensen? Ze beginnen niet te roken. Ze worden dan ook niet verslaafd aan sigaretten. Ze beginnen er gewoon niet aan en moeten er dan ook niet mee stoppen.” Ik ben toch wat verrast van deze mededeling, bekijk het tweetal even, en werp tegen dat ik dan toch slimmer ben dan Titi want dat ik ook nooit startte met roken en nog veel meer dingen kan die hij niet kan. Ik ben dan ook geen hondenliefhebber, zie er alleen maar de problemen van, en zet mijn vooroordelen tijdens de wandeling serieus opzij. Maar om me op intelligentiepijl nu te meten met een hond gaat me toch te ver.

In stilte vervolgen we onze weg. Marino heeft de tijd van zijn leven, voor hem kan de wandeling niet lang genoeg duren. Voor één keer wordt er niet gezeurd wanneer we nu eindelijk terug keren om koffie te drinken. Ik kies voor een weggetje langs de beek en belanden op die manier naast een weiland met koeien. Er wordt even getwijfeld wanneer we een baantje links kunnen volgen maar ik geef aan dat ik op het pad wil blijven. Na een tiental meter blijkt dat niet de juiste keuze te zijn. De bedoeling is dat we met een opstapje over de prikkeldraad klimmen en zo in de weide belanden. Ik maak even een optelling: Marino, een hond, véél koeien, prikkeldraad en ik. Dat zijn te veel onvoorspelbare zaken om te negeren. Een rood licht van gevaar flikkert in mijn hoofd. We aarzelen. Marino begint dan toch aan koffie te denken en de lange weg terug. En dan neemt Titi het juiste besluit. Hij draait zich resoluut om en trekt ons mee naar de veilige weg en ik kan mij weer beter oriënteren. Met de kerk in zicht gaat het stappen ook veel beter, iedereen is tevreden en daar is Marino weer: “Misschien kan jij wel dingen die Titi niet kan, maar hij kan ook iets wat jij niet kon. Hij wist de beste weg. Hij ging niet over een draad kruipen. Dus zijn honden slimmer dan mensen.” Ik zwijg. Marino vond een vriend. Die twee begrijpen mekaar en dat is vandaag het belangrijkste. Ria Buermans, Dagbesteding team 2

Maya dat was supertof ! Tijdens ons kamp in De Panne brachten we een bezoekje aan Plopsaland! We namen de tram wat een héle belevenis was. Daar zagen we allerlei leuke figuren zoals Maya De Bij, Wickie De Viking, kabouter Plop en Alberto. We zaten op een schip, op een grote molen, in koffiepotten en nog zoveel meer. Als afsluiter aten we nog een heerlijk ijsje en dansten we met alle studio 100 figuren. Het werd een dagje om nooit te vergeten!!! Rik, Vicky, Noëla en Dominique van huis 5, Vestiging Kluisbergen

17

18

g

e

f

o n ze

l

i

t

s

t

ee r s t e

k r a n t

Liefste mensen, Welkom op onze eerste krant van Marino. Dit wordt een onvergetelijk leesmoment over ‘A special day’ in Wortegem-Petegem. Deze reporter interviewt twee mensen die aanwezig waren bij ‘A special day’ met K3, Tourist leMC, Selah Sue (het mooiste meisje van België), Balthazar, Janez Detd en Raymond van het Groenewoud. Peter Van de Veire was zot aan het doen (net zoals Urbanus) en Julie Van Den Steen was nog serieus. Maar nu over naar de vliegende reporter Marino. Marino: “Wat vond je van de optredens?” Sarah: “Goed. Het was leuk met K3, we hebben mee kunnen zingen.” M: “Welke optredens heb je gezien?” S: “Dat ik weet ik niet meer, ik heb enkel naar K3 gekeken.” M: “Welk weer was het?” S: “Het was zonnig en heel warm. We hebben niet echt kunnen schuilen.” M: “Wat heb je daar gegeten?” S: “Frieten met mini-loempia’s, hele mini’tjes.” M: “Da’s nie lekker!” S: “Jawel!” M: “Wat is je mooiste herinnering aan deze dag?” S: “U, mijn schatteke!” Over naar het tweede interview met Lucrèse. Marino: “Welke optredens heb je gezien?” Lucrèse: “Paul Severs, nee, Jimmy Frey! (met hulp van Marino vinden ze iedereen). M: “Wat vond je van de optredens?” L: “goed goed goed goed goed goed goed goed” M: “Wat heb je daar gedronken?” L: “Eeeeeuh, coca! Limonade! (ist goed?)” M: “Om hoe laten waren jullie terug?” L: “Half tien, laat! Normaal liggen wij om 9u al in ons bed.” Dit was reporter Marino, nu terug over naar de studio! Team 7/8

Terugkijken op

een geslaagde zomer Wij van team 1 schoven tijdens de zomermaanden het werk al eens opzij om op uitstap te gaan of organiseerden we een verrassingsnamiddag met veel ontspanning en plezier. Zo trokken we voor een aantal keer naar de Sportdreef in Gavere waar er in juli springkastelen stonden en we onder een stralende zon konden genieten van een drankje en een ijsje. Op een zomerse vrijdag organiseerden we een muzikaal pakket met als prijs een doosje koekjes voor bij een ijsje. Na tal van leuke opdrachten zoals: batminton met ballonnen, liedjes zingen, dieren nadoen, ed. genoten we van ons welverdiend ijsje en een lekker kopje koffie. Tijdens de sluitingsweek van het dagcentrum trokken we met een aantal cliënten erop uit. Na een fikse wandeling in Gavere genoten we van een dik pak frieten met mayonaise. En of het lekker was! Ook verkenden we een aantal keer de Brielmeersen in Deinze. Hier konden we de dieren bekijken en achteraf een terrasje doen met zicht op de kinderen in de speeltuin. Wat is er leuker dan eens een voormiddagje lekker verwend worden in onze zelfgemaakte wellness!? Cliënten konden er genieten van een voetbadje, handmassages en een nieuw kleurtje nagellak op de vingers. Op de achtergrond speelde een vrolijk muziekje. Op culinair vlak mochten de cliënten zich verwachten aan een zeer geslaagd spaghettifestijn of genieten van een heerlijk aperitiefmoment met huisgemaakte hapjes en een fris glaasje. Op naar de volgende zomer! Team 1

g

e

f

l

i

t

s

t

Bolsterfeest 2016 Op vrijdag 16 september en zondag 18 september gingen in Kluisbergen terug de Bolsterfeesten door. Op vrijdag met de al ondertussen befaamde Bolsterkwis die al voor de zesde keer doorging. Met 43 tafels (ploegen) en 164 deelnemers was het weer een succes. Zondag 18 september was er een eetfestijn en een uitgebreide kinderanimatie die dit jaar in het teken

stond van ‘het betoverde bos’. De kinderen konden knutselen, zich laten schminken, naar verhalen luisteren die werden voorgelezen of zich uitleven op de djembé’s. Zelfs de bewoners konden zich uitleven op de ritmische klanken. Na jarenlang oesters te kunnen smullen werd dit jaar voor de eerste maal tapa’s geserveerd als aperitiefhapjes. Het werd gesmaakt en is voor herhaling vatbaar. Het atelier liet zich eveneens van zijn beste kant zien met de mooie producten en kunstwerkjes die de bewoners gemaakt hadden. Keuze genoeg om al cadeautjes te kopen voor het eindejaar. Marc Hebbelinck was de beste gokker bij het schatten van de prijs van de inhoud van de winkelkar. Hij schatte de prijs op 151,20 euro en de prijs bedroeg 151,50 euro. Amper 30 cent mis gegokt ! Het zonnige weer lokte de mensen naar buiten om te genieten van de warmte bij een drankje en gezellig te babbelen. Nazomerse dagen die iedereen kon appreciëren. Het Bolsterfeest was terug een geslaagde editie. Stefan Van maelsaeke

19

20

g

e

f

l

i

t

s

t

24-urenloop Oudenaarde Vanaf zaterdagavond 1 oktober tot zondagavond 2 oktober heeft de zesde editie van de 24-urenloop van Oudenaarde plaatsgevonden op en rond het Tacambaroplein in Oudenaarde. Tijdens deze loop werd gedurende 24 uren doorlopend gelopen of gewandeld op een parcours van 1 km, en dit allemaal voor het goede doel. In totaal heeft men 52.000 euro kunnen verzamelen, wat integraal verdeeld zal worden over de vooropgestelde goede doelen. Voor deze editie was vzw De Bolster uitgekozen als goed doel voor het project ‘snoezelbadkamer huis 3’. Graag hadden we dan ook alle cliënten, medewerkers, familieleden, kennissen, vrienden, … van harte bedankt voor de deelname, het gezelschap en de morele en financiële steun voor ons Bolsterteam (bestaande uit 114 personen!) tijdens de 24 uren van Oudenaarde. Het werd een intensief en sportief weekend maar vooral een heel leuke ervaring voor ons allemaal.

c

l

i

e

n

t

e

n

r

a

a

d

De cliëntenraad Op regelmatige basis komt de cliëntenraad samen in De Bolster Zwalm. Deze raad bestaat uit cliënten van de verschillende woonvormen en het dagcentrum en wordt gecoacht door een activiteitenbegeleidster en logopediste. We organiseren op deze manier een overleg tussen de cliënten en de voorziening want keuzes kunnen maken over het eigen leven heeft invloed op de kwaliteit van het leven. Uit de verslagen van 22/9 en 3/11/16

Uitbreiding cliëntenraad

Agendapunten gebruikersraad

De leden van de cliëntenraad stelden 2 nieuwe namen voor. Monique en Guy gingen hierop in en stelden zich voor op de vergadering van 3/11. Ook de vaste leden van de groep stelden zich voor. Voor Karen en Guy was het een blij weerzien. De meesten kenden elkaar al van in Gavere, het wonen of op de bus. Famke zorgt ervoor dat hun foto voortaan ook op het verslag komt. Ook doen we een oproep naar Herzele. We zouden graag nog een kandidaat hebben van Huis Herzele zodat alle huizen vertegenwoordigd zijn.

Wat vonden jullie van het zomerfeest? Greet vond de volksdans op vrijdag goed, maar ze vindt het een groot minpunt dat er géén taart was. De andere cliënten beaamden dit. Er waren enkel snoepjes verkrijgbaar en pudding. De volksdans was wel moeilijk om te dansen zonder begeleiding. → Wens voor volgend jaar: zangers die komen optreden waarbij je ‘alleen’ kunt dansen zonder begeleiding. Bv: Kay (meisje met beperking), genre: band om liedjes mee te zingen en eventueel op aanvraag dat ze een liedje kunnen spelen. → Extra puntje: Na de mis voor het zomerfeest kregen we een ijsje, net voor het eten. Misschien zou het leuker zijn als we i.p.v. een ijsje een aperitiefhapje zouden krijgen.

Nieuw vergaderlokaal Omdat Monique en Guy in een rolstoel zitten werd voorgesteld om in de polyvalente ruimte in De Gaverkant te vergaderen In plaats van in het arbeidscentrum in Gavere. Iedereen vindt het een mooi lokaal. Sommige waren er al eens geweest met een rondleiding, de rest nog niet. Er werd heel enthousiast gereageerd omdat ook de directeuren hier vergaderen en er is ook koffie.

Voorbereiding gebruikersraad Karen oefent de tekst voor de gebruikersraad en het filmpje wordt nog eens getoond. Ciel zal de boekjes uitdelen en de picto’s omhoog steken. Marie-Rose zorgt voor de grappige bindtekst.

Korte info over de verbouwing in De Boskant. Graag een rondleiding in De Boskant als alles af is. Iedereen vindt daarom dat er iemand van De Boskant in de cliëntenraad komt zodat hij/zij er over kan vertellen. De vraag wordt meegenomen en gesteld aan Karoline (De Boskant) en Mathias (De Gaverkant). Menukeuze Marino vertelde dat elk huis eens per maand zijn menukeuze mag doorgeven. Dit vindt iedereen wel een leuk idee. Verslag Marie-Rose merkt op dat het positief is dat de laptop tijdens de cliëntenraad gebruikt wordt, zodat het ver-

21

22

c

l

i

e

n

t

e

n

r

a

a

slag direct op de computer kan gezet worden. Zo hoeven we niet meer alles op papier te zetten en verdoen we minder tijd met overschrijven achteraf.

Voorstellen website Buiten Bolsteren De website werd voorgesteld en hiervoor werd het grote projectiescherm gebruikt. Dit vond iedereen leuk. Bij het uitleggen van de werking kwam naar boven dat de meeste geen toegang hadden tot een computer. Ook de werking van ‘het internet’ en ‘websites’ was voor iedereen een beetje vreemd. We probeerde zo goed mogelijk uit te leggen wat we trachten te bereiken met de website. Nadien deden we een rondje. - Marie-Rose wil graag een vrijwilliger om eens mee naar de zee te gaan en te gaan dansen. - Karen moet er nog eens over nadenken - Monique moet er ook nog eens over nadenken maar zou wel graag eens gaan wandelen. - Ciel vond het goed omdat ze af en toe in het huis ook vrijwilligers zoeken - Greet zou ook eens graag naar de zee gaan - Guy wil graag eens naar Parijs…

Tour de Table Marino over de Special Day: de nieuwe K3 blijkt een groot succes te zijn. Ze waren héél vriendelijk. Het was beter dan vorig jaar, maar het was wel héél warm. Gelukkig waren er veel schaduwplekjes voorzien met tentjes en kon je veel drinken. Het was positief dat alles ook niet super duur was. Ook was er leuke randanimatie: botsauto’s, foto’s laten maken met K3 en muziekinstrumenten, voetbad, eten, etc. Marino vraagt om meer kermisattracties vb: de octopus/spin, spookhuis, ed. → Wens voor volgend jaar: nog eens K3, Stan Van Samang, Laura Lynn, Willy Somers, Milow, Laïs.

d

Marie-Rose over ‘Water in ABC’ Er kan nu spuitwater gedronken worden in het ABC, maar nu vergeten ze vaak een kan met platwater op tafel te zetten. Het is leuk dat de mensen die graag spuitwater willen drinken, dat nu kunnen, maar ze mogen niet de mensen vergeten die liever platwater hebben. Greet vertelde over de grote nieuwigheden in Zingem. Maggy is verhuisd naar Huis 2 in Zwalm, Elien gaat in Zingem gaan wonen én er is een nieuw appartement aangekocht (of gehuurd?). Hier woont nu sinds kort iemand nieuw. Er wordt nog voor een tweede medebewoner gezocht. Monique: ‘De vergadering is goed’. Zij gaat uitkijken voor zaken die ze kan bijbrengen op de cliëntenraad. Guy: ’t was heel plezant. Hij zou graag eens een rondleiding krijgen in De Gaverkant. Hij vindt de polyvalente ruimte heel mooi en wil graag weten hoe de rest eruit ziet. We maakten de afspraak dat we nog eens een rondleiding zouden doen als de renovatiewerken in De Boskant klaar zijn.

s

p

e

c

i

a

l

o

l

y

m

p

i

c

s

Reus 2016: Buen dia ! Europese Special Olympics in spanje

Buen dia! Alles begon net voor de zomer van dit jaar. We kregen een mail binnen met de vraag om onze kandidatuur in te dienen om deel te nemen aan de Special Olympics in Spanje (Reus/Barcelona). Ola Pola dachten wij. Door allerlei redenen was het ons de laatste jaren niet meer gelukt om onze atleten het sportavontuur van hun leven te bezorgen. Na onze trip naar de wereldspelen in China en onze deelname aan het Europees kampioenschap, was er misschien terug een kans. Na een periode van onderhandelen kregen we groen licht om onze kandidatuur in te dienen.

Na enkele weken van spanning kwam er het verlossende mailtje van de directie van Special Olympics Belgium. Wij, het De Bolstersportteam werden verkozen om Special Olympics Belgium te leiden. Het De Bolstersportteam werd HOD. De Heads Of Delegation. Vliegtuig boeken, hotel regelen, trainingen organiseren, infoboekje maken, kledij laten maken en verdelen, oudercontact en sponsors zoeken waren een deel van onze taak. Druk, druk, druk …. maar FUN! Eén van de belangrijkste taken was natuurlijk de atleten van andere voorzieningen en onze De Bolster­ atleten trainen en hen allen voorbereiden op de spelen in Spanje. Vijf keer hebben we voor alle atleten

een training georganiseerd in het sportcentrum van Merelbeke. Op alles hebben we geoefend. Want wij gingen als Belgica naar Spanje, dus alles moest in orde zijn. Wat een eer voor onze De Bolsteratleten. Ludovic Dierickx, Lara Cornelis, Heidi Declercq en Anton Van Overwalle waren de atleten uit De Bolster die geselecteerd waren om met ons BELGICA te vertegenwoordigen in de zwemcompetitie. Samen met het tennisteam, de andere zwemmers en het coachteam vormden we BELGICA.

We verzamelden op woensdagmorgen om 11u op de luchthaven van Zaventem. Het feest kon beginnen. Je kon het geluk, maar ook de stress voelen. Voor de meeste atleten was het de eerste maal dat ze vlogen en gingen sporten in het buitenland. Samen met een ganse supportersclub van ouders vertrokken we richting Barcelona. Na een mooie en leuke vlucht zijn we rond 15u15 geland in Barcelona. Het was er meteen 12 graden warmer, maar bewolkt. Na een uurtje rijden bereikten we ons **** sterren hotel. We hadden een volledige gang op het gelijkvloers. De foto’s werden op de deur gekleefd (zo kon iedereen zijn kamer en de kamer van de coachen terugvinden). De valiezen werden uitgepakt en er werd op verkenning gegaan in het hotel. ’s Avonds was er een eerste kennismaking met het

23

24

s

p

e

c

i

a

l

o

l

y

restaurant. Lekkerrrrrr en zoveel keuze. Sommige borden waren de eerste keer dan ook rijkelijk gevuld, want kiezen was zo moeilijk. Wij, de coachen en hoofdcoach, hadden afwisselend vergadering om de uurroosters, reglementen en extrasportieve zaken te regelen. Terwijl konden de atleten rustig eten. En zichzelf voorbereiden op de eerste wedstrijden. Rond 22u gingen de lichten uit om ons optimaal voor te bereiden op de divisioning (dit zijn voorwedstrijden om evenwaardige finales te vormen). De volgende morgen moesten we rond 6u30 uit de veren om na een gezond ontbijt voor de eerste maal het beste van onszelf te geven. Bij het zwemmen gingen we steeds eerst inzwemmen om de stress weg te nemen, het water eens te voelen en alles nog eens te herhalen qua start, keerpunt, zwemtechniek. Zo kon elke atleet ontspannen vertrekken naar zijn of haar wedstrijd. Bij de tennis net hetzelfde. Alles werd herhaald en er werd flink opgewarmd. Elke atleet kwam in de eerste twee dagen in actie op zijn of haar respectievelijke proeven. De eerste wedstrijden divisioning waren heeeeeeel positief. We keken vol ongeduld uit naar de finalewedstrijden. En er was vertrouwen. Dat zag je en kon je voelen. Tussendoor was er een prachtige openingsceremonie in het plaatselijke sportpaleis, een dansfeest en lekker eten in de diverse restaurants. Maar het belangrijkste was toch die finalewedstrijden. Hier hadden we zo intens voor getraind en zou ons hoogtepunt hopelijk worden. Daarom hadden we een vast ritueel om ’s avonds op tijd naar bed te gaan, voor sommige met een broodnodige massage, een relaxerend badje en ontspannen rusten op hun bed terwijl ze TV keken. Onze supportersclub van ouders en familie was een ongelooflijke steun. Ze waren volledig uitgedost in de

m

p

i

c

s

T-shirts van ons team plus met zwart, geel en rode pruiken en vlaggen. Alles was aanwezig om Belgica te laten schitteren. Je kent het spreekwoord “goed begonnen is ….” juist. Dat is het. En het was ook het geval. Anton en Ludovic zwommen elk in hun finale Belgica naar het podium. Anton goud en Ludovic brons.

Man, man wat een start. De sfeer zat er meteen ongelooflijk in. One team, one dream … Na de groepstrainingen hadden we al het gevoel dat we een team waren. Iedereen kwam met iedereen overeen, we werkten hard en we maakten veel plezier. Dream … ja ja we waren precies aan het dromen. Twee Bolsteratleten op het podium? Zien we het wel goed? Het was gezien de inspanningen die al deze atleten geleverd hadden, een verdiende beloning. Dezelfde dag kwamen de dames en heren van de aflossingsploeg (Heidi, Anton, Ludovic en Ellen / 4x25m), Heidi op de 25m vrije slag en Lara 25m schoolslag. De aflossingsploeg werd knap vierde, Heidi werd achtste op haar afstand en Lara behaalde zilver op de 25m schoolslag. Wat een eerste finaledag. Dikke proficiat aan de deportistas Belgica. Onze spelen waren al 100% geslaagd. Alles wat er nu nog bij kon komen was extra. Maar we gingen er voor. Geen stress meer en volop genieten.

s

p

e

c

i

a

l

o

l

y

m

p

i

c

s

Dit betekende dat we er in geslaagd waren om alle atleten van De Bolster in een kampioenschap met 18 landen op het podium te krijgen. Ze zwommen fantastisch. Ze mogen trots zijn op hun prestatie. Het waren heel mooie dagen in Reus. Een ervaring om nooit meer te vergeten. Moe maar voldaan keerden op zondagnacht terug naar huis met de medailles rond de nek en een smile van Spanje tot hier. YES WE CAN BOLSTERKES !! Lieven De Borchgraeve Team Sport en Beweging vestiging Zwalm De tweede finaledag ging weer super van start voor onze Bolsterkes  Lara zwom fantastisch tijdens de finale op de 50m vrije slag en behaalde brons en Heidi op de 25m rugslag, ole ola ook brons.

Abonnering Indruk Personen die zich vorig jaar in januari hebben geabonneerd op ons tijdschrift Indruk, kunnen hun abonnement verlengen voor de 4 edities van 2017. Dit kan door het bijgevoegde overschrijvingsformulier in te vullen, of door 10 euro te storten op rekeningnummer BE83 2900 1433 6015 met vermelding ‘Abonnement Indruk’. Om administratieve redenen vragen we u uw abonnement te betalen voor eind januari 2017. Ook mensen die zich voor de eerste maal willen abonneren kunnen dit op de hier bovenvermelde manieren doen. Personen wiens domicilieadres in het buitenland is gevestigd kunnen de Indruk thuis opgestuurd krijgen (mits het betalen van bijkomende verzendingskosten), of kunnen opteren om de Indruk elektronisch doorgestuurd te krijgen via e-mail. U neemt hiervoor contact op met Pieter Jouretz via pieter.jouretz@vzwdebolster.be. Wettelijke vertegenwoordigers krijgen dit tijdschrift gratis toegestuurd.

25

26

g

e

b

r

u

i

k

e

r

s

r

a

d

e

n

Info uit de gebruikersraden Gebruikersraad Kluisbergen 27 september 2016 Leden gebruikersraad Dhr. Marc Hebbelinck neemt ontslag bij de gebruikers­ raad wegens gezondheidsredenen. Geert overhandigt hem een geschenk en dankt hem voor de jarenlange bewezen diensten. Deel 1: in aanwezigheid van de vertegenwoordigers van de bewoners Evaluatie Bolsterfeest Anita, Cindy, Jolien en Louis vertelden elk wat ze hadden gegeten. Het had hen allen erg gesmaakt. Bewijs hiervan waren de twee opgestoken duimen van Jolien. Keuzemogelijkheden in gerechten waren er voldoende. De animatie was een succes: iedereen kon zich amuseren bij het schminken, tekenen, kettingen maken en jembé, alhoewel Louis ook graag zangers had gezien. Iedereen was blij met de aanwezigheid van familie. Evaluatie van de vakantie Een aantal cliënten vertelden over hun voorbije vakantie, waarbij opvalt dat vooral vakantie aan zee zeer in de smaak valt. Ook werden in De Bolster verschillende activiteiten georganiseerd zoals paintball, petanque, netbal, springkasteel, wandelen, … en het zeer gesmaakte muzikaal optreden van Patrick. Allen waren opgetogen over de Special Day met het optreden van o.a. K3. Volgend jaar is er één om naar uit te kijken. De Bolster Kluisbergen bestaat dan 35 jaar en dat zal gevierd worden. Opstart nieuwe ateliers Samen met enkele collega’s maakt Louis deel uit van ‘De Redactie’ en gaat interviews en foto’s publiceren in een krantje met de voorlopige naam Het Klokje. Verspreiding ervan per computer is nog in beraad.

Jolien en Anita zijn bij de groep Actua: op maandag wordt de krant doorgenomen en interessante artikels worden uitgeknipt. Juwelen maken behoort eveneens tot de mogelijkheden. Leuk en het brengt geld in het laatje. Jolien had graag dat de mensen van het atelier een fuif zouden organiseren. Logeren/dagopvang in eigen huis Er werd geëxperimenteerd met het benutten van leegstaande bedden door tijdelijke logées bij afwezigheid van de bewoner. Sommige van de aanwezige bewoners zijn daar niet erg op gesteld. Varia Jolien was jarig op 14 september en kreeg hiervoor een “lang zal ze leven”. Geert trekt de aandacht op de kleine dierentuin in De Bolster met een pony, een konijn, een kip, een cavia, een geit en een kat. Deel 2: zonder aanwezigheid van de vertegenwoordigers van de bewoners. Infodag zorgdragers Een beperking tot een honderdtal bezoekers was vooropgesteld. Er hebben zich slechts een vijftigtal bezoekers aangeboden. Toch mag het initiatief een succes genoemd worden, al wordt een jaarlijkse herhaling niet voorzien. Nieuwbouw Kluisbergen Het architectenbureau OSAR heeft het ontwerp dat gegroeid is in samenspraak met de stuurgroep van De Bolster, klaar. Door de te verwachten wijzigingen omtrent de regelgeving in de financiering staat het project ‘on Hold’ tot vermoedelijk eind 2016. Geert toont op een projectie hoe de indeling van het gebouw is opgevat. Er wordt gevraagd om oog te hebben voor eventuele geluidshinder van de nabijgelegen winkelketen. Drie van de huidige huizen zullen worden overgebracht naar de nieuwbouw. In de vrijgekomen ruimtes kan dan het atelier worden ondergebracht.

g

e

b

Een nursinggebouw wordt momenteel gerenoveerd in Beerlegem. NAH Ronse zit in zeer oude gebouwen. Een nieuwbouw is in bespreking. Persoonsgebonden financiering Veel vragen alom bij directie, personeel en gebruikers over de uiteindelijke voorschriften. Het wordt wachten tot eind november. Familiedagen Op de vraag van Luc naar de noodzaak om de jaarlijkse bijdrage van 200 € te verhogen, antwoordt Geert negatief. Momenteel is er +/- 500 € in kas.

Gebruikersraad Zwalm 22 september 2016 Voorstelling nieuw lid We verwelkomen mevr. Christa Faes, moeder van Sylvie Van der Mespel, bewoonster van huis 7 in De Gaverkant. Sylvie verblijft reeds 13 jaar in De Bolster Communicatie rond vorming buitenshuis Weinig informatie wordt verstrekt naar ouders toe door externe organisaties. Externe organisaties zullen aangesproken worden om feedback te geven naar de leefgroep toe alsook naar de ouders (sociale dienst neemt dit op zich). Gebruik Bleu Assist Card (vzw Bleu Assist) Deze zou kunnen ingevoerd worden voor cliënten die zich moeilijk kunnen uitdrukken, die zich begeven in publieke plaatsen en een vraag hebben. De sociale dienst zal zich bevragen of dit kan gebruikt worden voor onze cliënten en of dit zinvol is. Renovatie De Boskant Grote verbouwingswerken zijn aan de gang. We worden hierover geïnformeerd aan de hand van een powerpointpresentatie. Het Vlaams Infrastructuurfonds voor Persoonsge­ bonden Aangelegenheden (VIPA) is de instantie die bouwprojecten financieel ondersteunt. De financiering door de overheid is gewijzigd waardoor geen financie-

r

u

i

k

e

r

s

r

a

d

e

n

ring meer voorzien is voor renovatieprojecten. Gevolg hiervan is dat De Bolster zelf 660.000 euro moet ophoesten voor deze renovatie. In de toekomst zal de voorziening ook zelf nieuwbouwprojecten moeten voorfinancieren. Folder cliëntenraad De folder werd helemaal op punt gesteld en wordt uitgedeeld. Er wordt gebruik gemaakt van verschillende picto’s: meepraten, luisteren, meedenken en dromen. Ook werd er een animatiefilmpje gemaakt met duplospeelgoed dat aan iedereen werd vertoond op het feest van het huis (en nu ook op de gebruikersraad). Gehoopt wordt dat via deze folder en het filmpje de werking van de cliëntenraad beter bekend wordt. Opvolging Persoonsvolgende Financiering Naar aanleiding van de omzendbrief vanuit de overheid (VAPH) informeerden enkele ouders/wettelijke vertegenwoordigers bij de sociale dienst naar P (permanentie) en B (begeleiding) waarden. De inschaling is gebeurd in de voorziening. Dit heeft zeer veel tijd genomen. VAPH zal in december de inschaling van de cliënten meedelen alsook over welk budget de cliënt zal kunnen beschikken. Een Infoavond door de voorziening zal gebeuren in het voorjaar, wanneer De Bolster ook meer zicht heeft hoe het allemaal in zijn werk gaat. Varia - Op vrijdag 14 oktober wordt een spaghettiavond georganiseerd ten voordele van de Europese Special Olympics die dit jaar in Spanje zullen doorgaan. Vier bewoners van De Bolster Zwalm nemen deel aan deze spelen. - De soms moeilijke telefonische bereikbaarheid van de verschillende leefgroepen in Beerlegem na 18.00 u wordt besproken. Dit zal worden doorgegeven en gecheckt.

27

28

g

e

b

r

u

i

k

e

r

s

r

Gemeenschappelijke Gebruikersraad 27 oktober 2016 Algemeen Jaarverslag 2015 Toelichting door Geert Bonte en vraagstelling door leden van de gebruikersraad De Bolster. Felicitaties worden gegeven voor accurate inhoud en mooie lay-out. Financieel Jaarverslag 2015 Toelichting wordt gegeven door Robrecht Devriese. Verslag is opgedeeld in twee delen aangezien de rapportage verschillend wordt weergegeven vanaf mei 2015 (FAM-regime). Vervanging Willem Garez als lid GR in de Raad van Bestuur Veronique Vandewalle zou waarnemer zijn de eerste twee jaren, nadien zou Willem Garez dit overnemen. Wie wil nu waarnemer worden ter vervanging van WG? Is het noodzakelijk dat de waarnemer (alternerend) voor de volgende twee jaren uit de GR van De Bolster Zwalm komt? Er wordt besloten dat dit niet noodzakelijk is. De waarnemer moet wel aanwezig zijn in de GR. Waarnemer zijn betekent 6 maal per jaar aanwezig zijn op de Raad van Bestuur. Dit vraagt zeer veel voorbereidend werk (teksten lezen), de waarnemer heeft geen stemrecht. Besluit: Geert Bonte zal vragen aan Veronique of zij dit nog twee jaar verder wil doen. Indien niet dan zal Geert dit terugkoppelen bij de volgende Gemeenschappe­­lijke GR. Persoonsvolgende Financiering (PVF) Inschaling is gebeurd: dit vergde een grote tijdsinvestering van de voorziening en de multidisciplinaire teams. Half december zullen de resultaten bekend zijn. De voorziening heeft tot 31 maart de tijd om per cliënt een nieuw protocol te maken. Een infoavond door de voorziening zal gebeuren in het voorjaar, wanneer De Bolster ook meer zicht heeft hoe het allemaal in zijn werk gaat.

a

d

e

n

De huidige cliënten zullen allemaal een voucher krijgen waarbij 34 € per dag wordt aangerekend. Voor nieuwe cliënten zullen de specifieke woon- en zorgnoden in kaart gebracht worden. Het opnamebeleid moet efficiënter. Financiering van gebouwen zal gelinkt worden aan PVF. TeSaam Dit is een nieuw centraal aanmeldingspunt. De folder wordt uitgedeeld (nvdr.: zie ook artikel over TeSaam eerder in deze Indruk). Varia Buitenbolsteren is een idee van een begeleidster van De Bolster Zwalm in het kader van sociale inclusie. Zij is momenteel bezig met het ontwikkelen van een website waar kandidaat vrijwilligers zicht kunnen krijgen op de wensen van onze cliënten en zich hiervoor kunnen aanmelden. Anderzijds is dit een forum waar activiteiten in de buurt die interessant kunnen zijn voor onze cliënten verzameld worden. De bedoeling is dat onze bewoners meer naar buiten komen. Klachtencommissie Een klacht is lopende, ingediend door een vader betreffende de beslissing van De Bolster om de samenwerking met een bewoonster stop te zetten. Mogelijks wordt dit doorgestuurd naar het VAPH indien er geen oplossing komt. Wordt vervolgd. Vragen van dhr. Michel De Caesemaeker: - Is het mogelijk om vanuit het regime 5/7 vrij plots naar het regime 7/7 te gaan? Dit wordt ten gepaste tijde bekeken. - Heeft VAPH een brief gestuurd naar de voorziening die ouders moesten inlichten over het wegvallen van de 144 dagenregel? Geert Bonte denkt van niet.

o

u

d

e

r

c

o

m

i

t

e

Nieuws van het oudercomité

8 november 2016

Nieuws van de voorzitter Info over de renovatiewerken aan De Boskant en inschattingen in functie van de persoonsvolgende financiering (zie verslagen gebruikersraden). Op het einde van dit jaar zullen de wettelijk vertegenwoordigers van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) een Persoonsvolgend Budget (PVB) toegekend worden. Als dit gebeurd is, kunnen de wettelijk vertegenwoordigers een individuele dienstverleningsovereenkomst afsluiten met een vergunde zorgaanbieder. Dit als er gekozen wordt voor een PVB met een voucher. In deze voucher worden de personeelspunten besteed voor de zorg en ondersteuning van de cliënt (in 2017 budgethouder genoemd). Als er meer informatie is van het VAPH over woon- en leefkosten persoonsvolgende budgetten zullen er informatievergaderingen georganiseerd worden in de voorziening. Directeur Geert Bonte vulde hierbij aan dat alle cliënten nu verplicht zullen opstarten met zo’n voucher in maart 2017. De afspraak is dat iedereen begint met een voucher. Meteen kwam ook van Philip de vraag hoe men nu die 5/7e gaat formuleren? Die verandering van opvang in de weekends doet sommige mensen opschrikken. Want wie de laatste 2 jaar niet werd opgevangen door ouders thuis blijft nu in 7/7. Hierbij verduidelijkt Patrick Dewaele dat de middelen voor 5 dagen uiteraard kleiner zijn dan voor 7 dagen en dat het dus terug gaat over geld. De 2 koepelorganisaties SOM en Vlaams Welzijnsverbond hebben de medewerking gevraagd naar aanleiding van een ontwerp van de Individuele Dienstverleningsovereenkomst aan FOVIG. Dit werd in dank aangenomen. Directeur Geert Bonte verduidelijkt dat de vraag om levenslang verblijf in een voorziening afhangt van de

voorziening zelf. Zo zal het charter van dienstovereenkomst bepalen of de cliënt tot 65j of langer in de voorziening kan verblijven, wat een belangrijke vraag is voor de ouder. Die vraag wordt ook mede beantwoord door de graad van nood bij die budgethouder én door de nursingmogelijkheid in die voorziening. De infosessies van het VAPH over de Persoonsvolgende Financiering zijn gestart in alle provincies. Na de info volgde er een vragenronde. De meeste vragen werden gesteld door mensen die een PAB hadden en hoe dit gerealiseerd wordt naar de omzetting PVB. De vraag rijst dat het budget minder is dan wat vroeger de budgethoogte was van hun PAB. Dit komt omdat de 11,94% beheerskosten er niet in vervoegd werden. Als er een individuele dienstverleningsovereenkomst met de bijstandsorganisatie wordt opgemaakt, verrekent men daarbij de beheerskosten alsook de ondersteuning. Er werden ook vragen gesteld of de zorgpremie vervalt. Die blijft behouden aan de persoon met een handicap. Het gebruik van de identiteitskaart is ook beperkt, met een machtiging en een wachtwoord naar familieleden en de bijstandsorganisatie. Personen die nu in de zorg zitten, hebben de zekerheid dat hun ondersteuning en zorg levenslang geleverd wordt door de voorziening waar ze verblijven. Alle personen met een handicap die in de zorg zitten zullen van het VAPH een voucher toegekend krijgen volgens hun budgetcategorie. Personen met een handicap of hun wettelijk vertegenwoordiger die een andere keuze willen maken dienen dit te melden aan het VAPH. Na een terugkerende beslissing van het VAPH kan een individuele dienstverleningsovereenkomst afgesloten worden

29

30

o

u

d

e

r

c

o

m

i

t

e

met de erkende zorgaanbieder. De keuze om cash of een combinatie voucher en cash (gedeeltelijk besteedbaar deel 1.800 € of 3.600 €) is mogelijk. Bij deze keuze bestaat de kans dat de zorg en ondersteuning in het gedrang komt omdat er te weinig personeelspunten ter beschikking zijn.

Nieuws van de directie (zie verslagen van de Gebruikersraden)

Evaluatie van het zomerfeest 2016 Dit jaar was terug een succesjaar: veel volk en prima weer, een goede bediening in de aperitiefbar, het restaurant, de tearoom en een waaier aan artiesten in de vedettenparade. Een dankwoord en proficiat voor alle medewerkers en vrijwilligers. Zonder deze mensen is zo’n zomerfeest niet te organiseren, zeker niet met deze kwaliteit. De opbrengst bedraagt netto 10.788,57€ .

St.-Niklaasbuget Goedkeuring van de budgetten: St.-Niklaasgeschenken, schildersateliers en bewonersbibliotheek Het budget van St.-Niklaasgeschenk blijft behouden op 15€ per persoon.

vertegenwoordigers de vraag gesteld worden om zich in te schrijven op één van de drie voorziene data: zondag 5 februari, een avond kort daarvoor in Beerlegem en een avond in Kluisbergen. De bedoeling is de algemene vergadering op zondag 5 februari te laten starten met het financieel verslag van het Oudercomité, gevolgd door de info van de Gebruikersraad. Een meer uitgebreid verslag zal verschijnen in een volgende Indruk. Daarna komt dan een eerste infosessie door de directie over de nieuwe regelgeving omtrent Persoonsvolgend Budget en Financiering. Hoe het eigenlijke bezoekmoment met de bewoners best geregeld wordt zal nog worden bekeken.

Vergaderkalender 2017 Gebruikersraden Gebruikersraad Kluisbergen: 14 maart om 20u in Kluisbergen Gebruikersraad Zwalm: 30 maart om 19u30 in Zwalm Gemeenschappelijke gebruikersraad 24 januari om 19u30 in Zwalm. Oudercomité Zwalm Jaarvergadering: zondag 5 februari 2017 Oudercomité op 14 februari, 6 juni, 7 november 2017

Voorstel van aanpassen van de Algemene Vergadering Op de uitnodigingen voor de Algemene Vergadering zal vermeld worden dat er info zal verstrekt worden door de directie over het Persoonsvolgend Budget en de regelgeving van de Persoonsvolgende Financiering. Om de vergadering bij te wonen zal aan de wettelijk

TER INFO: DE BEZOEKZONDAG van januari 2017 gaat door op zondag 08/01/2017 ipv 01/01/2017 !

f

a

m

i

l

i

e

n

i

e

u

w

s

Familienieuws De huizen en de sociale dienst reiken de redactie het familienieuws van onze cliënten aan. Wij proberen hier zo volledig en correct mogelijk in te zijn. Mochten er toch gegevens ontbreken of onjuist opgenomen zijn, meld dit dan gerust aan de sociale dienst of rechtstreeks aan de redactie.

Familienieuws cliënten

Welkom aan

Geboortes

Overlijdens

03/10/16 Lorenzo Audenaert, nieuwe bewoner in huis 6 vestiging Zwalm 01/11/16 Michelangelo Silversmit, nieuwe cliënt beschermd wonen Zingem

31/10/16 Rae, neefje van Lizi D’Hondt, cliënt dagcentrum Gavere 11/11/16 Lieze, nichtje van Sindy Casieris, cliënt dagcentrum Gavere

21/11/16 Mevr. Zulma Bloemperk, grootmoeder van Jorn Hebbelinck, cliënt dagcentrum Gavere

Familienieuws medewerkers

Geboortes

10/09/16 01/10/16 13/10/16 21/10/16 08/11/16 27/11/16

Overlijdens

07/10/16 Améline, kleindochter van Carine Jolie, administratie vestiging Zwalm 08/11/16 Lina, dochter van Angelique Oosterlinck, logistieke diensten vestiging Kluisbergen 09/11/16 Noor, dochter van Sofie Claerhout, orthoagoge vestiging Zwalm

Mevr. Ingrid Beernaert, voormalig medewerkster washuis vestiging Kluisbergen Dhr. Dirk Defrancq, grootvader van Leyla Defrancq, woonbegeleidster team 7/8 vestiging Zwalm Mevr. Julienne Heyse, grootmoeder van Isabel Van Craeynest, logistieke diensten vestiging Zwalm Dhr. René Casteleyn, vader van Martine Casteleyn, onthaal vestiging Zwalm Dhr. Marc Ulens, grootvader van partner Evi Delagrense Mevr. Adrienne Vanneste, schoonmoeder van Martine Werbrouck, hoofd dagbesteding vestiging Zwalm 30/11/16 Dhr. Roger Van Zande, vader van Nadine Van Zande, medische dienst vestiging Zwalm

31

32

i

n

e

n

u

i

t

d

i

e

n

s

t

In en uit dienst Met de rubriek ‘in en uit dienst’ willen we u ouders/voogden blijven informeren over personeelswissels in onze vestigingen.

In dienst 01/09/16 05/09/16 05/09/16 22/09/16 26/09/16 26/09/16 01/10/16 03/10/16 17/10/16 24/10/16 02/11/16 07/11/16 16/11/16 28/11/16

Lieselotte De Coensel, woonbegeleidster huis 9 vestiging Zwalm Sonia De Meester, medewerkster hoteldienst, vestiging Kluisbergen Veerle Valcke, medewerkster hoteldienst, vestiging Kluisbergen Lara Breine, medewerkster arbeidscentrum Gavere Pieter Derdeyn, pastoraal medewerker vestiging Zwalm Kaat De Bleeker, begeleidster dagcentrum vestiging Zwalm Leyla Defrancq, woonbegeleidster team 7/8 vestiging Zwalm Jolien Devlamynck, orthoagoge vestiging Zwalm Ellen Monsaert woonbegeleidster Zingem Mariem El Ouarraq, medewerkster hoteldiensten vestiging Kluisbergen Johan Verberckmoes, medewerker technische dienst vestiging Zwalm Christelle Van der Haegen, verpleegkundige vestiging Zwalm Klara Bolckmans, medewerkster dagbesteding vestiging Zwalm Lien Moerman, medewerkster dagbesteding vestiging Zwalm

Uit dienst 17/08/16 25/08/16 28/08/16 30/10/16

Jens Van Den Broeck, woonbegeleider team 7/8 vestiging Zwalm Kathleen Tytgat, woonbegeleidster NAH Ronse Mira Cardon, woonbegeleidster huis 11 vestiging Zwalm Sonia De Meester, medewerkster hoteldienst vestiging Kluisbergen

i

a

g

vestiging zwalm

e

n

d

n

a

vestiging kluisbergen

5 februari Jaarvergadering oudercomitĂŠ 14.00u 31 maart Vrijwilligersfeest 19.00u

24 maart Kaas- en wijnavond 19.00u NAH Ronse

c

o

l

o

f

o

n

Redactie: Geert Bonte, Pieter Jouretz, Carine Cosijns, Viviane Van De Vijver, Stefan Van maelsaeke, Ellen Arens Met dank aan allen die een bijdrage leverden voor dit nummer. Coverillustratie: Annie Laverge Zetwerk: Carine Cosijns Layout: Ellen Arens De redactieraad kan teksten wijzigen of inkorten zonder voorafgaande toestemming van de auteur.

d

r

u

k

Kasteeldreef 2  ·  9630 Zwalm (Beerlegem) Tel. 055 33 96 96  ·  Fax 055 49 57 79 secretariaat@vzwdebolster. be www.vzwdebolster. be