Meld u aan voor de nieuwsbrief van HOVO Amsterdam en ontvang circa één keer per maand het laatste nieuws van HOVO, cursustips, filmpjes van docenten en informatie over de VU.
Inbedding HOVO Amsterdam, HOVO-programmacommissie HOVO is met ingang van 1 april 2025 onderdeel van de Faculteit der Sociale en Geesteswetenschappen. De HOVO-programmacommissie heeft als voornaamste taak het bewaken van de kwaliteit van het onderwijs van HOVO. De leden zijn aangesteld namens de Vrije Universiteit Amsterdam.
prof. dr. Herman Verhoef (voorzitter), Faculteit der Bètawetenschappen
prof. dr. Mariëtte van den Hoven, Faculteit der Geneeskunde Amsterdam UMC dr. Bert Jan Lietaert Peerbolte, Faculteit der Sociale en Geesteswetenschappen
prof. dr. Piet Mulders, Faculteit der Bètawetenschappen
prof. dr. Richard Neerhof, Faculteit der Rechtsgeleerdheid, prof. dr. Diederik Oostdijk, Faculteit der Sociale en Geesteswetenschappen dr. Angela Roothaan, Faculteit der Sociale en Geesteswetenschappen drs. Mira Maletic, directeur Bedrijfsvoering Faculteit der Sociale en Geesteswetenschappen drs. Carolien van Bergen, programmadirecteur HOVO Amsterdam Nog te benoemen, voorzitter Stichting Vrienden HOVO-VU Daniëlle Roeleveld, secretaris
Verplichte bronvermeldingen
De in deze gids gebruikte afbeeldingen zijn rechtenvrij of gebruikt met toestemming van de rechthebbende. Verplichte vermeldingen van rechthebbenden staan hieronder vermeld. Mocht u desondanks menen rechten te kunnen doen gelden, neemt u dan alstublieft contact met ons op binnen de verschijningsperiode van deze gids.
De intellectuele eigendomsrechten op de opzet van de cursussen en de samenstelling van het cursusmateriaal berusten bij de docent die de cursus heeft ontwikkeld en het materiaal heeft samengesteld. Gebruik van het cursusmateriaal anders dan voor de eigen studie is niet toegestaan, evenmin als het verkopen of afstaan daarvan aan derden.
Het voorjaarsaanbod bij HOVO Amsterdam: cursussen, studiedagen en meer!
Welkom bij HOVO aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In deze cursusgids vindt u de korte cursusbeschrijvingen van het cursusaanbod tussen september en december. Van Viva Verdi! tot wiskunde, van familieromans tot wereldorde, van art nouveau tot zeemacht, en nog veel meer.
Op de website vu.nl/hovo vindt u uitgebreide informatie over het complete cursusaanbod, praktische zaken en de VU campus. Bij iedere cursusbeschrijving leest u meer over de docent, eventuele verplichte literatuur, gewenste voorkennis en u vindt daar de uitgebreide beschrijving van de cursusinhoud.
Kennis op de campus
Sinds 1990 volgen duizenden deelnemers onderwijs bij HOVO aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Kenmerkend voor het cursusprogramma is het veelzijdige aanbod in zes kennisdomeinen, de academische kwaliteit van de programma’s en docenten en de locatie: de levendige en goed bereikbare VU-campus aan de Amsterdamse Zuidas. In de gids vindt u het programmaoverzicht per kennisdomein: kunstgeschiedenis en architectuur, (cultuur) geschiedenis, letteren en muziek, filosofie en religie, mens en maatschappij, en exacte en medische vakken.
Voor wie is het HOVO-onderwijs?
Voor iedereen die zin heeft om nieuwe kennis op te doen. Om daarmee de geest te verrijken, de wereld beter te begrijpen, uit interesse voor een onderwerp of gewoon voor het plezier van leren! HOVO was oorspronkelijk exclusief voor iedereen vanaf vijftig jaar. Hier zijn de onderwijsvorm, inhoud en momenten waarop de cursussen plaatsvinden op afgestemd. Echter, iedereen die zich aangesproken voelt door de inhoud, onderwijsvorm en docent is welkom, ongeacht leeftijd. HOVO is hoger onderwijs voor iedereen die zich verder wil ontwikkelen.
Onderwijs bij HOVO
• Cursussen - Bij HOVO Amsterdam kunt u losse cursussen volgen van twee tot tien bijeenkomsten. De cursussen hebben meestal het karakter van hoorcolleges met aan het einde gelegenheid tot het stellen van vragen, soms is er sprake van een meer interactief karakter. Vaak is er een verplicht boek of een reader of syllabus. De docent geeft soms ook suggesties geven voor verdere verdieping voor wie zich verder wil verdiepen in de lesstof, maar aanbevolen literatuur is nooit verplicht. Op de website vindt u bij het kopje ‘inhoud’ meer over de onderwijsvorm en eventuele literatuur. Hier vindt u ook meer informatie over de docent.
• Leergangen - Diverse cursussen zijn onderdeel van een leergang. Wilt u uitgebreid kennismaken met een vakgebied? Grondig kennis opdoen over een thema, verbanden leggen en een onderwerp breed verkennen? Dan is een leergang een goede keuze. U kunt ervoor kiezen om een enkele cursus te volgen of meerdere cursussen uit een leergang. Instappen kan op ieder moment: u hoeft niet bij deel I te beginnen.
• HOVO Extra - Onder de noemer HOVO Extra biedt HOVO activiteiten met een bijzonder karakter, zoals studiedagen, losse lezingen, een kindercollege, training of workshop, soms ook in het weekend. Kijk voor meer informatie op vu.nl/hovo-extra
Kijk voor uitgebreide informatie over iedere cursus op vu.nl/hovo-cursussen
Op de campus en online
De meeste cursussen vinden klassikaal plaats op de VU campus. HOVO Amsterdam biedt ook de mogelijkheid om cursussen online te volgen. HOVO maakt hiervoor gebruik van het gebruikersvriendelijke en veilige programma Zoom for Education. Er zijn meerdere mogelijkheden voor online onder wijs. Bij iedere cursusbeschrijving ziet u welke dat zijn.
• Online – De cursus vindt uitsluitend online plaats.
• Ook online – De toevoeging ‘ook online’ bij een aantal cursussen betekent dat een cursus twee keer plaatsvindt: klassikaal op de VU campus, en enkele dagen later ook online. Deelnemers uit de klassikale groep mogen ook deelnemen aan de online cursus.
Als er geen vermelding staat is de cursus uitsluitend in klassikale vorm.
Meer informatie over online onderwijs op vu.nl/hovo-online en bij de cursusbeschrijvingen op de website. Onder het kopje ‘data en contact’ ziet u ook of de colleges worden opgenomen en hoe lang deze beschikbaar zijn.
Cursusinformatie in gids en op de website
In deze gids vindt u korte beschrijvingen van alle cursussen en studiedagen. Op de website vu.nl/hovo vindt u bij iedere cursus uitgebreidere informatie (onder het kopje ‘inhoud’):
• volledige cursusbeschrijvingen
• details over verplichte literatuur, gewenste voorkennis en eventuele excursies
• informatie over docenten, soms met interview of flitscollege
• praktische informatie en aanmeldmogelijkheden
Daarnaast kunt u op de website:
• eenvoudig zoeken op startdatum via de cursuskalender
• gebruikmaken van de cursuszoeker om te filteren op kennisdomein, onderwerp, type cursus of docent
• informatie vinden over het onderwijs bij HOVO, praktische zaken
Aanmelden is uitsluitend mogelijk via de website. Lees voor inschrijving altijd eerst de uitgebreide cursusbeschrijving. Op pagina 30 en 31 vindt u algemene en praktische informatie, bijvoorbeeld over hoe u zich aanmeldt voor een cursus.
Reductiefonds HOVO
Is uw bruto jaarinkomen (alleen of gezamenlijk) lager dan € 25.745? Dan kunt u in aanmerking komen voor een korting van 40% op het cursusgeld. Dit geldt voor maximaal één cursus per semester. Deze korting is een gezamenlijke geste van de Stichting Cursisten HOVO-VU en HOVO Amsterdam.
Stichting Cursisten HOVO-VU
De onafhankelijke Stichting Cursisten HOVO-VU beheert het reductiefonds van HOVO. Dankzij de donaties van cursisten kunnen mensen met een lager inkomen ook genieten van HOVO-onderwijs. Met een gift van minimaal € 15,- per jaar draagt u al bij aan de korting die HOVO Amsterdam in mindering brengt op het cursusgeld. Als donateur krijgt u korting op de excursies die de Stichting minimaal één keer per jaar organiseert.
Op vu.nl/hovo-praktisch vindt u meer informatie over korting ontvangen of donateur worden, onder het kopje ‘Betalen, ontvangen en schenken’.
Flitscolleges op YouTube
Wilt u een voorproefje van de docent of een voorbeeld van een college bij HOVO? De flitscolleges op het eigen YouTube kanaal van HOVO Amsterdam zijn een leuke manier om kennis te maken met HOVO en met de docenten. Wilt u direct op de hoogte zijn als er een nieuw flitscollege online staat? Abonneer u dan op het YouTube kanaal van HOVO en ontvang direct een melding zodra er een nieuw flitscollege is.
Zie youtube.com/c/HOVOAmsterdamVrijeUniversiteit
Zomeraanbod
In de zomermaanden zijn er bijna dertig korte cursussen (2-4 bijeenkomsten), studiedagen en cursussen met excursies.
Over Marokkaanse koningssteden, fotografie, de wereldorde, Joodse paradoxen, Nietzsche, economie, boerderijdieren en nog veel meer.
Zie vu.nl/hovo voor het complete programma via cursusoverzicht of zoek via het zoekfilter op startmaand.
Leergang Kopstukken van de architectuur II Mid-century modernisten en revolutionaire postmodernisten
Wie waren de spraakmakende architecten uit de 20e eeuw? In een reis met de focus op 1930-1980 ontmoet u allereerst iconische modernisten zoals Oscar Niemeyer, Arne Jacobsen, Alvar Aalto en Louis Kahn. Er volgt een verzachting van het modernisme in de gestroomlijnde ontwerpen van Eero Saarinen. Tegelijkertijd beweegt het modernisme zich tevens naar de meer brutalistische stijl van bijvoorbeeld Marcel Breuer en in het veelzijdige, contextuele werk van Jørn Utzon. Bij Philip Johnson wordt de overgang van modernisme naar postmodernisme zichtbaar, gevolgd door de speelse benadering van Robert Venturi en Michael Graves. Deze architecten en hun invloedrijke werken tonen de evolutie van de architectuur in deze cruciale periode.
user-chart Docent drs. Suzanne Roelofs
Calendar-Plus 10 colleges, dinsdag 22 september t/m 8 december 2026, 11.00-13.00 uur (geen college op 13 oktober en 10 november)
€ 350,-
calendar-exclamation Uiterlijk 15 september aanmelden
Cursus kunstgeschiedenis
Zie de mens! Mensbeelden in de kunst
Hoe beelden wij onszelf af sinds de oudheid? Het ‘mensbeeld’ in de kunst blijkt voortdurend in beweging, beïnvloed door maatschappelijke ontwikkelingen, filosofische ideeën, politieke omstandigheden, historische gebeurtenissen en psychologische inzichten. Deze invloeden zijn zichtbaar in schilderkunst, beeldhouwkunst en andere kunstvormen. Wat zeggen deze afbeeldingen over het (zelf)beeld van de mens in verschillende tijden? En hoe weerspiegelt de kunst veranderingen in denken en voelen? Deze cursus leert ons kijken naar de mens door de eeuwen heen, door de ogen van vele kunstenaars, vanuit uiteenlopende perspectieven. Op vu.nl/hovo onder het kopje ‘Inhoud’ vindt u de thematische ordening.
user-chart Docent drs. Frans Henk Hoekstra
Calendar-Plus 10 colleges, maandag 12 oktober t/m 14 december 2026, 11.00-13.00 uur
€ 350,-
calendar-exclamation Uiterlijk 5 oktober aanmelden
Uit de cursusevaluaties:
“Suzanne Roelofs is een geweldige docent: haar enthousiasme is meeslepend; ze heeft zoveel parate kennis waardoor je de indruk krijgt alsof ze alles uit het hoofd weet en doceert.”
Kunstgeschiedenis en architectuur
Leergang kunstgeschiedenis V Dageraad van het
modernisme (1800-1900)
Maak uitgebreid kennis met de 19e eeuw: hier ligt de bakermat voor de moderne kunst. Vanaf 1800 lijkt de kunstgeschiedenis een opeenvolging van stijlen: van romantiek tot het neo-impressionisme. Hoe is deze stijlengeschiedenis ontstaan en klopt dit idee wel? Een veranderende maatschappij brengt een nieuwe kunst voort. Schilderijen van Friedrich en Cézanne tonen een eigenzinnige visie op religie of natuur. De sculpturen van Rodin en Carpeaux laten andere mensbeelden zien. Wetenschappelijk onderzoek over licht, verf en kleur is van invloed op het werk van Seurat. Deze cursus laat zien dat de 19e-eeuwse kunst en architectuur veel interessanter is dan een opsomming van stijlen. Voor iedereen die moderne kunst wil leren zien, is kennis van de 19e eeuw een must.
user-chart Docent drs. Frans Henk Hoekstra
Calendar-Plus 10 colleges, maandag 12 oktober t/m 14 december 2026, 13.30-15.30 uur
calendar-exclamation Uiterlijk 28 september aanmelden
Lees meer over de leergang op vu.nl/hovo (‘inhoud’)
Cursus kunstgeschiedenis | ook online Symboliek – betekenis in de kunst
Hoe kijkt u zo naar kunst dat de betekenis zichtbaar wordt?
Dat is het uitgangspunt van deze cursus. In het museum minder afhankelijk zijn van bordjes, Google of een audiotour maakt kijken rijker en zelfstandiger. En dat kan: met meer kennis van beeldtaal en de juiste handvatten om kunst beter te beschouwen en te begrijpen. De cursus bestaat uit negen thematisch opgebouwde delen over kunst van de middeleeuwen tot en met de Verlichting, met af en toe een uitstapje naar de hedendaagse kunst. Of het nu Bijbelse motieven of heiligen zijn, personificaties, legenden, mythologie of politieke verbeeldingen – voor al deze thema’s geldt: ‘Je ziet het pas als je het doorhebt!’
user-chart Docent drs. Krzysztof Dobrowolski-Onclin
Groep A – fysiek: dinsdag 20 oktober t/m 15 december 2026, 11.00-13.00 uur
Groep B – online: woensdag 21 oktober t/m 16 december, 15.00-17.00 uur
€ 316,50 (inclusief digitale syllabus)
calendar-exclamation Uiterlijk 13 oktober aanmelden
Cursus kunstgeschiedenis
Kröller-Müller: verzamelen, bouwen en botsende karakters
Het Kröller-Müller Museum was het eerste modernekunstmuseum van Nederland en herbergt de op een na grootste Van Gogh-collectie ter wereld. Samen met Het Nationale Park De Hoge Veluwe vormt het al ruim negentig jaar een unieke combinatie van natuur en cultuur. De Rotterdamse zakenman Anton Kröller en zijn Duitse echtgenote Helene Kröller-Müller smeedden dit culturele erfgoed tot een harmonieus geheel, maar de totstandkoming verliep allesbehalve soepel. Conflicten
met architecten en kunstadviseurs, met aandeelhouders en schuldeisers, en zelfs met de eigen kinderen moesten overwonnen of omzeild worden. Wat dreef het echtpaar bij het verzamelen van kunst- en grondbezit? Waaraan verdiende (en verloor) de familieonderneming geld? Welke rol speelde het mecenaat bij de ontwikkeling van gebouwen? Hoe ontwikkelde zich de dynamiek tussen de verschillende personen?
user-chart Docent dr. Ariëtte Dekker
Calendar-Plus 4 colleges, woensdag 28 oktober t/m 18 november 2026, 13.15-15.15 uur
€ 140,-
calendar-exclamation Uiterlijk 21 oktober aanmelden
Cursus kunstgeschiedenis
Art Nouveau en Art Déco: vernieuwingen in kunst, architectuur en samenleving
Art Nouveau en Art Déco zijn verzamelnamen voor de vernieuwende kunst- en architectuurstromingen die tussen 1890 en 1940 vorm gaven aan de snel veranderende samenlevingen in Europa en daarbuiten. Idealistische kunstenaars, architecten, stedenbouwkundigen wilden met behulp van de kunsten een betere wereld te creëren. Deze cursus belicht de wisselwerking tussen maatschappelijke emancipatie, kunst en cultuur en het streven naar een hogere geestelijke inhoud van de samenlevingen. Welke culturele inspiratiebronnen speelden een rol, en onder welke maatschappelijke omstandigheden kwamen deze vernieuwende stijlen tot bloei? Aan bod komen bekende en minder bekende plaatsen, mede aan de hand van verhalen over de betrokken kunstenaars. Ook de veelzijdigheid van deze bewegingen krijgt aandacht.
Kunstgeschiedenis en architectuur
user-chart Docent drs. Frederik Erens
Calendar-Plus 7 colleges, donderdag 29 oktober t/m 10 december 2026, 11.00-13.00 uur (facultatieve excursie op zondag 20 december)
€ 245,-
calendar-exclamation Uiterlijk 22 oktober aanmelden
Cursus kunstgeschiedenis
Haarfijne precisie – het pionierswerk van Jan van Eyck
Jan van Eyck (1390–1441) was een schilder van Europese allure. Met zijn verfijnde techniek en scherpe observatievermogen tilde hij de schilderkunst naar een ongekend hoog niveau. Gedetailleerde landschappen en levensechte portretten hadden niet eerder zo’n visuele zeggingskracht. Van Eyck was op meerdere vlakken een pionier. Zo behoorde hij tot de eersten die zijn werk signeerden en profileerde hij zich nadrukkelijk als kunstenaar, en niet langer uitsluitend als vakman. In deze cursus staat zijn oeuvre centraal, evenals de (kunst)historische context waarin het tot stand kwam. Bijzondere aandacht gaat uit naar zijn portretten, mede in het licht van de tentoonstelling eind 2026 in de National Gallery in Londen.
user-chart Docent drs. Thea Willemsen
Calendar-Plus 3 colleges, vrijdag 13 november t/m 27 november 2026, 13.15-15.15 uur
€ 105,-
calendar-exclamation Uiterlijk 8 november aanmelden
Cursus kunstgeschiedenis
De Prerafaëlieten
Roodharige femmes fatales in rijk gekleurde gewaden – dat beeld dringt zich al snel op bij de prerafaëlieten. Toch omvat hun werk veel meer. In het Victoriaanse Engeland van de 19e eeuw verzette een rebelse groep jonge kunstenaars zich tegen de heersende academische normen. Zij grepen terug op middeleeuwse en vroeg-renaissancekunst, lieten zich inspireren door literatuur en profileerden zich nadrukkelijk. Later verstarde ook hun stijl en werd die als ouderwets terzijde geschoven. Op het Europese vasteland ontstond geen directe pendant, maar hun invloed op symbolisme en art nouveau was aanzienlijk. In vier colleges komt de geschiedenis van deze kunstenaars aan bod en passeren vele beroemde schilderijen de revue, met hun verhalen, symboliek en achtergronden.
user-chart Docent drs. Heleen Niele
Calendar-Plus 4 colleges, woensdag 18 november t/m 9 december 2026, 13.15-15.15 uur
€ 140,-
calendar-exclamation Uiterlijk 11 november aanmelden
Labrys Reizen Exclusieve groepsreizen
Reis mee met hovo -docenten drs. Krzysztof Dobrowolski-Onclin, drs. Frederik Erens, drs. Karel Onwijn en drs. Thea Willemsen.
verdiepende reizen met deskundige reisleiding, kleine groepen, comfortabele hotels en zorgvuldig samengestelde programma’s
Ga voor ons volledige aanbod naar labrysreizen.nl/exclusieve-groepsreizen.
Leergang De klassieke Romeinse wereld IV De laatste decennia voor de grote crisis
Omstreeks 200 gaat het dagelijks leven in een Romeinse stad zijn gang. We volgen een dag uit het leven van een Romein, zien wat zich afspeelt in het theater, het amfitheater en op de Romeinse paardenrenbaan (de ‘circus’). De inwoners van het Romeinse Rijk worden tevreden gehouden met brood en spelen. Tegelijkertijd pakken zich aan de horizon de eerste donkere wolken samen. De keizers komen niet langer uit Rome, maar uit Noord-Afrika en Syrië. Ook zijn het niet meer geadopteerde, geschikte opvolgers, maar zonen en familieleden uit aristocratische kringen die koste wat kost de macht willen behouden. Daarmee tekenen zich al de eerste contouren af van de crisis die zich vooral in de tweede helft van de 3e eeuw zou manifesteren.
user-chart Docent drs. Johan Hendriks
Calendar-Plus 10 colleges, woensdag 23 september t/m
25 november 2026, 11.00-13.00 uur
€ 350,-
calendar-exclamation Uiterlijk 16 september aanmelden
Lees meer over de leergang op vu.nl/hovo (‘Inhoud’)
Cursus geschiedenis
Het Indonesische beeld van het verleden
Indonesiërs hebben een heel ander beeld van het Indonesische verleden dan Nederlanders. Volgens nationalisten beleefde de archipel in de prekoloniale tijd een groots verleden met bloeiende culturen en vormen van nationale eenheid. De koloniale tijd was een donkere tijd, een intermezzo waarin het Indonesische volk het slachtoffer was van de westerse (vooral Nederlandse) en Japanse onderdrukking en uitbuiting. Na 1949 werd onder de autocratische presidenten Soekarno en Soeharto benadrukt dat Indonesiërs voortdurend in verzet waren geweest tegen het kolonialisme en dat de Indonesische natie was gered door de militairen. Dit beeld van het verleden werd ook na de terugkeer van de democratie in 1998 gekoesterd. Maar terwijl de vrijheid van meningsuiting beperkt bleef, stelden Indonesische historici hun visie op het verleden bij.
user-chart Docent drs. Tom van der Geugten
Calendar-Plus 10 colleges, donderdag 24 september t/m 3 december 2026, 13.15-15.15 uur (geen college op 15 oktober)
€ 350,-
calendar-exclamation Uiterlijk 17 september aanmelden
Uit de cursusevaluaties: “Door kennis, ervaring, goede didactische vaardigheden en uiteraard passie voor geschiedenis maakt Johan Hendriks elk college weer tot een feestje.”
Cursus geschiedenis
De geschiedenis van de zeemacht herschreven?
Wie kent niet de namen Tromp, Piet Hein en De Ruyter?
Deze en enkele andere grote zeehelden domineren het beeld van de Nederlandse maritieme geschiedenis. Andere zeelieden die van grote betekenis waren voor het nationale verleden verdwenen daardoor naar de achtergrond. Recent archiefonderzoek vult het bekende verhaal aan en corrigeert het soms. In twee colleges komen personen en gebeurtenissen uit de schaduw naar voren. Zo maakt u kennis met viceadmiraal Philips van der Goes, wiens optreden in 1702 de verovering van een Tweede Zilvervloot mogelijk maakte, met een buit die groter was dan die van Piet Heins Zilvervloot. Hij is een van de acht ‘vergeten’ admiralen die bijdroegen aan ‘s lands verdediging.
user-chart Docent dr. Anne Doedens
Calendar-Plus 2 colleges, vrijdag 25 september en 2 oktober 2026, 11.00-13.00 uur
€ 70,-
calendar-exclamation Uiterlijk 20 september aanmelden
Cursus geschiedenis
Het minste kwaad: dilemma’s in de internationale politiek
Een dilemma is alleen op te lossen door te kiezen uit twee even onbevredigende opties, oftewel ‘het minste
kwaad’. Internationale betrekkingen zitten vol zulke onverkwikkelijke keuzes. Welke onontkoombare problemen spelen in de wereldpolitiek? Aan de hand van historische, maar vooral actuele crises komen ze in beeld. Zijn de ‘grote mannen’ die de wereldpolitiek domineren een vloek of een zegen? Wat is de tragiek van geopolitiek? Veroordeelt een in staten verdeelde wereld ons tot ‘realistische’ machtspolitiek? Zijn militaire interventies tegen onmenselijke regimes een middel erger dan de kwaal? Brengt democratie vrede, of is dat een sprookje – en veroordeelt vooruitgang ons juist tot oorlog? Het wereldbestel lijkt soms een dwangbuis. Welke uitwegen blijven over?
user-chart Docent prof. dr. Peter Demant
Calendar-Plus 10 colleges, woensdag 30 september t/m 9 december 2026, 13.15-15.15 uur (geen college op 14 oktober)
€ 361,- (inclusief digitale reader)
calendar-exclamation Uiterlijk 23 september aanmelden
Leergang Griekse cultuurgeschiedenis III
De klassieke bloeitijd (5e–begin 4e eeuw v.C.)
In de 5e en vroege 4e eeuw bereikt de klassieke Griekse beschaving een hoogtepunt, vooral in Athene, maar ook elders, bijvoorbeeld op Sicilië en in Zuid-Italië. In de cursus staan de geestelijke prestaties van deze cultuur centraal, zoals literatuur, filosofie en ontluikende wetenschap. Het is de tijd van de Atheense komedie met Aristophanes en van de tragedie met Euripides, van de eerste medische wetenschap rond de halflegendarische Hippokrates en van vernieuwende kosmologische en
astronomische speculaties. In de filosofie ontstaan nieuwe richtingen bij de zogenoemde Eleaten en atomisten. Met Sokrates verschuift de aandacht naar de individuele mens en zijn levensgeluk, terwijl Plato een metafysische wereld van eeuwige waarheden schetst. Tegen de achtergrond van rivaliteit tussen stadstaten bloeit ook de geschiedschrijving op.
user-chart Docent dr. Henk Singor
Calendar-Plus 4 colleges, vrijdag en woensdag 2, 9, 14 en 16 oktober 2026, 13.15-15.15 uur
€ 143,- (inclusief gedrukte syllabus)
calendar-exclamation Uiterlijk 20 september aanmelden
Lees meer over de leergang op vu.nl/hovo (‘Inhoud’)
Leergang Duizend jaar Europese cultuur III
De
vroegmoderne tijd (1500–1650)
Wat gebeurde er tussen circa 1500 en 1650 op het gebied van filosofie, beeldende kunst, letterkunde en muziek? Ontdek het aan de hand van uiteenlopende gebeurtenissen, ontwikkelingen, stromingen en hoogtepunten uit de eerste anderhalve eeuw van de vroegmoderne Europese cultuurgeschiedenis. Vijf docenten bieden u een kleurrijk beeld van de vroegmoderne tijd. Van ontdekkingsreizen en koloniale rijkdom, godsdienstoorlogen en gouden eeuwen tot renaissance, barok en absolutisme. Zij plaatsen de grote namen uit de kunst, filosofie en wetenschap in het perspectief van hun tijd en leggen waar mogelijk verbanden tussen de verschillende disciplines. Van Luther en Calvijn, Copernicus en Kepler, Michelangelo en Cranach, Shakespeare en Cervantes tot liefdesliedjes, de madrigalen van Monteverdi en het eerste operagebouw in Europa.
user-chart Docenten drs. Simon Burgers, drs. Han van der Horst, dr. Baukje Prins, drs. Krzysztof Dobrowolski-Onclin, drs. Duco Burgers
Calendar-Plus 10 colleges, dinsdag 6 oktober t/m 8 december 2026, 13.15-15.15 uur
€ 362,- (inclusief gedrukte reader)
calendar-exclamation Uiterlijk 22 september aanmelden
Lees meer over de leergang op vu.nl/hovo (‘Inhoud’)
Studiedag geschiedenis Fascisme en NSB
Miljoenen Europeanen geloofden in de vorige eeuw in het fascisme. Velen waren bereid daarvoor grote persoonlijke offers te brengen en afschuwelijke misdaden te begaan. In Nederland was de NationaalSocialistische Beweging (NSB) van Anton Mussert de grootste fascistische organisatie. Tijdens de bezetting collaboreerde de partij uit overtuiging met de nazi’s. Wat bewoog haar aanhangers? De geschiedenis van de 20e eeuw is niet te begrijpen zonder de noodlottige ideologie en aantrekkingskracht van het fascisme. Na een bespreking van oorsprong en denkbeelden volgt de ontwikkeling van de NSB. Daarbij blijkt dat Musserts beweging veel radicaler was dan lange tijd is aangenomen.
user-chart Docent drs. Robin te Slaa
Calendar-Plus 1 studiedag, zaterdag 17 oktober 2026, 10.30-15.30 uur
€ 105,- voor 1 persoon, € 210,- voor 2 personen (inclusief koffie/thee/lunch)
calendar-exclamation Uiterlijk 11 oktober aanmelden
Cursus geschiedenis
Oproeren in Amsterdam (1535–1934)
Door de eeuwen heen hebben zich in Amsterdam verschillende oproeren voorgedaan, zoals het Aansprekersoproer (1696), Palingoproer (1886) en het Jordaanoproer (1934). Uit onvrede, gevoelens van benadeling en het in eigen hand nemen van het recht werden collectieve, gewelddadige acties ondernomen die de openbare orde verstoorden. Reacties van de kant van de overheid bleven daarbij niet uit. In deze cursus gaat het over de eerdergenoemde en tal van andere Amsterdamse oproeren. Niet alleen de feitelijke gebeurtenissen komen aan bod, maar ook de achtergronden en structuren ervan. Zo wordt zichtbaar hoe en waarom oproeren konden ontstaan.
user-chart Docent drs. Jan van der Maas
Calendar-Plus 8 colleges, maandag 19 oktober t/m 7 december 2026, 11.00-13.00 uur
€ 280,-
calendar-exclamation Uiterlijk 12 oktober aanmelden
Cursus cultuurgeschiedenis, kunstgeschiedenis | online
Op kunst en architectuurreis door “Eurazië”
Architectuur en kunst zijn een uitstekende manier om een gebied te leren kennen, vooral wanneer dit 550 keer zo groot is als Nederland. De voormalige Sovjetrepublieken kennen een rijke kunst- en cultuurtraditie, van Russisch-orthodoxe kerken tot avant-gardekunst. Maar ook de niet-Russische regio’s, zoals de Baltische staten, de Zuidelijke Kaukasus en Oekraïne hebben eeuwenoude, eigen architectonische tradities. In alle vijftien republieken komen eeuwenoude kunstuitingen voor, die na de onafhankelijkheid opnieuw zijn opgeleefd. Deze cursus biedt een visuele rondreis door Eurazië, met aandacht voor historische context en regionale verschillen.
user-chart Docent drs. Karel Onwijn
Calendar-Plus 7 colleges, donderdag 29 oktober t/m 17 december, 10.00-12.00 uur (geen college op 5 november)
€ 260,-
calendar-exclamation Uiterlijk 22 oktober aanmelden
Uit de cursusevaluaties:
“Cor de Vries heeft een prima perspectief geschetst van de diverse aspecten van de 18e eeuw, met ‘grote’ en ‘kleine’ verhalen, personen en samenhangen.”
Cursus
geschiedenis
Nederland en Rusland ten tijde van oorlog en vrede
Momenteel ervaart Nederland Rusland als serieuze bedreiging. Ook in eerdere perioden was er spanning voelbaar tussen beide landen. Zo ontbraken tussen 1917 en 1942 diplomatieke betrekkingen en in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw leefde de vrees voor een militaire inval. Hoe gingen Nederlanders daarmee om en waardoor verdween die dreiging? Tegelijk zijn er momenten van toenadering en verwantschap. Al vanaf de late Middeleeuwen dreven Nederlandse kooplieden handel met Rusland. In 1813 bevrijdden Russische troepen Nederland van Napoleon. In de 19e eeuw werd Anna Paulowna, zuster van de tsaar, koningin van Nederland. Welke getuigenissen werpen een licht op duizend jaar oorlog en vrede tussen Nederland en Rusland?
user-chart Docent drs. Karel Onwijn
Calendar-Plus 7 colleges, vrijdag 30 oktober t/m 18 december 2026, 11.00-13.00 uur (geen college op 6 november)
€ 269,- (inclusief gedrukte reader) calendar-exclamation Uiterlijk 18 oktober aanmelden
Cursus geschiedenis
De opkomst van de gevoelscultuur (1750–1830)
Iedere maatschappij is doordrenkt van emoties, maar in het verleden ging men daar anders mee om dan nu.
Dat blijkt ook in de Nederlandse geschiedschrijving van de 18e eeuw, een tijdvak dat relatief onderbelicht is, terwijl het cruciaal was voor het ontstaan van het moderne Nederland. In de periode 1750-1830 werden in heel in West-Europa gevoelens steeds belangrijker. Er ontstond een gevoelscultuur die (mede) leidde tot grote maatschappelijke en – revolutionaire – politieke veranderingen, ook in Nederland. Een voorbeeld is de toenemende interesse in sociaal welzijn, maar ook in aandacht voor individuele gevoelens. Gevoelens – het woord ‘emotie’ raakt pas na 1830 in gebruik – werden bouwstenen voor nieuwe maatschappelijke, sociale, politieke en economische concepten.
user-chart Docent dr. Cor de Vries
Calendar-Plus 5 colleges, woensdag 11 november t/m 9 december 2026, 11.00-13.00 uur
€ 182,- (inclusief gedrukte syllabus)
calendar-exclamation Uiterlijk 28 oktober aanmelden
Studiedag geschiedenis
Israël-Palestina: drie jaar sinds 7 oktober – en honderd jaar ervoor
Voor de vierde keer biedt HOVO deze cursus aan sinds 7 oktober 2023. Op die dag pleegde Hamas een bloedige aanval op Israëlische dorpen rond de Gazastrook, gevolgd door een nog verwoestender Israëlische tegenaanval. Het conflict breidde zich al snel uit naar de Westoever, Libanon, Jemen en Iran. Door aanhoudende regionale en internationale spanningen, wapenstilstanden, nieuwe geweldsgolven en onverwachte wendingen is het telkens een nieuw verhaal geworden. Inmiddels zijn ook de Verenigde Staten direct betrokken en staat de internationale gemeenschap op scherp, terwijl een half-fictief staakt-
(Cultuur)geschiedenis
het-vuren rookgordijnen optrekt. Israëls meest extreme regering ooit polariseert het land, zijn internationale reputatie staat onder druk en de Palestijnen zijn tegelijk zichtbaarder én machtelozer dan ooit. Hoe is deze generaties voortdurende tragedie te begrijpen?
user-chart Docent prof. dr. Peter Demant
Calendar-Plus 1 studiedag, zaterdag 21 november 2026, 10.00-17.00 uur
€ 125,- voor 1 persoon, € 245,- voor 2 personen (inclusief koffie/thee/lunch en digitale reader)
calendar-exclamation Uiterlijk 15 november aanmelden
Winterlezing Stand-up history
Hoezo Spinoza?
Het is belangrijk het menselijke handelen niet te bespotten, niet te betreuren, niet te veroordelen, maar te begrijpen. De winterlezing is dit jaar in de vorm van Stand-up History: een sprankelende solovoorstelling over de grootste vrijdenker van Nederland door acteur en historicus Harpert Michielsen, verteld met diepgang en humor. Spinoza is de grootse denker van Nederland. Hij was zijn tijd ver vooruit en pleitte al in de 17e eeuw voor vrijheid en democratie. Er zijn scholen, straten, prijzen, naar hem vernoemd. Hij staat in de canon van de Nederlandse geschiedenis. Maar wat weten we eigenlijk van hem? Wie was die man nou echt, en wat bedoelde hij nou precies? Is zijn gedachtegoed nog bruikbaar? Juist nu? Kortom: Hoezo Spinoza?
user-chart Spreker drs. Harpert Michielsen
Calendar-Plus 1 theatercollege, woensdag 9 december 2026, 11.15-12.45 uur
€ 25,- voor 1 persoon; € 50,- voor 2 personen
calendar-exclamation Uiterlijk 2 december aanmelden
Volgens de muziekgeschiedenis voltrok zich rond 1700 een verandering in het toonsysteem van de Europese muziek: de sinds de vroege renaissance gangbare modaliteit maakte plaats voor tonaliteit. Achter deze verschuiving lag de behoefte aan grotere harmonische uitdrukkingskracht, onder meer door binnen één muzikaal werk verschillende toonsoorten te laten passeren. Dat is alleen mogelijk wanneer overgangen tussen toonsoorten gerealiseerd kunnen worden. Zo’n overgang naar een andere toonsoort wordt in de harmonieleer een modulatie genoemd, en moduleren vormt het hoofdonderwerp van de cursus.
user-chart Docent dr. Marcel Zwitser
Calendar-Plus 10 colleges, dinsdag 22 september t/m 8 december 2026, 11.00-13.00 uur (geen college op 13 oktober en 17 november)
€ 357,- (inclusief gedrukte syllabus)
calendar-exclamation Uiterlijk 8 september aanmelden
Voorkennis: zie vu.nl/hovo ‘Inhoud’
Dubbelcursus muziekwetenschap Viva Verdi! De Italiaanse opera in de 19e eeuw (I)
Bij opera wordt vaak als eerste aan Italië gedacht –terecht, want opera is een Italiaanse creatie. Rond 1600 gingen humanisten ervan uit dat de oude Grieken hun tragedies volledig zongen. Vanuit die veronderstelling maakten zij vergelijkbare werken, in de hoop dezelfde uitwerking te bereiken als in de Griekse mythologie. Inmiddels is bekend dat dit niet klopt, maar het vormde wel het begin van een rijke operatraditie.
De populairste Italiaanse opera’s ontstonden in de 19e eeuw en zijn geschreven door Rossini, Bellini, Donizetti en vooral Verdi. Hun werk staat centraal in deze cursus.
user-chart Docent dr. Marcel Zwitser
Calendar-Plus 10 colleges, dinsdag 22 september t/m 8 december 2026, 13.30-15.30 uur (geen college op 13 oktober en 17 november)
€ 357,- (inclusief gedrukte syllabus)
calendar-exclamation Uiterlijk 8 september aanmelden
Uit de cursusevaluaties: “Ik heb veel bewondering voor mevrouw Judith Koelemeijer: het inkijkje in haar jarenlange onderzoek, de prima voorbereide presentaties, de zorgvuldige woordkeus bij het bespreken en beantwoorden van vragen over gevoelige kwesties.”
Cursus letteren, geschiedenis
Etty Hillesum: de vrouw achter de mythe
De dagboeken van de Joodse Etty Hillesum (1914–1943) zijn wereldberoemd. Terwijl de nazi’s haar steeds openlijker vervolgen, getuigt zij van een indrukwekkende innerlijke vrijheid. Ze verzet zich tegen haat- en vijanddenken en weigert zich als slachtoffer te beschouwen. Maar wie was zij eigenlijk? In deze cursus belicht Judith Koelemeijer, biograaf van Etty Hillesum, het leven en gedachtengoed van Hillesum vanuit verschillende, perspectieven. Wat is de Joodse achtergrond van Etty’s Amsterdamse vader en Russische moeder? Welke invloed had het linkse politieke milieu waarin zij in de jaren ’30 in Amsterdam verkeerde? Hoe kunnen we het belang van haar therapeut, de handleeskundige Julius Spier, duiden? En: waarom besloot Etty Hillesum niet onder te duiken?
user-chart Docent drs. Judith Koelemeijer
Calendar-Plus 4 colleges, woensdag 23 september t/m 14 oktober 2026, 11.00-13.00 uur
€ 140,-
calendar-exclamation Uiterlijk 16 september aanmelden
Cursus letteren
Shakespeare’s eerste tetralogie: Henry VI deel 1 t/m 3 en Richard III
Shakespeare schreef Henry VI (deel 1 t/m 3) en Richard III aan het begin van zijn carrière. Die ‘eerste
tetralogie’ was direct een groot succes. Koningsdrama’s als deze waren niet eerder vertoond. Niet alleen toont Shakespeare een internationale machtsstrijd, maar ook innerlijke conflicten. De stukken gaan over troonsopvolging en politiek, maar evenzeer over rivaliteit, rebellie en romantische verwikkelingen. Zoals altijd staat ook de taal centraal: wat doen mensen met taal, en wat doet taal met hen? Daarnaast komt aan bod hoe Shakespeare de geschiedenis naar zijn hand zet. Hij schreef geen droge kronieken, maar levendige, onstuimige verhalen. In de cursus ligt de nadruk op zijn virtuoze taalgebruik en de manier waarop dat de dramatische kracht van de stukken bepaalt.
user-chart Docent drs. Ron Hoffman
Calendar-Plus 10 colleges, maandag 28 september t/m 7 december 2026, 13.15-15.15 uur (geen college op 12 oktober)
calendar-exclamation Uiterlijk 21 september aanmelden
Cursus letteren
Thomas Mann: Jozef en zijn broers
In de vierdelige romancyclus Jozef en zijn broers (1925–1943) werkt Thomas Mann het bijbelse Jozef-verhaal uit tot een schitterend epos, groots van opzet en vol van bijbelse, historische en cultuurfilosofische elementen. De Jozef-romans vormen een meeslepend leesavontuur over de herderszoon Jozef, die door zijn broers halfdood in een put wordt gegooid, door kooplieden naar Egypte wordt meegenomen en daar, door schade en schande wijs wordend, uitgroeit tot een weldoener van zijn nieuwe land. Josephs levensgeschiedenis levert tegelijk
een beeld van de joodse en Egyptische culturen, met hun hoge beschaving én primitieve aspecten. En daarmee
portretteert Jozef en zijn broers heimelijk ook Duitsland: Thomas Mann schreef de romans in de tijd van het nationaal-socialisme, als een tegenwicht tegen de nazi-ideologie.
user-chart Docent drs. Michiel Hagdorn
Calendar-Plus 10 colleges, dinsdag 29 september t/m 15 december 2026, 13.15-15.15 uur (geen college op 13 oktober en 3 november)
calendar-exclamation Uiterlijk 22 september aanmelden
Cursus letteren | ook online
De familieroman als gewillige kapstok
Aan een familie valt alles op te hangen: geschiedenis, politieke ontwikkelingen en controverses, persoonlijke drama’s, leugens, jaloezie, geheimen, schandalen en vervloekingen. Sommige familieromans zijn bijna spreekwoordelijk geworden, zoals de Ierse dysfunctional families. Andere richten zich op dochters, zoals bij Junichiro Tanizaki, of op broers, zoals bij Dostojevski. Invalshoeken zijn er volop. Delen deze romans iets wezenlijks, of is, om met Tolstoj te spreken, iedere ongelukkige familie ongelukkig op haar eigen manier? En waarom blijft dit genre zo geliefd? Omdat er altijd iets herkenbaars in schuilt? In deze cursus staan acht families centraal. Wel vraagt het genre om
uithoudingsvermogen: met 250 bladzijden is het verhaal meestal nog niet uit. Een cursus dus voor de echte letterbijter, met veel klassiekers en stuk voor stuk sterke romans.
calendar-exclamation Uiterlijk 23 september aanmelden
Cursus letteren
Kolonialisme in de Engelse literatuur
Kolonialisme is niet weg te denken uit de Engelse literatuur. Het vormt een bepalend element van de cultuur rond het Britse Rijk en zijn vermeende onoverwinnelijkheid. In deze cursus staan drie romans centraal die elk op eigen wijze het koloniale verhaal verbeelden. Joseph Conrads Heart of Darkness gaat over een bijna mystieke tocht door Afrika, en door de duisternis van de mens. George Orwell toont van binnenuit de tegenstrijdigheden van het koloniale bestuur en de persoonlijke ondergang die daarmee gepaard kan gaan. J.G. Farrell laat zien hoe ook humor een krachtig middel is om het koloniale verleden te belichten.
user-chart Docent drs. Ron Hoffman
Calendar-Plus 10 colleges, donderdag 1 oktober t/m 10 december 2026, 13.15-15.15 uur (geen college op 15 oktober)
calendar-exclamation Uiterlijk 24 september aanmelden
Kindercollege letteren
Letters, lezen en verhalen:
wat het hoofd allemaal kan
Als je nog niet kunt lezen, weet je niet wat je allemaal mist. Maar zodra je van de zesentwintig letters van ons alfabet woorden kunt maken, ontdek je dat er een verschil is tussen lezen en kunnen begrijpen. Soms kun je iets wel lezen maar weet je niet wat het betekent, hoe kan dat nou? Of je begrijpt wat ergens staat, maar ja, wat wordt er nou eigenlijk bedoeld? Wat is lezen eigenlijk? Wat is er zo belangrijk aan? Wat doet je hoofd tijdens het lezen? Wat kan je hoofd eigenlijk allemaal? Over al deze dingen gaat dit kindercollege, bedoeld voor elke boekenwurm en wie dat wil worden!
user-chart Docent drs. Lidewijde Paris
Calendar-Plus 1 kindercollege, zaterdag 17 oktober 2026, 14.00-16.00 uur
calendar-exclamation Uiterlijk 11 oktober aanmelden
Bijzonderheden: Voor kinderen van 8-12 jaar en hun (groot)ouders/verzorgers
Cursus letteren Poëzie lezen –Vijf dichtersportretten, van Gerrit Achterberg tot en met Esther Jansma
Leest u graag poëzie? Heeft u behoefte aan verdieping? In deze cursus maakt u kennis met de rijkdom en de veelzijdigheid van de Nederlandstalige poëzie. In vijf colleges leert u het werk kennen van vijf toonaangevende dichters. Op het programma staan: Gerrit Achterberg, Gerrit Komrij, Eva Gerlach, Menno Wigman en Esther Jansma.
Welke inspiratiebronnen hadden ze en welke keuzes maakten ze? Hoe laat het gedicht zich lezen? En wat klinkt er tussen de regels? Docent Peter Swanborn licht de gedichten toe én de poëtica van de dichter. Maar bovenal kijkt hij samen met u naar alle verschillende interpretatiemogelijkheden.
user-chart Docent drs. Peter Swanborn
Calendar-Plus 5 colleges, maandag 16 november t/m 14 december 2026, 11.00-13.00 uur
€ 163,-
calendar-exclamation Uiterlijk 9 november aanmelden
Cursus muziekwetenschap
In de traditie van Dresden en Leipzig: van Bach, Mendelsohn, Schumann tot nu
In deze zesdelige luistercursus staan drie muzikale brandpunten van het 18e- en 19e-eeuwse Duitsland centraal. Leipzig, Dresden en Weimar ontwikkelden zich elk tot een eigen centrum van toonkunst – van het ambacht van Johann Sebastian Bach en het idealisme van Felix Mendelssohn tot de dramatische kracht van Richard Wagner en de visionaire experimenten van Franz Liszt. Muziek blijkt hier nauw verweven met cultuur, filosofie en tijdgeest. Orkesten als het Gewandhausorchester en de Sächsische Staatskapelle Dresden dragen deze traditie tot op heden uit. Luistervoorbeelden, filmfragmenten en live toelichtingen aan de vleugel tonen levendig portret van een muzikaal tijdperk in beweging.
user-chart Docent drs. Jan Ezendam
Calendar-Plus 6 colleges, vrijdag 27 november, 4 en 11 december 2026 en 8, 15 en 22 januari 2027, 13.15-15.15 uur (zaal beperkt per lift bereikbaar)
€ 210,-
calendar-exclamation Uiterlijk 22 november aanmelden
Studiedag muziekwetenschap
De Kyrie-Gloria missen van
Johann Sebastian Bach
Op minstens vijftien zon- en feestdagen in het kerkelijk jaar werd van Johann Sebastian Bach (1685–1750) verwacht dat hij de diensten in de twee hoofdkerken van Leipzig opluisterde met composities op de traditionele liturgische teksten van Kyrie, Gloria en Sanctus. Van deze werken zijn er verschillende bewaard gebleven. Anders dan de passies en motetten worden ze echter relatief weinig uitgevoerd; zelfs onder Bach-liefhebbers zijn ze soms nauwelijks bekend.
De kerstdagen vormden belangrijke hoogtepunten in het kerkelijk jaar, waarop Bach zijn toonzettingen van de misteksten uitvoerde. Daarom staat in de adventsperiode van 2026 een dag in het teken van Bachs Kyrie-Gloria-missen.
user-chart Docent dr. Marcel Zwitser
Calendar-Plus 1 studiedag, vrijdag 11 december 2026, 10.30-15.30 uur
€ 106,- voor 1 persoon, € 212,- voor 2 personen (inclusief koffie/thee/lunch)
calendar-exclamation Uiterlijk 6 december aanmelden
Uit de cursusevaluaties:
“Complimenten. Jan Ezendam is een fijne docent, veel informatie en kennisoverdracht, mooie verhalen en muziek, prettig.”
Leergang Filosofiegeschiedenis I | avond De Griekse filosofie
Het oude Griekenland wordt algemeen beschouwd als de kraamkamer van de westerse wijsbegeerte. In dit eerste deel van de leergang Filosofiegeschiedenis staan de wijsgerige hoogtepunten van dit belangwekkende tijdperk centraal. Vanaf haar ontstaan in de 6e eeuw voor Christus kenmerkt de klassieke Griekse filosofie zich door het streven de natuurlijke en de sociale werkelijkheid te doorgronden met behulp van de rede – de logos. De eerste bekende denkers probeerden met verstandelijke middelen de oorzaken van het universum, de principes van het goede, de grondslagen van de maatschappij en het wezen van het ware geluk te begrijpen en te verklaren. In tien colleges maakt u uitgebreid kennis met de presocraten, Sokrates, Plato, Aristoteles, Epikouros, de stoïcijnen, de cynici en de sceptici.
user-chart Docent drs. Arend Klaas Jagersma
Calendar-Plus 10 colleges, dinsdag 22 september t/m 8 december 2026, 18.30-20.30 uur (geen college op 27 oktober en 24 november)
€ 350,-
calendar-exclamation Uiterlijk 15 september aanmelden
Lees meer over de leergang op vu.nl/hovo (‘Inhoud’)
Cursus filosofie De Politeia van Plato
Volgens een bekende typering (van Alfred Whitehead) is de geschiedenis van de westerse wijsbegeerte te beschouwen als een voetnoot bij de werken van de vermaarde Griekse denker Plato (427–347 v.Chr.). De betekenis van Plato’s geschriften voor de filosofie kan inderdaad nauwelijks worden overschat. Of het nu gaat over kennisleer, ethiek, metafysica of politieke filosofie, op al deze gebieden van de wijsbegeerte heeft Plato een blijvend stempel gedrukt. Zijn talrijke dialogen, waarin zijn leermeester Sokrates veelal een prominente rol vervult, lijken geen filosofische kwestie onaangeroerd te laten en zijn bovendien geschreven in een uitmuntende stijl, die ook vandaag de dag nog veel bewondering wekt. Deze cursus behandelt een van Plato’s belangrijkste, omvangrijkste en invloedrijkste dialogen, de Politeia ( De ideale staat ).
user-chart Docent drs. Arend Klaas Jagersma
Calendar-Plus 10 colleges, dinsdag 22 september t/m 8 december 2026, 13.15-15.15 uur (geen college op 27 oktober en 24 november)
calendar-exclamation Uiterlijk 15 september aanmelden
Filosofie en religie
Cursus filosofie
De Frankfurter Schule en de opkomst van het fascisme
De Frankfurter Schule, opgericht in 1923, bestaat uit denkers als Horkheimer, Adorno en Benjamin, en naoorlogse auteurs als Marcuse, Fromm en Habermas. Zij stellen de vraag hoe het kan dat, in hun woorden, ‘de mensheid, in plaats van in een waarlijk menselijke toestand binnen te treden, verzinkt in een nieuw soort barbarij’. De actualiteit heeft de belangstelling voor hun werk opnieuw aangewakkerd. De colleges gaan in op hun invloedrijke analyses van de opkomst van fascisme en de consumptiemaatschappij, evenals de betekenis daarvan voor het heden. Daarnaast is ook aandacht voor de vaak conflictueuze context rond de Frankfurter Schule, binnen de politiek en filosofie van hun tijd.
user-chart Docent drs. Petra Bolhuis
Calendar-Plus 10 colleges, maandag 28 september t/m 7 december 2026, 11.00-13.00 uur (geen college op 12 oktober)
calendar-exclamation Uiterlijk 21 september aanmelden
Cursus filosofie
Ayn Rand en de utopie van de vrije markt
Filosoof en auteur Ayn Rand (1905-1982) vluchtte in 1926 uit Rusland naar de Verenigde Staten, dat zij
beschouwde als haar ‘land van de absolute vrijheid’. In haar roman Atlas Shrugged ( De kracht van Atlantis) laat zij zien wat er gebeurt wanneer de overheid te veel macht krijgt en individuele verantwoordelijkheid verdwijnt. Aan deze visie ligt haar – controversiële – filosofie van het objectivisme ten grondslag, waarin het ‘uitzonderlijke individu’ centraal staat.
Haar ideeën zijn invloedrijk in het denken over de vrije markt, maar roepen ook veel kritiek op, onder meer vanwege de groeiende ongelijkheid en concentratie van rijkdom. Welke aantrekkingskracht heeft dit denken (bij onder anderen Musk en Trump) en welke risico’s en onbedoelde gevolgen hangen ermee samen? Hans Achterhuis schreef hier een scherpe analyse over.
user-chart Docent drs. Petra Bolhuis
Calendar-Plus 10 colleges, maandag 28 september t/m 7 december 2026, 13.30-15.30 uur (geen college op 12 oktober)
calendar-exclamation Uiterlijk 21 september aanmelden
Cursus filosofie
De logica en psychologie van kritisch denken
Wanneer klopt een redenering, wanneer niet? Wat is trouwens eigenlijk een ‘redenering’? Wat verstaan we onder ‘logisch geldig’? En als je verstand hebt van logica, ben je dan meteen goed in kritisch denken, of komt daar meer bij kijken? In vier colleges komen de basisprincipes van argumenteren, logisch denken en wetenschappelijk redeneren aan bod. Enkele intelligentietestjes en behandelen veelvoorkomende drogredenen passeren de revue, toegelicht aan de hand van levendige, soms
Filosofie en religie
grappige voorbeelden. Daarnaast is er aandacht voor een aantal fascinerende experimenten die onthullen hoezeer emoties ons kritisch denken kunnen beïnvloeden of zelfs verlammen. Zo kunt u zelf ervaren hoe het is wanneer je denken wordt gemanipuleerd.
user-chart Docent drs. Simon Burgers
Calendar-Plus 4 colleges, maandag 28 september t/m 19 oktober 2026, 13.15-15.15 uur
€ 142,-
calendar-exclamation Uiterlijk 21 september aanmelden
Studiedag filosofie
Filosofie en wetenschap in de Gouden Eeuw van de islam
Wie duizend jaar teruggaat in de tijd ziet een ander Midden-Oosten. Het Arabische Rijk voerde de mondiale boventoon in wetenschap, filosofie en tolerantie. Deze studiedag neemt u mee in dit opmerkelijke verhaal. Vanuit de filosofische vraag ‘hoe ontstaat wetenschap?’ wordt zichtbaar hoe rekenkunde en sterrenkunde ontstaan, evenals de spanning tussen geloof en wetenschap. Op een reis tussen Bagdad en islamitisch Spanje maakt u kennis met drie invloedrijke denkers: Avicenna (Ibn Sina), Al-Ghazali en Averroes (Ibn Rushd). Er blijken verrassende parallellen met de latere Europese geschiedenis én een groot contrast met het Midden-Oosten van vandaag.
user-chart Docent Gerko Tempelman MA
Calendar-Plus 1 studiedag, maandag 28 september 2026, 9.30-15.00 uur
€ 105,- voor 1 persoon, € 210,- voor 2 personen (inclusief koffie/thee/lunch)
calendar-exclamation Uiterlijk 21 september aanmelden
Cursus filosofie
Taoïsme – Klassieke Chinese filosofie voor het moderne leven
China verschijnt vaak in het nieuws als autoritair bestuurd land. Maar het kent ook een traditie die daar al ruim tweeduizend jaar dwars tegenin gaat: het taoïsme. Deze fascinerende filosofie benadrukt flexibiliteit, innerlijke vrijheid, verbondenheid met het hele bestaan en afkeer van dogma’s. Ook voor hedendaagse Europese lezers biedt het taoïsme perspectief. Hoe blijft men overeind in een hectische wereld? Hoe ontstaat een dieper ecologisch bewustzijn? Kan ouder worden samengaan met het behoud van een innerlijke glimlach? En hoe zit het met de dood? Kan je daarbij ook glimlachen? De cursus bestaat uit hoorcolleges, maar uit ook het gezamenlijk lezen van de literaire teksten van Lao Zi en Zhuang Zi, grondleggers van het taoïsme.
user-chart Docent drs. Victor Melenhorst
Calendar-Plus 8 colleges, dinsdag 29 september t/m 24 november 2026, 11.00-13.00 uur (geen college op 13 oktober)
€ 285,- (inclusief gedrukte reader, zie ook hovo.vu.nl ‘Inhoud’)
calendar-exclamation Uiterlijk 15 september aanmelden
Training Mindfulness
Victor Melenhorst heeft speciaal voor HOVO een training Mindfulness ontwikkeld, bedoeld voor iedereen die belangstelling heeft voor meditatie en de integratie daarvan in het dagelijks leven.
Aantal sessies: 9
Kosten: € 450,- (door veel ziektekostenverzekeraars vergoed)
Data: donderdag 1 oktober t/m 3 december (m.u.v. 15 oktober), van 10.30-13.00 uur. Zie hovo.vu.nl voor meer informatie.
Filosofie en religie
Cursus filosofie
Filosofie van de tijd
Denken over tijd is zo oud als de filosofie zelf. Toch blijft tijd omgeven door mysterie. Augustinus formuleerde het treffend: ‘Wat is dus de tijd? Wanneer niemand het mij vraagt, weet ik het; wil ik het uitleggen aan iemand die het vraagt, dan weet ik het niet.’ De mens ervaart tijd als verleden, heden en toekomst. Tijd verstrijkt; de wereld is in wording. Met deze ervaring zijn diepe emoties verbonden als vergankelijkheid, hoop en verwachting. In de fysica maakt tijd deel uit van de ruimte-tijd van de kosmos. Hoe verhouden deze benaderingen zich tot elkaar? Deze cursus behandelt opvattingen over ervaren tijd en fysische tijd aan de hand van bekende denkers, wetenschappers en dichters.
user-chart Docent drs. Arnold Ziegelaar
Calendar-Plus 10 colleges, vrijdag 2 oktober t/m 11 december 2026, 13.15-15.15 uur (geen college op 6 november)
€ 364,- (inclusief gedrukte syllabus) calendar-exclamation Uiterlijk 20 september aanmelden
Cursus filosofie
Op zoek naar geluk – grote vragen in filosofie en film
Wat willen wij bereiken? Wat maakt het leven de moeite waard? Volgens Aristoteles is geluk het hoogste doel,
en spelen hechte relaties daarin een grote rol: ‘Een gelukkig mens heeft dus vrienden nodig’, schrijft hij. In deze colleges staat de vraag centraal hoe geluk en verbondenheid met elkaar het leven verrijken. Denkers uit verschillende tijden – van Michel de Montaigne en Arthur Schopenhauer tot Henrik Ibsen, Johan Huizinga, María Zambrano, Anne Dufourmantelle en Baptiste Morizot – verkennen mogelijke manieren van leven in de zoektocht naar geluk. Wat betekent volgens Aristoteles de ervaring van de Griekse tragedie voor hoe je naar je eigen leven kijkt? Hoe werkt dit door in de moderne tragedie, zoals bijvoorbeeld de Scandinavische film?
user-chart Docent drs. Katja Rodenburg
Calendar-Plus 8 colleges, woensdag 7 oktober t/m 2 december 2026, 13.15-15.15 uur (geen college op 21 oktober)
€ 280,-
calendar-exclamation Uiterlijk 30 september aanmelden
Cursus religie
Psychedelica en zingeving
Psychedelica zijn hot. Niet alleen recreatief, maar ook als bron van heling en zingeving via therapie, retraites en rituelen. In deze cursus biedt VU-hoogleraar en zenleraar André van der Braak een heldere uitleg op basis van de laatste (wetenschappelijke) inzichten in hoe psychedelica werken, wat de risico’s zijn, wat psychedelische ervaringen zijn, en hoe die niet alleen helend kunnen werken maar ook de deur kunnen openen naar zingeving. Bij ceremonieel gebruik fungeren psychedelica, met name ayahuasca, niet alleen als medicijn maar ook als sacrament dat toegang biedt tot het heilige, en uitnodigt tot diepere verbinding met
Filosofie en religie
onszelf, elkaar en de natuur. Zo ontstaat een nieuwe taal voor het heilige die niet zweverig is maar praktisch, relationeel en aards.
user-chart Docent prof. dr. André van der Braak Calendar-Plus 4 colleges, maandag 19 oktober t/m 9 november 2026, 11.00-13.00 uur
calendar-exclamation Uiterlijk 12 oktober aanmelden
Cursus filosofie
Twee eeuwen filosofie in Rusland
Wat uit Rusland komt is vaak zeer geliefd (Dostojevski, Tsjaikovski, Kandinski), maar net zo vaak gehaat (stalinisme, invasie Oekraïne). Hoe zit dat met filosofie? Wat denken Russische filosofen? Wat kunnen wij daarvan leren? In deze cursus lezen en bespreken we eerst zes denkers die hebben nagedacht over universele vragen van het menselijk bestaan: Wat is de mens? Waartoe is hij op aarde? Wat is liefde, kunst, religie/ geloof, rechtvaardigheid/protest? Wat is filosofie? Vervolgens komen zes andere filosofen aan bod, die allen hebben nagedacht over Ruslands eigenheid, identiteit en historische rol. Met de vraag naar ‘de Russische idee’ komen we ook dichter in de buurt van de actualiteit in Oost-Europa op dit moment: Ruslands neo-imperiale politiek en morele missie.
user-chart Docent prof. dr. Evert van der Zweerde Calendar-Plus 7 colleges, donderdag 5 november t/m 17 december 2026, 13.15-15.15 uur
calendar-exclamation Uiterlijk 29 oktober aanmelden
Studiedag religie
De Bijbel in één dag
De Bijbel heeft grote invloed gehad op de Nederlandse samenleving. Die invloed is zichtbaar in onder meer gebouwen, schilderkunst en muziek. Ook wereldwijd speelt dit boek een belangrijke rol, bijvoorbeeld in de Amerikaanse politiek en in het Afrikaanse straatbeeld. Maar wat staat er eigenlijk in de Bijbel? Wat zijn de belangrijkste verhalen, ideeën en lijnen?
De Bijbel in één dag biedt een compacte stoomcursus over dit invloedrijke boek. Honderd kernverhalen worden in samenhang verteld, aan de hand van evenzoveel schilderijen, beelden en glas-in-loodramen. Geschikt voor wie weinig voorkennis heeft, maar ook voor wie met de Bijbel is opgegroeid en verdieping zoekt.
user-chart Docent drs. Reinier Sonneveld
Calendar-Plus 1 studiedag, zaterdag 21 november 2026, 10.00-16.00 uur
€ 105,- voor 1 persoon, € 210,- voor 2 personen (inclusief koffie/thee/lunch)
calendar-exclamation Uiterlijk 15 november aanmelden
Mens en maatschappij
Cursus economie
Veranderingen in de EU: van Green Deal naar defensie-unie
Toen in 2019 Ursula von der Leyen voor het eerst voorzitter werd van de Europese Commissie, werd de Green Deal gepresenteerd. De strijd tegen klimaatverandering werd daarmee het kenmerk van deze eerste periode in Brussel. Echter, toen Von der Leyen in 2024 opnieuw voorzitter werd, verschoof de aandacht plotseling naar de EU als defensie-unie. Eerdere pogingen om zo’n unie op te richten mislukten. Door de afnemende betrouwbaarheid van de Verenigde Staten en een oorlog aan de Europese grens groeit de noodzaak. De cursus bespreekt deze en andere recente verschuivingen en laat zien hoe de EU zich aan nieuwe omstandigheden aanpast. Luuk van Middelaar spreekt in dat kader van de ‘institutionele flexibiliteit’ van de EU.
user-chart Docent prof. dr. Meine Pieter van Dijk
Calendar-Plus 6 colleges, woensdag 23 september t/m 28 oktober 2026, 11.00-13.00 uur
€ 210,-
calendar-exclamation Uiterlijk 16 september aanmelden
Leergang Psychologie VII De
sociale mens
Psychologie onderzoekt gedrag. Een groot deel daarvan is sociaal bepaald, vaak zonder dat men zich daarvan bewust is. Vroege hechtingservaringen met ouders of verzorgers vormen hoe mensen hun leven lang naar anderen kijken. Ze beïnvloeden relationele keuzes, omgangsvormen en reacties op afwijzing. In deze cursus ziet u wat hechting is, hoe die bij kinderen ontstaat en hoe stabiel hechtingsstijlen blijven. Sociale steun maakt problemen draaglijker. Aandacht en verbinding blijken voorwaarden voor geluk, zichtbaar op gedrags-, emotioneel en hersenniveau, met gevolgen voor de lichamelijke gezondheid. Ook komt alledaagse communicatie aan bod: waarom spreken mensen vreemden zelden aan, hoe komen zij over in gesprekken en wat is de invloed van sociale media.
user-chart Docent dr. Andreas Wismeijer
Calendar-Plus 10 colleges, donderdag 24 september t/m 10 december 2026, 11.00-13.00 uur (geen college op 22 oktober en 12 november)
€ 350,-
calendar-exclamation Uiterlijk 17 september aanmelden
Lees meer over de leergang op vu.nl/hovo (‘inhoud’)
Uit de cursusevaluaties: “Ik merk steeds meer dat ik kennelijk weinig weet van de manier waarop de VS werkt. […] Maar dankzij de cursussen van Tanja Groenendijk leer ik steeds bij!”
Mens en maatschappij
Cursus politicologie, geschiedenis
Nationalisme: hoe het onze wereld vormgeeft en ondermijnt
Geen enkel politiek denkbeeld lijkt krachtiger en duurzamer dan het nationalisme: de overtuiging dat geen belang hoger is dan dat van de eigen natie. Nationalisme wordt vaak in verband gebracht met oorlog, dictatuur en intolerantie. De huidige woelingen in de wereld lijken nauwelijks voorstelbaar zonder het politieke egoïsme en de zelfverheerlijking die eraan worden toegeschreven. Maar daarmee is niet alles gezegd. Nationalisme ligt ook ten grondslag aan de moderne staat, en zelfs aan democratie en welvaartsstaat. Het heeft een veelkleurige geschiedenis met vele vormen en gedaanten en is een politiek sentiment dat onze wereld nog altijd diepgaand beïnvloedt.
user-chart Docent prof. dr. André Gerrits
Calendar-Plus 6 colleges, donderdag 24 september t/m 29 oktober 2026, 11.00-13.00 uur
€ 217,- (inclusief gedrukte reader) calendar-exclamation Uiterlijk 10 september aanmelden
Cursus politicologie
De Midterms: ijkpunt voor 250 jaar Amerikaanse belofte?
In juli 1776 verklaren de Engelse kolonies zich onafhankelijk en vormen zij de Verenigde Staten van Amerika. Die ‘Declaration of Independence’ is een normatief programma van gelijkheid, onvervreemdbare rechten en volkssoevereiniteit. Tweeënhalve eeuw later
staat dat ideaal onder spanning. Politieke polarisatie, institutionele blokkades, juridisering van conflicten, groeiend wantrouwen in verkiezingsprocessen en een verhard publiek debat zetten de belofte van 1776 in een scherp licht. Hoe verhouden de beginselen van ‘life, liberty and the pursuit of happiness’ zich tot de huidige Amerikaanse werkelijkheid? De Midtermverkiezingen fungeren als democratisch ijkmoment: Welk rapportcijfers geven kiezers in november impliciet of expliciet aan 250 jaar Amerikaanse belofte?
user-chart Docent Tanja Groenendijk-de Vos MA
Calendar-Plus 3 colleges, donderdag 1 oktober t/m 15 oktober 2026, 13.15-15.15 uur
€ 105,-
calendar-exclamation Uiterlijk 24 september aanmelden
Studiedag filosofie
Wereldkwesties in één dag
Deze cursus verkent de grote kwesties van deze tijd van vandaag. Welke landen hebben geografisch voordeel en welke juist niet? Waar is sprake van strategische diepte? Welke staten groeien, welke krimpen? Waar liggen economische kansen en waar dreigingen? En welke rol spelen grondstoffen in de machtspositie binnen de wereldeconomie? Welke invloed hebben klimaatverandering en technologische revoluties?
En hoe gaat het met de democratie en weerbaarheid van samenlevingen? Oekraïne, Gaza en Taiwan komen natuurlijk aan bod, evenals het afbrokkelen van de westerse hegemonie en de mogelijke gevolgen daarvan.
user-chart Docent drs. Evert Jan Ouweneel
Calendar-Plus 1 studiedag, zaterdag 17 oktober 2026, 10.00-17.00 uur
€ 120,- voor 1 persoon, € 240,- voor 2 personen (inclusief koffie/thee/lunch) calendar-exclamation Uiterlijk 11 oktober aanmelden
Cursus
economie
Encyclopedie van de economie
‘It’s the economy, stupid’, stond centraal in de verkiezingscampagne van Bill Clinton voor het presidentschap van de VS in 1992. Het draait om de economie, suggereert deze oneliner, en niet alleen in verkiezingstijd. Waarom speelt de economie zo’n belangrijke rol? Kan de economische wetenschap ons helpen dat beter te begrijpen? In deze cursus krijgt u inzicht in de belangrijkste economische verschijnselen en inzichten. Verschillende economische stromingen komen aan bod: van de klassieke economie uit de 19e eeuw tot het hedendaagse neoliberalisme en het economische beleid van president Trump (MAGAnomics). Ook is er aandacht voor enkele actuele thema’s, zoals economie en tijd, inflatie, overheid versus markt, duurzaamheid, groene groei en markt en moraal. In de cursus wordt niet met formules gegoocheld.
user-chart Docent prof. dr. Harmen Verbruggen
Calendar-Plus 8 colleges, donderdag 22 oktober t/m 10 december 2026, 11.00-13.00 uur
€ 280,-
calendar-exclamation Uiterlijk 15 oktober aanmelden
Cursus culturele antropologie
Antropologie van de stad
Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in steden. Of het gaat om een stad als Almere of een wereldstad als Jakarta: wat trekt mensen aan
in de stad? Hoe gaan mensen om met de bonte verscheidenheid van levensstijlen? Zoeken ze elkaar op in de openbare ruimte of zijn groepen juist bezig zich af te zonderen? Hoe claimen mensen een stukje van de stad? Misschien met een keurig tuinhekje, camera’s of snel gespoten graffiti? Antropologen hebben een eigen kijk op steden ontwikkeld. Zij zijn vooral geïnteresseerd in de vraag hoe mensen de stad ervaren: de geuren, kleuren en geluiden, maar ook de vraag hoe machtsverschillen invloed hebben op de wijze waarop verschillende mensen de stedelijke ruimte gebruiken.
user-chart Docent prof. dr. Freek Colombijn
Calendar-Plus 6 colleges, maandag 2 november t/m 14 december 2026, 13.15-15.15 uur (op 23 november is er geen college maar een facultatieve excursie)
€ 210,-
calendar-exclamation Uiterlijk 26 oktober aanmelden
Studiedag psychologie
De psychologie van motivatie
Mensen worden beïnvloed door bewuste en onbewuste prikkels. Hoe kunnen deze worden ingezet om gedrag te veranderen, bij zichzelf en bij anderen? In deze studiedag komen veelgebruikte motivatietechnieken aan bod die in het dagelijks leven voortdurend zichtbaar zijn. Er is aandacht voor hoe deze technieken werken en hoe zij gedrag sturen. Moet je juist belonen of straffen? Verleiden of overtuigen? Tijdens deze inspirerende dag krijgt u inzicht in hoe u uzelf of anderen in beweging kunt krijgen.
user-chart Docent dr. Andreas Wismeijer
Calendar-Plus 1 studiedag, zaterdag 21 november 2026, 10.30-15.30 uur € 105,- voor 1 persoon, € 210,- voor 2 personen (inclusief koffie/thee/lunch)
calendar-exclamation Uiterlijk 15 november aanmelden
Toegang tot goedkope fossiele energiedragers (steenkool, bruinkool, turf, aardolie, aardgas), industriële mineralen (zand, klei, kalksteen, dolomiet, gips, grafiet, fosfaat) en metalen heeft geïndustrialiseerde landen een hoge levensstandaard gebracht. Voor de energievoorziening leunde Europa lange tijd op Russische olie en gas. De energietransitie van fossiele naar duurzame energie gaat echter gepaard met een verschuiving naar zogenoemde kritische metalen en mineralen, waarvoor lang weinig belangstelling bestond. China domineert momenteel de wereldwijde toevoerketen van veel van deze grondstoffen. De cursus gaat in op de geologie van afzettingen van kritische metalen, hun toepassingen en winning, de snel groeiende wereldwijde vraag en hun rol in het geopolitieke machtsspel.
user-chart Docent drs. Frank Beunk
Calendar-Plus 8 colleges, vrijdag 25 september t/m 20 november 2026, 11.00-13.00 uur (geen college op 6 november)
€ 280,-
calendar-exclamation Uiterlijk 20 september aanmelden
Voorkennis: zie vu.nl/hovo (‘Inhoud’)
Cursus sterrenkunde Het fascinerend heelal
Ieder van ons heeft wel eens op een donkere nacht naar de hemel gekeken en zich afgevraagd wat zich daar afspeelt. In deze basiscursus sterrenkunde gaat u mee op reis door het heelal. U krijgt inzicht in het heelal en de objecten die erin voorkomen: sterren, planeten, melkwegstelsels, pulsars en zwarte gaten. Wat zijn zwaartekrachtsgolven? Wat zijn donkere energie en donkere materie? Wat was de oerknal waar het allemaal mee begon? En minstens zo belangrijk: hoe weten we dat allemaal? Wat is de plaats van de mens in die immense kosmos? Zijn wij alleen? Kortom: zaken die iedereen wil weten!
user-chart Docent prof. dr. Henny Lamers
Calendar-Plus 8 colleges, donderdag 22 oktober t/m 10 december 2026, 13.15-15.15 uur
€ 280,-
calendar-exclamation Uiterlijk 15 oktober aanmelden
Uit de cursusevaluaties: “Fedde Benedictus heeft ruime kennis
van het onderwerp.
Hij kan ook het niveau van antwoorden zo aanpassen dat die voor de vragensteller en de rest van de groep begrijpelijk is.”
Cursus natuurkunde
Nanolithografie van ASML: uitersten in natuurkunde en techniek
De lithografiemachines van ASML behoren volgens velen tot de meest complexe ooit gebouwd. Lithografie brengt met licht informatie over op een wafer, een dunne siliciumschijf. Zo ontstaan de miljarden transistoren in microchips, die worden toegepast in onder meer smartphones, laptops, auto’s en servers. Deze cursus richt zich niet op de chips zelf, maar op de techniek en de onderliggende natuurkunde. Aan bod komen onder meer mechanica, optica, plasmanatuurkunde en lasertechnologie – de disciplines die samenkomen in een ASML-lithografiemachine.
user-chart Docent dr. Wim van de Zande Calendar-Plus 5 colleges, donderdag 12 november t/m 10 december 2026, 11.00-13.00 uur
€ 180,- (inclusief gedrukte syllabus) calendar-exclamation Uiterlijk 29 oktober aanmelden
Voorkennis: zie vu.nl/hovo (‘Inhoud’)
Cursus wiskunde
Griezelig mooi – Wat is wiskunde?
Wat zijn getallen eigenlijk? Zijn ze uitgevonden of ontdekt? Deze cursus verkent de fundamenten van de wiskunde: van Cantors bewijs over verschillende soorten oneindigheid tot complexe getallen, vectoren en de golffunctie uit de kwantummechanica. De inhoudelijke lijn loopt via afgeleiden, sinussen en reeksen naar de identiteit van Euler en naar de vraag wat wiskunde uiteindelijk is.
Onderweg verschijnen denkers als Cantor, Euler en Gödel, en wordt zichtbaar hoe abstracte ideeën
samenkomen in natuurkundige toepassingen. De cursus combineert geschiedenis, wiskundige uitwerkingen en conceptuele verdieping. Lees voor aanmelding op vu.nl/ hovo bij de cursusbeschrijving (‘inhoud’) welke voorkennis gewenst is en voor wie deze cursus geschikt is.
user-chart Docent dr. Fedde Benedictus
Calendar-Plus 4 colleges, vrijdag 13 november t/m 4 december 2026, 11.00-13.00 uur
€ 142,-
calendar-exclamation Uiterlijk 1 november aanmelden
Studiedag weerkunde Extreem weer in Nederland
In het huidige, snel veranderende klimaat nemen frequentie en intensiteit van weerextremen toe. Deze studiedag richt zich niet op klimaatmodellen, maar op de meteorologische processen achter extreem weer. Hoe ontstaan hitte en droogte, piekbuien, hagel en onweer, en waardoor kunnen valwinden en windhozen in Nederland zo krachtig worden? Recente inzichten verduidelijken hoe deze extremen ontstaan en welke patronen zichtbaar worden. Ook komt de zogenoemde organisatiegraad van convectie aan bod: aan de hand van conceptuele modellen wordt duidelijk hoe onweersbuien kunnen samengroeien tot clusters. Historische gebeurtenissen, zoals de stormramp van 1925 en de windhoos op de Veluwe (1950), verdiepen het inzicht in het hoe en waarom van extreem weer.
user-chart Docent drs. Rob Groenland
Calendar-Plus 1 studiedag, zaterdag 17 oktober 2026, 10.30-16.00 uur
€ 105,- voor 1 persoon, € 210,- voor 2 personen (inclusief koffie/thee/lunch)
calendar-exclamation Uiterlijk 11 oktober aanmelden
Welkom op de campus
Voorzieningen
De VU biedt meer dan alleen onderwijs. De VU-campus heeft alles wat een universitaire omgeving aantrekkelijk maakt: de VU Boekhandel, Filmhuis Rialto, theater Griffioen, de VU Art Science Gallery en de bibliotheek (UB-VU). Voor een hapje of drankje kunt u terecht bij het restaurant, Bar Boele, Grand Café Living, diverse koffiepunten en supermarkt SPAR.
Toegankelijk voor iedereen
Alle zalen zijn rolstoeltoegankelijk en per lift bereikbaar, tenzij anders vermeld bij de cursusbeschrijving. In het Hoofdgebouw bevinden zich invalidentoiletten op de begane grond, 1e en 8e etage. In de grote collegezalen is standaard geluids versterking aanwezig (geen ringleiding).
Op het binnenterrein van de campus is beperkte parkeergelegenheid voor mensen met een gehandicaptenparkeerkaart. U moet een aanvraag voor een parkeerplek voor gehandicapten minimaal 3 weken van voor de cursusstart indienen (zie vu.nl/hovo-praktisch).
Bereikbaarheid
Openbaar vervoer
De VU is goed te bereiken per openbaar vervoer (bus, metro, tram). Zie 9292.nl of gvb.nl. De VU-campus is op loopafstand van Station Amsterdam-Zuid.
Auto en parkeren
Als u met de auto komt, neemt u vanaf de ringweg A10 de afslag S108 Amstelveen. Rondom de VU is voldoende betaalde parkeergelegenheid in bijvoorbeeld Parkeergarage P3 (onder het NU.
VU-gebouw aan de Van der Boechorststraat 5a) of in de directe omgeving van de VU (vaak maximaal 3 uur aaneengesloten). Zie ook parkerenbijvu.nl
Meer informatie over de voorzieningen van de VU
Op vu.nl/hovo-praktisch, vindt u onder het kopje ‘De VU-campus: voorzieningen, parkeren, bereikbaarheid’ alles over faciliteiten en diensten van de VU.
Aanmelden en algemene informatie
Al
uw gegevens bij elkaar in MijnHOVO
Uw kennismaking met HOVO begint met het aanmaken van uw eigen MijnHOVO-account. U heeft dit nodig voor uw aanmelding. In uw account kunt u uw persoonlijke gegevens beheren en u volgt de status van uw aanmelding. Eventuele presentaties en ander digitaal studiemateriaal staan overzichtelijk per cursus voor u klaar, tot 2 maanden na afloop van de cursus. Bij plaatsing van nieuw materiaal krijgt u per e-mail bericht.
Aanmelding, bevestiging, betaling en startmail
Wilt u zich aanmelden voor een cursus? Ga naar de website vu.nl/hovo-cursussen . Bij iedere cursus vindt u knoppen voor aanmelding. Als u nog geen MijnHOVOaccount heeft, krijgt u het verzoek deze aan te maken. Vervolgens kunt u uw aanmelding voltooien.
Na aanmelding krijgt u per e-mail een automatische ontvangstbevestiging. Zo niet, dan heeft HOVO uw aanmelding niet ontvangen en kunt u het opnieuw proberen. Is uw aanmelding gelukt, dan ziet u de betreffende cursus in MijnHOVO, met de status ‘aangemeld’. Zodra uw aanmelding is verwerkt door een HOVO-medewerker, verandert de status in ‘bevestigd’, of ‘wachtlijst’. U ontvangt ook een e-mailbericht van HOVO met een bevestiging van uw inschrijving. Kort voor aanvang van de cursus ontvangt u bericht over de betaling van de cursus en een startmail met alle praktische informatie, zoals het definitieve rooster en de cursuslocatie.
Annuleren
Aan het annuleren van een cursus zijn kosten verbonden. U vindt de voorwaarden voor annulering via vu.nl/hovo-annuleren. U geeft uw annulering door via uw MijnHOVO-account of via hovo@vu.nl
Inhaalcollege
Houd in uw agenda rekening met een mogelijke week uitloop: bij uitval van een college wordt het inhaalcollege in principe een week later gepland, op dezelfde dag en tijd.
Uw privacy en verwerking
persoonsgegevens
Wij gebruiken uw persoonlijke gegevens voor het verwerken van uw aanmelding en inschrijving, betalingsdoeleinden, identificatiedoeleinden en communicatie over de cursussen (bijvoorbeeld bij uitval van een college), alsook - indien u heeft aangegeven dat u daar toestemming voor geeft - toezending van cursusgidsen of nieuwsbrieven. U kunt deze voorkeuren op ieder moment wijzigen. Volgt u langer dan drie jaar geen cursussen bij HOVO Amsterdam? Dan verwijderen wij uw gegevens uit ons adresbestand. Ook heffen we dan uw MijnHOVO-account op. U kunt zich op ieder moment weer aanmelden. Op vu.nl/hovo-praktisch onder het kopje ‘Aanmelding, plaatsing en algemene voorwaarden’ vindt u ons volledige privacystatement.
Aansprakelijkheid, klachten en algemene voorwaarden
HOVO Amsterdam en de Vrije Universiteit Amsterdam zijn niet aansprakelijk voor eventuele gevolgen van onvoorziene wijzigingen van de gegevens in deze cursusgids. Onze complete algemene voorwaarden en onze klachtenregeling vindt u op vu.nl/hovo-praktisch
Beeld- en geluidsopnames
Het maken van beeld- en geluidsopnames door deelnemers wordt niet op prijs gesteld, mede omdat het vaak als storend wordt ervaren door de docent en medecursisten.
Praktische informatie
Op vu.nl/hovo-praktisch vindt u de meest recente informatie over alle praktische zaken, zoals over MijnHOVO, aanmelden, plaatsing of wachtlijst en betalen en annuleren. U vindt hier ook informatie over de faciliteiten op de campus, parkeren, aanvraag parkeerplek voor gehandicapten en bereikbaarheid.
Staat het antwoord op uw vraag hier niet bij, dan kunt u een mail sturen aan hovo@vu.nl . HOVO is telefonisch beperkt bereikbaar. Kijk op de website voor de bereikbaarheid van onze medewerkers.
