VUB jaarverslag 2014-2015

DE VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL IN 2014-2015

DE UNIVERSITEIT EN DE SAMENLEVING

Het denken mag zich nooit onderwerpen, noch aan een dogma, noch aan een partij, noch aan een hartstocht, noch aan een belang, noch aan een vooroordeel, noch aan om het even wat, maar uitsluitend aan de feiten zelf, want zich onderwerpen betekent het einde van alle denken.

Henri PoincarĂŠ

INHOUD Wetenschappelijke antwoorden op maatschapelijke vragen...... 05 Vrije Universiteit Brussel in cijfers................................................... 07 Aantal studenten blijft groeien......................................................... 09 VUB zet in op verjonging................................................................... 11 Bijna 95 miljoen euro voor onderzoek............................................ 12 In de media.......................................................................................... 14 De universiteit en de samenleving.................................................. 18 Eredoctoraten...................................................................................... 22 Onderzoek............................................................................................ 24 VUB Foundation.................................................................................. 30 Leerstoelen.......................................................................................... 33 Fellows.................................................................................................. 34 Onderwijs............................................................................................. 36 VUB2020.............................................................................................. 38 Internationaal...................................................................................... 42 Studenten............................................................................................. 44 Alumni................................................................................................... 46 Beknopte resultatenrekening en balans......................................... 48 Nieuwe structuur................................................................................ 50 Geschiedenis....................................................................................... 52 Adressen.............................................................................................. 54 Colofon................................................................................................. 55

WETENSCHAPPELIJKE ANTWOORDEN OP MAATSCHAPPELIJKE VRAGEN De universiteit en de samenleving kunnen niet zonder elkaar. De samenleving daagt ons voortdurend uit. Ze verwacht van ons wetenschappelijke antwoorden op maatschappelijke vragen. Oplossingen voor problemen. En ze verwacht dat wij de jongeren van vandaag voorbereiden op de complexe wereld van morgen.

Maar als universiteit kijken we ook kritisch naar de samenleving, naar het beleid, naar maatschappelijke- en technologische evoluties. Dat is onze rol. En die kunnen we alleen waarmaken als we voldoende vrijheid krijgen. Bij de start van het voorbije academiejaar was mijn belangrijkste boodschap voor de toen kersverse minister van Onderwijs Hilde Crevits dat de relatie tussen de overheid en de universiteit op drie pijlers moet rusten: vrijheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid. Alleen dan presteren universiteiten op hun best.

“Een jaar

van verdere groei

”

2014-2015 was een jaar van besparingen, van moeilijke beslissingen ook, zoals de verhoging van de inschrijvingsgelden naar 890 euro.

Maar het was voor de VUB vooral een jaar van nieuwe initiatieven en ambitieuze projecten, en ook een jaar van verdere groei.

Als u de volgende bladzijden doorbladert, krijgt u een mooi overzicht van onze belangrijkste verwezenlijkingen.

Toen ik in 2008 rector werd, was het mijn overtuiging dat de VUB haar toekomst in eigen handen moest nemen. Vandaag is de VUB een middelgrote universiteit die in blakende gezondheid verkeert. Uitgerust om de maatschappij vooruit te helpen.

Het nieuwe academiejaar 2015-2016 wordt mijn laatste jaar als rector. Maar mensen die mij een beetje kennen, weten dat het daarom geen rustiger jaar zal worden. Er blijft nog zoveel te doen!

Paul De Knop - Rector Vrije Universiteit Brussel - September 2015

EERST - 5

VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL IN CIJFERS

3 CAMPUSSEN 8 FACULTEITEN

STICHTING ULB

1834

VUB 1969-1970

€

94.000.000 € 232.000.000 ONDERZOEKSBUDGET

1.500

OMZET DOCTORANDI

29 BACHELORS IN 3 DOCTORAL SCHOOLS 76 MASTERS 28 MANAMA’s 22 POSTGRADUATEN

14.000 STUDENTEN WAARVAN 21% INTERNATIONAAL VERSPREID OVER 3 CAMPUSSEN

CAMPUS ETTERBEEK

3.283

127

NATIONALITEITEN

PERSONEELSLEDEN

BRUSSELS HEALTH CAMPUS JETTE CAMPUS KAAI ANDERLECHT

>50.000 ALUMNI

UNIVERSITAIR ZIEKENHUIS BRUSSEL

324.961 R A A D P L E G I N G E N 3.496 PERSONEELSLEDEN 721 30.621 BEDDEN HOSPITALISATIES

UNIVERSITAIRE ASSOCIATIE BRUSSEL

+5,2%

EXCLUSIEF SPOED

18.000 STUDENTEN (

VUB + Erasmushogeschool Brussel

)

VUB IN CIJFERS - 7

14.000

studenten

2008 2009

2009 2010

2010 2011

2011 2012

2012 2013

2013 2014

2014 2015

AANTAL STUDENTEN BLIJFT GROEIEN In het academiejaar 2014-2015 telde de Vrije Universiteit Brussel ongeveer 13.920 studenten, opnieuw een stijging ten opzichte van het academiejaar daarvoor. Er zijn bijna 3000 internationale studenten, goed voor 123 nationaliteiten. Zij vertegenwoordigen 21% van het totaal aantal VUB-studenten.

De VUB biedt zowat alle opleidingen aan, goed voor 29 bachelors, 76 Nederlandstalige en Engelstalige masters en 28 master-na-masters, naast 80 voorbereidings- en schakelprogramma’s en de Specifieke Lerarenopleiding. De VUB biedt ook een twintigtal postgraduaten aan.

AANTAL STUDENTEN BLIJFT GROEIEN - 9

VUB houdt reuzebarbecue Donderdag trakteerde de Vrije Universiteit van Brussel (VUB) al haar personeelsleden op een gigantische barbecue. Meer dan 1.900 mensen hadden zich ingeschreven. Er stonden tachtig barbecues, vijfhonderd tafels en tweeduizend stoelen. Twintig mensen waren ingeschakeld om alles in goede banen te leiden.

Het Nieuwsblad, 4 juli 2015

10

- VUB ZET IN OP VERJONGING

VUB ZET IN OP VERJONGING Op 31 december 2013 telt de Vrije Universiteit Brussel 3.283 personeelsleden. Het gaat om 2.206 academische personeelsleden (AP), van wie 771 professoren (ZAP). Zes professoren zijn jonger dan 30 jaar, 133 zijn ouder dan 60. Tussen 2002 en 2014 is het aandeel ZAP-leden jonger dan 40 jaar gestegen naar ruim een kwart van het totaal. Ook de volgende jaren zet de VUB in op de instroom van jonge beloftevolle academici. Naast academische personeelsleden telt de universiteit 1.077 administratieve en technische personeelsleden (ATP).

Het UZ Brussel, het universitair ziekenhuis van de VUB in Jette, is goed voor 3.496 personeelsleden, van wie 476 artsen, 1.418 verpleegkundigen en 476 paramedici.

VUB en UZ Brussel zijn met bijna 6.800 personeelsleden de grootste Nederlandstalige werkgever in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

1435

andere academische personeelsleden

1418

1077

verpleegkundigen

administratieve en technische personeelsleden

771

professoren

476

artsen

476

paramedici

VUB ZET IN OP VERJONGING - 11

BIJNA 95 MILJOEN EURO VOOR ONDERZOEK

De Vrije Universiteit Brussel beschikte het voorbije jaar over een onderzoeksbudget van 94.173.960 euro, een aanzienlijke stijging in vergelijking met het jaar voordien.

De VUB wil voor haar onderzoeksmiddelen niet louter afhankelijk zijn van de overheid en zet daarom sterk in op samenwerking met de privésector. Het is alvast een opsteker dat de inkomsten uit contractonderzoek, dienstbetoon, giften en sponsoring sterk zijn toegenomen, na een lichte daling in 2013.

Bovendien zijn er meer Onderzoek & Ontwikkeling-projecten die subsidies van de overheid krijgen. Zij zijn opgenomen in de

21%

categorie “project­financiering door overheden”.

€

94.173.960 19%

45% Eigen onderzoeksmiddelen 15% Vlaamse overheidsmiddelen voor fundamenteel onderzoek 19% Projectfinanciering door overheden 45%

9%

Inkomsten uit samenwerking met privésector 21%

12

- BIJNA 95 MILJOEN EURO VOOR ONDERZOEK

15 %

VUB IN DE MEDIA Eerste baby geboren uit ‘gerijpte’ eicellen Voor het eerst is er in Europa een baby geboren uit eicellen die normaal bij het medisch afval belanden. Een primeur voor het UZ Brussel, dat onrijpe cellen in het lab liet rijpen. Verwacht wordt dat de techniek veel meer vrouwen kan helpen die door ziekte hun kinderwens in gevaar zien komen.

In-vitromaturatie, of kortweg ivm, is het minder bekende broertje van in-vitrofertilisatie.

Bij ivf rijpen de eicellen in het lichaam van de vrouw, bij ivm dient het lab zelf als broedstoof: alles gebeurt in een schaaltje.

Onderzoekers herkennen Belgisch bier

Een complexe techniek, noemt fertiliteitsexpert Michel De Vos (UZ Brussel)

Het Fotonica Team van de VUB staat op de wereldtentoonstelling in Milaan

het, maar wel eentje die “heel toepasbaar is bij vrouwen die door kanker of een

met een filmpje waarin ze tonen hoe je bieren herkent. Dankzij het licht dat die

andere aandoening hun eicelreserve zien krimpen”. . .

absorberen, plus de manier waarop ze licht breken en verstrooien. . .

Het Laatste Nieuws, 13 augustus 2015

De Standaard, 28 mei 2015

Begroting VUB voor 2015 is niet in evenwicht De Vrije Universiteit Brussel kan geen begroting in evenwicht indienen. “Het begrotingstekort van 7,9

Vlaams euthanasiecijfer verdubbeld in zes jaar tijd

miljoen euro zou echter al voor een deel gevuld kunnen worden als de regering haar engagementen

In 2013 kozen zeven à acht Vlamingen per dag voor

nakomt door een gelijke financiering voor alle instellingen hoger onderwijs te realiseren”, aldus de

euthanasie. In totaal zijn dat zo’n 2.800 mensen.

VUB. [...] De VUB beklemtoont dat besparingen op academisch personeel, onderwijs en sociale voor-

Dat blijkt uit een studie van de Onderzoeksgroep

zieningen taboe zijn. De universiteit wil maximaal inzetten op externe financiering. De universiteit pleit

Zorg rond het Levenseinde (UGent en VUB). Het

er tot slot voor om tegen het einde van de legislatuur de OESO-norm van 2 procent van het bnp voor

aantal euthanasiegevallen is in zes jaar tijd meer

hoger onderwijs te halen en de grote achterstand in investeringen in onderwijs- en de onderzoeksin-

dan verdubbeld: in 2007 ging het nog om 2 procent

frastructuur weg te werken.

van alle overlijdens. In 2013 bleek dat percentage

Belga, 5 november 2014

gestegen tot 4,6 procent. . .

De Morgen, 18 maart 2015

“ We moeten dringend afstappen van een al te nationalistische visie op mens en wereld, want

Ook delegatie Vlaamse kunst in Venetië

die werkt niet meer. Omdat er in een stedelijke

De tentoonstelling The revenge of the common place staat in het nevenpro-

context inmiddels meer mensen met gemengde roots leven, dan dat er generationele Belgen zijn, moeten we stoppen met migranten als ‘outsiders’ te beschouwen.

”

Eric Corijn bepleit, in De Morgen, 23 januari 2015, solidariteitsvormen in lijn met de superdiversiteit van onze samenleving.

14

- VUB IN DE MEDIA

gramma [van de Biënnale van Venetië], en loopt in Ca’ Foscari, de universiteit aan het Canal Grande. Een van de centrale werken wordt een installatie, met daarin een monumentaal werk van Rinus Van de Velde, dat eerder in Peking te zien was. Voorts is er werk van Francis Alÿs en Song Dong.

De curator van de expositie is [VUB-professor] Hans De Wolf. Hij vond een partner in het museum Muhka. . .

De Standaard, 28 maart 2015

Inside Double PASS: The Best Kept Secret in Youth Development is Coming to America FIFA’s latest rankings, released at the beginning of June, list Germany and Belgium respectively as the world’s top two men’s teams. Both nations are in the midst of so-called “golden generations,” with players at every position who are among the best their countries have ever produced. This may seem like a coincidence.

But what if it isn’t?

On the long list of things Germany and Belgium have in common [...] is this obscure entry: for the last decade, both countries have worked with a tiny Belgian firm called Double PASS, which regularly audits and evaluates the youth academies in both nations and presides over a system of incentives and rewards that drives investment into the academy systems. [...]

As [Sports Management student] Schoukens searched for an appropriate thesis topic, he was approached by Paul De Knop, the rector [but then professor] at Vrije Universiteit Brussels. De Knop had an intriguing proposal for Schoukens. Jo Van Hoecke, a professor at the university, had recently developed a software program and philosophy for measuring the productivity and organization of gymnastics academies. . .

VICE, 30 juni 2015

VUB onderzoekt echtheid Manneken Pis Wetenschappers van de onderzoeksgroep SURF van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) onderwerpen het beeldje van Manneken Pis aan een echtheidsonderzoek. Een analyse met x-stralen en een onderzoek van enkele stalen moet uitmaken of het beeldje dat nu in het Brusselse Broodhuis staat tentoongesteld in 1619 werd gemaakt door beeldhouwer Hiëronymus du Quesnoy de Oudere.

Het beeldje zou in de loop van de geschiedenis verschillende malen ontvoerd zou zijn, in 1745 door Engelse

Hoe bliksem ontstaat in een donderwolk De Belgische sterrenkundige Stijn Buitink van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) heeft, samen met een groep collega-astronomen, ontdekt hoe de bliksem ontstaat in een donderderwolk, en hoe elektrische velden kunnen gemeten worden in zo een wolk. [...] Wellicht zou deze nieuwe [astronomische] methode om wolken te meten kunnen helpen om onweersvoorspellingen te verbeteren. De meetmethodes met vliegtuigen, ballonnen of kleine raketjes die in donderwolken worden geschoten zijn gevaarlijk of te lokaal. Bovendien beïnvloedt het meetinstrument de meting. Kosmische deeltjes daarentegen doordringen wolken van boven tot onder met praktisch de snelheid van het licht. Bovendien komen ze gratis en voor niks vanuit de ruimte aangevlogen.

Het Laatste Nieuws, 22 april 2015

soldaten, in 1817 door een gevangene en een laatste keer in 1965. Telkens zou het oorspronkelijke beeldje echter opnieuw opgedoken zijn, zo ook toen in 1966 het bovenste deel uit het kanaal Brussel-Charleroi werd gevist. . .

De Standaard, 5 augustus 2015

VUB IN DE MEDIA - 15

“ In de jaren 70 had je het

Facebook ‘tracks all visitors, breaching EU law’ Facebook tracks the web browsing of everyone who visits a page on its site even if the user does not

Atkinsdieet, in de jaren 90 was

have an account or has explicitly opted out of tracking in the EU, extensive research commissioned by the Belgian data protection agency has revealed.

The report, from researchers at the Centre of Interdisciplinary Law and ICT (ICRI) and the Computer Security and Industrial Cryptography department (Cosic) at the University of Leuven, and the media, information and telecommunication department (Smit) at Vrije Universiteit Brussels, was commissioned after an original

er Montignac. Om de tien jaar duikt er wel weer iemand op die snel geld wil verdienen met een koolhydraatarm

draft report revealed Facebook’s privacy policy breaches European law. . .

dieet.

The Guardian, 31 maart 2015

”

Patrick Mullie is, in De Morgen, 4 februari 2015, sceptisch over dieettrends.

Sport als hulpmiddel bij vinden van werk Professor Marc Theeboom en onderzoeker Zeno Nols van de onderzoeksgroep

Belgische wetenschapper herondekt toevallig zeldzame muizensoort

Sport & Society (Vrije Universiteit Brussel) hebben vastgesteld dat er vanuit

Een team van Belgische en Braziliaanse wetenschappers heeft een van de

diverse sectoren zoals jeugd- en welzijnswerk een duidelijke interesse bestaat om sport te gebruiken om de tewerkstellingskansen van kortgeschoolde jongeren te verhogen. . .

Metro, 23 december 2014

meest zeldzame zoogdieren ter wereld herontdekt. Het team slaagde erin de Roraima-muis (Podoxymys roraimae) te spotten. De muizensoort werd nog maar voor de zevende keer aangetroffen. [...] [VUB-onderzoeker Philippe] Kok houdt zich als herpetoloog eigenlijk bezig met de studie van reptielen en amfibieën. Hij ontdekte de muis, die in de buurt van zijn kampplaats rondsnuffelde, eerder per toeval terwijl hij op expeditie was om kikkers en hagedissen te zoeken. [...] Kok vond niet alleen het zevende specimen van Podoxymys roraimae — en nam er de eerste foto van — hij ontdekte ook een tweede plaats waar het diertje voorkomt, namelijk de Wei Assipu-tepui op de grens tussen Guyana en Brazilië.

Newt flesh fungus ‘brought by pets’ Zoologists say a skin-eating fungus threatens salamanders and newts across Europe, and probably arrived on pet amphibians imported from Asia.

It was discovered in the Netherlands in 2013 after wiping out all but 10 of the country’s fire salamanders.

Now tests show that the fungus causes deadly skin diseases in many related species, but not those from Asia. The findings, published in Science, suggest that the fungus coexisted with Asian salamanders for 30 million years.

Researchers from Imperial College and the Zoological Society of London (ZSL) collaborated on the study with teams in the Netherlands and Belgium [of Ghent University and Vrije Universiteit Brussels’ Amphibian Evolution Lab]. . .

BBC, 31 oktober 2014

16

- VUB IN DE MEDIA

deredactie.be, 27 januari 2015

Nieuw deeltje, nieuwe fysica Heeft het Europese deeltjeslab Cern een nieuw deeltje bij de staart? Als het Z’ inderdaad is waargenomen, dan is het standaardmodel van de deeltjesfysica niet langer waterdicht. [...] Maar zover is het nog niet, zegt deeltjesfysicus Jorgen D’Hondt (VUB), die aan de experimenten in Genève meewerkt. ‘Er zijn aanwijzingen voor een nieuw

“De mens is zeer slecht in staat in te schatten wanneer hij zijn stresslimieten overschrijdt. Ze sommen wel symptomen op

maar zien het geheel niet. Net het feit dat we zo slecht zijn in die inschatting toont dat we niet gemaakt zijn voor een leven van permanente druk waarbij werk en privéleven in elkaar overlopen en we geen echte rustpauzes inlassen.

fenomeen, of zelfs een nieuw deeltje. Maar

Stressexperte Elke Van Hoof legt, in De Morgen, 29 december 2014,

momenteel zijn de signalen nog te zwak en

uit waarom zovelen een burnout riskeren.

is de interpretatie onvoldoende duidelijk om

”

van een ontdekking te spreken.’

D’Hondts collega Alexander Sevrin, theoretisch natuurkundige aan de VUB, steekt de vlag evenmin al uit. ‘Wat in Genève is waargenomen, zóu nieuwe fysica kunnen zijn’, zegt Sevrin, ‘maar ik ben op dit ogenblik een koele minnaar van dat scenario. [...]’ ‘Het

Eindelijk harde cijfers op komst over bedrijfswagens

is wachten’, zegt D’Hondt, ‘op nieuwe bot-

Zijn het er 560.000 of toch al 650.000? Alle ronkende verklaringen ten spijt: niemand weet écht hoeveel

singsgegevens uit Genève. [...] Over twaalf

bedrijfswagens ons land telt. Daarom gaan de automobielfederaties, in samenwerking met alle mogelij-

maanden hebben we hopelijk uitsluitsel.’

ke betrokkenen, een academische leerstoel oprichten. Doel: tegen de verkiezingen van 2019 de naakte

De Standaard, 24 maart 2015

cijfers op tafel te hebben. [...] Maar er gloort licht aan het einde van tunnel. Automobielfederaties Renta, Febiac en Traxio (het vroegere Federauto) gaan een leerstoel ‘Bedrijfsmobiliteit en Fiscaliteit’ aan het Brussels Studies Institute (BSI) financieren. Het BSI is een samenwerking tussen de drie Brusselse universiteiten ULB, VUB en Université Saint-Louis. [...] De professoren Michaël Dooms (VUB) en Joost Vaesen (BSI) zullen het geheel in goede banen leiden.

De Morgen, 15 juni 2015

Nee, u werkt niet meer dan vroeger (en mannen doen nog altijd te weinig in het huishouden) We hebben niet minder tijd dan vroeger, integendeel zelfs. En klassieke rollenpatronen houden veel steviger stand dan we denken. We menen dus wel dat de maatschappij gestaag aan het veranderen is, maar dat is niet zo. Dat blijkt uit het derde grootschalige Tijdsbestedingsonderzoek dat de VUB uitvoerde. [...]

Het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013 is het derde dat de VUB-onderzoeksgroep TOR (tempus omnia revelat -- tijd onthult alles) organiseerde. Een eerste onderzoek kwam er in 1999, een tweede in 2004. Op die manier wordt een beeld geschetst van hoe de Vlaming zijn tijd besteedt, vergeleken over 14 jaar tijd.

Uit de massa onderzoeksgegevens vallen twee grote lijnen te trekken. We denken dat we meer werken dan vroeger, en dat we minder tijd hebben voor onszelf, maar dat blijkt niet het geval te zijn. Daarnaast denken we ook dat rollenpatronen in sneltreintempo sneuvelen, maar ook dat valt in praktijk minder spectaculair uit . . .

De Morgen, 10 juni 2015

VUB IN DE MEDIA - 17

DE UNIVERSITEIT EN DE SAMENLEVING Difference Day gedenkt duizend zweepslagen Op 3 mei, de Internationale Dag van de Persvrijheid, vond in de Brusselse BOZAR de allereerste Difference Day plaats, een dag vol lezingen, debatten, filmvoorstellingen en tentoonstellingen. Initiatiefneemster professor Caroline Pauwels benadrukte dat het belangrijk is om vrijuit te kunnen spreken en om de moed te hebben dit te doen, maar dat het ook belangrijk is om de moed te hebben om te luisteren.

Difference Day is een organisatie van het Brussels Platform voor Journalistiek (VUB, ULB en EhB), het digitaal onderzoekscentrum iMinds, de Evens Foundation en het Paleis voor Schone Kunsten BOZAR.

Raif Badawi

18

- DE UNIVERSITEIT EN DE SAMENLEVING

‘De ambities van China leiden vroeg of laat tot een oorlog met de buren’ Hij schreef een onheilspellend boek over de militaire en economische wurggreep van China in Zuidoost-Azië, noemt het geloof van het Westen in een bonanza van de Chinese markt ‘een tragische vergissing’, en sluit een confrontatie met boots on the ground in Oekraïne niet uit. […]

VUB-professor Jonathan Holslag laat zijn licht niet alleen in de aula schijnen. Boeken, columns, colloquia, de specialist internationale politiek is op vele fronten actief. Zeggen dat de wereld luistert als hij spreekt, is misschien wat overdreven, maar de 34-jarige Limburger mocht het toch al mooi gaan uitleggen op nieuwszenders zoals BBC World, CNN en Al Jazeera, en zijn naam valt met enige regelmaat in vakbladen zoals The Economist en de Financial Times.

Knack, 25 februari 2015

De apotheose van de eerste Difference Day was het European Gala for Freedom of Expression. Blikvanger was de uitreiking van de Difference Day Honorary Title for Freedom of Expression van de Brussels University Alliance (VUB en ULB). Rectoren Paul De Knop en Didier Viviers reikten de titel uit aan de Saoedi-Arabische blogger Raif Badawi.

Hij kon de prijs evenwel niet zelf in ontvangst nemen, want hij zit sinds 2012 in de cel.

In 2014 werd hij veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf en duizend zweepslagen.

Zijn vrouw Ensaf Haidar stuurde vanuit Canada een emotionele videoboodschap naar Brussel. Een vriendin en medestander, de Oostenrijkse Nina Scholz, nam de prijs in ontvangst.

Veel mooi volk op de voorstelling van Jonathan Holslags nieuwste boek, China’s Coming War with Asia.

DE UNIVERSITEIT EN DE SAMENLEVING - 19

Achtste editie van internationale privacy- en databeveiligingsconferentie gaat niet onopgemerkt voorbij Verschillende VUB-onderzoeksgroepen organiseerden eind januari 2015, samen met tal van internationale partners, de achtste editie van de Computers, Privacy & Data Protection-conferentie. Naar ondertussen goede gewoonte vond ook CPDP2015 plaats in de Hallen van Schaarbeek. Drie dagen lang bogen 70 panels zich over privacyvraagstukken in een technologisch steeds sneller veranderende wereld. Tijdens de 2015-editie besteedden 415 sprekers uit 43 landen daarbij uitzonderlijke, en uitzonderlijk kritische, aandacht aan mobiele technologieën, hedendaagse grensbewakingsstrategieën en de in de loop van 2014 geopenbaarde, ongekend grootschalige NSA-spionagepraktijken.

Naast de eigenlijke conferentie, waarop vertegenwoordigers van de Europese Commissie, het Europees Parlement en de private sector in discussie traden met privacycommissies, academici, juristen, technici en het middenveld, werden er ook een hele rits randactiviteiten georganiseerd. Deze richtten zich in de eerste plaats op kritische burgers. www.cpdpconferences.org

D-SCOPE wil ouderen langer thuishouden Onder de D-SCOPE-vlag verenigt de VUB toponderzoekers

kwaliteitsvol mogelijk bij ouderen thuis aan te bieden.

van de UAntwerpen, KU Leuven, Universiteit Maastricht

D-SCOPE, wat staat voor Detection, Support and Care for

en HoGent om een nieuwe visie op ouderenzorg en

Older People: Prevention and Empowerment, wil

-dienstverlening uit te werken. Hoe kunnen deze in de toekomst het best georganiseerd worden? Daarbij kijken zij vooral naar multidisciplinaire manieren om deze zorg en dienstverlening zo lang en

20

- DE UNIVERSITEIT EN DE SAMENLEVING

wetenschappelijk onderbouwde maar ook concrete oplossingen en strategieën aanreiken. www.d-scope.be

Wim Distelmans wint Prijs Vrijzinnig Humanisme 2015 Op de Internationale Dag van het Humanisme ontving VUB-prof in de palliatieve geneeskunde en kankerspecialist Wim Distelmans de Prijs Vrijzinnig Humanisme 2015. Deze prijs wordt om de twee jaar uitgereikt door de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging aan “een vooraanstaand humanist die in zijn leven en werk blijk heeft gegeven van een authentiek en volgehouden vrijzinnighumanistisch engagement.” Eerder won Wim Distelmans de Arkprijs van het Vrije Woord. Hij is voorzitter van de VUB-leerstoel ‘Waardig Levenseinde’. www.waardiglevenseinde.eu

DE UNIVERSITEIT EN DE SAMENLEVING - 21

ACHT BEVLOGEN EREDOCTOREN Eind mei reikte de VUB acht eredoctoraten uit. Deze stonden in het teken van drie thema’s: Abortion and Women’s Rights, Let’s talk Science en Education for All. Kregen een lintje: de lerares Francisca Anyango (Kenia), historicus Peter Burke (VK), gentherapeut Luigi Naldini (Italië), voorvechters voor abortus Lucie Van Crombrugge en wijlen Dr. Willy Peers (België), politica Marie Levens (Suriname), voormalig premier van Australië Julia Gillard en acteur Patrick Stewart (VK).

Recht op abortus Vrouwenrechtenactiviste Lucie Van Crombrugge en de in 1984 overleden arts Willy Peers kregen een gemeenschappelijk eredoctoraat voor hun strijd voor vrouwenrechten en in het bijzonder voor het recht op abortus. Voor Lucie Van Crombrugge is de strijd nog niet gestreden en moet abortus helemaal uit het strafrecht, wat nu niet het geval is. Momenteel

Topwetenschap en haar popularisatie De Italiaanse specialist en pionier in genen celtherapie prof. Luigi Naldini kreeg een eredoctoraat namens de overlegstructuur Medische Wetenschappen.

Tijdens de uitreiking ervan maakte Naldini zich sterk dat gentherapie het antwoord is op tal van ziektes, maar dat de wetenschap daarbij niet mag vergeten het debat met de samenleving aan te gaan.

is abortus strafbaar, tenzij aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Tijdens de uitreiking

De vermaarde Britse historicus prof.

werden Van Crombrugge en Peers minutenlang toegejuicht door een uitgebreide delegatie

Peter Burke kreeg een eredoctoraat op

van de abortusbeweging.

initiatief van de overlegstructuur Humane Wetenschappen. Prof. Burke gaf het idee ‘geschiedenis’, door te vertrekken vanuit de vaststelling dat álles een geschiedenis

22

- DE UNIVERSITEIT EN DE SAMENLEVING

heeft, een nieuwe, veel bredere, inhoud. Met verrassende en breed resonerende resultaten als gevolg...

De laatste die in het kader van het Let’s talk Science-thema met een eredoctoraat werd geëerd, was de acteur Patrick Stewart, alias USS Enterprise-kapitein Jean-Luc Picard uit Star Trek: The Next Generation. Niet exact een wetenschapper, maar wel voorgedragen door de overlegstructuur Exacte Wetenschappen. Dit omdat hij meerdere generaties jongeren inspireerde om een STEM-studie aan te vatten. Bovendien zat Star Trek vol profetische gebruiksvoorwerpen die sindsdien realiteit werden. Daarnaast was de serie

Jullia Gillard nam haar eredoctoraat reeds op 11 februari

ook op maatschappelijk vlak visionair: vanuit een humanistisch perspectief zette ze aan

in ontvangst. Patrick Stewart doet dit later.

tot een kritische beschouwing van tal van sociale vraagstukken.

On behalf of many Toegankelijk, democratisch en kritisch onderwijs

Tijdens de uitreikingsceremonie sprak

Voor hun inzet om zoveel mogelijk kinderen toegang te geven tot kwalitatief onderwijs, kre-

Marie Levens een slotwoord uit namens

gen, vanwege de academische overheid, ook drie uitzonderlijke vrouwen een eredoctoraat.

alle nieuwe eredoctores. Hierin stelde

Julia Gillard, ex-premier van Australië en momenteel voorzitter van het Global Partnership

ze dat zij hun titel kregen “on behalf of

for Education, nam haar eredoctoraat al in februari in ontvangst. De Keniaanse lerares

many”. Allen hadden ze “vele mentors,

Francisca Anyango werd gelauwerd vanwege haar veldwerk: aan de hand van een rits aan

vele mensen die ons hebben gesteund

kleinschalige projecten geeft ze kinderen

tijdens ons leven. We zijn er niet louter

in sloppenwijken de kans om naar school

op eigen kracht gekomen, en daarom

te gaan. Ook het leven van de Surinaamse

moeten we teruggeven wat we gekregen

politica Marie Levens, die momenteel

hebben.” Daarnaast eren deze

directeur is van het Department of Human

onderscheidingen niet de eredoctores

Development, Education and Culture bij

als individu, maar wel de idealen

de Organisatie van Amerikaanse Staten,

waarnaar ze proberen te leven.

stond in het teken van onderwijs. Op zowat elk, zowel onderwijs- als politiek

www.vub.ac.be/dhc

niveau, zette zij zich in voor een toegankelijke, democratische en kritische scholing.

DE UNIVERSITEIT EN DE SAMENLEVING - 23

ONDERZOEK

MOBI opent Battery Innovation Centre, partner in 3 nieuwe Horizon2020-projecten In december werd het Battery Innovation Centre van het Mobility, Logistics and Automative Technology-onderzoekscentrum MOBI plechtig geopend. Het BIC mag zonder overdrijven hét Belgisch expertisecentrum voor onderzoek en ontwikkeling in energieopslagsystemen worden genoemd. Met 212 testkanalen beschikt het over de grootste state of the art academische testfaciliteiten in de Benelux. Bedrijven zoals Toyota, Bosch, Léclanché, Umicore, JSR Micro, Toshiba en Emrol maken van het BIC gebruik om hun batterijen te optimaliseren.

In maart maakte MOBI vervolgens bekend dat de Europese Commissie geld vrijmaakt voor drie van haar projecten. In het kader van het Horizon2020-programma, het grootste EU-onderzoeks- en -innovatieprogramma ooit, bestudeert MOBI stadslogistiek, de verdere elektrificatie van het Europese openbaar vervoer en het verhogen van de energiedichtheid en verlagen van de prijs van lithium-ionbatterijen.

Het is dan ook niet voor niets dat MOBI-professoren Cathy Macharis en Joeri Van Mierlo in juni de VUB-Prijs voor Maatschappelijke Valorisatie in ontvangst mochten nemen. Sinds 2012 beloont de VUB met deze prijs onderzoekers met een sterke, op engagement en gedrevenheid gestoelde, maatschappelijke uitstraling. mobi.vub.ac.be

ec.europa.eu/programmes/horizon2020

Twee Chemical Engineers opgenomen in Top 40 under 40 Power List Het tijdschrift The Analytical Scientist acht de professoren Sebastiaan Eeltink en Ken Broeckhoven van de Chemical Engineering-groep van de VUB bij de veertig belangrijkste onderzoekers jonger dan veertig in de analytische natuurwetenschappen. www.theanalyticalscientist.com/the-power-list-2014

24

- ONDERZOEK

VUB-iMinds host nieuwe JPEG-website

VUB-spin-off Double PASS bestaat tien jaar

Zonder de JPEG-beeldcompressiestan-

het Amerikaanse Major League Soccer, de Hongaarse, Finse, Japanse en Vlaamse

daard (en daarvan afgeleide normen)

voetbalfederaties en meer dan 700 clubs, van Chelsea en Bayern tot SK Steenhuffel en

zou het internet er vandaag helemaal

Olsa Brakel, allen delen zij twee dingen: een liefde voor het voetbal en een wetenschappelijk

anders uitzien. Een heleboel flauwe katten-

verantwoorde ondersteuning van topniveau door het team van Double PASS.

foto’s armer, om te beginnen. Maar niet alleen het internet: sinds de theoretische grondslagen ervan werden uitgetekend door VUB-alumna Ingrid Daubechies, vond JPEG zijn weg naar de werelden der medische beeldvorming, digitale bioscopen, televisieproducties, de archivering van cultureel erfgoed, …

De Bundesliga, de Premier League, de Football League, de US Soccer Federation en

VUB-spin-off Double PASS speelt nu tien jaar mee op het allerhoogste niveau. De missie is ondertussen geen haar veranderd: inspireren, stimuleren en ondersteunen. Van liga’s, federaties, clubs en jeugdacademies. Ook de wijze waarop bleef onveranderd: door een totaalconcept aan te bieden. Door de werking van clubs en hun jeugdopleiding te observeren, analyseren en verbeteren. Door wereldwijd marktleider te zijn in het kwaliteitsmanagement van systemen voor talentontwikkeling. Aan de hand van een onnavolgbare expertise in innovatie, technologie en leiderschap.

Sinds december 2014 heeft de Joint Photographic Experts Group (JPEG) een nieuwe website. Deze werd ontwikkeld en wordt gehost door VUB-iMinds. www.jpeg.org

-groep onderzoekt sociale dimensies van sport Afgelopen academiejaar ging de onderzoeksgroep Sport & Society

Wanneer we sport eenzijdig vanuit een fysiologische,

van start. De groep, onderdeel van de vakgroep Sports Policy &

psychologische of economische hoek beschouwen, dreigen

Management en onder auspiciën van professor Marc Theeboom,

we aan net deze dynamieken voorbij te gaan. We kunnen

bestudeert de wederzijdse verhoudingen tussen sport enerzijds

bestaande sportpraktijken en -interventies dus ook vanuit een

en de bredere maatschappij anderzijds. Sport is immers niet

sociaal perspectief evalueren. Daarnaast kunnen we ons ook

alleen een maatschappelijk gebeuren -- iets wat per definitie in een

proactief afvragen hoe we sport op een sociaal-innovatieve wijze

maatschappij plaatsvindt --, concrete sportpraktijken creëren ook

kunnen inzetten. Er zijn, met andere woorden, nog voldoende

vaak nieuwe maatschappelijke dynamieken.

wetenschappelijke hordes te nemen...

ONDERZOEK - 25

Meer doctoraten en doctorandi Vorig jaar hebben 196 onderzoekers hun doctoraatsproefschrift met succes afgerond, tegenover 172 het jaar voordien. Het gaat om 118 mannelijke en 78 vrouwelijke doctors.

Koplopers zijn de faculteiten Ingenieurswetenschappen, Wetenschappen en Bio-ingenieurswetenschappen en Geneeskunde en Farmacie. Daarnaast zijn er 1.575 doctoraten in voorbereiding. Bijna de helft van de doctoraatsstudenten komt uit het buitenland.

Doctorandi kunnen rekenen op begeleiding en ondersteuning door de drie Doctoral Schools

118

mannen

van de VUB.

78

www.vub.ac.be/phd

vrouwen

1,5 miljoen Europese euro’s voor Astronomy and Astrophysics-onderzoeksgroep Ze zijn lang niet de enige, maar hun onderzoek is waarschijnlijk

naar de ‘buien’ van radiostraling die ontstaan wanneer kosmische

wel het grootschaligst: de Astronomy and Astrophysics-

straling interageert met de aardse atmosfeer. Dit om, uiteindelijk,

onderzoeksgroep krijgt een mooie onderzoeksbeurs. Meer specifiek

meer te weten te komen over de aard en afkomst van de kosmische

krijgt het team onder leiding van professor Stijn Buitink van de

straling zelf.

European Research Council een starting grant van maar liefst anderhalf miljoen euro. Hiermee zullen zij, gebruik makend van ’s werelds grootste radiotelescoop, baanbrekend onderzoek verrichten

26

- ONDERZOEK

we.vub.ac.be/astronomy-and-astrophysics

RHEA neemt rijdende start als expertisecentrum Al in 1987 werd op de VUB het Centrum voor Vrouwenstudies opgericht, het eerste in zijn soort in Vlaanderen. Dit platform transformeerde vervolgens tot RHEA, een interdisciplinaire ontmoetingsplaats voor beleidsmakers, het maatschappelijk middenveld, onderzoekers en studenten met allerlei soorten vragen naar gender en diversiteit. Sinds 1 april 2015 spreken we echter niet meer zomaar van RHEA, maar zeggen we RHEA, Expertisecentrum Gender, Diversiteit en Intersectionaliteit.

Nu geïnstitutionaliseerd (en structureel ondersteund) als expertisecentrum, kan RHEA, aan de hand van interdisciplinair onderzoek en onderwijs, nog beter bijdragen aan inzicht in gender, diversiteit en intersectionaliteit. Daarnaast biedt het nog steeds een platform aan onderzoekers met verschillende achtergronden en verleent het expertenadvies over gelijkekansen- en diversiteitsbeleid. Op de druk bijgewoonde lancering van het nieuwgeboren expertisecentrum sprak de spraakmakende Nederlandse maatschappijcriticus-annex-columnist Zihni Özdil. www.vub.ac.be/expertisecentrum/gender-diversiteit

120 actieve octrooifamilies Volledig in eigen beheer, baat de VUB 23 actieve octrooifamilies uit. Daarnaast beheert de VUB 30 actieve octrooifamilies in samenwerking met VIB, 26 met IMEC en één met iMinds.

De overige actieve octrooifamilies worden beheerd door of in samenwerking met andere kennisinstellingen en spin-offs. De totale VUB-octrooiportefeuille omvat 120 actieve

Aantal actieve octrooifamilies

octrooifamilies.

Vorig jaar werden er 37 uitvindingen 120 100 80 60 40

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

aangemeld. Voor 19 daarvan diende de VUB nieuwe octrooien in. Zoals altijd kregen sommige octrooidossiers geen groen licht omdat er geen marktpotentieel bleek te

20

zijn of omdat het octrooidossier niet sterk

0

genoeg was.

ONDERZOEK - 27

Gene Therapy and Regenerative Medicine-groep op cover Nature Protocols De cover van Nature Protocols, 10(7), ‘t is te zeggen: het 2015-julinummer, werd gesierd door onderzoek van de GTRM-groep. Dit naar de differentiatie van zogenaamde induced pluripotent stam cells (iPS-cellen). Dit zijn uit volwassen cellen ontwikkelde (en dus niet uit bijvoorbeeld beenmerg of embryo’s geoogste) stamcellen die, op hun beurt, tot een waaier aan specifieke celsoorten kunnen uitgroeien. Samen met onderzoekers van het University College London ontwikkelde de GTRM-groep een procedure die iPS-cellen van patiënten met de erfelijke spierziekte van Duchenne ‘temt’ tot genetisch gewijzigde, gezonde spiercellen.

Dit procedé stelt verschillende therapeutische behandelingen in het vooruitzicht.

Scientia vincere tenebras: B-PHOT brengt lichttechnologieën van de toekomst voor het voetlicht In het kader van 2015, International Year of

Vooral op het vlak van voedselveiligheid bevindt B-PHOT zich in

Light and Light-Based Technologies werd

de toegepast-wetenschappelijke voorhoede. In fundamenteel-

onderzoeksgroep B-PHOT, het Brussels Photonics Team, door de

wetenschappelijke middens wordt het onderzoeksteam dan weer

VN aangeduid als ‘Belgian National Node’. Bovendien maakte de

wereldwijd geroemd vanwege zijn voortschrijdend inzicht in de

onderzoeksgroep haar opwachting op de Wereldtentoonstelling

micro-optica en microfotonica. Ter illustratie van deze roem, ging

in Milaan, die nog tot 31 oktober loopt en als motto ‘Feeding the

B-PHOT-onderzoeksprof Nathalie Vermeulen in juni nog lopen met

Planet, Energy for Life’ in het vaandel draagt. Beide gelegenheden

de LIGHT2015 Young Women in Photonics Award, uitgereikt door de

erkennen niet alleen B-PHOT’s uitzonderlijke expertise, maar bieden

European Optical Society.

ook een unieke kans om de mogelijkheden van hedendaagse en toekomstige lichttechnologieën aan het, welja, licht te brengen.

28

- ONDERZOEK

www.light2015.org

www.expo2015.org

www.b-phot.org

Inzetten op innovatie en valorisatie met nieuw vicerectoraat De VUB krijgt met ingang van academiejaar 2015-2016 een nieuw vice­rectoraat Innovatie & Valorisatie. Hierbij hoort uiteraard ook een nieuwe vicerector: prof Hugo Thienpont. De voorbije jaren was professor Thienpont al mandaat­ houder Innovatie en Valorisatiebeleid.

Actieve spin-offs van de Vrije Universiteit Brussel M2Wave.......................................... (°2014)

Het nieuwe vicerectoraat zal onderzoeksteams die al een stevige track record hebben in toegepast onderzoek begeleiden naar een nog hoger excellentieniveau.

Tegelijkertijd zal het onderzoekers en teams ondersteunen die een valorisatietraject willen opzetten. Dit moet onder andere leiden naar meer samenwerkingen en licentieovereenkomsten met bestaande bedrijven, naar de oprichting van nieuwe VUB-spin-offs en naar meer externe fondsen, via bijvoorbeeld leerstoelprojecten.

LucedaPhotonics............................ (°2014) eTherRNA.......................................... (°2014) eXIA................................................ (°2013) Agrosavfe.............................................. (°2013) Insilico Genomics........................... (°2012) PharmaFluidics................................. (°2011)

Het team dat de vicerector hierbij ondersteunt, verandert van naam: de

Blue Planet Academy & Consulting... (°2011)

vroegere Technology Transfer Interface

Spartanova..................................... (°2011)

(TTI) wordt de Knowledge & Technology

€SPACE........................................... (°2010)

Transfer Interface (KTI). Hierbij hoort

Optrima.......................................... (°2009)

ook het CROSSTALKS-netwerk en het

Universum Digitalis.......................... (°2008)

Fundraising-team.

Collibra............................................. (°2008)

Hugo Thienpont: “Valorisatie van onder-

EqcoLogic...................................... (°2005)

zoek is breder dan enkel ‘technologie’.

Double PASS..................................... (°2004)

De nieuwe naam ‘Knowledge & Technology

Symbion................................................ (°2002)

Transfer Interface’ beschrijft onze activiteiten: de valorisatie van kennis, vindingen en technologie uit alle faculteiten en het UZ Brussel, gericht naar alle maatschappelijke

Ablynx............................................. (°2001) Intellicrops..................................... (°1999) BETA-CELL........................................ (°1998) ElSyCa............................................... (°1997)

actoren, waaronder de industrie.”

NUMECA........................................ (°1992) NMDG............................................. (°1991) FOS&S.............................................. (°1990)

ONDERZOEK - 29

DE UNIVERSITEIT STEUNEN? DE VUB FOUNDATION REGELT ALLES VUB Foundation zoekt partners die mee willen bouwen aan morgen. Met VUB2020 willen we de reputatie en de kwaliteit van

Het Learning & Innovation Center

onze universiteit blijven verbeteren. Kansen bieden aan talent-

Te midden van het VUB-ULB ICT Science & Technology Park zal het

volle studenten. Professoren en vorsers voorbij hun gedroomde

nieuwe prestigieuze Learning & Innovation Center beantwoorden

mogelijkheden tillen. En zo de meerwaarde voor de maatschappij

aan de noden van de kenniseconomie in een snel veranderende

bestendigen en verhogen. U bent voor ons van onschatbare

digitale wereld. Het wordt een living lab en uniek trainingscentrum

waarde in de realisatie van VUB2020. Met uw expertise, netwerk en

voor duizenden studenten en een high-level ontmoetingsplaats ten

financiële middelen. Maak kennis met enkele schitterende projecten

gunste van onze kenniseconomie. Beliris was de eerste partner die

en investeer in excellence via vub.ac.be/foundation .

mee in dit project stapte. Nu zoeken we nog partners om de hoogtechnologische invulling verder te realiseren: bedrijven, privépart-

Iedere gift vanaf 40 euro geeft recht op een fiscaal attest.

ners en filantropen met diezelfde visie.

“ Om te groeien

heb je ruimte nodig Rector Paul De Knop

Sponsor het VUB-zwembad Al meer dan 25 jaar stoomde het VUB-zwembad heel wat topsporters klaar. Clubs en scholen kunnen hier terecht. Sponsor het nieuwe VUB-zwembad en steun zo in één beweging onderwijs, wetenschap, topsport, bewegingsrecreatie en maatschappelijke integratie in hartje Brussel.

Schenk online: www.vubfoundation.be/jouwtegel .

30

- VUB FOUNDATION

”

VUB-SeaExplorer, een wereldprimeur Er zijn twee manieren om de CO2 in de atmosfeer en opwarming van de aarde te verminderen.

Of je legt de productie aan banden, of je absorbeert het. Voor dat laatste is het plankton in onze oceanen uitermate geschikt. Alleen, uit onderzoek blijkt dat plankton lang niet overal even overvloedig aanwezig is als vroeger. Hoe verspreid je het opnieuw over alle oceanen?

Om dit te weten te komen, is onderzoek nodig. Daarvoor kocht de VUB een oceaanrobot aan. Deze SeaExplorer wordt uitgerust met speciale, binnenshuis ontwikkelde sensoren.

Het bedrijf DEME sponsorde de aankoop van de robot.

“ Met de VUB-SeaExplorer kan

geschiedenis worden geschreven.

Steun de SeaExplorer en draag bij tot een schonere lucht!

�

De VUB zoekt nu sponsors om de testritten te bekostigen, voordat de VUB-SeaExplorer definitief naar de bodem van de Stille Oceaan duikt.

Philip Hermans, General Manager bij Dredging International - DEME

VUB FOUNDATION - 31

Testament Door de VUB in uw testament op te nemen, investeert u in talent, wetenschap en innovatie. Zo garandeert u het voortbestaan van het vrije denken aan de VUB en steunt u noodzakelijk onderzoek, dat het verschil maakt voor uw nabestaanden. U bespaart uw erfgenamen zware successierechten en weet zeker dat uw nalatenschap in goede handen is. Dat geeft u een goed en gerust gevoel.

Heeft u al gehoord van een duo legaat?

Hierbij schenkt u een deel van uw nalatenschap via een legaat aan de VUB en betalen wij uw successierechten, ook op het deel dat u aan uw andere erfgenamen nalaat. Zo steunt u zowel ons en geeft u meer aan uw erfgenamen.

Verder wil de VUB Foundation ook haar dank betuigen aan iedereen die projecten heeft gesteund. Meer gedetailleerde informatie over de projecten en sponsors vindt u op de website: www.vub.ac.be/foundation

“ Ook na uw dood kan u nog meer betekenen dan u denkt

”

Paula Semer

GEÏNTERESSEERD IN DE VUB FOUNDATION? Neem contact op met Ann Verbeeck. +32 (0)2 629 15 42 foundation@vub.ac.be www.vub.ac.be/foundation IBAN BE 51 0013 6779 3562 – BIC GEBABEBB

32

- VUB FOUNDATION

LEERSTOELEN GEVEN EXTRA DIMENSIE AAN ONDERZOEK De VUB voert de jongste jaren een bijzonder actief leerstoelenbeleid. In samenwerking met ondernemingen, instellingen en organisaties organiseert de universiteit onderzoeksleerstoelen, gastcolleges, workshops, discussiefora en symposia om wetenschappelijke kennis te verdiepen en valoriseren.

De actieve leerstoelen zijn: • Leerstoel Mireille Aerens (onderzoek naar het sparen van proefdieren)

• Leerstoel Radiologie Guerbet

• Leerstoel Association Vinçotte Nuclear

• Leerstoel Stewardship of Finance (AG Insurance, Allianz, Baloise

(nucleaire veiligheid en stralingsbescherming)

• Leerstoel Bevordering Active Aging • SOMT-leerstoel Klinische Anatomie (manuele therapie-gerelateerde onderzoekslijnen)

• Leerstoel De Berekuyl (Exercise Immunology & Chronic Fatigue in Health & Disease)

• Leerstoel Stichting Diabetes Onderzoek

Insurance, Belfius Insurance, Ethias, P&V Groep)

• Leerstoel Universitair expertisecentrum PPS (Deloitte, Grontmij, KBC, Laga, Triodos Bank)

• Leerstoel Waardig Levenseinde (deMens.nu) • Leerstoel Biogen Idec Belgium • Leerstoel Merck-Novartis Pharma (neurofysiologie van multiple sclerose)

• Leerstoel Health Economics (KPMG)

• Leerstoel Cera (onderzoek in het kader van pleegzorg)

• Leerstoel History and Philosophy of Sciences (Leerstoel Casterman-

• Leerstoel Harmony American Orthodontics Brussels

Hamers m.b.t. de geschiedenis en de filosofie van de wetenschappen)

• Leerstoel Klinische Ouderenpsychologie (Stichting Mondriaan) • Leerstoel Lotto Sports Science (vermoeidheid en herstel bij zware inspanningen)

• Leerstoel Nobel Biocare (innovatie en wetenschappelijk onderzoek in orale implantologie)

• Leerstoel Radiologie Bracco

• Leerstoel Cultureel Erfgoed (Unesco) • Chair TE- Connectivity (optical connectivity in the domain of optical telecommunications)

• Chair Berkeley • Leerstoel Huawei for Contemporary China Studies • Leerstoel Privacy • Leerstoel Carrièrewendingen (Adecco, Securitas, Atlas Copco, De Morgen)

Daarnaast zet de VUB ook de traditie van haar onderwijsleerstoelen verder met onder andere de VUB-leerstoel, de Leerstoel Gommaar Van Oosterwijck, de Leerstoel Willy Calewaert en de Belgische Francqui-leerstoel.

LEERSTOELEN - 33

71 VUB FELLOWS OVERBRUGGEN DE KLOOF TUSSEN ACADEMIA & SOCIETY In juni traden 27 vooraanstaande figuren – actief in de industrie

Dit jaar kregen de facultaire Fellows daarbij voor het eerst

en het bedrijfsleven, in de wereld van de politiek en het beleid, bij

gezelschap van algemene VUB Fellows. Deze zullen betrokken

toonaangevende organisaties en instellingen – toe tot het VUB

worden bij het centrale universiteitsbeleid. Verder kan de VUB

Fellowship-programma. Net als de Fellows die hen voorgingen

vanaf dit jaar ook op Honorary Fellows rekenen: Fellows van de

zullen zij hun ervaring en kennis drie jaar lang met de VUB delen.

eerste generatie die bruggen willen blijven bouwen tussen de

De plechtigheid vond plaats in het Brusselse stadhuis.

universiteit en de rest van de samenleving.

“

Our Fellows help us to thrive as an open university, connected to society, industry, and the future. The VUB Fellowship is not just about sharing

”

networks and knowledge, it is also about sharing values.

Rector Paul De Knop

34

- 71 VUB FELLOWS

Solvay Fellows

UMC Fellows

Engineering Felllows

LK Fellows

Kurt Lewin Fellows

2015

2015

2015

2015

2015

Thierry Geerts

Yves Desmet

Peter Grognard

David Steegen

Ingrid Lieten

2015

Isabelle Meunier

Raf Mertens

Martine Tempels

Sonia Van Den Broeck

Koen Maertens

Vincent Lambrecht

Wim van Hees

Yves Vandenberghe

Chris Wuytens

2014

2014 Sonia Frey

2014

Caroline Verlinde

2014

Marc Frederix

Béatrice Delvaux

2014

Kathleen Dupont

Krista Vandenborre

Chantal Pattyn

Luc Adriaenssens

Philip Hermans

Luc Van Mol

Micheline Scheys

Dirk Dewolf

Pol Hoorelbeke

Joséphine Rebecca Vanden Broucke

Patricia Lanssiers

Lieve Paternoster Jan Vliegen

Dominique Vercraeye

2013

2013

Yolande Avontroodt

2013

Maggie De Block

Line Alderweireldt

Jo De Cock

Dirk Boogmans

Lieven Deketele Philippe De Longueville Luc Lallemand Vincent Stuer Olivier Vanden Eynde

René De Keyzer Yves Pianet Jan Watté

Koen De Maesschalck

Eddy De Smedt

Telidja Klaï

David Van Herreweghe 2014 Michele Coninsx Veronique Petry

Willy Smeets Science Fellows 2015 Marc Schepers 2014

Karsten De Clerck

Peter Strickx

Michel Van den Broeck

Jurgen Tack

An Verhulst-Santos

Fellows

Yves Geysels

Bart Degeest

Xavier Verhaeghe

Patrick Coulier

2013

2012

Ludo Vandervelden

2013

Law and Criminology

2013

Arts and Humanities Fellows

VUB Fellows 2015

2015

Els Ampe

Stefan Blommaert

Karel De Gucht

Frans Boenders

Pamela Peeters

Paul Dujardin

Ajit Baron Shetty

Hendrik Pinxten

Raymonda Verdyck

Christina von Wackerbarth

Ingrid Daubechies Jean-Marie Solvay Guy Van Lommen

71 VUB FELLOWS - 35

ONDERWIJS Genderactieplan op kruissnelheid 41% van alle wetenschappelijke VUB-medewerkers is vrouw. Met onder het zelfstandig academisch personeel 28% vrouwen, is de VUB koploper in Vlaanderen. Meer nog: vijf van onze acht faculteiten telden in 2014 minstens één vrouw per drie ZAP’ers. Maar worden deze goede cijfers ook weerspiegeld in de bestuursorganen en commissies? Goed bestuur, dat is ook streven naar een vrouwenaandeel van minimaal 33%. Wat de evaluatie- en bevorderingscommissies in de faculteiten (EBC’s) betreft, lukt dit alvast aardig... Maar alleen maar méér vrouwen in het beleid is natuurlijk geen mirakeloplossing. Daaraan herinnerde ook professor Marieke van den Brink van de Radboud Universiteit Nijmegen tijdens een lezing over de impliciete gender bias in benoemingsprocedures. Het uitbannen van onbewuste vooroordelen en stereotypen in de academische wereld, is minstens zo belangrijk. Het genderactieplan houdt de druk op de ketel!

- ONDERWIJS

vanaf dit academiejaar de interuniversitaire

2014

2014

Master of Science in Maritime Science.

2004

2004

2014

10

og ge Ge le ra w wo oo o ar n ne ho n og bu le ite ra nar

Ho

nt

Ho of d

do ce

t en oc D

do

c

0 Po st

Nieuwe interuniversitaire, multidisciplinaire master-na-master Maritime Science Samen met de UGent organiseert de VUB

2004

2004

20

Pr ed 36

2014

2004

30

2014

2014

40

2004

50

oc

vrouwelijke voltijdse equivalenten in %

Genderactieplan 2004 vs 2014

Het programma beschouwt algemeen-technische, economisch-logistieke en juridische aspecten van de zeevaart en richt zich op studenten met een gevarieerde academische achtergrond. De wetenschappelijke maar praktijkgerichte opleiding heeft, net als het zeewezen zelf, een globale scope. Ze wordt dan ook ééntalig in het Engels gedoceerd.

Fors meer Engelstalige masters aan de faculteit WE

Nieuwe postgraduaatprogramma’s aan de Brussels Diplomatic Academy

Aan de faculteit Wetenschappen

opleidingen in de economische diplomatie. Studenten van de postgraduaatprogramma’s

en Bio-ingenieurswetenschappen

Economic Diplomacy, International Trade and Investment en het Flagship Programme in

kunnen studenten ondertussen tot

Economic Diplomacy and International Business krijgen daarbij de mogelijkheid om hun

corresponderende Engelstalige

studie te spreiden over maar liefst drie continenten: lessen vinden niet alleen plaats in

masterprogramma’s doorstromen

Brussel, maar ook in Shanghai en/of Washington D.C. Hierdoor verwerven ze niet alleen

na bachelors in de Biologie, Chemie,

een globale theoretische kennis, maar ervaren ze ook hoe economische diplomatie in elk

Computerwetenschappen, Geografie

van deze drie wereldhandelscentra concreet wordt ingekleurd.

en Fysica. Op de meeste van deze

www.brusselsdiplomaticacademy.eu

De Brussels Diplomatic Academy start vanaf dit academiejaar met drie nieuwe

bachelors volgen ook Nederlandstalige masters, maar dit zijn doorgaans geen één-op-éénvertalingen. In het algemeen focussen zij meer op onderwijs en minder op onderzoek

Studenten evalueren docenten

en het bedrijfsleven dan de Engelstalige programma’s. Daarnaast

Aan de hand van de Onderwijs-e-valuatie krijgen VUB-studenten elk jaar de mogelijkheid

kan je aan de faculteit WE nog

om hun docenten per opleidingsonderdeel te evalueren. Net zoals de vorige jaren blijkt dat

een hele hoop uitsluitend Engels-

VUB-studenten het onderwijs aan de universiteit sterk waarderen. De grote meerderheid van

en uitsluitend Nederlandstalige

de docenten (per opleidingsonderdeel per opleiding) kreeg een (zeer) goede beoordeling.

masteropleidingen volgen.

De evaluatie verloopt op basis van vier aspecten: hoorcolleges, studiemateriaal, werkvormen en examinering.

ZEER GOED

GOED

31%

56%

MIDDELMATIG

SLECHT

7%

3%

ZEER SLECHT

0%

NIET VAN TOEPASSING

3%

Onderwijs-e-valuatie 2013-2014 ONDERWIJS - 37

VUB2020: UNIVERSITEIT IN DE STEIGERS Het is een clichĂŠ maar daarom niet minder waar: de wereld verandert en verandert steeds

Ook het zwembad op campus Etterbeek

sneller. Als universiteit die met beide voeten in deze wereld staat en wil blijven staan,

wordt future proof. En dankzij nieuwe

verandert ook de VUB. In 2020 zullen haar campussen er daarom grondig anders uitzien.

leslokalen, studentenkoten en ruimtes

Klaar voor een wereld die niet snel zal ophouden met veranderen. En ook klaar voor onze

voor ontspanning en cultuur, kunnen we

toekomstige generaties studenten. Met het Learning and Innovation Center zullen zij zich

hen in groeiende getale even warm

geen bibliotheek- of studiefaciliteit kunnen inbeelden die niet te hunner beschikking staat.

blijven ontvangen. www.vub.ac.be/2020

VUB2020 raakt menig cultuur- en cafĂŠliefhebber in het nostalgische hart: het KultuurKaffee is niet meer. Maar niet getreurd: als een feniks zal het uit zijn as herrijzen. Het KK is dood, lang leve het KK!

38

- VUB2020

Zwembad Het zwembad op campus Etterbeek is al lang aan een brood­ nodige renovatie toe. Niet alleen (topsport)studenten en andere VUB’ers, maar ook buurtbewoners en nabijgelegen scholen staan hiervoor te springen. Dankzij een investering vanuit de Brusselse regering, komt er bovenop de al langer geplande update ook een upgrade: er zal ook een instructiebad worden gebouwd. Het spreekt voor zich dat het vernieuwde VUB-bad toonaangevend zal zijn op het vlak van duurzaamheid.

Gebouw XY Met niet minder dan 650 studentenkamers, 14 state of the art auditoria en leslokalen, vertrekken voor studentenverenigingen, een concertzaal, een expositieruimte en een herrezen KultuurKaffee, geeft gebouw XY een pracht van een antwoord aan de stijgende capaciteitsdruk op de VUB-faciliteiten. Zowel het ontwerp als de bouw geschiedt daarbij volgens de laatste stand der duurzame zaken.

650

studentenkamers

14

auditoria / leslokalen

Concertzaal

Expositie-

Expositieruimte ruimte

Concertzaal

Vertrekken Vertrekken voor studentenvoor studentenverenigingen verenigingen

Herrezen KultuurKaffee

Herrezen KultuurKaffee

VUB begint aan bouw nieuwe studentenkoten Dinsdag begint aan de Triomflaan de voorbereidende fase van de werken aan het Project XY. Dat project betekent 33.100 vierkante meter nieuwbouw op de VUB-campus met studentenwoningen, klaslokalen en een plaats voor cultuur en ontspanning. Tegen 2020 moeten ook het nieuwe zwembad en het eerste deel van de wetenschapscampus er staan. . .

VUB2020 - 39

Learning and Innovation Center Tussen de Pleinlaancampussen van de

Naast een klassieke boekenverzameling,

VUB en ULB rijst binnenkort, op initiatief

zal het ook multimediaruimtes, werkzones

van de Brussels University Alliance die

en opleidings- en vergadervertrekken

beide universiteiten verenigt, een Learning

huisvesten. Het wordt een inspirerende

and Innovation Center op. Dit centrum

ontmoetingsplaats voor studenten en on-

gaat uit van een ge誰ntegreerde visie op

derzoekers, waar de nieuwste doorbraken

kennisverwerving en -deling, waarmee het

in baanbrekende technologie zullen worden

het klassieke bibliotheekconcept opentrekt.

toegepast en onderzocht.

Kazernekoten Ook samen met de ULB start de VUB binnenkort met een proefproject in de vroegere rijkswachtkazernes aan de Generaal Jacqueslaan, recht tegenover campus Etterbeek.

Dit project omvat de inrichting van 150 moderne koten en de nodige studie- en recreatiemodaliteiten. En wordt een toonbeeld van duurzame bouw en gebruik. Zo zal er op de site bijvoorbeeld voedsel worden gekweekt in stedelijke serres. Na een positieve evaluatie zal het hele terrein worden omgebouwd tot een internationale universitaire wijk met ongeveer tweeduizend studentenkamers.

Tram 9 De VUB is misschien geen initiatiefnemer maar wel al jarenlang vragende partij: tram 9.

Dit is de langverwachte tramlijn tussen het UZ Brussel en metrostation Simonis. Aldus zal tram 9 de bereikbaarheid van de Brussels Health Campus sterk verbeteren. De aanleg van de lijn verloopt in verschillende fasen, waarbij de werfzone stapsgewijs opschuift en de verkeersstroom met elke stap anders wordt georganiseerd. In het najaar van 2018 zouden de drie kilometer nieuwe tramsporen er moeten liggen. my.vub.ac.be/mobiliteit/tram-9

40

- VUB2020

En wie betaalt dat allemaal?

Eind mei maakte de Brusselse regering bekend dat er fors ge誰nvesteerd wordt in drie bouwprojecten op campus Etterbeek. In totaal wordt er 23,1 miljoen euro vrijgemaakt voor de renovatie van het zwembad, de ICT-tak van het Learning and Innovation Center en het reconversieproefproject waarbij er in de vroegere rijkswachtkazernes aan de Generaal Jacqueslaan studentenkoten worden ingericht. Dit geld komt uit structuurfondsen die voor de helft door de Europese Unie en voor de helft door het Brussels Gewest worden gedragen.

Voor de eigenlijke ICT-infrastructuur van het Learning and Innovation Center, vond de Brussels University Alliance dan weer partners in Proximus en Huawei. Om de hoge ambities te realiseren, is er nood aan uitgebreide verbindingsmodaliteiten van allerlei slag, zoals de grensverleggende 5G-mobielenetwerktechnologie. En de VUB en ULB herbergen dan misschien wel de nodige theoretische en toegepaste kennis, wat de onderhouds- en gebruiksexpertise betreft, is de participatie van deze ambitieuze telecombedrijven van essentieel belang.

BUILDING THE FUTURE VUB2020

VUB2020 - 41

INTERNATIONAAL

Erasmus+-geld voor mobiliteit van en naar China en Cuba Het Erasmus+-programma, dat onder andere het Erasmus

doctoraatsstudenten en onderwijzers die naar Brussel afzakken.

Mundus-programma vervangt, voorziet in ondersteuning voor

In de omgekeerde richting is er in eerste instantie enkel financiële

mobiliteit van en naar niet-EU-landen. Vanaf academiejaar 2015-

ruggensteun voor doctorandi en onderwijzend personeel.

2016 is er Europees geld voor Chinese en Cubaanse bama’s,

Liever voetballen in Brussel dan

EU-CELAC-top strijkt neer op campus Etterbeek

Gentse haven bezoeken

In aanloop van de diplomatieke top tussen de EU en de CELAC (Comunidad de

den) toonde zich gisteren van zijn sportiefste

Estados Latinoamericanos y Caribeños) die in juni jongstleden in de Leopoldswijk plaatsvond, streken Europese en Latijns-Amerikaanse en Caribische staatshoofden en regeringsleiders twee dagen lang neer op campus Etterbeek voor een academische top. Deze breidde een vervolg aan de eerste samenkomst in zijn soort, die in 2013 in Santiago de Chile werd gehouden. De toen aangevatte zoektocht naar manieren om duurzame, substantiële en participatieve intercontinentale samenwerkingen te ontwikkelen tussen academische gemeenschappen, sociale middenvelden, private sectoren en regeringen, werd in Brussel verdergezet. De VUB voorzag niet alleen in de nodige faciliteiten, maar ook in de inhoudelijke voorbereiding van de top, waaraan academici en vertegenwoordigers uit 40 landen deelnamen.

42

- INTERNATIONAAL

De Boliviaanse president Evo Morales (midkant. In de sporthal van de Brusselse VUB hees hij zich in zijn voetbalplunje voor een partijtje zaalvoetbal tegen Boliviaanse expats in ons land. . .

De Tijd, 10 juni 2015

VUB haalt banden aan met Braziliaans universiteitennetwerk Eind 2014 ondertekenden rector Paul De Knop, vicerector

en samenwerken. Meer, want het academische verkeer tussen

Internationaal Beleid Jan Cornelis en professor Rosana

Brussel en Brazilië was al redelijk intens. In 2013 was de VUB er

Valéria de Sauza e Silva een samenwerkingsakkoord. Prof de

nog op academische missie, via de Science Without Borders- en

Souza e Silva is executive director van de Grupo Coimbra de

Erasmus Mundus-programma’s werden er al heel wat contacten

Universidades Brasileiras, een consortium dat 70 Braziliaanse

gecultiveerd en proffen zoals Mathieu Vinken (Farmacologie) en

universiteiten herbergt. Zowel op het vlak van onderwijs als

Philippe Humblé (Toegepaste Taalkunde) geven er al jaren les.

onderzoek zal de VUB meer met deze universiteiten uitwisselen

VUB OPENT CONFUCIUSINSTITUUT De VUB krijgt een China-EU Confuciusinstituut. Hiertoe werden op dinsdag 30 juni, tijdens een bezoek van de premier van de Volksrepubliek Li Kequiang aan België, de nodige handtekeningen geplaatst. Het Confuciusinstituut legt zich toe op onderwijs, onderzoek en dienstverlening. Zo zal het de bestaande VUB-China-expertise ondersteunen en aanvullen. Het Confuciusinstituut zal daarbij niet alleen interuniversitaire samenwerking stimuleren, maar ook banden aanhalen tussen de academische wereld, de overheid en het bedrijfsleven, in zowel Europa als China. Als VUB-instelling zal het Confuciusinstituut daarbij uiteraard onderhevig zijn aan het principe van Vrij Onderzoek. Het instituut plaatst zich daarmee in de traditie van de historische Verlichting: verschillende verlichters, van Leibniz tot Voltaire, liepen hoog op met de Chinese wijze uit de zesde eeuw voor Christus. www.chinanetworkvub.eu

INTERNATIONAAL - 43

STUDENTEN Studenten- en stuvoraadfakkels van Hooft naar Hufkens

Koortsachtigheid van de bovenste plank: het Vrije Podium van start

De studentenraad wordt vanaf dit

Het afgelopen academiejaar ging het Vrije

academiejaar in een enigszins nieuw jasje

Podium van start, een studenteninitiatief

gestoken. Naast de facultair verkozenen,

dat, zowel letterlijke als figuurlijke, podia

werden er in maart slechts vier studenten

biedt aan iedereen die iets creatiefs wil

uit een universiteitsbrede kieskring gekozen.

brengen of doen. Dus niet alleen toneel,

Vanaf dit jaar verder slechts één vicevoorzitter

maar ook improv, standup of andere

(in de plaats van twee).Tegelijkertijd worden

comedy, revues, en eigenlijk wat je ook

de bevoegdheden van de studentenraad

Michael Spronck en Isabeau Hufkens

maar bedenken kan, is welkom op het

uitgebreid: hij duidt nu ook de studentenvertegenwoordigers in interne organen aan (vanaf

Vrije Podium. Voor hun eerste productie,

dit academiejaar ook in de faculteitsraad en het faculteitsbestuur). Jonathan Hooft, die

DNA & Andere Verhalen, ontving de groep

de studenten- en stuvoraden vorig academiejaar voorzat, wordt opgevolgd door Isabeau

financiële steun van de Studentenraad.

Hufkens. Vicevoorzitter wordt Michael Spronck. studentenraad.vub.ac.be

www.hetvrijepodium.be

Brussels university becomes first commercial kitchen to serve up insect-based food Students will eat anything these days - or at least in Brussels, Belgium, where one university has started serving insect-based food in its canteen, making it the first commercial kitchen in the country to offer such exotic cuisine.

Diners can expect to feast on buffalo worm burgers and worm nuggets - the latter was introduced after the burgers proved popular. The tasty critter dishes were introduced in October and are set to remain a staple on the menu, and they will be served every two to three weeks. [...]

According to a report from the UN’s Food and Agricultural Organization, insects are a good source of protein and “are healthy, nutritious alternatives to mainstream staples such as chicken, pork, beef and even fish”. There are also environmental benefits, with insects releasing less greenhouse gases than livestock and rearing insect produce does not require clearing land.

The Independent, 5 november 2014

De introductie van de VUB-wormburger werd ook door de internationale pers gesmaakt.

44

- STUDENTEN

Saint-Vé opnieuw veiliger Gisteren trokken Brusselse studenten samen met de praalwagens opnieuw door de binnenstad voor de jaarlijkse optocht Saint-Vé. Die staat dit jaar in het teken van de oorlog. Ook de veiligheidsmaatregelen werden dit jaar terug verscherpt. Drie jaar geleden viel er tijdens de stoet een dode. [...] Het thema van de optocht was dit jaar ‘Wereldwijde oorlog, Geen wereldoorlog?’ De studenten willen iedereen erop attent maken dat in het jaar waarin België de Eerste Wereldoorlog herdenkt er wereldwijd nog veel oorlogen zijn.

Het Laatste Nieuws, 21 november 2014

VUB BlueAssist mee Op initiatief van agogiekstudente

Reeds vier VUB-topsporters naar Rio 2016

Dorien Dockx en met de ruggensteun van

Op het moment van schrijven, telt de VUB reeds vier topsportstudenten die een

rector De Knop, nodigde BlueAssist de

kwalificatie voor de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro wisten af te

VUB-gemeenschap in november uit om

dwingen. Zij zijn vlinderslagspecialist Louis Croenen (Lichamelijke Opvoeding en

blijk te geven van haar behulpzaamheid.

Bewegingswetenschappen) en de VUB’ers van de nationale hockeyploeg, de Red

BlueAssist is een hulpmiddel dat houvast

Lions Loïck Luypaert (Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen),

biedt aan mensen die moeite hebben met

Florent Van Aubel

het stellen van eenvoudige hulpvragen,

(Communicatiewetenschappen)

zoals bijvoorbeeld personen met een

en Amaury Keusters

verstandelijke beperking, beginnende

(Postgraduaat Sport-

dementie of een taalachterstand.

management). Maar zij waren absoluut niet de enige

www.blueassist.eu

kanshebbers – en er is nog maar een fractie van de tickets uitgedeeld...

STUDENTEN - 45

ALUMNI Alumnus Yves Van Ingelgem is ‘Innovator of the Year’ Chemie- en materiaalingenieur Yves Van Ingelgem werd in mei door het prestigieuze MIT Technology Review uitgeroepen tot Belgische Innovator of the Year. Na zijn studies aan de faculteit Ingenieurswetenschappen, richtte Yves, onder de vleugels van het VUB-incubatiecentrum ICAB, het bedrijf Zensor op. Zensor specialiseert zich in de ontwikkeling van erg gevoelige industriële sensoren.

Stokpaardje zijn de sensoren die vroegtijdig corrosie vaststellen, waarvan de meerwaarde vandaag vooral wordt gedemonstreerd bij offshore windturbines. Lang voordat traditionele methodes hier lucht van krijgen, signaleert Yves’ technologie mogelijke problemen. Terwijl de gevolgen van het structurele inbeuken van wind en zeewater op deze turbines vroeger handmatig moesten worden gecontroleerd, doen Zensor-sensoren dat constant en op basis van de reële toestand. Hierdoor wordt windenergie productiever en goedkoper. En dat is dus ook MIT Technology Review niet ontgaan.

(TIJDELIJKE) SLUITING KK BRENGT MASSA VOLK OP DE BEEN Het KultuurKaffee, ons allen welbekend en -bemind, ligt plat. Dat werd op 24 januari gevierd met een spetterend afscheidsfeest. In afwachting van zijn fysieke herrijzenis op campus Etterbeek, leidt het KK momenteel een nomadisch bestaan. Onder de noemer BANG! besprenkelt het de Brusselse kaart met cultuur.

46

- ALUMNI

Twijfelen mag “Ik heb vooral geleerd dat twijfelen mag. Vragen stellen, onderzoeken, een open blik behouden, dat vind ik bijzonder waardevol. Onderwijs moet mensen leren dat twijfelen toegestaan is, dat vragen stellen tot vooruitgang leidt. Het belang van het Vrij Onderzoek heb ik dus heel sterk meegekregen.” In het nulnummer van het nieuwe VUB-magazine Henri vroeg Fran, student aan de Specifieke Lerarenopleiding, Raymonda Verdyck, CEO van het GO!, wat ze nog meedraagt van haar opleiding aan de VUB. “Het is tof om te horen dat het DNA van de VUB hetzelfde gebleven is,” voegt Raymonda daaraan toe. “De vorming en opleiding die ik heb gekregen, koester ik tot vandaag. Ik hoop, Fran, dat je dat over 40 jaar ook mag zeggen. En ook dat de VUB tegen dan haar kernwaarden nog steeds behouden heeft.”

Bij alles wat je hoort of ziet, moet je vraagtekens plaatsen “Ik kreeg ooit een onvoldoende

Studenten halen band aan met alumni

omdat ik dingen zei die ingingen

Afgelopen winter organiseerde de

tegen de theorieën van de prof, maar

VUB Foundation voor het eerst

de algemene sfeer op de universiteit

een Telethon. In navolging van

moedigde ons wel aan om niet

buitenlandse voorbeelden, belden

alles zomaar te aanvaarden. En

studenten alumni op. Dit om de

daar heb ik later mijn voordeel mee

band tussen afgestudeerden

gedaan,” zegt Stefan Blommaert.

en hun alma mater niet te

“Als journalist kan je niet anders dan

laten verwateren. Daarnaast

kritisch zijn. Bij alles wat je hoort of

wilde Foundation enkele

ziet, moet je vraagtekens plaatsen.

geldinzamelideeën toetsen aan

Geschiedenisstudenten zijn daar

hun oordeel.

met vakken als Historische Kritiek dubbel in gedrild.”

ALUMNI - 47

BEKNOPTE RESULTATENREKENING VAN HET BOEKJAAR 2014 BOEKJAAR 2014 BOEKJAAR 2013 Bedrijfsopbrengsten (+)

232.657.745,38

222.362.331,97

209.357.407,93

215.956.394,38

110.139.716,30

101.928.034,35

A.2. Overheidsbijdrage fundamenteel basisonderzoek (2de geldstroom)

29.812.680,17

29.180.810,80

A.3. Overheidsbijdragen toegepast wetenschappelijk onderzoek (3de geldstroom)

37.421.682,82

42.141.712,16

A.4. Contractonderzoek met de privé - sector en wet. dienstverlening (4de geldstroom)

10.558.331,46

22.722.936,61

A.5. Andere opbrengsten verbonden aan onderwijs, onderzoek en dienstverlening

21.424.997,18

19.982.900,46

5.120.456,31

-11.224.883,62

A. Opbrengsten verbonden aan onderwijs, onderzoek en dienstverlening A.1. Overheidstoelagen en subsidies - basisfinanciering (1ste geldstroom)

B. Waardewijziging projecten in uitvoering C. Geproduceerde vaste activa D. Giften, schenkingen en legaten E. Andere bedrijfsopbrengsten Bedrijfskosten (-) A. Aankoop goederen B. Diensten en diverse goederen C. Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen (toelichting XI, A2) D. Afschrijvingen en waardeverminderingen op oprichtingskosten, op IVA en MVA E. Waardeverminderingen op voorraden en handelsvorderingen

0,00 1.512.956,29

16.274.927,36

16.117.864,92

222.696.533,72

220.586.803,04

3.956.754,38

5.791.363,80

54.415.108,68

54.228.521,08

150.816.376,52

143.878.387,13

13.766.055,51

13.316.409,79

4.768,43

-63.344,63

F. Voorzieningen voor risico’s en kosten

-1.739.000,00

761.250,00

G. Andere bedrijfskosten

1.476.470,20

2.674.215,87

Bedrijfsoverschot (bedrijfstekort)

9.961.211,66

1.775.528,93

Financiële opbrengsten (+)

7.286.969,74

9.728.300,42

Financiële kosten (-)

2.384.459,52

1.804.899,73

14.863.721,88

9.698.929,62

43.448,71

195.215,74

Overschot (tekort) uit de gewone activiteiten Uitzonderlijke opbrengsten (+) Uitzonderlijke kosten (-) Overschot (tekort) van het boekjaar

48

0,00 1.904.953,78

- RESULTATENREKENING

75.223,58

161.654,66

14.831.947,01

9.732.490,70

BEKNOPTE BALANS VAN DE VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL 31-12-2014

31-12-2013

263.981.779,93

267.516.162,22

0,00

0,00

337.710,82

407.397,82

262.025.651,33

264.254.984,16

ACTIVA Vaste activa I.

Oprichtingskosten

II.

Immateriële vaste activa

III.

Materiële vaste activa

IV.

Financiële vaste activa

Vlottende activa

1.618.417,78

2.853.780,24

288.511.507,42

277.487.028,46

2.337.917,91

2.225.429,10

717.216,71

645.597,05

V.

Vorderingen op meer dan een jaar

VI.

Voorraden en projecten in uitvoering

VII.

Vorderingen op ten hoogste een jaar

40.183.117,80

31.306.615,12

VIII.

Geldbeleggingen

195.141.934,58

195.087.660,63

IX.

Liquide middelen

45.851.627,14

44.355.164,71

X.

Overlopende rekeningen

4.279.693,28

3.866.561,85

552.493.287,35

545.003.190,68

Totaal

PASSIVA

31-12-2014

Eigen vermogen

31-12-2013

425.484.190,31

412.355.320,54

1.187.031,26

1.187.031,26

0,00

1.361.689,01

382.538.443,47

363.937.748,69

I.

Gevormd vermogen

III.

Herwaarderingsmeerwaarden

IV.

Aangelegde fondsen

V.

Overgedragen overschot (tekort)

27.671.456,93

31.440.198,70

VI.

Kapitaalsubsidies

14.087.258,65

14.428.652,88

4.600.000,00

6.339.000,00

122.409.097,04

126.308.870,14

Voorzieningen Schulden VIII.

Schulden op meer dan een jaar

22.689.370,18

24.153.655,93

IX.

Schulden op ten hoogste een jaar

73.818.122,91

78.014.422,68

X.

Overlopende rekeningen

25.901.603,95

24.140.791,53

552.493.287,35

545.003.190,68

Totaal

BEKNOPTE BALANS - 49

NIEUWE STRUCTUUR VOOR DE UNIVERSITEIT Voor de VUB is het realiseren van een efficiënte, slagkrachtige en goedbestuurde organisatie een belangrijke strategische doelstelling. Daarom heeft de universiteit een nieuwe governance-structuur gekregen. Deze gaat in het academiejaar 2015-2016 van start.

De nieuwe structuur omvat minder bestuursorganen en een afgeslankte Raad van Bestuur.

Voortaan zijn dit de belangrijkste bestuursorganen: • Inrichtingsorgaan: Universiteitsraad • Bestuursorgaan: Raad van Bestuur met nog 10 effectieve leden • Academisch advies-en beslissingsorgaan: Academische Raad • Uitvoerend orgaan: Directiecomité Bij de nieuwe structuur hoort eveneens het nieuwe vicerectoraat Innovatie- en valorisatiebeleid.

Ook de rectorverkiezingen verlopen voortaan anders. Nieuw is onder meer dat de studenten de rector van de universiteit rechtstreeks mee verkiezen. Dat zal de eerste keer het geval zijn in het voorjaar van 2016.

50

- NIEUWE STRUCTUUR VOOR DE UNIVERSITEIT

“Als rector heb je vooral een sterk team nodig �

Een sterk team in 2015-2016 Eddy Van Gelder

Els Consuegra

Patrick De Baetselier

Voorzitter Raad van Bestuur

Ondervoorzitter Raad van Bestuur

Vicerector Onderzoeksbeleid

Yvette Michotte

Jan Cornelis

Viviane Jonckers

Hugo Thienpont

Vicerector Onderwijsbeleid

Vicerector Internationaal beleid

Vicerector Studentenbeleid

Vicerector Innovatieen valorisatiebeleid

EEN STERK TEAM IN 2015-2016 - 51

GESCHIEDENIS 181 jaar vrijheid van denken en onderzoek in Brussel De Vrije Universiteit Brussel is ontstaan uit de Université Libre de Bruxelles (ULB). Deze werd, in eerste instantie als Université Libre de Belgique, gesticht in 1834 door Pierre-Théodore Verhaegen, een liberale Brusselse advocaat. Verhaegen wil een universiteit onafhankelijk van kerk en staat, een plek waar academische vrijheid werkelijk heerst.

In de tweede helft van de negentiende eeuw wordt op de ULB de Vlaamse studentenkring Geen Taal, Geen Vrijheid opgericht. Deze eist onder meer een leergang in de Nederlandse Rechtstaal. In 1935 worden de doctoraatsjaren in de Rechten uiteindelijk verdubbeld. In 1963 kunnen studenten in vrijwel alle faculteiten Nederlandstalige cursussen volgen.

1969-2015 In het academiejaar 1969-1970 start de autonome Vrije Universiteit Brussel. De splitsing in een Nederlands- en Franstalige universiteit wordt met de wet van 28 mei 1970 definitief een juridische, administratieve en wetenschappelijke realiteit. De nieuwe VUB bouwt in de jaren 70 een gloednieuwe campus op de grens tussen Etterbeek en Elsene en een medische campus, met toonaangevend universitair ziekenhuis, in Jette. De universiteit groeit in sneltempo en verwerft al snel een prominente plaats in de nationale en internationale academische wereld.

De rectoren van de Vrije Universiteit Brussel Aloïs Gerlo 1969 - 1974

Jean Renneboog 1990 - 1991

Roger Van Geen 1974 - 1978

Robert Dejaegere 1991 - 1994

Bart De Schutter 1978 - 1982

Els Witte 1994 - 2000

Oscar Steenhaut 1982 - 1986

Ben van Camp 2000 - 2008

Sylvain Loccufier 1986 - 1990

Paul De Knop 2008 - 2016

52

- GESCHIEDENIS

Centrum voor Academische en Vrijzinnige Archieven erkend als culturele archiefinstelling Het Centrum voor Academische en Vrijzinnige Archieven, CAVA voor de vrienden, draagt sinds het afgelopen academiejaar het kwaliteitslabel ‘erkende culturele archiefinstelling’.

Hiermee onderschrijft de Vlaamse regering de professionaliteit van dit verbond tussen het VUB-universiteitsarchief en het Centrum voor Vrijzinnig Humanistisch Erfgoed vzw.

CAVA huisvest een steeds groeiende schat aan historische parels met betrekking tot het vrijzinnig humanisme in het algemeen en onze alma mater in het bijzonder. De collecties vullen elkaar schitterend aan, wat een hele hoop nieuwe onderzoeksmogelijkheden opent.

En toont dat de VUB en vrijzinnigheid onlosmakelijk verbonden zijn.

Het afgelopen jaar organiseerde CAVA verhaalavonden over de wortels van de Vlaamse vrijzinnigheid en Brusselse studentikoziteit. Het hield ook een studiedag over de omgang met mondelinge bronnen en werkte mee aan diverse tentoonstellingen. Het centrum bekleedt een unieke positie in Vlaanderen en Brussel – en speelt deze troef graag uit door met andere archiefinstellingen samen te werken in verschillende projecten.

Check de collectie op cavavub.be en bekijk de eigenlijke stukken, liefst op afspraak, in lokaal B0.33 op campus Etterbeek.

ERKEND CULTUREEL ARCHIEF - 53

VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL CAMPUS ETTERBEEK

UZ BRUSSEL

Pleinlaan 2

Laarbeeklaan 101

1050 Brussel

1090 Brussel

02 629 21 11

02 477 41 11

www.vub.ac.be

info@uzbrussel.be www.uzbrussel.be

INFOPUNT STUDENTEN 02 629 20 10

UNIVERSITAIRE ASSOCIATIE BRUSSEL

info@vub.ac.be

Antoine Dansaertstraat 70

Gebouw D1.02

1000 Brussel

BRUSSELS HEALTH CAMPUS Laarbeeklaan 103 1090 Brussel

02 507 14 32 associatie@vub.ac.be www.universitaireassociatiebrussel.be

02 477 41 02

VESALIUS COLLEGE CAMPUS KAAI Nijverheidskaai 170 1070 Brussel 02 520 18 10

54

- ADRESSEN

Pleinlaan 5 1050 Brussel 02 614 81 70 vesalius@vub.ac.be www.vesalius.edu

Verantwoordelijke uitgever Prof. dr. Paul De Knop Rector Vrije Universiteit Brussel

Realisatie Vrije Universiteit Brussel Dienst Marketing en Communicatie Pleinlaan 9 1050 Brussel 02 629 12 98 marcom@vub.ac.be

Foto’s Yann Bertrand

David Plas

Greet De Gendt

Jan Puttevils

Tineke D’haese

John Stapels

Opmaak Keppens Design & Communication Wil je op de hoogte blijven van alles wat er aan de Vrije Universiteit Brussel gebeurt?

Abonneer je dan gratis op onze elektronische nieuwsbrief door een e-mail te sturen naar marcom@vub.ac.be. Bezoek ook ons online communicatieplatform www.vubtoday.be .

COLOFON - 55

vub.ac.be