Beste bockbierliefhebsters en bockbierliefhebbers, Voor de achtste maal vindt Vriendenbock plaats. Een bockbierfestival dat inmiddels bewezen heeft een blijvertje te zijn. De zeven voorgaande edities waren allen succesvol, waar ieder jaar een stijging in bezoekers viel te noteren. Dit jaar bleek al snel dat de vraag naar kaarten groter is, dan Vriendenbock kan bieden, waarbij de vrijdag en zaterdag twee weken voor aanvang volledig uitverkocht waren. Dat succes hebben we mede aan jou als vriend van Vriendenbock te danken. Maar wij hebben meer aan jou te danken. Als je omhoog kijkt in de Grote Sint Laurenskerk, dan zie je gerestaureerde gewelfschotels, die weer stralen zoals ooit bedoeld is geweest. Dit jaar, van vrijdag 3 november tot en met zondag 5 november zijn er maar liefst 51 bockbieren te proeven (of drinken) en diverse gerechten en hapjes bij de deelnemende bedrijven. Het bestuur van de Stichting Vrienden van de Grote Sint-Laurenskerk heet je dan ook van harte welkom bij de 8e editie van Vriendenbock. De ‘Vriendenstichting’ zet zich in om onze Grote Sint-Laurenskerk de ‘huiskamer van Alkmaar’ te laten zijn. Dé ontmoetingsplaats voor en van alle Alkmaarders en buitenpoorters, een plek waar het goed toeven is. De Vriendenstichting is dan ook nauw betrokken geweest bij de intensieve restauratie van het gebouw, die in 1996 werd voltooid. Maar een monument als onze Grote Kerk blijft altijd onderhoud vragen en de ‘Vriendenstichting’ zet zich nog altijd in om gelden bijeen te brengen om restauraties mogelijk te maken en verbeteringen aan te brengen. Met je komst naar Vriendenbock steun je ook nog eens direct een goed doel; bockbier drinken om restauraties mogelijk te maken. Het is om deze reden niet toegestaan om eigen etenswaren mee de kerk in te nemen en deze te nuttigen tijdens het festival. Vrienden zijn belangrijk voor het behoud van de kerk. Word lid van onze Vriendenstichting en profiteer van leuke kortingen. Via onze website kan je je eenvoudig aanmelden. Frank Kuijper voorzitter Stichting Vrienden Grote Sint Laurenskerk Internet: Facebook: Facebook:
www.vriendengrotesintlaurenskerk.nl www.facebook.com/vriendenbock www.facebook.com/grotekerk
Herfstbock drinken in de kerk Wat is herfstbock? Op die vraag is een kort en een lang antwoord. Voor wie echt dorst heeft, eerst maar het korte antwoord: herfstbock is een donker najaarsbier met een bitterzoete smaak en het aroma van karamel. Proost! Het lange antwoord begint met wat nuanceringen van het korte. Want niet álle herfstbocken zijn donker, blonde bock bestaat ook. Bitterzoet zijn ze ook niet allemaal, sommige bocken zijn echt uitgesproken zoet, terwijl andere veel meer bittere aroma’s hebben en weer andere zijn eerder kruidig. Karamel? Niet in elke bock zul je dat proeven. Maar dat is eigenlijk net de lol ervan, er bestaat weliswaar een typische bocksmaak (bitterzoet, karamel), onze brouwers kunnen daar mee spelen zoveel als ze willen. De geschiedenis geeft ze altijd gelijk.
De eerste bockjes Het bockbier komt uit Einbeck, maar het werd voor het eerst Bock genoemd in Beieren. Einbeck ligt in het noorden van Duitsland, aan de rand van het Harzgebergte. In de middeleeuwen was het al een welvarend stadje, waar volop bier gebrouwen werd. Bier was toen nog echt een lokaal product, zelden werd het verhandeld – toch zou juist Einbeck z’n bier gaan verhandelen en daarmee het Einbecker bier beroemd maken. Er werd bier gebrouwen met relatief veel alcohol, houdbaar gemaakt met hop: dat was toen vooruitstrevend, hop was nog helemaal niet algemeen en bier was doorgaans nog vrij licht. Het bier dat vanuit Einbeck de Duitse streken veroverde was dus echt een nieuwigheid. Een voorbeeld om te volgen… Ook in Beieren raakte men over dat Einbecker bier niet uitgepraat.
Ontronding Bier en taal zijn twee verschillende zaken, maar soms ontkom je niet aan wat taalkunde. Door Duitsland loopt vanouds een belangrijke dialectgrens die wordt bepaald door „ontronding”. Ontronding is de neiging om klanken die met getuite lippen uitgesproken moeten worden, met vlakke mond te articuleren. Doe het maar eens na: wie „keuken” zegt met z’n lippen vlak, die zegt „keken”. Een Westfries zegt tegen z’n dorp wel „durrep”, maar iemand uit Egmond aan Zee tuit dan z’n lippen niet en zegt… „derrep”. Ontronding hoort bij het Derpers, het dialect van Egmond, maar het hoort ook bij een grote groep Duitse dialecten in het midden en zuiden van het land. Ook in Beieren zegt men daarom niet „Löffel” tegen een lepel, maar „Leffe”. Dat zou ook z’n weerslag hebben op de naam van ons herfstbier.
Einbeck = Ein Bock In Beieren dacht men dat „Einbecker” eigenlijk gelezen moest worden als „Einböcker” – in de plaatselijke dialecten spreek je dat hetzelfde uit. „Einböcker” is dan voor het Duitse taalgevoel een afleiding van „Einbock”. Men dacht dus dat het bier dat men dronk „Einbock” heette. Een misverstand – maar het zou de naam van de stijl worden. Een volgend misverstand was de gedachte dat „Ein-” een lidwoord was en zo kwam de mensheid aan „ein Bock”, in het Nederlands: een bock.
Van bovengist naar ondergist In Einbeck werd bier gebrouwen volgens een methode die in Nederland, België en Engeland nog steeds heel gewoon is. Nadat de granen, de hop en het water tot een wat broodachtige drank geworden zijn, wordt gist toegelaten en gist zorgt ervoor dat de graansuikers worden omgezet in alcohol. Gist doet z’n werk het liefst op kamertemperatuur, dan gaat het allemaal razendsnel en komt het gist pruttelend bovendrijven. Vergisting op kamertemperatuur heet daarom „bovengisting”. In Beieren is in de loop der tijd een andere methode ontwikkeld, waarbij de vergisting plaatsvindt bij koude temperaturen. De ijskoude Beierse winters maakten dit mogelijk. Bij een graad of vijf gaat het weliswaar langzamer, je hebt als brouwer ook meer controle over je product. Het gist komt niet bovendrijven, maar zinkt naar de bodem van de kuip: ondergist. Het Einbecker bier zou in Beieren nagebrouwen worden. Een zwaar bier, met lekker veel graan – dat wilde men wel. Maar men brouwde het wel ondergistend, naar goed Beiers gebruik. Dat leverde bockbieren op met een soepele smaak, zonder al te veel fruitige tonen. Je kunt dat het hele jaar door brouwen, maar voor veel brouwerijen was het zware bier een paradepaardje, dat ze bijvoorbeeld in de winter presenteerden, of juist in het najaar bij de oogstfeesten.
De bock los in Nederland Het verhaal van Bockbier is een heel Duits verhaal, zo op het oog. Maar dat is eigenlijk vooral een taalkundige kwestie: wat we nu bockbier noemen, heeft een Duitse geschiedenis, ja – maar bier in Einbecker stijl brouwen we in Nederland al heel lang. Sterker, wat men in de middeleeuwen in Einbeck deed, dat deed men toen ook al in de Hollandse steden: bovengistend bier brouwen met hop en een tikje meer alcohol. Ook hier was men al vroeg geïnteresseerd in export. Een Hollander uit de zestiende eeuw zou het Einbecker bier vast niet heel apart gevonden hebben, het smaakte als wat men hier toen ook brouwde. Dat lag anders met het Beierse bier. Ondergisting kende men in Nederland niet, pas in de 19e eeuw kwam dat hier in de mode. Door verbeterde koeltechnieken was het mogelijk het hele jaar door zo te brouwen. De Alkmaarse brouwer Johannes Wahlen schreef al dat ondergist eigenlijk z’n ideaal was, al bleef hij uit gewoonte nog bovengistend brouwen. Wie kon, stapte over. Zo werd pils gemeengoed, het zou het traditionele bier verdringen.
Bockbier werd in Nederland geïntroduceerd als een lekkernij uit Beieren: ondergistend, soepel bier met een redelijk hoog alcoholpercentage en een karamelzoetje. Het smaakte strakker, „moderner” dan het traditionele Nederlandse bruine bier, dat veel meer op het echte Einbecker geleken moet hebben. Het was iets nieuws – en we vonden het heerlijk.
Bock terug naar z’n roots Vanaf de jaren 80 veranderde er heel veel in bierland Nederland. Bovengistende bieren kwamen weer in de mode, al duurde het nog wel tot begin deze eeuw voor het hek echt van de dam was. Tegenwoordig brouwen bijna alle Nederlandse brouwers een bovengistend bockbier. Dat betekent dat je in het bier weer fruitige en kruidige aroma’s van gist proeft, zoals we die ook kennen uit de klassieke Belgische bieren. De bock is terug bij z’n roots: het wordt gebrouwen volgens de methode die men ooit in Einbeck ook volgde. In Einbeck zelf is het omgekeerd: daar brouwen ze nog wel bockbier, maar in Beierse stijl, dus ondergistend. Een aantal kleine brouwers grijpt ook terug op het Beierse ideale bier, dus je zult op ons festival nog aardig wat ondergistende bockbieren kunnen proeven. Zo kun je hier heel die lange Bockgeschiedenis herbeleven. En als je nou een Derper tegenkomt: ook die taalkunde.
Bockbier proeven Hoe proef je bockbier? Bij Vriendenbock vinden we dat iedereen dat op z’n eigen manier mag doen, maar we denken wel dat het op z’n lekkerst is als je er een beetje tijd voor neemt. Proeven doe je met heel je mond en ook met je neus. Ruik maar eens aan het bier, of ruik twee keer: één keer met je mond open en één keer met je mond dicht. Zelfs dat maakt al verschil. Laat het bier gerust een beetje opwarmen in je glas, ook dan komen er weer andere aroma’s vrij. Genieten!
Bock: de typische smaken We stelden bockbier al aan je voor als een bitterzoet bier met een aroma van karamel. Die gebrande smaak is in de ene bock sterker aanwezig dan in de andere. Als je aan je bier ruikt, zul je vaak wat fruitige smaken herkennen, die komen van het gist. De typische bitterheid komt van de hop. De belangrijkste smaakmaker in bockbier is wel de mout, het biergraan: het is zoetig en vol, het doet denken aan brood en koek, als het gebrand is (en dat is het in herfstbock) doet het ook denken aan koffie en chocola. Associeer er vooral op los, dat is het leuke van proeven. Denk je aan aardbeien? Aan zoete pruimen? Aan Apfelstrudel? Het kan allemaal, dus spreek het vooral uit. Of schrijf het op...
Untappd Misschien heb je ’m al jaren op je telefoon staan: de app Untappd. Voor wie Untappd nog niet heeft: het is een app waarin je kunt noteren welk bier je drinkt en hoe lekker je het vindt. Altijd handig, zeker op een bierfestival. Je kunt ook een foto van je biertje maken. Wij hebben alvast voor een schitterend decor gezorgd... Hopelijk stroomt Untappd tijdens Vriendenbock dan ook vol met mooie plaatjes van lekker bier en van veel gezelligheid!
Onze schenkers Wie bedient je tijdens Vriendenbock? Wel, echte liefhebbers uit de Alkmaarse horeca! Je kent ze vast wel van je eigen kroegentochten door Alkmaar, maar we stellen ze toch met trots aan je voor. Zij maken van ons festival een echt Alkmaars feest.
Proeflokaal de Boom Onder het Nationaal Biermuseum De Boom, in de oude kelder van de brouwerij, bevindt zich proeflokaal De Boom, het oudste en beroemdste speciaalbiercafé van Alkmaar. Hier kun je normaal uit zoveel stijlen kiezen, dat het je duizelt, maar vandaag specialiseert De Boom zich in bockbier. Dat is het team van Ed en Mylène wel toevertrouwd, want in oktober organiseerden ze nog zelf ’n bockbierfestival.
The Scrapyard Ook dit jaar is bierliefhebber en bierondernemer Rick’s weer aanwezig op ons festival met The Scrapyard. Rick was al bij de eerste editie van Vriendenbock betrokken als bierregisseur, zonder hem had het festival niet kunnen uitgroeien wat het nu is. Tijdens dit festival richt Rick al z’n aandacht op de bijzondere bockbieren die hij heeft meegebracht.
De Koning eten&drinken De Koning is een gezellig café, met een groot zonnig terras op de Platte Stenenbrug, waar niet alleen bier geschonken wordt, maar waar ook heerlijk wordt gekookt. Verleidelijke vlees- en visgerechten bereid in de op hout gestookte oven met daarnaast een vol glas bier, genoeg reden om ook jezelf ’ns Koning te voelen, toch?
Grandcafé De Kleine Waarheid & café ‘t Hartje Het zusje van Café ’t Hartje is inmiddels opgegroeid tot een mooie jongedame, waar de gezellige ambiance, de vriendelijke bediening en het goede eten voor een eerlijke prijs breed gewaardeerd wordt. Dit jaar staan broer en zus gezamenlijk op het Vriendenbock met maar liefst keuze uit zes bockbieren van tap.
Brouwerij Astronaut a.k.a. Kleine Brouwerij In 2021 was Kleine Brouwerij voor de eerste maal aanwezig op Vriendenbock. Kwamen zij vorig jaar met hun eigen ‘In Space’ bockbier naar Vriendenbock, dit jaar tappen ze uit een ander vaatje! Het team achter Kleine Brouwerij is namelijk Brouwerij Astronaut, dat het eigen ‘Pasto Tides’ uit de tap de glazen vult.
Café Bruintje De naam verraadt al dat dit een echt bruin café is, waar je voor grote en kleine glaasjes terecht kunt – de selectie jenever en gin is er uitgebreid. Bockbier hoort er bij Bruintje ook helemaal bij, zo kun je deze herfst weer genieten van diverse lokale bockbieren van de tap.
Freundesbock Een paar bevriende liefhebbers van bockbieren laat als Freundesbock een heerlijke variatie aan bockbieren naar Alkmaar komen. Oorspronkelijk waren dat Duitse bieren, vandaar de naam, maar inmiddels kunnen die extra bockjes overal vandaan komen. Zolang wij ze maar geweldig vinden…
Slijterij de Laat Slijterij de Laat heeft een lang verleden als deelnemer aan Vriendenbock, tot en met de 7e editie onder de naam Proeflokaal De Kleine Deugniet. Nu, tijdens de achtste editie als Slijterij de Laat, het plaats waar bierliefhebbers uit een zeer uitgebreid assortiment aan bockbieren kan kiezen, net als op Vriendenbock!
Fonduerestaurant De Fransman Nieuw op Vriendenbock is het Fondue-restaurant De Fransman, die dit jaar het stokje overnemen van Granada Food&Wine. De Fransman, gelegen aan de idyllische Mient in hartje Alkmaar, vlakbij de Waagtoren, brengt een aantal van haar specialiteiten naar Vriendenbock. Goed met bockbier te combineren gerechten, sommige zelfs, waar bockbier als ingrediënt wordt gebruikt. Laat je verrassen!
Italiaans Restaurant Vito Aan de gezellige binnenhaven van de Turfmarkt, met een fraai uitzicht op zowel het Noord-Hollands Kanaal als de gezellige binnenstad van Alkmaar, treffen we Italiaans Restaurant Vito aan. Vito is een graag geziene gast op culinaire feestjes. Voor de achtste maal neemt Vito deel aan Vriendenbock! Op Vriendenbock met keuze uit diverse Italiaanse lekkernijen – van Olive Nocellara en een bruschette pomodori tot Arancini en diverse pizza’s. Goed te combineren met bockbier.
Bierlijst Welke bieren kun je proeven op Vriendenbock? De liefhebbers achter de taps kunnen je dat vertellen, maar in dit boekje vind je ze ook allemaal. Korte smaakomschrijvingen geven je een idee van wat je kunt verwachten van je biertje. Uiteraard is smaak altijd persoonlijk. We horen en lezen graag hoe je de bieren zélf ervaren hebt!
Proeflokaal De Boom Leegwater Opperbock – 6,3% Soepel bokbier uit De Rijp met een rijk moutpalet (gerst, rogge, tarwe), waardoor het bier extra zacht en een tikje droppig is geworden. Achouffe – Chouffe 666 – 6,6% In België is bokbier niet zo bekend, maar speciaal voor de Nederlandse markt brouwen de Belgen een paar echte klassiekers, waaronder de Chouffe 6666. ’t IJ – IJbock – 6,5% Het bekende bokbier van ’t IJ is de afgelopen jaren een stuk soepeler geworden, maar een scherp Amsterdams randje hoort er natuurlijk wel bij. Dampegheest – Oikenbock -6,5% De geur van hout hoort bij de herfst; dit bier heeft gerijpt op eikenhout en daardoor veel extra aroma’s verworven, een echt verwarmend bokbier Texelse – Texels Bock – 7% Het prijswinnende bokbier van de grote Texelse brouwerij geldt als één van dé referenties als het om herfstbier gaat. Deze smaak is de echte basis. Lefebre – Barbãr Bock – 8,5% Zacht en licht kruidig, als honing zo rijk: Barbãr Bock is een verleidelijk maar stevig bokbier uit België, gebrouwen voor de Nederlandse markt. Brugse Zot – Brugse Bok – 6,5% De Brugse Bok is frivool als een herfstdag in Brugge: fruitige geuren, de smaak van krentjes en van koek, een licht bittertje.
Sancti Adelberti – Bock – 6,5% Een stevig moutaroma, vol brood en koek, maakt dit een echt herfstbier, maar een elegant bittertje is niet overgeslagen. Soepel maar prikkelend. Broeder Jacob – Gijle Bock – 6,5% Een vriendelijk moutig-zoet bockbier met de fruitige aroma’s van Belgisch gist en een bittertje dat doet denken aan chocola. Eeuwige Jeugd – Bokkelul – 7% De Bokkelul is lang niet lullig, maar wel een echte bock, vol kruidige en herfstige aroma’s. Gebrouwen door De Eeuwige Jeugd uit Amsterdam. Brand – Dubbelbock – 7,5% Pannenkoeken met stroop, en dan zoals die smaken na een wandeling in een herfstig dennenbos. Het is één manier om deze klassieker te omschrijven.
De Koning eten&drinken Weihenstephaner – Vitus – 7,4% Deze frisse, volle, zachtzoete herfstbok komt rechtstreeks uit Duitsland. Wat opvalt is de blonde kleur. Een echt Duits bier, dus lekker doordrinkbaar. Blauwe IJsbeer – Weijsbeer Bock – 5% Een zachte, verwarmende en vriendelijk zoete herfstbok, met een fruitig gistprofiel dat je kunt vergelijken met dat van de Weihenstephaner. Oedipus – Madeleine – 6% De herinnering die één koekje los kan maken, die vind je ook terug in dit rijke bokbier naar klassiek Duits voorbeeld, gebrouwen door Oedipus uit Amsterdam. Duits&Lauret – Bourbon Dubbelbock – 7,5% Een stevige herfstbok en dan ook nog de zachte, fruitige en prikkelende aroma’s van bourbonwhisky? Dat het kan bewijst dit bockbier van Duits & Lauret.
Freundesbock Brothers in Law – Bokketanusie – 6,5% Een bokketanussie gaat er altijd in, zeker voor de liefhebber van de hartige fruitigheid van jeneverbes, hier gecombineerd met de soepele smaak van bruin bier. Breugem – Servus – 8,1% Een weizendoppelbock met een rijke smaak, vol van bananensnoeparoma’s en een flinke hint van karamel. Verder is er nog een subtiele hopbitter te ontdekken. Adersbacher – Doppelbock – 7,1% Dit donkere bier uit Beieren brengt je direct terug naar de beste Beierse brouwtraditie, met onder het romige schuim de rijke smaak van gebrande mout. Pontus – Captain Goatee – 6,5% Ondergistend, donker, niet te zwaar: op het eerste gezicht een traditionele bock. Maar het Duitse hopje neemt je mee naar zomerse oorden, proef en beleef!
Café Bruintje Tesselaar – Slufterbok – 7,5% Familiebrouwerij Tesselaar is één van de vele brouwerijen op Texel. En ook hun bokbier is al meermaals in de prijzen gevallen: robuust, soepel, heerlijk. Leeghwater – Doppelbock -7% Een volle dubbelbock met de rijke gebrande tonen van koffie, bitter maar desondanks heel doordrinkbaar. Gebrouwen door Leeghwater uit De Rijp. Hortus – Hortus Bock 2022 – 6,5% Dit bokbier komt uit Alkmaar zelf, met een knipoog naar de grote botanische tuin die Alkmaar rijk is. Een kruidig bockbier met een fijn bittertje. Egmond – Sancti Adalberti Weijzen - 6,5% Zacht, romig en toegankelijk, dat zijn de karakteristieke eigenschappen van deze traditionele Weizen Bock, ontstaan uit een samenwerking met Hortus Alkmaar. Dochter van de Korenaar – Bockbier – 7% Op de grens in Baarle-Hertog brouwt deze brouwer tussen alle bierculturen door. Een beetje Duits, een beetje Belgisch, door een Nederlander... De Molen – Bar & Bok – 6,2% Een licht bittertje, maar niet al te bar: brouwerij De Molen mag dan om de zware bieren bekend staan, ook een klassiek bockbier zetten ze naar hun hand.
Kleine Brouwerij Langedijker – Langedijker Bock – 6,5% Een knap gebalanceerd bokbier met naast de zachte zoetheid ook fijne mild-bittere gebrande toetsen, afkomstig uit Langedijk. Tesselaar – Razende Bok – 6,5% De Razende Bol is een eilandje voor de kust van Texel. Brouwerij Tesselaar trotseerde de stroming voor deze verwarmende bok in Duitse stijl. Astronaut – Pastro Tides – 8,2% Een winterwarm bier, gebrouwen door Astronaut uit Alkmaar en de Egmondse brouwerij. Een samenwerking voor als het geen strandweer is. Friend forever – Bock – 6,5% Een prachtig klassiek bockbier uit IJmuiden, een bier dat de hele herfst lang de vriend wil zijn waar je smaakpapillen naar op zoek zijn. Gebrouwen door Vrouwen – Pumpkin Party 6,9% Pompoenen horen net zo bij de herfst als bockbier en in dit bier gaan ze samen met de rijke kruidigheid van kaneel en nootmuskaat. De Blauwe IJsbeer – Lekker Lang Lekker 8,3% Een weldadige tarwebock, heerlijk vol en broodachtig maar ook met aroma’s als in port, met een lange nasmaak die nog lang niet verveelt.
Slijterij de Laat Jopen – 4-Granen Bokbier – 6,5% Brouwerij Jopen uit Haarlem brouwt graag met meerdere soorten graan tegelijk. De verwarmende, krachtige 4-Granen Bokbier is een echte klassieker. Uiltje – Apfelstrudel Dubbelbock – 11% Een toef slagroom, deeg, vanille, rozijnen, zoetzure appeltjes… Al deze aroma’s zijn terug te vinden in dit overdonderende bokbier. Uiltje – Great Granny Cosy Coffee – 7,2% Praten en breien gaan niet tegelijk, maar in dit bier komen zoete herinneringen samen met de vertrouwde geur van koffie en een volle bitterheid. Jopen – Hohannieter Vintage – 9% Een tarwebock met geduld, wat meer rijping, en daardoor aroma’s van port en krenten en een lange nasmaak, maar zeker ook krachtig en licht gebrand. Muifelbrouwerij – d’Ossenbock – 7% Soepel, vol karamel, met net dat subtiele bittertje waar je smaakpapillen even voor blijven stilstaan: dit bockbier won met reden al verschillende prijzen. De Blauwe IJsbeer – Bockshot – 8% Met drie bieren is brouwerij De Blauwe IJsbeer uit Tilburg goed vertegenwoordigd op Vriendenbock. Dit stevige bier is de nieuwe dubbelbock van deze brouwerij.
The Scrapyard Moersleutel – Supercharged Leaf Blower – 7% Taart in je glas: een goed gevuld bier, met de verleidelijke zoetheid van ahornsiroop en de rijpe smaak van chocolade, prachtig donkerbruin van kleur. 2 Chefs – Bock Brûlée – 7% Het verleidelijkste dessert van de herfst, met de vriendelijke zachte aroma’s van vanille en koekachtige mout, met daarbovenop nog dat laagje gebrande karamel. 100 Watt – Bye Bye Summer – 6,5% Neem afscheid van de zomer met dit soepele, ondergistende bockbier dat de Duitse doordrinkbaarheid combineert met Engelse marmelade en toffee. Naekte Brouwers – Speculaas Bock -7,5% Bockbier smaakt heerlijk samen met speculaas. Dat inspireerde de Naeckte Brouwers uit Amstelveen tot een heerlijk herfstbier voor heerlijke avondjes. Kompaan – Sticky Fingers – 7% Een steengoede bock om je vingers bij af te likken, om te snoepen van toffee en gebrande mout, maar ook van een verrassende zoute bite die de smaak afmaakt. Oproer – Punk Bock – 6% Terug naar de basis, terug naar de drie akkoorden die bier zo heerlijk maken: mout, hop en helder water. Een klassieke bock met een dwars randje.
Grandcafé de Kleine Waarheid & Café ‘t Hartje De Molen – Bok & Poot – 6,3% De ouderwetse koekjes met de smaak van marsepein en nét dat hartige randje – ze zijn bier geworden. Of likeur, want daar ligt dit bockbier dicht tegenaan. Alfa – Alfa Herfstbok – 6,5% Alfa is één van de meest klassieke Nederlandse brouwerijen, bekend van het knappe pils, maar zeker ook van dit soepele, evenwichtige bokbier. Bird – Lekker in de Kauw – 7% Een bock met kraaloogjes: eigenzinnig, voor nieuwsgierige proevers. De vertrouwde karameltonen krijgen gezelschap van een gelaagde fruitigheid. Frontaal – Heel Holland Bockt – 8,5% De geur van samen koekjes bakken, de smaak van het najaar: zoet, karamellig, kruidig, prikkelend. Heel Holland Bockt viert de Nederlandse herfst! Davo – Weizenbock – 8,8% Dit herfstbier is gebrouwen met tarwe en dat zorgt voor een plezierige volle, prikkelende smaak, zacht als banaan, tegelijk vol karamel. Nackte Brouwers – Naeckte Bock – 7,5% Als de Naeckte Bock zich bloot geeft proef je warme smaken, als snoepjes: toffee, chocola, krentjes, karamel. Proost op de herfst! Breugem - Applaus – 7,2% Bij brouwerij Breugem kennen ze het klappen van de zweep, maar geven ze toch een eigen draai aan de bockstijl, met een unieke kruidigheid. Horeca Bockbier – 6,3% Vriendelijk zoet, met een aromatisch hopje: dit bier is zo gebrouwen dat het een allemansvriend is, die zich ook staande houdt op een festival als Vriendenbock.
Bierstad Alkmaar Waar kun je nou heerlijker van bier genieten dan in Bierstad Alkmaar? Het hele jaar door is het een prachtig decor: de oude geveltjes, de spiegelende grachten, het getingel van de Waag, de lange schaduwen van de Grote Kerk… En zeg nou zelf, bij een lekker stuk kaas hoort ook gewoon een biertje. Geen wonder dus dat de „kaasstad” tegelijk „bierstad” is!
Bierhistorie in Alkmaar Dat Alkmaar een bijzondere biergeschiedenis heeft blijkt al uit het feit dat deze stad een Biermuseum heeft. Het is gevestigd in een bijzonder gebouw, een oude brouwerij uit de 1647. Tot halverwege de 18e eeuw werd er in dit gebouw bier gemaakt onder de merknaam „De Boom”. Boven op het dak staat een gebeeldhouwde bierton met daarop een boom – in het museum staat een tweede exemplaar, als je de ton van dichtbij wilt bekijken. De kelder van de brouwerij had een aflopende vloer, zodat ze de vaten makkelijk in de boot kunnen rollen. Als je je tijdens een gezellige avond in Proeflokaal De Boom nog ’ns afvraagt waarom het achterste deel van het café hoger ligt: nu weet je dat! Er bestaat een rondleiding, met de titel „Bierstad Alkmaar”, die begint bij De Boom en je langs oude brouwerijen voert. Ook andere biergeschiedenis komt aan bod: de Bierkade, de Accijnstoren, de Kitsteeg – het heeft allemaal met bier te maken. De rondleiding is gratis te downloaden op je smartphone via de app WalkTheCity.
Brouwerijen in Alkmaar De Boom is een brouwerij van vroeger, maar gebrouwen wordt er ook tegenwoordig volop in onze stad. Brouwerij Astronaut, Brouwerij De Die, Brouwerij De Moersleutel, Brouwerij De Vis, Brouwerij Zeglis – in alfabetische volgorde. Niet ieder van die brouwerijen is even bekend. Zeglis en De Moersleutel hebben elk hun eigen proeflokaal: dat van Zeglis zit aan de Gedempte Nieuwesloot, het lokaal van De Moersleutel in Hal25 op Overstad. Uiteraard proef je de betere Alkmaarse bieren ook in de vele cafés die de bierstad rijk is.
Alkmaarse biergebeurtenissen Vriendenbock is nu, maar als er geen Vriendenbock is, zijn er wel andere bierige evenementen in Alkmaar. De najaarseditie van de Bokkentocht is net geweest, in de lente is er weer één. In proeflokaal De Boom zijn er de boeiende proeverijen van biersommelier Richard Moerkerk, vraag er eens naar aan de bar.
500 jaar Grote Kerk Al meer dan 500 jaar is de Grote Sint-Laurenskerk hét centrale punt in het dagelijks leven van vele Alkmaarders. Hier komen zij samen om feest te vieren en te rouwen, om te spelen, te bidden en elkaar te ontmoeten. Op deze plek gebeurt het. De grafzerken, de preekstoel, krassen van pelgrims in een zuil: overal zijn sporen te zien van de mensen die hier kwamen en de soms turbulente gebeurtenissen die hun levens tekenden. Superieure staaltjes van religieuze kunst, zoals het prachtige orgel en de plafondschildering, getuigen van welvarende tijden. Veel is verdwenen, maar de verhalen zijn springlevend.
Devotie en verering Tot 1573 was de kerk katholiek. Er bestond nog geen scheiding van kerk en staat, dus was het stadsbestuur ook verantwoordelijk voor de kerk. Hoe groter en hoger een kerk was, des te meer aanzien de stad had. De devotie in het geloof en de verering van God en zijn heiligen vroegen om een rijke inrichting met altaarstukken, heiligenbeelden, muurschilderingen en kleurrijke ramen. In de katholieke periode was het hoogaltaar de belangrijkste plek in de kerk. Daar werd de hoogmis opgedragen. Het lag aan de oostzijde van de kerk, daar waar de zon opkomt, symbolisch voor het licht van Christus.
In dienst van het woord Na de reformatie werd het protestantisme de officiële staatsgodsdienst. In 1573 namen de protestanten de kerk over. Voor hen stond het woord van God in de Bijbel centraal. De kerk werd steeds soberder ingericht. In Alkmaar vond geen echte Beeldenstorm plaats; heel geleidelijk werden hier de heiligenbeelden en altaren verwijderd. Ook in deze tijd bleef de gemeente verantwoordelijk voor het onderhoud. De kerk was voor de protestantse elite van Alkmaar het middelpunt. Na 1795 kwam er vrijheid van godsdienst én een scheiding van kerk en staat. De gemeente droeg daarom niet langer bij aan het beheer van de kerk. Al snel kwam men geld tekort en noodgedwongen werden kostbaarheden verkocht.
Cultuur en ontmoeting Sinds 1996 heeft de kerk geen religieuze functie meer en is het eigendom en beheer in handen van twee stichtingen. Met subsidies en giften worden restauraties en het onderhoud bekostigd. Vroeger was dit een beschutte ruimte waar Alkmaarders hun geloof konden belijden en samenkomen, en waar kinderen veilig konden spelen. Nu kunt u hier genieten van het prachtige monument, van concerten en tentoonstellingen. Of trouwen en feest vieren. Elkaar ontmoeten blijft het motto van deze plek.
Meer weten? De Grote Kerk van Alkmaar is een boeiend gebouw dat je ook op andere dagen in het jaar kunt bezoeken. In de zomer zijn er bijvoorbeeld iedere vrijdag orgelconcerten die je gratis bij kunt wonen. Je kunt je dan ook laten rondleiden door het deskundige personeel van de Grote Kerk. Bij de koffiehoek vind je foldertjes over de openingstijden, en verder vind je hier informatie over andere evenementen in de kerk, zoals het whiskyfestival in februari en Vini Amici in maart.
Word ook vriend! Jouw steun kunnen wij goed gebruiken, maar natuurlijk mag je van ons ook wat verwachten: •
• • •
Drie maal per jaar ontvang je de ‘Kroniek’, boordevol met wetenswaardigheden over (historische) gebeurtenissen, reportages, interviews en kunst over en in de kerk. De Vriendenpas geeft op een aantal evenementen in de kerk een korting of zelfs gratis toegang. Met een stevige korting naar Vriendenbock & Vini Amici! Vriend ben je al vanaf € 15,00 per jaar
Meld je direct aan via: www.vriendengrotesintlaurenskerk.nl/word-vriend
Huisreglement Vriendenbock •
Personen vanaf 18 jaar hebben toegang tot het festival indien zij in het bezit zijn van een geldig toegangsbewijs en een geldig legitimatiebewijs kunnen tonen. Legitimatie tot 21 jaar is verplicht (uw leeftijd moet bij twijfel kunnen worden vastgesteld).
•
De festivalorganisatie behoudt zich het recht voor inschrijvingen zonder opgaaf van redenen te weigeren.
•
Op het toegangsbewijs is aangegeven voor welke festivaldag het bewijs geldig is.
•
Dit festival is georganiseerd om deelnemers kennis te laten maken met een diversiteit aan bockbieren. Het is de bedoeling dat u proeft en niet grote hoeveelheden tot zich neemt.
•
De organisatie heeft het recht - al dan niet na het geven van een waarschuwing u de toegang tot het festival te ontzeggen en/of uit het gebouw te verwijderen, zonder enige vorm van restitutie, indien u naar het oordeel van de organisatie:
o o o
onder zodanige invloed van alcohol bent, dat u een gevaar voor uzelf en/of anderen bent en/of hinder veroorzaakt. geweld pleegt of anderen met geweld dreigt en/of anderszins strafbare feiten pleegt. andere aanwijzingen van daartoe bevoegd personeel niet strikt opvolgt.
•
Het Bockje is het betaalmiddel op het festival. Eén Bockje vertegenwoordigt een waarde van € 4,00. Bockjes zijn te koop bij de organisatie van het festival.
•
Niet gebruikte Bockjes kunnen niet ingeleverd worden. Nadat u het gebouw hebt verlaten, verliezen de nog in uw bezit zijnde Bockjes hun waarde, deze komen ten goede van de restauratieprojecten van de Grote Kerk.
•
Door aanwezig te zijn op Vriendenbock, geeft u toestemming om foto's en/of video's, gemaakt tijdens het evenement, te gebruiken voor publicatie en/of promotionele doeleinden.
•
Nadat u het gebouw hebt verlaten, is het alleen mogelijk het gebouw opnieuw te betreden op vertoon van een geldige polsband.
•
Tijdens het gehele evenement zal de organisatie er alles aan doen om mensen en goederen te beschermen.
•
De festivalorganisatie wijst iedere aansprakelijkheid echter uitdrukkelijk af:
o o o
ten gevolge van de effecten van alcoholgebruik in de ruimste zin van het woord. voor schade aan mens en goederen, in de ruimste zin van het woord, door wie of wat dan ook ontstaan. voor en/of ten gevolge van transacties tussen bezoekers, standhouders en/of locatie-exploitant van welke aard en omvang dan ook.
•
In de Grote Kerk geldt een algemeen rookverbod. Roken is alleen toegestaan in de tent (buiten), die bereikbaar is via de toiletten.
•
Het is niet toegestaan om eigen etenswaren mee de kerk in te nemen en deze te nuttigen tijdens het festival.
Vini Amici De Stichting Vrienden van de Grote Kerk organiseert samen met regionale wijnimporteurs, wijnspeciaalzaken en lokale restaurants op 22, 23 en 24 maart 2024 voor de tweede maal ‘Vini Amici’. Ben jij er bij? Kaartverkoop via www.viniamici.nl.
Vriendenbock wordt mogelijk gemaakt door: Stichting Vrienden van de Grote Sint Laurenskerk Proeflokaal de Boom Marcel Plaatsman, teksten Marcel Witte Fotografie (coverfoto) Dave Weij Fotografie (evenement foto’s) Drukspook, ondersteuning drukwerk Liquid Labs, lay-out en opmaak Triple HuizeHoreca Vrienden van Jol Jeugdstad King’s Inn city hotel & hostel Bouwbedrijf Keeman BG Accountants