Skip to main content

RVK Weelde vegetatie +2.pdf

Page 1

Ruilverkavelingsproject Weelde Uitvoering monitoringsprogramma Module Vegetatie, jaar +2 (2006)


COLOFON

Dit rapport werd opgesteld door:

Tentoonstellingslaan 137 9000 Gent

in opdracht van : Vlaamse Landmaatschappij Cardijnlaan 1 2200 Herentals

Projectleider:

Els Van den Balck (Econnection)

Projectverantwoordelijke:

Tom Vermeulen

Auteur(s):

Els Van den Balck Paul Durinck

GIS:

Fredrik Rossiers

Illustraties: Fotografie: Kaarten:

Econnection Econnection Econnection

Publicatiedatum: september 2006


INHOUD

1.

INLEIDING ................................................................................................................................... 5

2.

DOELSTELLING ......................................................................................................................... 5

3.

MATERIAAL EN METHODIEK ............................................................................................... 6 3.1. VEGETATIEOPNAMES .................................................................................................................... 6 3.1.1. Vegetatieopnames (permanente kwadraten) ......................................................................... 6 3.1.2. Determinatie en nomenclatuur .............................................................................................. 7 3.1.3. Input gegevens en opbouw databank..................................................................................... 7 3.1.4. Verwerking van de resultaten................................................................................................ 7 3.1.4.1. Inleiding.......................................................................................................................... 7 3.1.4.2. Rode lijst-soorten ........................................................................................................... 8 3.1.4.3. Ecotopen......................................................................................................................... 8 3.1.4.4. Ellenbergwaarden ......................................................................................................... 11 3.1.4.5. Syntaxonomische typering ........................................................................................... 12 3.1.4.6. Evolutie van de vegetatiesamenstelling........................................................................ 12 3.2. BWK-TYPERING ......................................................................................................................... 13 3.2.1. Methodiek kartering ............................................................................................................ 13 3.2.2. Verwerking van de resultaten.............................................................................................. 13 3.3. EVALUATIE VAN HET BEHEER EN AANBEVELINGEN VOOR VERDER BEHEER ............................. 13

4.

ANALYSE EN VERWERKING................................................................................................ 14 4.1. FLORA ......................................................................................................................................... 14 4.1.1. Aantal soorten ..................................................................................................................... 14 4.1.2. Rode lijst-soorten ................................................................................................................ 14 4.1.2.1. Aantal Rode lijst-soorten per opname/perceel.............................................................. 14 4.1.2.2. Overzichtstabel Rode lijst-soorten ............................................................................... 15 4.2. VEGETATIE ................................................................................................................................. 19 4.2.1. Algemene bespreking........................................................................................................... 19 4.2.2. Bespreking van de vegetatietypes ........................................................................................ 20 4.2.2.1. Syntaxonomische typering ........................................................................................... 20 4.2.2.2. Ecotopen....................................................................................................................... 25 4.3. BESPREKING ELLENBERGWAARDEN .......................................................................................... 27 4.4. EVOLUTIE VAN DE VEGETATIESAMENSTELLING ........................................................................ 30 4.4.1. Evolutie van de soortensamenstelling ................................................................................. 30 4.4.1.1. Aantal soorten............................................................................................................... 30 4.4.1.2. Rode lijst soorten.......................................................................................................... 33 4.4.2. Syntaxonomische evolutie.................................................................................................... 34 4.4.3. Evolutie van de ecologische soortengroepen ...................................................................... 36 4.4.4. Evolutie van Ellenberggetallen ........................................................................................... 39 4.5. BWK-TYPERING ......................................................................................................................... 41 4.5.1. Bespreking van de BWK-types............................................................................................. 41 4.5.2. Evolutie van de BWK-typen................................................................................................. 44 4.6. EFFECTEN VAN BEHEER .............................................................................................................. 45 4.7. AANBEVELINGEN VOOR VERDER BEHEER .................................................................................. 51

5. LITERATUUR ............................................................................................................................... 53

1


2


Tabellen: Tabel 1. Bedekkingsschaal vegetatiekundige opnames (Barkman et al. 1964). Tabel 2. Kenmerken en kenmerkklassen gebruikt bij de indeling in ecotoopgroepen. Tabel 3. Overzicht van alle (in Nederland voorkomende) ecologische soortengroepen (Runhaar et al. 1987). Tabel 4. Overzicht van de ecotoopgroepen. Tabel 5. Ellenbergwaarden voor zuurgraad. Tabel 6. Ellenbergwaarden voor vocht. Tabel 7. Ellenbergwaarden voor stikstofgetal. Tabel 8. Overzicht van de Rode lijst-soorten per vegetatieopname. Tabel 9. Overzicht van de Rode lijst-soorten hogere planten in het studiegebied (Rode lijst volgens Biesbrouck et al. 2001). Tabel 10. Syntaxonomische typering van de vegetatieopnames (2006). Tabel 11. Overzicht van de ecologische soortengroepen en ecotoopgroepen (opnames 2006). Tabel 12. Weergave van de Ellenbergwaarde voor zuurgraad m.b.v. klassen. Tabel 13. Weergave van de Ellenbergwaarde voor vocht m.b.v. klassen. Tabel 14. Weergave van de Ellenbergwaarde voor stikstofgetal m.b.v. klassen. Tabel 15. Overzicht van de Ellenbergwaarden naar zuurgraad, vocht en stikstofgetal voor de vegetatieopnames (gewogen gemiddelden op basis van bedekking). Tabel 16. Soorten die niet meer voorkomen in de opnames van 2006. Tabel 17. Soorten die nieuw voorkomen in de opnames van 2006. Tabel 18. Evolutie van de syntaxonomische eenheden (2002-2006). Tabel 19. Overzicht van de ecologische soortengroepen (periode 2002-2006) per opname. Tabel 20. Evolutie van de Ellenberggetallen per vegetatieopname (voor vocht, zuurgraad en stikstof) (2002-2006) (gewogen gemiddelden op basis van bedekking). Tabel 21. Voorkomende BWK-types in het studiegebied (2006). Tabel 22. Evolutie in BWK-eenheden (2002-2006). Tabel 23. Overzicht van het beheer sinds 2003 in het studiegebied. Grafieken: Grafiek 1. Syntaxonomische eenheden van de opnames in 2002 (voor de opnames die ook werden geïnventariseerd). Grafiek 2. Syntaxonomische eenheden in 2006 (voor de opnames die ook in 2002 geïnventariseerd). Grafiek 3. Ecologische soortengroepen in 2002 (voor de opnames die ook in 2006 geïnventariseerd). Grafiek 4. Ecologische soortengroepen in 2006 (voor de opnames die ook in 2002 geïnventariseerd). Grafiek 5. Evolutie in BWK-eenheden (2002-2006).

in 2006 werden werden werden

Kaarten: Kaart 1. Kaart 2. Kaart 3. Kaart 4. Kaart 5. Kaart 6. Kaart 7. Kaart 8. Kaart 9.

Situering van het studiegebied binnen een ruimere omgeving. Ligging van de te monitoren percelen en van de permanente kwadraten (PQ's). Rode lijst soorten binnen het studiegebied. Ecotopen (ecologische soortengroepen) van de permanente kwadraten (PQ's). Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten (PQ's) voor de vochtindicatie. Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten (PQ's) voor de zuurtegraad. Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten (PQ's) voor de stikstofindicatie. BWK-types van de te monitoren percelen. Beheerpercelen.

3


Bijlagen: Bijlage 1. Overzicht van de coördinaten van de permanente kwadraten (PQ’s) (2002 en 2006). Bijlage 2. Foto’s van de permanente kwadraten (PQ’s) (2006). Bijlage 3. Kenmerken en kenmerkklassen van de ecologische soortengroepen. Bijlage 4. Soortenlijst van de waargenomen soorten in 2006. Bijlage 5. Overzicht van de vegetatieopnames en ASSOCIA-analyse.

4


1.

INLEIDING

Ten behoeve van een betere opvolging en het kwantitatief en kwalitatief meetbaar maken van gebiedsevoluties, worden sinds 2000 voor ruilverkavelingsprojecten monitoringprogramma’s opgesteld. Deze moeten het mogelijk maken na te gaan of de vooropgestelde natuurdoelstellingen ook effectief worden gehaald en of bijstelling van het gevoerde beheer noodzakelijk is. Ook voor het ruilverkavelingsproject Weelde werd een monitoringprogramma’s opgestart ter implementatie van de richtlijn dd. 14.03.2000 en in toepassing van de studie van het Instituut voor Natuurbehoud en van het decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu, (zoals gewijzigd door het decreet van 9 juli 2002 (B.S. 31-08-02). Dit monitoringprogramma werd goedgekeurd door de Minister van Landbouw en Leefmilieu op 22 februari 2002. De ruilverkaveling Weelde werd nuttig verklaard bij ministerieel besluit van 12 december 1990 (B.S. 12-12-90). Het monitoringprogramma is gericht op het nagaan van de effectiviteit van de maatregelen voor natuur die in het kader van de ruilverkaveling worden uitgevoerd. Het monitoringprogramma is modulair samengesteld en loopt tot 10 jaar na de uitvoering van de werken.

2.

DOELSTELLING

Doelstelling van deze opdracht is om de vegetatie, waarvan de uitgangssituatie werd opgenomen in 2002, de eerste keer na de werken (jaar +2) te evalueren. Dit houdt in dat volgende elementen dienen uitgewerkt te worden: 1. Heropname van de (33) permanente kwadraten (PQ’s) die in 2002 werden opgenomen 2. BWK-typering van de graslanden binnen de ruilverkaveling 3. Verwerking en bespreking van de resultaten De verwerking van de resultaten houdt de volgende besprekingen in: - bespreking van de voorkomende Rode lijst-soorten - opmaak van soortenlijsten met ecotoop-aanduiding volgens Runhaar-groepen - bepaling Ellenbergwaarden per PQ - met behulp van Associa en ‘De Vegetatie van Nederland’ (Schaminée et al.) wordt aan de hand van de soortensamenstelling de syntaxonomische indeling bepaald - bespreking van de evolutie van de vegetatiesamenstelling t.o.v. 2002 - bespreking van de evolutie van de BWK-types - effecten en evaluatie van beheer

5


3.

MATERIAAL EN METHODIEK

3.1. Vegetatieopnames 3.1.1. Vegetatieopnames (permanente kwadraten) De afbakening van het studiegebied wordt weergegeven op kaart 1. In juli 2002 werden in de graslanden 33 permanente kwadraten van 3 m x 3 m uitgezet. Hiervan werd de vegetatie opgenomen volgens de aangepaste schaal van Braun-Blanquet (tabel 1) (Barkman et al. 1964). In deze schaal worden bedekkingen onder de 5% aangevuld met schattingen van de abundantie. De abundantie geeft het aantal exemplaren van een soort weer. Voor het opvolgen van de effecten van beheersingrepen op de vegetatie werden deze proefvlakken in juni 2006 opnieuw opgenomen volgens deze schaal (ligging zie kaart 2). Gezien echter een aantal proefvlakken wegens de natuurwerken niet toegankelijk meer waren (aanleg van plassen) of vrij dicht tegen elkaar lagen, werden deze geschrapt en vervangen door andere. De nummers die niet opgenomen werden zijn: EI03, EI04, VL03, VL04, VL06, VL07, VL09 en VL10. 3 nieuwe proefvlakken werden opgenomen in de Litse Heide (LI). In Vlasroot werden 5 nieuwe proefvlakken bemonsterd (VL12-16). In totaal werden 33 proefvlakken opgenomen. De opnameplaatsen van 2002 werden door de opdrachtgever ingemeten met een GPS-toestel en gemarkeerd d.m.v. 4 houten paaltjes op de hoekpunten en 1 kunststoffen buis in het midden van de opname. De 8 nieuwe proefvlakken werden door ons uitgezet en nadien ingemeten door de opdrachtgever. Er werd geconstateerd dat het GPS-toestel een maximale nauwkeurigheid van 0.5 m had. De coördinaten werden nadien in een geografisch informatiesysteem (GIS) ingevoerd. Volgende gegevens werden verzameld: - de in het proefvlak groeiende plantensoorten; - de gecombineerde schatting van de abundantie/bedekking van elke soort volgens Barkman et al. (1964); - algemene info (ligging, toponiem, beheer); - een korte beschrijving van de vegetatie. Er werden identificatiecodes toegekend die ondubbelzinnig toelaten elke opname te duiden, zowel in de tijd als in de ruimte. Voor de ruilverkaveling Weelde werd een code samengesteld uit een combinatie van volgende elementen: Project: Jaartal: Toponiem:

Veldnummer opname:

Weelde 2006 Eindegoor Bloksgoor Vlasroot Litse Heide 1-12 (EI) 1-10 (BL) 1-16 (VL) 1-3 (LI)

WE 06 EI BL VL LI *

De vegetatieopname binnen het project Weelde in 2006 opgenomen als PQ 5 gelegen in een perceel in het Eindegoor krijgt dus WE06EI05 als unieke code.

6


In de bespreking die van toepassing is op het jaar 2006 gebruiken we gemakkelijkheidshalve een afgekorte code, zodanig dat duidelijk is in welke percelen het proefvlak zich bevindt: vb. EI01, BL01, VL01 Tevens werden van de opnames een fotoreportage gemaakt die op dezelfde wijze werd genomen als bij de opname van de uitgangssituatie. Ter controle van de oriëntatie van de fotorichting (NO-richting) werd een kompas gebruikt. De foto’s worden weergegeven in bijlage 2. Tabel 1. Bedekkingsschaal vegetatiekundige opnames (Barkman et al. 1964). Code +r +p +a +b 1p 1a 1b 2m 2a 2b 3a 3b 4a 4b 5a 5b

Schaalwaarde Één of twee individuen <1% bedekkend, <20 exemplaren 1-2% bedekkend, <20 exemplaren 2-5% bedekkend, <20 exemplaren <1% bedekkend, 20-200 exemplaren 1-2% bedekkend, 20-200 exemplaren 2-5% bedekkend, 20-200 exemplaren <5% bedekkend, >200 exemplaren 5-12.5% bedekkend 12.5-25% bedekkend 25-37.5% bedekkend 37.5-50% bedekkend 50-67.5% bedekkend 67.5-75% bedekkend 75-87.5% bedekkend 87.5-100% bedekkend

3.1.2. Determinatie en nomenclatuur De determinatie van de hogere planten gebeurde a.h.v. de 3e editie van de Flora van België (Lambinon et al. 1998). Voor de wetenschappelijke namen werd de 3e editie van de Flora van België (Lambinon et al. 1998) gevolgd. Deze vertoont enkele verschillen met de Nederlandse flora, die wordt gebruikt in het programma TURBOVEG (Hennekens 1995), waarin de data zijn ingevoerd. Dit leverde echter geen problemen voor de verwerking. 3.1.3. Input gegevens en opbouw databank De vegetatieopnames werden a.h.v. x-y coördinaten gesitueerd in het perceel op een stafkaart 1/10.000 (kaart 2) via invoer in het GIS (Arcview). Dit laat toe de verspreiding van de opnames te visualiseren. Met behulp van het softwarepakket TURBOVEG (Hennekens 1995) werden de vegetatieopnames ingevoerd in een database. Het gebruik van TURBOVEG laat toe om de vegetatieopnames gestructureerd op te slaan en nadien te analyseren. Het programma is hierbij volledig menu-gestuurd, zodat invoer van de vegetatieopnamegegevens stapsgewijs kan gebeuren. 3.1.4. Verwerking van de resultaten 3.1.4.1. Inleiding

De verwerking van de vegetatiegegevens houdt de volgende besprekingen in: - bespreking van de voorkomende Rode lijst-soorten - opmaak van soortenlijsten met ecotoop-aanduiding volgens Runhaar-groepen

7


-

bepaling Ellenbergwaarden per PQ met behulp van Associa wordt aan de hand van de soortensamenstelling de syntaxonomische indeling volgens ‘De Vegetatie van Nederland’ (Schaminée et al.) bepaald bespreking van de evolutie van de vegetatiesamenstelling t.o.v. 2002

3.1.4.2. Rode lijst-soorten

Het bepalen van de voorkomende Rode lijst-soorten gebeurde a.h.v. Biesbrouck et al. (2001). Per opname werd het aantal Rode lijst-soorten met hun codering bepaald. Van alle opnames werd een overzichtslijst van de Rode-lijst-soorten gemaakt. Indien tijdens het veldwerk in de percelen (waar enkel een BWK-kartering dient te gebeuren) Rode lijst-soorten werden waargenomen, werden deze eveneens genoteerd. De voorkomende Rode lijst-soorten werden op kaart (kaart 3) aangeduid. 3.1.4.3. Ecotopen

De ecotopenindeling is een ecosysteemclassificatie die is ontworpen als hulpmiddel om effecten van menselijke ingrepen op natuurlijke ecosystemen aan te kunnen geven. In het systeem worden ecosystemen op het schaalniveau van ecotopen geclassificeerd op basis van vegetatiestructuur en standplaatsfactoren (Stevers et al. 1987). Tabel 2 geeft een overzicht van de gebruikte kenmerken en kenmerkklassen. Tabel 2. Kenmerken en kenmerkklassen gebruikt bij de indeling in ecotoopgroepen. Kenmerk Kenmerkklassen Medium Terrestrisch, aquatisch Vegetatiestructuur en successiestadium Pioniervegetatie, grasland, ruigte, bos en verlandingsvegetatie, waterplantenvegetatie Saliniteit Zilt, brak, zoet Vochttoestand Open water, nat, vochtig, droog Voedselrijkdom Voedselarm, matig voedselrijk, zeer voedselrijk Zuurgraad Zuur, neutraal, alkalisch

struweel,

De ruimtelijke eenheid waarmee wordt gewerkt is een ecotoop, gedefinieerd als een ruimtelijke eenheid die binnen zekere grenzen homogeen is ten aanzien van vegetatiestructuur en voor de plantengroei bepalende standplaatsfactoren (Stevers et al. 1987). Ruimtelijk vallen de ecotopen meestal samen met de plantengemeenschappen die binnen de vegetatiekunde worden onderscheiden. Een essentieel verschil is echter dat binnen de ecotopenindeling het gehele ecosysteem, inclusief het abiotische deel (de standplaats), object van classificatie vormt, terwijl de vegetatiekunde zich beperkt tot het biotische deel van het ecosysteem, de vegetatie. De ecologische soortengroepen worden aangeduid met een code, waarin de gebruikte symbolen staan voor bepaalde kenmerkklassen (tabel 3). Met behulp van ecologische soortengroepen wordt beschreven welke plantensoorten binnen de ecotooptypen kunnen voorkomen (Runhaar et al. 1987). Het type W11 staat voor ‘watervegetatie in voedselarm zuur water’. De beginhoofdletter staat dus voor de vegetatiestructuur, waarbij: W= watervegetatie P= pioniervegetatie G= grasland R= ruigte H= bossen en struwelen Door een combinatie van de verschillende kenmerkklassen uit tabel 3 (en 4, zie verder) bekomt met de ecologische soortengroep. In bijlage 3 worden de verschillende gebruikte codes meer verduidelijkt.

8


Tabel 3. Overzicht van alle (in Nederland voorkomende) ecologische soortengroepen (Runhaar et al. 1987). Watervegetaties saliniteit

zoet tot licht brak

voedselrijkdom

zeer zoet

voedselarm

zoet tot licht brak

matig voedselrijk

zuurgraad zuur zwak zuur basisch

brak

zout

zeer voedselrijk

-

-

-

-

zuur zwak zuur

basisch

-

(submers) water W11

W12

W13

W15

W16zt W16

W18

bW10 zW10

emers (verlanding/moeras) V11

V12

-

V15

V16zt V16

V18

bV10

-

Pioniervegetaties saliniteit

zoet

voedselrijkdom

voedselarm

matig voedselrijk

zuurgraad

zuur

zwak zuur

basisch

nat

P21

P22

P23

vochtig

P41

P42

P43

droog

P61

P62

P63

brak

zilt

zeer voedselrijk

-

-

-

-

-

P28

bP20

zP20

P48

bP40

-

P68

bP60

-

zuur basisch

basisch

P27 P47kr

P47 P67

tevens P40mu (pioniervegetatie op vochtige muren), P60mu, P48tr (pioniervegetatie op vochtige zeer voedselrijke betreden bodem), P63ss (pioniervegetatie op droog voedselarm basisch stenig substraat), P67ss (pioniervegetatie op droog matig voedselrijk stenig substraat)

Graslanden saliniteit

zoet

voedselrijkdom

voedselarm

zuurgraad zuur

matig voedselrijk

zwak zuur

basisch

nat G21

G22

G23

vochtig G41

G42

G43

droog G61

G62

G63

basisch

brak

zout

zeer voedselrijk

-

-

-

-

-

zuur - basisch G27

G47kr

G47 G67

G28

bG20 zG20

G48

bG40 zG40 -

G68

-

Ruigten saliniteit voedselrijkdom zuurgraad

zoet voedselarm -

nat

R24

vochtig

R44

droog

R64

matig voedselrijk basisch

zuur - basisch R27

R47kr

R47 R67

9

brak

zout

zeer voedselrijk

-

-

-

-

-

R28

bR20

zR20

R48

bR40

-

R68

bR60

-


Bossen en struwelen saliniteit

zoet

voedselrijkdom

voedselarm

matig voedselrijk

zuurgraad

zuur

zwak zuur

basisch

nat

H21

H22

(H23)

vochtig

H41

H42

H43

droog

H61

H62

H63

basisch

zeer voedselrijk

zuur - basisch H27

H47kr

H28

H47

H48 H69

Bij de interpretatie van floragegevens worden ecologische soortengroepen met een verwante vegetatiestructuur samengenomen tot ecotoopgroepen (tabel 4). Pioniervegetaties, gesloten korte vegetaties en ruigten worden samengevoegd tot kruidachtige vegetaties (K), bossen en struwelen tot houtige vegetaties (H) en water en verlandingsvegetaties tot aquatische systemen (A). Tabel 4. Overzicht van de ecotoopgroepen. saliniteit zoet tot licht brak

zeer zoet

voedselrijkdom voedselarm

matig voedselrijk

water

A11 A12

nat K21 K22/K24 korte vegetatie vochtig K41 K42 droog K61 K62 nat

H21 H22

bos en vochtig H41 H42 struweel droog H61 H62

brak

zout

zeer voedselrijk -

-

-

zuur basisch zwak zuur

-

-

-

A13

A15

A16zt A16

-

A18

bA10 zA10

K23

-

-

-

K27 K28

bK20 zK20

K43

-

-

K47kr K47 K48

K63

-

-

-

K67 K68

-

-

-

-

H27 H28

-

-

H43

-

-

H47kr H47 H48

-

-

H63

-

-

-

-

-

zuurgraad zuur zwak zuur basisch -

zoet tot licht brak

H69

-

De soortengroep K21 omvat bijvoorbeeld alle pionier- en graslandsoorten die kenmerkend zijn voor natte, voedselarme zure standplaatsen, bijvoorbeeld plagplekken in de heide. Soorten die in meer dan één ecotooptype voorkomen worden ook in meerdere ecologische soortengroepen ingedeeld. Daarbij wordt uitgegaan van het principe dat een soort wordt ingedeeld bij zoveel soortengroepen als nodig is om ten minste 70% van het voorkomen van de soort te verklaren, in een hypothetische situatie dat alle ecotooptypen in een zelfde oppervlakte zouden voorkomen. Ecotoop: ruimtelijke eenheid die binnen zekere grenzen homogeen is ten aanzien van vegetatiestructuur en voor de plantengroei bepalende standplaatsfactoren en die karteerbaar is op een schaal van 1:5.000. Ecotooptype: aan abstracte eenheid die betrekking heeft op alle ecotopen waarvan vegetatiestructuur en standplaatscondities binnen een zelfde kenmerkklasse vallen Ecologische soortengroep: een groep van plantensoorten die kenmerkend is voor een bepaald ecotooptype. Ecotoopgroep: groep van ecotooptypen die overeenkomen qua abiotische standplaatscondities en qua vegetatiestructuur nauw verwant zijn. Daarbij worden pioniervegetaties, gesloten korte vegetaties en ruigten samengevoegd tot kruidachtige vegetaties, bossen en struwelen tot houtige vegetaties en water en verlandingsvegetaties tot aquatische systemen.

10


3.1.4.4. Ellenbergwaarden

Met behulp van het programma TURBOVEG (Hennekens 1995) worden de waargenomen soorten gekoppeld aan hun indicatiewaarden voor abiotische factoren (Ellenberggetallen). Ellenberg (1992) geeft voor een groot aantal plantensoorten een indicatiewaarde voor bepaalde milieufactoren. Een dergelijke indicatiewaarde is een getal, doorgaans op een ordinale schaal van 1 tot 9, dat de milieuomstandigheden aangeeft waarbij een plant optimaal voorkomt. In dit rapport worden alleen de indicaties voor zuurgraad, vocht en stikstof weerhouden (tabel 5, 6 en 7). Tabel 5. Ellenbergwaarden voor zuurgraad. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X ?

Beschrijving Sterk zure bodems Sterk zure/zure bodems Zure bodems Zure/zwak zure bodems Zwak zure bodems Zwak zure/zwak basische bodems Zwak zure/zwak zure tot basische bodems Zwak/sterk basisch/kalkrijk Sterk basisch/kalkrijk Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Tabel 6. Ellenbergwaarden voor vocht. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 X ?

Beschrijving Extreem droog Extreem droog/droog Droog Droog/droog-vochtig Droog-vochtig Droog-vochtig/vochtig Vochtig Vochtig/nat Nat Waterplant, tijdelijk droogvallend Waterplant, blad in lucht Onderwaterplant Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Tabel 7. Ellenbergwaarden voor stikstofgetal. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8

Beschrijving Zeer stikstofarme bodem Zeer stikstofarme/stikstofarme bodem Stikstofarme bodem Stikstofarme/Matig stikstofarme bodem Matig stikstofrijke bodem Matig stikstofrijke/stikstofrijke bodem Stikstofrijke bodem Zeer stikstofrijke bodem

11


Code Ellenberg 9 X ?

Beschrijving Uiterst stikstofrijke bodem Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Per opname worden van de indicatiewaarden gewogen gemiddelden (op basis van bedekkingen) berekend via TURBOVEG. In het rapport worden de gemiddelde waarden, rekening houdend met de bedekkingscodes gebruikt. Per opname worden de gemiddelde Ellenbergwaarden (ingedeeld in klassen) op kaart (kaarten 5-7) aangeduid. 3.1.4.5. Syntaxonomische typering

De syntaxonomische affiniteit van de types met plantengemeenschappen werd nagegaan door: - gebruik van het programma ASSOCIA (Van Tongeren 2000). Dit identificatieprogramma werd als hulpmiddel gebruikt voor het identificeren van opnames en voor de toetsing aan de Nederlandse taxonomie. Per type werd nagegaan welk de meest voorkomende opgegeven syntaxonomische eenheden waren (de eerste twee alternatieven die ASSOCIA per opname biedt, zijn opgenomen); - een vergelijking te maken van onze vegetatieopnames met de tabellen van de ‘Vegetatie van Nederland’ (Schaminée et al. 1995-1999). In deze overzichtstabellen staat van elke soort de frequentie van voorkomen binnen het type en de karakteristieke abundantie, dat wil zeggen de gemiddelde abundantie op de plaatsen waar de soort binnen dit type is waargenomen. In de ASSOCIA-analyse wordt de mogelijkheid geboden om van de standaard procedure af te wijken. Dit gebeurt in het programma d.m.v. een aantal keuzemogelijkheden. Volgende keuzes werden gebruikt (deze zijn default in de analyse): •

• •

Gewichten voor de verschillende afstandsmaten: o Weights for quantitative index: Weight for present species: 1.00 o Weights for combined index: Likelihood: Extra weight for present species: 0.00 Qualitative index vs. quantitative index: Power of qualitative index: 0.60 Maximum difference in distance for alternatives: 20 Maximum number of alternatives: 10

3.1.4.6. Evolutie van de vegetatiesamenstelling

Aan de hand van de vegetatieopnames die in 2002 gemaakt werden en deze die in 2006 heropgenomen werden, kan een vergelijking gemaakt worden naar de soortensamenstelling, syntaxonomische evolutie en de evolutie in Ellenberggetallen.

12


3.2. BWK-typering 3.2.1. Methodiek kartering Waar binnen de ruilverkaveling maatregelen tot landinrichting zijn uitgevoerd, werd in 2000 een BWK-kartering1 uitgevoerd. De gegevens werden reeds deels gepubliceerd in Berten et al. (2000) (kaartblad 9/1). In juni 2006 werd deze kartering herhaald. De te karteren oppervlakte beslaat ongeveer 70 ha en gebeurt op perceelsniveau. Ten behoeve van het veldwerk werden de geselecteerde percelen op kaarten (schaal 1/10.000) geplot. Voor de BWK-typering van de karteringseenheden werd gebruik gemaakt van Heirman & Paelinckx (1998). 3.2.2. Verwerking van de resultaten Het rapport bevat een bespreking van de BWK-types van 2006, een weergave op kaart (kaart 8) en de evolutie van de BWK-typen tussen 2002 en 2006.

3.3. Evaluatie van het beheer en aanbevelingen voor verder beheer Sinds de start van de natuurwerkzaamheden werden een aantal beheersmaatregelen ingevoerd in het studiegebied. Deze worden algemeen toegelicht en geëvalueerd naar effecten. Daarnaast worden een aantal aanbevelingen voor verder beheer gegeven.

1

Kaartbladen 8/4 en 9/1.

13


4.

ANALYSE EN VERWERKING

4.1. Flora 4.1.1. Aantal soorten In de opnames komen 92 soorten voor (bijlage 4). Zowel soorten van drogere plaatsen (bv. Gewoon duizendblad, Zandraket, Klein vogelpootje, Struikhei) als van nattere omstandigheden (bv. Pitrus, Waternavel, Waterpostelein, Waterbies) komen voor. Een aantal soorten wijzen op ruige en voedselrijke omstandigheden, zoals Braam, Grote brandnetel, Akkerdistel, e.d. Opvallend is het laag aantal boom- en struiksoorten (6), met name: • Ruwe berk • Sporkehout • Zomereik • Boswilg • Grauwe wilg • Wilde lijsterbes 4.1.2. Rode lijst-soorten 4.1.2.1. Aantal Rode lijst-soorten per opname/perceel

Alle Rode-lijst soorten van hogere planten worden weergegeven in tabel 8 en op kaart 3. In 6 opnames werden Rode lijst soorten aangetroffen. Het betreft opnames binnen de deelgebieden Bloksgoor en Vlasroot in respectievelijk een moerasgebied met o.m. Veenpluis, Tormentil, Kleine zonnedauw en Waternavel. Veenpluis en Kleine zonnedauw kwamen niet in de opname, maar wel vlakbij voor. In Vlasroot betreft het een Struikheidevegetatie in ontwikkeling (op een afgeplagde zone met voorheen dennenaanplant). In het deelgebied Litse Heide werd 1 Rode lijst soort aangetroffen, met name IJle of Wijdbloeiende rus2. Tabel 8. Overzicht van de Rode lijst-soorten per vegetatieopname. Plantensoorten in cursief staan in de nabijheid van de vegetatieopname. Vegetatieopname BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 2

Aantal Rode lijst-soorten Plantensoorten 0 1 Veenpluis 0 3 Tormentil, Waternavel, Kleine zonnedauw 1 Waternavel 0 0 0 0 0 0 0

De determinatie van deze soort werd uitgevoerd door Juul Slembrouck, Drakenhoflaan 147, Deurne.

14


Vegetatieopname EI03 EI04 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 VL01 VL02 VL03 VL04 VL05 VL06 VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16 LI01 LI02 LI03

Aantal Rode lijst-soorten nvt nvt 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 nvt nvt 0 nvt nvt 0 nvt nvt 0 1 0 1 1 0 0 1 0

Plantensoorten nvt nvt

nvt nvt nvt nvt nvt nvt Struikhei Struikhei Waternavel

Wijdbloeiende rus

4.1.2.2. Overzichtstabel Rode lijst-soorten

In totaal komen 6 Rode lijst-soorten van hogere planten voor (Rode lijst volgens Biesbrouck et al. 2001) (tabel 9). Het betreft 4 soorten die ‘achteruitgaand’ zijn; 1 soort is ‘met uitsterven bedreigd’. Tabel 9. Overzicht van de Rode lijst-soorten hogere planten in het studiegebied (Rode lijst volgens Biesbrouck et al. 2001). Wetenschappelijke naam Calluna vulgaris Drosera intermedia Eriophorum polystachion Hydrocotyle vulgaris Juncus tenageia Potentille erecta

3 4

Nederlandse naam Struikhei Kleine zonnedauw3 Veenpluis4 Waternavel Wijdbloeiende rus Tormentil

Kleine zonnedauw komt voor vlak naast de opname. Veenpluis komt voor vlak naast de vegetatieopname.

15

Rode lijst-categorie. Achteruitgaand Zeldzaam Achteruitgaand Achteruitgaand Met uitsterven bedreigd Achteruitgaand


Bespreking van de Rode lijst soorten (de gebruikte foto’s zijn afkomstig van www.wilde-planten.nl) Struikhei (Calluna vulgaris)

Struikhei is een indicatorsoort van droge heiden en graslanden. In Vlaanderen komt Struikhei lokaal abundant voor in het Kempens district en het Brugs Houtland. In de rest van Vlaanderen is de soort zeldzaam of ontbreekt ze. In het studiegebied komt Struikhei voor in Vlasroot, op een afgeplagde zone, waar ze werd ingezaaid via heidemaaisel (VL12 en VL14).

Waternavel (Hydrocotyle vulgaris)

Waternavel is een soort die voorkomt op oevers van voedselarme wateren. In de Kempen is de soort plaatselijk vrij algemeen, evenals in het Maritiem district. In de rest van Vlaanderen is de soort zeldzaam of ontbreekt ze. In het studiegebied komt de soort voor in Bloksgoor en Vlasroot, nabij de oevers van afgegraven zones of plassen (BL04, BL05 en VL15).

16


Tormentil (Potentilla erecta)

Tormentil is een indicatorsoort van laagvenen en blauwgraslanden. In Vlaanderen komt Tormentil abundant voor in het Kempens district en het Brugs houtland. In de rest van Vlaanderen is de soort zeldzaam of ontbreekt ze. In het studiegebied werd Tormentil aangetroffen aan de rand van een moerassig laagveengebied (BL04).

Veenpluis (Eriophorum polystachion)

Veenpluis is een soort van voedselarme oevers, vennen en wateren en komt tevens voor in laagveen met Veenmos sp. (zoals in het studiegebied). In het Kempens district is de soort vrij zeldzaam. Elders is ze zeer zeldzaam (Brugse Houtland) of komt ze niet (meer) voor. In het studiegebied kwamen een 40-tal bloeiende planten voor in Bloksgoor (nabij BL02).

17


Wijdbloeiende rus (Juncus tenageia)

Wijdbloeiende rus is een typische soort van heide, bodems van drooggevallen vennen en poelen, en afgeplagde plekken. De soort is in Vlaanderen vrijwel uitgestorven. In het studiegebied komt Wijdbloeiende rus voor op een afgeplagd perceel in de Litse Heide.

Kleine zonnedauw (Drosera intermedia)

Kleine zonnedauw is een soort van stikstofarme, natte, zure heidevelden en veengrond. In Vlaanderen komt de soort voor in de Kempen en Limburg. In het studiegebied werd Kleine zonnedauw aangetroffen in Bloksgoor, in een moerassig laagveengebied.

18


4.2. Vegetatie 4.2.1. Algemene bespreking Binnen het studiegebied komen volgende habitattypen voor: •

Grasland

•

Ruigte

•

Struweel en kapvlakte

•

Naaldbomenaanplant

•

Open water, plas

•

Moeras

•

Akker

•

Bomenrijen

Grasland en ruigte Binnen de graslanden komen hoofdzakelijk recent ingezaaide (met Engels of Italiaans raaigras) of Witbol-graslanden voor. Binnen deze graslandtypes treedt vrijwel altijd een sterke dominantie of subdominantie op van Pitrus (op de lagere, vochtige delen). In sommige graslanden treedt een verruiging op met bv. Akkerdistel en Grote brandnetel. De meeste graslanden die door Pitrus gedomineerd worden bevinden zich in Eindegoor. Andere soorten die hier vrij frequent aangetroffen worden zijn Veldzuring, andere grassoorten, Ridderzuring, Witte klaver en Kruipende boterbloem. De graslanden in Bloksgoor bevinden zich allen in de Witbolfase. Hoewel hier ook enkele afgeplagde delen bevinden, is de dominantie van Pitrus hier niet uitgesproken. De soorten die we hier (binnen de graslanden) aantreffen duiden op een drogere bodemsituatie dan in Eindegoor. De graslanden in de Litse Heide zijn eveneens van het Witboltype. Enkele delen werden hier afgeplagd, hier treffen we dan ook meer vochtig-indicerende plantensoorten aan zoals Echte koekoeksbloem en verschillende russen. De graslandtypes in Vlasroot zijn sterk verschillend: op de hogere delen komen recent ingezaaide graslanden voor (Italiaans raaigras) met weinig andere soorten; op de afgeplagde zones komen Witbolgraslanden voor. In de oeverrand van de plassen treden graslandtypes van vochtige tot natte standplaatsen op (met o.m. Pinksterbloem, Mannagras, Moerasstruisgras en Geknikte vossestaart)

19


Struweel en kapvlakte De struweelzones binnen het studiegebied zijn vrij beperkt. In Eindegoor komen geen struwelen voor, in Bloksgoor beperken ze zich enkel tot opslag van Wilgen in een moerassige zone. Nabij de Litse Heide komt een grasland voor met een uitgegraven en afgeplagde zone. Hier treedt eveneens opslag van Wilgenstruweel op. In het gebied zelf (Litse Heide) komt enkel grasland en akker voor. In Vlasroot komen recent gekapte naaldboomaanplantingen voor. Delen werden afgeplagd en Struikheimaaisel werd op de kale bodem gedeponeerd. Momenteel is reeds opslag van Struikhei merkbaar. In de gekapte, maar niet afgeplagde zone treedt een sterke opslag op van loofbomen zoals Ruwe berk, Wilde lijsterbes en Sporkehout. In de ondergroei komen o.m. Bramen, varens en Rankende helmbloem voor. Er is een sterk ontwikkelde moslaag. Naaldbomenaanplant In Vlasroot komen 2 percelen voor met Grove den. Eén heeft een ondergroei van struiken en bomen (zoals Zomereik, Ruwe berk en Sporkehout). Open water, plas Binnen het studiegebied werden verschillende plassen aangelegd. Ze bevinden zich in Eindegoor, Bloksgoor en Vlasroot. De watervegetatie is vrij soortenarm, wegens de hoge voedselrijkdom van de plassen (door toestroom van landbouwwater). Langs de oevers treedt een vegetatie op met Grote lisdodde en Pitrus. Moeras Er bevindt zich een moerasgebied binnen Bloksgoor met o.m. Veenpluis, Moerasstruisgras, Moeraswalstro, Pitrus (dominant) en Grote lisdodde. Lokaal treedt wilgenopslag op. Andere moeraszones bevinden zich aan de oevers van de plassen. Akker In alle deelgebieden bevinden zich akkers. Het betreft hoofdzakelijk maïsakkers, hoewel ook andere teelten voorkomen zoals aardappelen. Bomenrijen In Eindegoor en Vlasroot komt een bomenrij van Berk voor. In de andere deelgebieden komen geen bomenrijen voor. 4.2.2. Bespreking van de vegetatietypes 4.2.2.1. Syntaxonomische typering

Tabel 10 geeft een overzicht van de syntaxonomische typering van de vegetatieopnames. Bijlage 5 geeft een overzicht van de vegetatieopnames en de resultaten van de syntaxonomische analyse (ASSOCIA-analyse). ASSOCIA werd gebruikt als hulpmiddel voor het identificeren van opnamen en als toetsing aan de Nederlandse syntaxonomie. Voor Vlaanderen bestaat nog geen gelijkaardig identificatieprogramma. Gezien de naburige ligging van beide “landen” is het niet onlogisch aan te nemen dat er zeer grote gelijkenissen tussen de vegetaties bestaan; een aantal ecoregio’s vormen een geologische en landschappelijke eenheid met het zuiden van Nederland. Het programma is evenwel niet 100 % betrouwbaar voor identificatie van Vlaamse vegetaties. Om die reden werd in geval van een opname die door ASSOCIA toegekend werd aan een bepaald syntaxon elke opname bekeken om te controleren of ze wel degelijk tot het syntaxon gerekend kan worden – de indexwaarde, de “weirdnesswaarde” en de “incompletenesswaarde” geven hiervoor een belangrijke indicatie. De combined index zegt iets over de similariteit van de opname met de “doorsnee” opname van het syntaxon in kwestie in de Vegetatie van Nederland, de “weirdness” zegt iets over het aandeel syntaxon-vreemde soorten die in

20


de vegetatieopname voorkomen en de “incompleteness” zegt iets over de mate waarin syntaxon-eigen soorten in de vegetatie ontbreken. Er worden door van Tongeren (2000) geen minimum- en maximumwaarden opgegeven voor deze indexen. Er geldt: hoe lager de index – die ook negatief kan zijn – hoe dichter de vegetatieopname de doorsneeopname benadert. (voor meer uitleg over de werking van dit identificatieprogramma wordt verwezen naar van Tongeren 2000). Tabel 10. Syntaxonomische typering van de vegetatieopnames (2006). Vegetatieopname

BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI03 EI04 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02 LI03 VL01 VL02 VL03 VL04 VL05 VL06 VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

Syntax. code 2006 16RG04 16RG04 16RG04 36AA01 10DG01 16RG04 16RG01 12BA01D 16RG01 16RG01 16RG04 16RG01 nvt nvt 16RG04 16RG04 12BA01A 16RG01 16RG01 16RG01 12RG05 16RG01 14BA01 12RG05 16RG02 16RG01 12RG01 nvt nvt 16RG01 nvt nvt 16RG01 nvt nvt 31RG04 20AA1 41AA03 20AA1 16RG04 30B

Syntaxonomische typering beschrijving RG Juncus effusus RG Juncus effusus RG Juncus effusus Salicetum auritae DG Juncus effusus-Sphagnum RG Juncus effusus RG Holcus lanatus-Lolium perenne Ranunculo-Alopecuretum inops RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Juncus effusus RG Holcus lanatus-Lolium perenne nvt nvt RG Juncus effusus RG Juncus effusus Ranunculo-Alopecuretum rorippetosum RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Agrostis canina-Ranunculus repens RG Holcus lanatus-Lolium perenne Ornithopodo-Corynephoretum RG Agrostis canina-Ranunculus repens RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Poa trivialis-Lolium perenne nvt nvt RG Holcus lanatus-Lolium perenne nvt nvt RG Holcus lanatus-Lolium perenne nvt nvt RG Elymus repens Genisto anglicae-Callunetum typicae Leucobryo-Pinetum Genisto anglicae-Callunetum typicae RG Juncus effusus Sperguletalia arvensis

21


Volgende syntaxonomische eenheden komen voor: 10DG01 12BA01A 12BA01D 12RG01 12RG05 14BA01 16RG01 16RG02 16RG04 20AA1 30B 31RG04 36AA01 41AA03

DG Juncus effusus-Sphagnum Ranunculo-Alopecuretum rorippetosum Ranunculo-Alopecuretum inops RG Poa trivialis-Lolium perenne RG Agrostis canina-Ranunculus repens Ornithopodo-Corynephoretum RG Holcus lanatus-Lolium perenne RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi RG Juncus effusus Genisto anglicae-Callunetum typicae Sperguletalia arvensis RG Elymus repens Salicetum auritae Leucobryo-Pinetum

1 opname 1 opname 1 opname 1 opname 2 opnames 1 opname 12 opnames 1 opname 7 opnames 2 opnames 1 opname 1 opname 1 opname 1 opname

10 SCHEUCHZERIETEA 10DG01

DG Juncus effusus-Sphagnum

Tot deze derivaatgemeenschap behoren vegetaties die gedomineerd worden door Pitrus, en met elementen van laagvenen (zoals Veenmos sp.). Ze komt voor in verzuurde, en met stikstof en fosfaat geëutrofieerde vennen. De gemeenschap komt voor in verstoorde situaties van vennen, bijvoorbeeld waar graafwerkzaamheden zijn uitgevoerd. In het studiegebied is dit het geval (Bloksgoor, BL05)). 12 PLANTAGINETEA MAJORIS 12RG01

RG Poa trivialis-Lolium perenne

Naast Engels raaigras en Ruw beemdgras zijn Witte klaver en Kruipende boterbloem als constanten aanwezig De graslanden zijn soortenarm en staan onder invloed van beweiding. In het studiegebied werd slechts 1 opname met dit type geïnventariseerd, met name in Vlasroot (VL02). 12RG05

RG Agrostis canina-Ranunculus repens

Op iets nattere plaatsen is er een overgang naar deze soortenarme gemeenschap, die typerend is voor intensief begraasde graslanden. Moerasstruisgras en Kruipende boterbloem zijn de dominante soorten. De waterhuishouding vertoont een sterk wisselende waterstand. In het studiegebied komt het type voor in de Litse Heide (LI02) en Eindegoor (EI11), op afgeplagde zones met een sterk wisselende waterstand.

22


12B Agrostietalia stoloniferae 12Ba1 Ranunculo-Alopecuretum geniculati 12BA01A

Ranunculo-Alopecuretum rorippetosum

Dit type komt voor op plaatsen met een sterk wisselende waterstand, met ‘s zomers uitdrogende bodems. De dominante soort Geknikte vossestaart is aspectbepalend, naast Gele waterkers. In het studiegebied werd het aangetroffen op afgeplagde zones binnen weiland (Eindegoor, EI07). 12BA01D

Ranunculo-Alopecuretum inops

Dit vegetatietype handhaaft zich op allerhande natte plaatsen met wisselende grondwaterstand, die onderhevig zijn aan begrazing. Geknikte vossestaart is aspectbepalend. In het studiegebied komt het voor in Bloksgoor (BL08).

14 KOELERIO-CORYNEPHORETEA 14B Trifolio-Festucetalia ovinae 14BA Thero-Airion 14BA01

Ornithopodo-Corynephoretum

Deze gemeenschap wordt gekenmerkt door laag-productieve planten. Soorten die o.m. voorkomen zijn Klein vogelpootje, Kleine klaver, Schapezuring en verschillende grassen zoals Gewoon struisgras. Het type komt voor op zure, droge zandgrond. In het studiegebied komt het Ornithopodo-Corynephoretum voor in de Litse Heide (LI01). 16 MOLINIO-ARRHENATHERETEA 16RG01

RG Holcus lanatus-Lolium perenne

Begroeiingen met veel Gestreepte witbol en Kruipende boterbloem behoren tot deze rompgemeenschap. Deze rompgemeenschap ontstaat uit graslanden die sinds kort minder intensief begraasd en bemest worden, bijvoorbeeld waar intensief beheerde landbouwgronden sinds kort als natuurgebieden beheerd worden. Dit is het geval in het studiegebied, in Eindegoor, Bloksheide en Vlasroot. 16RG02

RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi

Onder invloed van verschraling door afplagging is het grasland geëvolueerd naar een soortenrijk type met Gestreepte witbol en Echte koekoeksbloem. De standplaats is ook vrij nat. In het studiegebied komt dit type voor op een afgeplagd grasland in de Litse Heide (LI03). 16RG04

RG Juncus effusus

Op standplaatsen met een wisselende waterhuishouding, die onder een zekere invloed van bemesting staan of gestaan hebben, kan Pitrus tot dominantie komen. Deze rompgemeenschap is typerend voor vochtige begraasde weilanden of andere graslanden.

23


Het type komt verspreid voor in het studiegebied, met een concentratie in de afgeplagde delen van Eindegoor en Bloksgoor. 20 CALLUNO-ULICETEA 20A Calluno-Ulicetalia 20Aa Calluno-Genistion pilosae 20AA1

Genisto anglicae-Callunetum typicae

De types zijn droge struikheidevegetaties met dominantie van Struikhei. Ze komen voor op arme, zure zandgrond. In het studiegebied betreft het 2 opnames in Vlasroot (VL12, VL14). Het type is een sterk verarmde vorm van het Genisto anglicae-Callunetum typicae, vermits Struikhei als enige dominante soort voorkomt. Andere soorten die minder abundant voorkomen zijn o.m. Schapezuring, Gewoon struisgras, Bochtige smele en Trekrus. 30 STELLARIETEA MEDIAE 30B

Sperguletalia arvensis

Deze gemeenschappen komen voor op recent bewerkte akkers. De voorkomende soorten wijzen op akkeractiviteiten (zoals Gewoon herderstasje, Kamille sp. en Gewone melkdistel). In het studiegebied komt het type voor in Vlasroot (VL16), op een recent ingezaaide akker met Italiaans raaigras. 31 ARTEMISIETEA VULGARIS 31RG04

RG Elymus repens

Kweek is absoluut dominant. Deze rompgemeenschap komt vooral voor op ruderale plaatsen (braakliggende akker, verstoorde bermen) maar ook op standplaatsen waar sprongen in de bodemchemische factoren optreden (temporeel of tussen bodemhorizonten). In het studiegebied komt het type voor in Vlasroot (VL11), waar recent loofhout werd aangeplant. 36 FRANGULETEA 36A Salicetalia auritae 36AA Salicion cinereae 36AA01

Salicetum auritae

Dit type wordt bepaald door soorten van laagvenen, zoals Veenmos sp. en wilgensoorten zoals Grauwe wilg. Bij hogere invloed van fosfaat en nitraat treden soorten als Gele lis, Moeraswalstro en Grote wederik op. Deze gemeenschap komt voor op zure, mesotrofe veengrond, waarbij de minerale bodem zich vaak op geringe diepte bevindt. Het Salicetum auritae komt voor in Bloksgoor (BL04). 24


41 VACCINIO-PICEETEA 41A Vaccinio-Piceetalia 41Aa Dicrano-Pinion 41AA03

Leucobryo-Pinetum

De associatie heeft geen kenmerkende soorten, wel een aantal differentiërende soorten. Deze zijn o.m. Bochtige smele en in de struiklaag Wilde lijsterbes. Verder zijn tevens Smalle stekelvaren en Sporkehout typerend. Het type is kenmerkend voor droge, voedselarme, zure zandgronden. In het studiegebied komt het voor in Vlasroot, ter hoogte van een gekapte dennenaanplant (VL13), waar momenteel opslag van loofhout plaatsvindt. 4.2.2.2. Ecotopen

Tabel 11 en kaart 4 geven een overzicht van de ecotopenindeling van de opnames volgens Runhaar. De indeling volgens ecologische soortengroep en ecotoopgroep werd bekomen door een vergelijking te maken van de kenmerkende soortengroep ervan en de soorten in de vegetatieopname. Ook werd ter controle van de toewijzing gebruik gemaakt van Van Landuyt et al. (2000). Hierin wordt getracht een omvorming te maken van het ecotopensysteem naar de eenheden van de Biologische Waarderingskaart. Deze eenheden zijn gemakkelijk te koppelen aan de eenheden van de ‘Vegetatie van Nederland’ (syntaxonomische eenheden) op basis van Heirman & Paelinckx (1998) en expertkennis. Tabel 11. Overzicht van de ecologische soortengroepen en ecotoopgroepen (opnames 2006). Vegetatieopname BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI03 EI04 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02

Ecologische soortengroep R24 R24 R24 R24 R24 R24 G48 G28 G48 G48 G28 G48 nvt nvt G28 G28 G28 G48 G48 G48 G28 G48 G62 P22

Ecotoopgroep K24 K24 K24 K24 K24 K24 K28 K28 K48 K48 K28 K48 nvt nvt K28 K28 K28 K48 K48 K48 K28 K48 K62 K22

25


LI03 VL01 VL02 VL03 VL04 VL05 VL06 VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

G27 G48 G48 nvt nvt G48 nvt nvt G48 nvt nvt R48 G61 H61 G61 G28 G48

K27 K48 K48 nvt nvt K48 nvt nvt K48 nvt nvt K48 K61 H61 K61 K28 K48

Voor elke ecologische soortengroep die in het studiegebied voorkomt, wordt een opsomming gegeven van de voorkomende kenmerkende soorten. Onderlijnde soorten staan niet in de opname, wel in het perceel waar de opname genomen werd. G27 Grasland op natte matig voedselrijke bodem Echte koekoeksbloem, Egelboterbloem, Gestreepte witbol, Moerasstruisgras, Pinksterbloem, Pitrus, Veldzuring, Waterbies

Grote

wederik,

Kruipende boterbloem,

G28 Grasland op natte zeer voedselrijke bodem Fioringras, Geknikte vossestaart, Gestreepte witbol, Kantige basterdwederik, Kruipende boterbloem, Mannagras, Moeraswalstro, Pitrus, Ruw beemdgras, Waterbies, Zomprus

G48 Grasland op vochtige zeer voedselrijke bodem Engels raaigras, Fioringras, Gestreepte witbol, Gewone hoornbloem, Gewone paardebloem, Glanshaver, Italiaans raaigras, Kruipende boterbloem, Krulzuring, Kweek, Pinksterbloem, Ridderzuring, Ruige zegge, Ruw beemdgras, Veldbeemdgras, Veldzuring, Witte klaver, Zachte dravik

G61 Grasland op droge voedselarme zure bodem Bochtige smele, Pilzegge, Struikhei

G62 Grasland op droge voedselarme zwak zure bodem Klein vogelpootje, Veldbeemdgras

H61 Bos en struweel op droge voedselarme zure bodem Bochtige smele, Klein vogelpootje, Pilzegge, Ruwe berk, Struikhei, Wilde lijsterbes, Zomereik

P22 Pioniervegetatie op natte voedselarme zwak zure bodem Egelboterbloem, Greppelrus, Waterpostelein, Wijdbloeiende rus

R24 Ruigte op natte voedselarme bodem Grote wederik, Hennegras, Pitrus

26


R48 Ruigte op vochtige zeer voedselrijke bodem Grote brandnetel, Kweek

Kaart 4 geeft de ecologische soortengroep per opname weer. Vooral graslanden op vochtige of natte zeer voedselrijke gronden komen voor (G28-G48). Voedselarmere graslanden op natte bodems (G27 - grasland op natte matig voedselrijke bodem), komen praktisch niet voor, slechts in 1 opname in de Litse Heide (LI03). Het betreft een grasland waar we elementen van Dotterbloemgraslanden (Calthion palustris, o.m. Pinksterbloem en Echte koekoeksbloem) aantreffen. Daarnaast komt op een afgeplagd perceel in de Litse Heide een pioniervegetatie voor (P22pioniervegetatie op natte voedselarme zwak zure bodem), met zeldzame russen (o.m. Wijdbloeiende rus). Graslanden op droge voedselarme zure tot zwak zure bodem (G61-G62) komen voor in de Litse Heide en in Vlasroot. Het betreft enerzijds monotone Struikheidevegetaties (Vlasroot), met dominantie van Struikhei (G61), anderzijds een droog grasland op zwak zure bodem met weinig indicatorsoorten zoals Klein vogelpootje (G62). Ruigtes komen voor in Bloksgoor en Vlasroot. Het betreft een ‘ruigte op natte voedselarme bodem’ (R24) en een ‘ruigte op vochtige zeer voedselrijke bodem’ (R48). In Bloksgoor duidt dit op een natte ruigte met Pitrus, maar in voedselarme omstandigheden en met indicatorsoorten van laagveen (R24). In Vlasroot komt op 1 perceel een natte ruigte met dominantie van Kweek voor (R48). Struweel komt voor in Vlasroot, met name ‘Bos en struweel op droge voedselarme zure bodem’ (H61). Het betreft een gekapte dennenaanplant met opslag van loofhout zoals Zomereik en Wilde lijsterbes en in de kruidlaag o.m. Braam sp. en Rankende helmbloem.

4.3. Bespreking Ellenbergwaarden Tabel 15 geeft een overzicht van de Ellenbergwaarden naar zuurgraad, vocht en stikstofgetal voor de vegetatieopnames (gewogen gemiddelden). De gemiddelde Ellenbergwaarden werden eveneens weergegeven op kaart (kaarten 5-7) Hierbij werden de indicatiegetallen ingedeeld in klassen, waarbij verschillende indicatiegetallen tot 1 klasse werden samengenomen (tabellen 12-14).

27


Tabel 12. Weergave van de Ellenbergwaarde voor zuurgraad m.b.v. klassen. Klassen die voorkomen in het studiegebied worden in kleur aangeduid. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X ?

Beschrijving Sterk zure bodems Sterk zure/zure bodems Zure bodems Zure/zwak zure bodems Zwak zure bodems Zwak zure/zwak basische bodems Zwak zure/zwak zure tot basische bodems Zwak/sterk basisch/kalkrijk Sterk basisch/kalkrijk Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Klasse Sterk zuur Zuur Zwak zuur Neutraal Basisch Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Tabel 13. Weergave van de Ellenbergwaarde voor vocht m.b.v. klassen. Klassen die voorkomen in het studiegebied worden in kleur aangeduid. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 X ?

Beschrijving Extreem droog Extreem droog/droog Droog Droog/droog-vochtig Droog-vochtig Droog-vochtig/vochtig Vochtig Vochtig/nat Nat Waterplant, tijdelijk droogvallend Waterplant, blad in lucht Onderwaterplant Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Klasse Extreem droog tot droog Droog

Vochtig Nat Waterplant

Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

Tabel 14. Weergave van de Ellenbergwaarde voor stikstofgetal m.b.v. klassen. Klassen die voorkomen in het studiegebied worden in kleur aangeduid. Code Ellenberg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X ?

Beschrijving Zeer stikstofarme bodem Zeer stikstofarme/stikstofarme bodem Stikstofarme bodem Stikstofarme/Matig stikstofarme bodem Matig stikstofrijke bodem Matig stikstofrijke/stikstofrijke bodem Stikstofrijke bodem Zeer stikstofrijke bodem Uiterst stikstofrijke bodem Indifferent Onbekend volgens Ellenberg

28

Klasse Zeer stikstofarm Stikstofarm tot matig stikstofrijk

Stikstofrijk Zeer stikstofrijk Indifferent Onbekend volgens Ellenberg


Tabel 15. Overzicht van de Ellenbergwaarden naar zuurgraad, vocht en stikstofgetal voor de vegetatieopnames (gewogen gemiddelden op basis van bedekking). Ellenbergwaarden behorend tot dezelfde klasse werden met een zelfde kleur aangeduid. De laagste waarden worden in het paars aangeduid. Nummer Zuurgraad Vocht BL01 3,2 7,8 BL02 3,5 7,7 BL03 4,3 7,9 BL04 5,9 8,7 BL05 3,1 7,1 BL06 3,2 7,3 BL07 6,4 6,3 BL08 4,5 6,9 BL09 6,4 5,8 BL10 4,5 6,9 EI01 3,6 6,2 EI02 4,1 6,6 nvt EI03 nvt nvt nvt EI04 EI05 3,0 7,7 EI06 3,1 7,1 EI07 5,6 7,2 EI08 6,0 6,3 EI09 3,0 6,2 EI10 6,5 6,3 EI11 3,8 7,7 EI12 5,2 6,1 VL01 5,8 5,8 VL02 5,8 6,0 nvt nvt VL03 nvt nvt VL04 VL05 6,6 6,6 nvt nvt VL06 nvt nvt VL07 VL08 5,2 5,3 nvt nvt VL09 nvt nvt VL10 VL11 6,0 6,1 VL12 2,0 3,5 VL13 4,0 8,0 VL14 1,3 7,0 VL15 3,5 7,2 VL16 5,8 4,1 LI01 3,0 4,6 LI02 4,1 7,9 LI03 4,8 5,9

Stikstof 3,6 4,0 4,8 5,1 4,0 3,9 4,6 5,0 5,5 4,6 5,4 5,0 nvt nvt 4,6 4,1 5,8 5,6 4,5 5,6 3,6 5,7 4,5 5,7 nvt nvt 4,9 nvt nvt 4,7 nvt nvt 6,5 2,4 3,0 1,2 4,2 6,9 3,3 4,2 5,8

Omschrijving Ellenbergindicatie Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Nat, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Droog, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk nvt nvt Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Droog, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk nvt nvt Vochtig, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk nvt nvt Droog, zwak zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk nvt nvt Vochtig, zwak zuur, stikstofrijk Droog, sterk zuur, zeer stikstofarm Nat, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, sterk zuur, zeer stikstofarm Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Droog, zwak zuur, stikstofrijk Droog, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Vochtig, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk Droog, zuur, stikstofarm tot matig stikstofrijk

29


Zuurgraad Binnen het studiegebied komen hoofdzakelijk zure tot zwak zure vegetaties voor. Dit is sterk gerelateerd aan de zandbodems, die over het algemeen zuur zijn. Op 2 plaatsen komen sterk zure vegetaties voor, met name in Vlasroot (VL12 en VL14). Het betreft beide een Struikheidevegetatie op een afgeplagde zone (voorheen dennenaanplant). Relatief zure vegetatie worden ook aangetroffen in de Litse Heide, al werden deze nog als ‘zuur’ getypeerd. Vooral de zuurteindicatoren Klein vogelpootje en Schapezuring (LI01) wijzen op een zure bodem. Vochtindicatie In het studiegebied overheersen de vochtige vegetatietypes. Slechts 2 opnames (BL04 en VL13) werden getypeerd als nat, hoewel deze in het terrein niet als ‘nat’ konden getypeerd worden. Het betreft hier resp. een dijkvegetatie naast een moerasgebied en een gekapte naaldhoutaanplant. De Ellenbergwaarden slaan vooral op Midden-Europese plantensoorten. Hierdoor kunnen verschillen ontstaan tussen de theoretische waarden en de reële situatie in het terrein. Droge vegetaties komen slechts op 7 locaties voor, vrijwel allen in Vlasroot (VL). Het betreft hier enerzijds graslanden met droogte-indicatoren zoals Veldereprijs en Gewoon duizendblad, anderzijds droge Struikheidevegetaties. Andere droge graslanden bevinden zich in de Litse Heide (LI). Het betreft hier graslanden met dominantie van Gestreepte witbol, maar met een aantal droogte-indicatoren zoals Klein vogelpootje, Zandraket en Gewoon struisgras. Stikstofindicatie Vrijwel alle vegetaties wijzen op een stikstofarme tot matig stikstofrijke bodem. 2 opnames wijzen op een zeer stikstofarme bodem. Het betreft de opnames VL12 en VL14 (Struikheidevegetatie) binnen het afgeplagd perceel. Binnen het gebied Vlasroot komen 2 stikstofrijke opnames voor (VL11 en VL16). Het betreft respectievelijk een ingezaaid grasland op een voormalige akker, en een ruigte binnen een recente aanplant. Een aantal soorten zoals Gewone melkdistel, Grote brandnetel en Gewone hennepnetel wijzen op voedselrijke omstandigheden.

4.4. Evolutie van de vegetatiesamenstelling 4.4.1. Evolutie van de soortensamenstelling 4.4.1.1. Aantal soorten

In 2002 kwamen 78 soorten voor in de opnames, in 2006 93 soorten. Tabel 16 geeft de soorten weer die niet meer in 2006 in de opnames werden waargenomen. Het betreft in totaal 29 soorten. De reden van verdwijning zijn de volgende (tabel 16): • Afplagging of uitgraving • Geen opname PQ (ligging in plassen) • Verkeerde determinatie in 2002 • Nieuw ingezaaid hooiland • Aanleg talud • Onbekende reden Uit tabel 16 blijkt dat heel wat soorten verdwenen zijn door afplagging of andere natuurwerken. Veelal betreft het ruigteindicatoren of weinig zeldzame soorten. Eén soort blijkt echter een Rode lijst soort te zijn (Kamgras), die voorkwam in Vlasroot en er verdwenen is door de aanleg van een plas en

30


plagwerken. Een aantal soorten die verdwenen zijn wijzen ook op verstoring of ruderale omstandigheden (tredplanten), zoals Varkensgras, Melganzevoet, Moerasdroogbloem en Perzikkruid. Er kwamen 44 nieuwe soorten voor (tabel 17). Bij de tabel wordt de vermoedelijke reden van nieuw voorkomen vermeld: • Verkeerde determinatie in 2002 • Afplagging of uitgraving • Geen opname PQ • Nieuw ingezaaid hooiland • Verruiging/verbossing • Onbekende reden Nieuw aangetroffen soorten wijzen vrijwel steeds op pioniersituaties of natte/vochtige omstandigheden ten gevolge van afplaggingen of uitgravingen. Zo komen o.m. op deze zones Wijdbloeiende rus, Trekrus, Tengere rus, Blaartrekkende boterbloem, Borstelbies en Grote lisdodde voor. Ten gevolge van de kap en nadien afplagging van een dennenaanplant met inzaai van Struikheistrooisel, ontwikkelt zich een Struikheidevegetatie. Struikhei is een Rode lijst-soort. Geringe verruiging en verbossing treden eveneens op, met soorten als Braam, Gewone hennepnetel, Grote brandnetel en verschillende houtige soorten als Wilgen, Zomereik, Ruwe berk en Wilde lijsterbes. Deze evolutie is merkbaar in Bloksgoor en Vlasroot. Tabel 16. Soorten die niet meer voorkomen in de opnames van 2006. Wetenschappelijke naam Alopecurus myosuroides Anisothecium staphylinum Bellis perennis Bidens tripartita Calamagrostis epigejos Callitriche species Chenopodium album Cynosurus cristatus Dryopteris dilatata Epilobium hirsutum Epilobium tetragonum Eurhynchium praelongum Geranium dissectum Gnaphalium uliginosum Holcus mollis Juncus acutiflorus Leontodon autumnalis Leptobryum pyriforme Molinia caerulea Oenanthe aquatica Phleum pratense Plagiothecium denticulata Pohlia species Polygonum aviculare Polygonum mite Polygonum persicaria Rorippa palustris

Nederlandse naam Duist Knolletjesgreppelmos Madeliefje Veerdelig tandzaad Duinriet Sterrekroos (G) Melganzevoet Kamgras Brede stekelvaren Harig wilgeroosje Harde basterdwederik Fijn snavelmos Slipbladige ooievaarsbek Moerasdroogbloem Gladde witbol Veldrus Vertakte leeuwetand Slankmos Pijpestrootje Watertorkruid Timoteegras Glanzend platmos Peermos (G) Varkensgras Zachte duizendknoop Perzikkruid Moeraskers

31

Vermoedelijke reden verdwijning Afplagging Geen PQ opgenomen Geen PQ opgenomen Geen PQ opgenomen/onbekend Verkeerde determinatie (Hennegras) Geen PQ opgenomen Afplagging Geen PQ opgenomen Geen PQ opgenomen Onbekend Afplagging/nieuw ingezaaid hooiland Afplagging/Uitgraving Onbekend Geen PQ opgenomen Geen PQ opgenomen/afplagging Geen PQ opgenomen Geen PQ opgenomen Geen PQ opgenomen Afplagging/uitgraving/aanleg talud Geen PQ opgenomen Afplagging/uitgraving Aanleg talud Geen PQ opgenomen Geen PQ opgenomen/afplagging/uitgraving Geen PQ opgenomen Geen PQ opgenomen/afplagging Geen PQ opgenomen/afplagging


Wetenschappelijke naam Senecio jacobaea Stellaria graminea

Nederlandse naam Jakobskruiskruid Grasmuur

Vermoedelijke reden verdwijning Afplagging Afplagging

Tabel 17. Soorten die nieuw voorkomen in de opnames van 2006. Wetenschappelijke naam Agrostis canina Anthoxanthum odoratum Arabidopsis thaliana Bromus hordeaceus Calamagrostis canescens Calluna vulgaris Capsella bursa-pastoris Cerastium glomeratum Cerastium semidecandrum Cirsium vulgare Corydalis claviculata Crepis capillaris Epilobium species Epilobium tetragonum Erigeron canadensis Erophila verna Galeopsis tetrahit Hypochaeris radicata Iris pseudacorus Juncus tenageia Juncus squarrosus Juncus tenuis Lolium multiflorum Lychnis flos-cuculi Lysimachia vulgaris Matricaria species Ornithopus perpusillus Phalaris arundinacea Plantago major Poa palustris Ranunculus flammula Ranunculus sceleratus Rorippa amphibia Rubus species Rumex acetosella Salix caprea Scirpus setaceus Senecio viscosus Sisymbrium officinale Sorbus aucuparia Trifolium dubium Typha latifolia Veronica arvensis

Nederlandse naam Moerasstruisgras Gewoon reukgras Zandraket Zachte dravik Hennegras Struikhei Gewoon herderstasje Kluwenhoornbloem Zandhoornbloem Speerdistel Rankende helmbloem Klein streepzaad Basterdwederik (G) Kantige basterdwederik Canadese fijnstraal Vroegeling Gewone hennepnetel Gewoon biggekruid Gele lis Wijdbloeiende rus Trekrus Tengere rus Italiaans raaigras Echte koekoeksbloem Grote wederik Kamille (G) Klein vogelpootje Rietgras Grote weegbree Moerasbeemdgras Egelboterbloem Blaartrekkende boterbloem Gele waterkers Braam (G) Schapezuring Boswilg Borstelbies Kleverig kruiskruid Gewone raket Wilde lijsterbes Kleine klaver Grote lisdodde Veldereprijs

32

Vermoedelijke reden voorkomen Werd in 2002 onder A. stolonifera benoemd Aanleg talud/afplagging Nieuwe opname Onbekend Verkeerde determinatie in 2002 Nieuwe opname (afplagging) Ingezaaid (hooiland) Ingezaaid (hooiland) Nieuwe opname Vergraving aan randzone Aanleg talud/Nieuwe opname (kap naaldbos) Nieuwe opname Afplagging Nieuwe opname Nieuwe opname Nieuwe opname Aanleg talud/verruiging t.g.v. struweelaanplant Nieuwe opname Aanleg talud Nieuwe opname (afplagging) Nieuwe opname (afplagging) Nieuwe opname (afplagging) Ingezaaid (hooiland) Nieuwe opname (afplagging) Afplagging Ingezaaid (hooiland)/vergraving Nieuwe opname Afplagging-waterfluctuatie Ingezaaid (hooiland)/vergraving Afplagging Afplagging Afplagging Afplagging Aanleg talud/Nieuwe opname Onbekend/Nieuwe opname Verbossing Nieuwe opname – afplagging (pioniersoort) Nieuwe opname Nieuwe opname Nieuwe opname Onbekend/nieuwe opname Afplagging/Uitgraving Onbekend


Wetenschappelijke naam Viola arvensis

Nederlandse naam Akkerviooltje

Vermoedelijke reden voorkomen Nieuwe opname

4.4.1.2. Rode lijst soorten

In 2002 kwamen 5 Rode lijst soorten voor, met name (allen ‘achteruitgaand’): • Kamgras • Pijpenstrootje • Tormentil • Veenpluis • Waternavel In 2006 komen 6 Rode lijst soorten voor, met name (‘achteruitgaand’, ‘zeldzaam’ en ‘met uitsterven bedreigd’): • Kleine zonnedauw (zeldzaam) • Struikhei (achteruitgaand) • Tormentil (achteruitgaand) • Veenpluis (achteruitgaand) • Waternavel (achteruitgaand) • Wijdbloeiende rus (met uitsterven bedreigd) Kamgras Kamgras werd niet meer aangetroffen in het studiegebied. Het kwam voorheen voor in Vlasroot (VL04). Op deze locatie werd echter een plas gegraven, zodat de soort hierdoor verdween. Elders in het deelgebied werd de soort niet aangetroffen. Kleine zonnedauw komt nieuw voor in Bloksgoor. Het werd aangetroffen in een moerassig laagveengebied, vlak naast een vegetatieopnames (BL04). Pijpenstrootje werd niet meer aangetroffen in het studiegebied. Voorheen kwam de soort voor in Bloksgoor (BL01 en BL04). In opname BL01 betrof het slechts 1 of 2 individuen, in BL04 echter had de soort een bedekking van 37.5-50%. Op deze plaats is de vegetatie echter veranderd door de aanleg van een talud. Wellicht is Pijpenstrootje hierdoor verdwenen. Momenteel komt een ruige vegetatie voor met o.m. ruigteindicatoren zoals Braam sp., Akkerdistel, Grote brandnetel en Gewone hennepnetel. Langs de randzone komen nog relicten voor van voedselarme situaties (zoals Tormentil en Waternavel). Tormentil komt nog steeds voor in de opname in Bloksgoor (BL04), de soort kent een lichte uitbreiding. Struikhei is een ‘nieuwe’ Rode lijst soort in het studiegebied. Het voorkomen is te wijten aan de inzaai van Struikheide (maaisel) op een afgeplagd terrein (voordien dennenaanplant) in Vlasroot. Veenpluis In het studiegebied kwamen een 40-tal bloeiende planten voor (wat een uitbreiding is aangezien tijdens de vorige inventarisatie in 2002 slechts 6 bloeiende planten voorkwamen). De soort werd niet meer in de opname van 2002 aangetroffen, maar kwam er in 2006 vlak naast wel voor. Waternavel is vrijwel stabiel gebleven in het studiegebied. Het komt voor in de opnames in Bloksgoor (BL04 en BL05). Tevens werd een nieuwe vindplaats van de soort aangetroffen, met name in Vlasroot. Het betreft een nieuwe opname (VL15) in een natte laagte in een weiland met o.m. Pitrus Hazezegge en Egelboterbloem.

33


Wijdbloeiende rus is een nieuwe soort die werd aangetroffen in de Litse Heide (LI02). De soort komt voor op een afgeplagd perceel (weiland met hooilandgedeelten). 4.4.2. Syntaxonomische evolutie Tabel 18 geeft het overzicht van de ASSOCIA-analyse en de syntaxonomische eenheden voor de opnames van 2002 en 2006. ASSOCIA1, ASSOCIA2 en ASSOCIA3 duiden op de eerste drie keuzemogelijkheden die het programma aanbiedt. ASSOCIA1 is hierbij de typering die het best de standaard syntaxonomische eenheid benaderd (i.e. de opname met de hoogste index, zie bijlage 5). Opnames die een gelijke syntaxonomische classificatie vertonen worden in het groen aangeduid, totaal verschillende in het rood. Opnames die sinds 2002 een geringe verschuiving naar een andere syntaxonomische eenheid vertonen, worden in het geel aangeduid. Deze geringe verschuiving komt tot uiting in de aanduiding binnen de ASSOCIA-analyse, waar de opname in een lagere rangorde werd aangeduid (i.e. hogere ASSOCIA-klasse). Tabel 18. Evolutie van de syntaxonomische eenheden (2002-2006). Rood=verschillend van 2002 Geel=geringe verschuiving sinds 2002 Groen=analoog aan 2002 Nr.

BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI03 EI04 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02 LI03 VL01 VL02 VL03 VL04 VL05 VL06

Syntax. code 2002 16RG04 16RG04 12BA01D 16RG04 16RG04 16RG04 12RG01 16RG04 12RG01 28AA01B 16RG04 16RG09 16BB01 31RG04 16RG04 08AA01 16RG02 16RG04 31RG04 31RG04 16RG01 12RG03 nvt nvt nvt 12RG01 12RG01 28AA01B 16BC01A 12RG01 16RG04

Syntax. code 2006 16RG04 16RG04 16RG04 36AA01 10DG01 16RG04 16RG01 12BA01D 16RG01 16RG01 16RG04 16RG01 nvt nvt 16RG04 16RG04 12BA01A 16RG01 16RG01 16RG01 12RG05 16RG01 14BA01 12RG05 16RG02 16RG01 12RG01 nvt nvt 16RG01 nvt

ASSOCIA1 2002 16RG04 10DG01 33RG01 10RG04 10DG01 07AA01C 12BA01D 16RG04 12BA01D 28AA01B 16RG04 18AA02 32RG07 31CA 16RG04 12BA01C 16RG01 16RG04 31RG05 31RG05 16RG01 29AA03B nvt nvt nvt 12RG01 12AA01A 28AA01B 16BC01A 12AA01A 16RG04

ASSOCIA1 2006 16RG01 16RG04 16RG04 36AA01 10DG01 16RG04 16RG01 28AA02B 16RG01 16RG04 16RG04 16RG01 nvt nvt 16RG04 10DG01 12BA01C 16RG01 16RG01 38AA03A 12RG05 16RG03 14BB02B 16RG04 16RG04 16RG01 16RG01 nvt nvt 16RG01 nvt

ASSOCIA2 2002 29AA01 28AA 10DG01 28AA04B 29AA01 16RG01 07AA01C 12BA03 28AA04B 12AA01B 32AA01B 33AA04B 31RG04 31CA03A 16RG04 16RG04 36AA02B 21AA02 38AA03D 33AA04C 29AA02 nvt nvt nvt 33AA03 12RG01 12BA 16BC01B 12AA01D 28AA01B

34

ASSOCIA2 2006 08BD 08BC 08BC 35AA 06AC02 36AA02A 16RG02 38AA 16RG02 16RG01 16RG01 16RG02 nvt nvt 07AA01 16RG04 12BA01A 16RG04 32AA01B 12BA01A 16RG02 16RG01 14BA01 07AA01 28AA02B 28AA 12RG01 nvt nvt 12RG05

ASSOCIA3 2002 08 12BA01D 40RG02 16RG04 08AA02 12RG01 12BA01D 10DG01 31CA 29AA01 31AB02C 18AA02 10DG01 08A 12BA01 16RG06 31RG07 21AA02 38AA03 29AA03C nvt nvt nvt 33AA03B 33AA03B 29AA04 12BA01C 31AB02A 07AA02A

ASSOCIA3 2006 08BC 08BD 29AA01 34AA01C 16RG04 10DG01 12BA01D 29AA01 16BC01A 12RG05 12AA 12RG05 nvt nvt 29AA01 07AA02A 12BA02 16RG02 12BA01D 16BC01B 16RG04 31CA03A 28AA02B 16RG03 12AA 16BC01B nvt nvt 29AA01


Nr.

VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

Syntax. code 2002 28AA01B 12RG01 12BA01D 16RG08 16RG08 nvt nvt nvt nvt nvt

Syntax. code 2006 nvt 16RG01 nvt nvt 31RG04 20AA1 41AA03 20AA1 16RG04 30B

ASSOCIA1 2002 28AA01B 12RG01 29AA04 38AA03D 32AA01B nvt nvt nvt nvt nvt

ASSOCIA1 2006 nvt 16RG01 nvt nvt 26AC07 06AC 41RG01 11BA02A 16RG04 31AB01

ASSOCIA2 2002 28AA04B 12AA01A 28AA02B 31CA01A 29AA01 nvt nvt nvt nvt nvt

ASSOCIA2 2006

12RG01 nvt nvt 21AA02 06AC03 11BA02B 11BA01A 28AA02B 31AB01B

ASSOCIA3 2002 28AA02C 31AB02C 30BB02B 16RG01 nvt nvt nvt nvt nvt

ASSOCIA3 2006

16BC01A nvt nvt 31RG04 10A 41DG01 20AA02 12RG05 31AA02B

Aangezien er 8 nieuwe opnames in 2006 werden uitgevoerd, konden deze niet vergeleken worden met de situatie in 2002. De resterende 25 opnames konden wel vergeleken worden. Uit tabel 18 blijkt dat 13/25 opnames van syntaxonomie veranderd zijn; dit betekent dus een duidelijke verandering van vegetatie. Volgende opnames zijn veranderd van vegetatie naar een andere syntaxonomische eenheid: BL03 : Ranunculo-Alopecuretum inops → RG Juncus effusus BL04 : RG Juncus effusus → Salicetum auritae BL09 : RG Poa trivialis-Lolium perenne → RG Holcus lanatus-Lolium perenne BL10 : Ciciendetum filiformis juncetosum → RG Holcus lanatus-Lolium perenne EI02 : RG Alopecurus pratensis-Lychnis flos-cuculi → RG Holcus lanatus-Lolium perenne EI08 : RG Juncus effusus → RG Holcus lanatus-Lolium perenne EI09 : RG Elymus repens → RG Holcus lanatus-Lolium perenne EI10 : RG Elymus repens → RG Holcus lanatus-Lolium perenne EI11 : RG Holcus lanatus-Lolium perenne → RG Agrostis canina-Ranunculus repens EI12 : RG Agrostis stolonifera → RG Holcus lanatus-Lolium perenne VL01 : RG Poa trivialis-Lolium perenne → RG Holcus lanatus-Lolium perenne VL05 : RG Poa trivialis-Lolium perenne → RG Holcus lanatus-Lolium perenne VL11 : RG Alopecurus pratensis-Elymus repens → RG Elymus repens In de meeste ‘veranderde’ opnames is een verschuiving naar een graslandstadium met dominantie van Gestreepte witbol waar te nemen (RG Holcus lanatus-Lolium perenne). Nieuw afgeplagde terreinen (BL03, EI11) vertonen een verschuiving naar Pitrus-vegetaties (RG Juncus effusus) of door Moerasstruisgras-gedomineerde graslanden (RG Agrostis canina-Ranunculus repens). In Bloksgoor werden in een laagveengebied verschillende plassen en poelen gegraven. Dit uit zich enerzijds in een toename van Pitrus, anderzijds in een optreden van de gemeenschap Salicetum auritae. Het gaat hier om de ontwikkeling van verstruweling, maar met nog steeds soorten die laagveen-indicerend zijn (Tormentil, Veenmos, Veenpluis, …). Opnames die sterk gelijkend zijn t.o.v. 2002, maar met een geringe verschuiving, wijzen op volgende evoluties: - evolutie naar Pitrus-gedomineerde vegetaties (RG Juncus effusus) (te wijten aan afplaggingen) (BL05, EI06) - evolutie naar graslanden met waterstagnatie (Ranunculo-Alopecuretum inops, RanunculoAlopecuretum rorippetosum) (BL08, EI07) - evolutie naar grasland met dominantie van Gestreepte witbol (RG Holcus lanatus-Lolium perenne) (BL07, VL08) Pitrus-gedomineerde vegetaties (RG Juncus effusus) zijn in het algemeen niet veranderd, tenzij in enkele gevallen (zie hoger).

35


Grafiek 1. Syntaxonomische eenheden van de opnames in 2002 (voor de opnames die ook in 2006 werden geïnventariseerd).

16RG04 12BA01D 12RG01 28AA01B 08AA01 16RG02 31RG04 16RG01 12RG03 16RG08 16RG09

Grafiek 2. Syntaxonomische eenheden in 2006 (voor de opnames die ook in 2002 werden geïnventariseerd).

16RG04 12BA01D 12RG01 31RG04 16RG01 36AA01 10DG01 12BA01A 12RG05

4.4.3. Evolutie van de ecologische soortengroepen De vegetatieopnames die in 2002 werden opgenomen, konden omgezet worden naar ecologische soortengroepen volgens Runhaar. Voor de opnames in 2006 werd dit eveneens gedaan (zie § 4.2.2.2.). Door beide te vergelijken, kan een beeld geschetst worden van de evolutie in de ecologische soortengroepen (tabel 19).

36


Tabel 19. Overzicht van de ecologische soortengroepen (periode 2002-2006) per opname. Ecologische soortengroepen die veranderd zijn t.o.v. 2002 worden in het rood aangeduid. Nr. BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI03 EI04 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02 LI03 VL01 VL02 VL03 VL04 VL05 VL06 VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

Ecologische soortengroep 2002 R24 R24 R24 R24 R24 R24 G48 G28 G48 P22 G28 G27 G47 G48 G28 G28 G27 G28 G48 G48 G48 G28 nvt nvt nvt G48 G48 P22 G47 G48 G28 P22 G48 G28 G48 G48 nvt nvt nvt nvt nvt

Ecologische soortengroep 2006 R24 R24 R24 R24 R24 R24 G48 G28 G48 G48 G28 G48 nvt nvt G28 G28 G28 G48 G48 G48 G28 G48 G62 P22 G27 G48 G48 nvt nvt G48 nvt nvt G48 nvt nvt R48 G61 H61 G61 G28 G48

37


Grafiek 3. Ecologische soortengroepen in 2002 (voor de opnames die ook in 2006 werden geïnventariseerd).

G27 Grasland op natte matig voedselrijke bodem G28 Grasland op natte zeer voedselrijke bodem G47 Grasland op vochtige matig voedselrijke bodem G48 Grasland op vochtige zeer voedselrijke bodem P22 Pioniervegetatie op natte voedselarme zwak zure bodem R24 Ruigte op natte voedselarme bodem

Grafiek 4. Ecologische soortengroepen in 2006 (voor de opnames die ook in 2002 werden geïnventariseerd).

G27 Grasland op natte matig voedselrijke bodem G28 Grasland op natte zeer voedselrijke bodem G48 Grasland op vochtige zeer voedselrijke bodem G61 Grasland op droge voedselarme zure bodem G62 Grasland op droge voedselarme zwak zure bodem H61 Bos en struweel op droge voedselarme zure bodem P22 Pioniervegetatie op natte voedselarme zwak zure bodem R24 Ruigte op natte voedselarme bodem R48 Ruigte op vochtige zeer voedselrijke bodem

Uit tabel 19 en grafiek 3 en 4 blijkt dat de ecologische soortengroepen in 2002 en 2006 vrijwel analoog zijn. De volgende verschuivingen treden echter op: 1. evolutie van pioniervegetaties (P22) naar grasland (G48) 2. evolutie van G48 naar G28 3. evolutie van G27 naar G28 of G48 4. evolutie van G48 naar R48 Evolutie van pioniervegetaties (P22) naar grasland (G48) Deze evolutie treedt op in Bloksgoor (BL10) tengevolge van natuurlijke successie van pioniervegetatie naar grasland.

38


Evolutie van G48 naar G28 Deze evolutie treedt op in Eindegoor (EI08 en EI11). De evolutie duidt op een verschuiving naar nattere graslanden binnen dezelfde voedselrijkdom (zeer voedselrijk). Deze evolutie is te wijten aan de afplaggingen, waardoor nattere omstandigheden in het terrein ontstaan. Evolutie van G27 naar G28 of G48 Deze evolutie duidt op een voedselrijker wordend karakter sinds 2002. Het komt voor in Eindegoor (EI02, EI07). Evolutie van G48 naar R48 Een evolutie van grasland naar ruigte werd waargenomen in Vlasroot (VL11). Het betreft een voormalig grasland, waar loofhout werd aangeplant. Dit veroorzaakt een verruiging (door beschaduwing, bladval, achterwege laten van beheer). 4.4.4. Evolutie van Ellenberggetallen Tabel 20 geeft een overzicht van de Ellenberggetallen voor vochtindicatie, zuurtegraad en stikstofindicatie van de opnames van 2002 en 2006. Tabel 20. Evolutie van de Ellenberggetallen per vegetatieopname (voor vocht, zuurgraad en stikstof) (2002-2006) (gewogen gemiddelden op basis van bedekking). Sterk verschillende waarden (i.e. 1 klasseverschil of meer) werden in het rood aangeduid. Stijgende waarden worden in het vet aangeduid, dalende cursief. Vocht

Zuurgraad

Stikstof

Nummer BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI03 EI04 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 VL01

2002 7,0 8,1 6,8 6,5 7,1 7,6 6,1 6,6 6,3 6,8 5,7 6,5 6,3 5,7 6,5 7,2 6,9 7,0 5,5 5,5 6,0 7,5 4,8

2006 7,8 7,7 7,9 8,7 7,1 7,3 6,3 6,9 5,8 6,9 6,2 6,6

7,7 7,1 7,2 6,3 6,2 6,3 7,7 6,1 5,8

2002 4,5 5,5 4,7 3,8 5,0 5,3 5,0 5,0 6,7 4,8 5,3 5,3 5,0 4,0 5,1 5,0 5,3 4,5 0,0 5,5 6,0 6,2 6,4

2006 3,2 3,5 4,3 5,9 3,1 3,2 6,4 4,5 6,4 4,5 3,6 4,1

3,0 3,1 5,6 6,0 3,0 6,5 3,8 5,2 5,8

39

2002 4,8 5,8 5,5 3,9 5,9 6,0 6,2 5,5 6,4 5,8 4,8 5,3 6,1 5,2 5,8 5,4 5,1 5,1 5,7 5,6 5,8 5,8 6,4

2006 3,6 4,0 4,8 5,1 4,0 3,9 4,6 5,0 5,5 4,6 5,4 5,0

4,6 4,1 5,8 5,6 4,5 5,6 3,6 5,7 4,5


Vocht

Zuurgraad

Stikstof

Nummer VL02 VL03 VL04 VL05 VL06 VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL12 VL14 VL15 VL16 LI01 LI02 LI03

2002 5,3 6,2 5,8 6,2 7,2 6,8 4,9 7,6 6,0 6,9

2006 6,0

6,6

5,3

6,1 3,5 8,0 7,0 7,2 4,1 4,6 7,9 5,9

2002 6,7 5,2 5,8 6,7 4,4 4,7 6,3 6,6 0,0 7,0

2006 5,8

6,6

5,2

6,0 2,0 4,0 1,3 3,5 5,8 3,0 4,1 4,8

2002 6,0 5,7 5,4 5,8 4,6 5,3 6,3 7,1 6,6 6,9

2006 5,7

4,9

4,7

6,5 2,4 3,0 1,2 4,2 6,9 3,3 4,2 5,8

Vochtindicatie Vrijwel alle opnames liggen in 2002 en 2006 binnen dezelfde vochtklasse. In absolute cijfers is vrijwel in alle opnames een indicatie naar nattere omstandigheden merkbaar. In 6 opnames is een verdroging opgetreden (op basis van de gemiddelde Ellenberggetallen). Ze liggen in Bloksgoor (BL02, BL06 en BL09) en Eindegoor (EI08 en EI12). 1 opname ligt in Vlasroot (VL11). De reden voor de lokale drogere omstandigheden in Bloksgoor en Eindegoor zou de aanwezigheid van diepe ontwateringsgrachten in de nabijheid van de opnames kunnen zijn. In Vlasroot betreft het een opname in een recente aanplant, hierbij zou de evaporatie van het struweel een rol kunnen spelen in de lagere vochtindicaties. Zuurgraad In 2006 komen lagere zuurtegraadgetallen voor. Dit wijst op een verzuring van de percelen. Verzuring in het studiegebied kan verklaard worden doordat in afgeplagde zones neerslagwater blijft staan, en aangezien neerslagwater zuur is treedt hierdoor een verzuring op5. Een significante stijging in zuurtegraad (dus meer basischer worden) treedt slechts op in 2 opnames, met name in Bloksgoor (BL04) en Eindegoor (EI08). Het betreft 2 opnames binnen de zone van vergraving. In Bloksgoor betreft het een nieuw talud, in Eindegoor een ingezaaide akker. Deze werkzaamheden kunnen een verklaring geven voor de veranderingen in zuurtegraad. Stikstofindicatie In vrijwel alle opnames treden verlaagde stikstofwaarden op indien we de absolute getallen in beschouwing nemen. De afwezigheid van bemesting is wellicht de oorzaak van de verlaagde waarden. Een significante daling treedt slechts op in 1 opname (in Bloksgoor BL06). 5

Verzuring van bodem of water is een gevolg van de uitstoot (emissie) van vervuilende gassen door fabrieken, landbouwbedrijven, elektriciteitscentrales en (vracht)auto's. De uitstoot bevat onder andere zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx) - een verzamelnaam voor stikstofmonoxide (NO) en stikstofdioxide (NO2) - ammoniak (NH3) en vluchtige organische stoffen (VOS). Deze verzurende stoffen komen via lucht of water in de grond terecht.

40


Verhoogde stikstofwaarden komen voor in 3 opnames, met name in Bloksgoor en Eindegoor.In Bloksgoor betreft het een opname op een nieuwe talud met ruigteontwikkeling tot gevolg (BL04). In Eindegoor treden licht verhoogde stikstofgetallen op. De reden van deze verhoging is niet duidelijk.

4.5. BWK-typering 4.5.1. Bespreking van de BWK-types Tabel 21 geeft een overzicht van de voorkomende BWK-types in het studiegebied. Tabel 21. Voorkomende BWK-types in het studiegebied (2006). BWKeenheid Ae AeAe+hj Bs Hj Hjb

Eindegoor Litse -Bloksgoor Heide Eutrofe plas x x Eutrofe plas (droog) x Eutrofe plas met Pitrus x Akker op zandige bodem x x Vochtig, licht bemest grasland gedomineerd door Pitrus x Door Pitrus gedomineerd grasland met boom- of x struikopslag Hp Soortenarm permanent cultuurgrasland x x Hp++hj Soortenrijk permanent cultuurgrasland met relicten van x halfnatuurlijke graslanden en met Pitrus Hp+hj Zeer soortenarm permanent cultuurgrasland met Pitrus x Hp+hjSoortenarm permanent cultuurgrasland met weinig Pitrus Hpr Weilandcomplex met veel sloten en/of microrelïef x Hpr+hj Weilandcomplex met veel sloten en/of microrelïef en x Pitrus Hr Verruigd grasland Hx Zeer soortenarme, ingezaaide graslanden x x Kb(*) Bomenrij x x Ku Ruigte x Mr+hj Phragmition-vegetatie met Pitrus x Mrb+hj+ms- Phragmition-vegetatie met boom- of struikopslag, met x Pitrus en elementen van zuur laagveen N Loofhoutaanplant Ppa Aanplant van Grove den zonder ondergroei Ppmb Aanplant van Grove den met ondergroei van struiken en bomen Se Kapvlakte Se+cgKapvlakte met elementen van droge Struikheidevegetatie Sgb+kb Bremstruweel met boomopslag en bomenrij

Ae AeAe+hj

Omschrijving

Vlasroot x x x x

x

x x

x x x

x x x x x x

Eutrofe plas Eutrofe plas (droog) Eutrofe plas met Pitrus

Eutrofe plassen komen in het studiegebied voor in alle deelgebieden. Het betreft vrijwel allen recent gegraven plassen. Meestal treedt een oevervegetatie van Pitrus op, soms ook van Grote lisdodde. Een watervegetatie ontbreekt, al werd in Bloksgoor wel Waterlelie (aangeplante roze cultivar) aangetroffen. Een droge gegraven zone komt voor in Bloksgoor, middenin akkers (ae-). De vegetatie is er ruig. 41


Bs

Akker op zandige bodem

Akkers op zandige bodem (bs) komen in de 3 deelgebieden voor. De hoofdteelt is maïs, maar tevens worden aardappelen gekweekt (Eindegoor). Hj Hjb

Vochtig, licht bemest grasland gedomineerd door Pitrus Door Pitrus gedomineerd grasland met boomof struikopslag

Door Pitrus gedomineerde graslanden (hj) komen hoofdzakelijk voor in Eindegoor. We treffen ze aan op de afgeplagde delen. Soms treedt reeds een verbossing op (hjb), wat voorkomt in de Litse Heide op een uitgegraven zone met aanpalend grasland. Er komen vrijwel geen andere soorten voor, aangezien Pitrus dominant optreedt. Hp Hp+hj Hp+hjHpr Hpr+hj

Soortenarm permanent cultuurgrasland Zeer soortenarm permanent cultuurgrasland met Pitrus Soortenarm permanent cultuurgrasland met weinig Pitrus Weilandcomplex met veel sloten en/of microrelïef Weilandcomplex met veel sloten en/of microrelïef en Pitrus

Deze graslandtypes worden overwegend gedomineerd door Gestreepte witbol. Andere soorten die er kunnen voorkomen zijn Ridderzuring, Witte klaver, Kruipende boterbloem, Veldzuring en andere grassen zoals Ruw en Veldbeemdgras. Soms komt Pitrus veelvuldig voor (hp+hj), soms lokaal (hp+hj). Indien er veel microreliëf in het terrein aanwezig is, zoals in Eindegoor tengevolge van begrazing door runderen, wordt het perceel als hpr aangeduid. Hp++hj

Soortenrijk permanent cultuurgrasland met relicten van halfnatuurlijke graslanden en met Pitrus

Soortenrijke graslanden met elementen van halfnatuurlijke graslanden komen voor in de Litse Heide. Het betreft graslanden op een afgeplagde zone. Soorten die er voorkomen zijn o.m. Gestreepte witbol als dominante grassoort, Echte koekoeksbloem, Pinksterbloem, verschillende russen, e.d. Soms treedt lokaal Pitrus abundant op (hp++hj). Hr

Verruigd grasland

Deze graslanden zijn verlaten, voordien intensief begraasde en bemeste weilanden of hooilanden met dominantie van Gestreepte witbol, Kweek en Grote brandnetel. Dit type komt voor in Vlasroot nabij een recente loofhoutaanplant. Hx

Zeer soortenarme, ingezaaide graslanden

Deze graslandtypes komen in de 3 deelgebieden voor. Het betreft ingezaaide graslanden met Engels of Italiaans raaigras, die slechts een tijdelijk karakter als grasland hebben. De bloeirijkdom en het soortenaantal is laag.

42


Ku

Ruigte

Een ruigtezone o.v.v. een braakliggende zone komt voor in Eindegoor (naast weg en akkers). Er ontwikkelt zich een ruigtevegetatie. Kb(*)

Bomenrij

Bomenrijen komen voor in de drie deelgebieden. De boomsoorten die erin voorkomen zijn Ruwe berk, Wilg, Linde en Zomereik. Mr+hj Mrb+hj+ ms-

Phragmition-vegetatie met Pitrus Phragmition-vegetatie met boomof struikopslag, met Pitrus en elementen van zuur laagveen

Phragmition-vegetaties komen voor in Eindegoor. Het betreft enerzijds een brede slootvegetatie met Lisdodde en Pitrus (mr+hj), anderzijds een Lisdodde- en Pitrusvegetatie met elementen van een laagveenvegetatie (Mrb+hj+ms-). Soorten die naast de reeds vermelde voorkomen zijn o.m. Veenpluis, Waternavel, Moerasstruisgras, Kleine zonnedauw, Tormentil en Veenmos. N

Loofhoutaanplant

Loofhoutaanplanten komen op verschillende percelen voor in Vlasroot. Het betreft gemengde aanplanten van o.m. Ruwe berk, Sporkehout, Wilde lijsterbes en Zomereik. Er treedt spontaan opslag van Vlier en Braam op. Ppa Ppmb

Aanplant van Grove den zonder ondergroei Aanplant van Grove den met ondergroei van struiken en bomen

In Vlasroot komen dennenaanplanten van Grove den voor. Eén heeft een goed ontwikkelde struik- en boomlaag met o.m. Wilde lijsterbes, Sporkehout, Ruwe berk en Zwarte els. In de kruidlaag komen abundant varens en Bochtige smele voor. Se Se+cg-

Kapvlakte Kapvlakte met elementen Struikheidevegetatie

van

droge

Kapvlaktes (se) komen voor in Vlasroot. Nadat dennenaanplantingen van Grove den werden gekapt, treedt een spontane opslag van houtige soorten op (Ruwe berk, Wilde lijsterbes, Sporkehout), naast varens, Rankende helmbloem, Braam en Bochtige smele. In 2 zones werd na de kap de bovenste laag afgeplagd en bestrooid met heidestrooisel. Er treedt een ontwikkeling naar heidevegetatie op (Se+cg-). Sgb+kb

Bremstruweel met boomopslag en bomenrij

In Vlasroot ontwikkelt zich een bremstruweel onder bomen (Zomereik en Wilg).

43


4.5.2. Evolutie van de BWK-typen In 2002 werd voor het gebied waar binnen de ruilverkaveling maatregelen tot landinrichting zijn uitgevoerd op perceelsniveau een BWK-typering uitgevoerd. De kaartweergave geeft voor het gebied ‘Litse Heide’ echter niet het volledige deelgebied weer. In 2006 werd voor het volledige gebied een analoge BWK-typering en kartering uitgevoerd. Een vergelijking tussen beide periodes naar BWKtypes kan dus echter alleen gebeuren voor die percelen waar in 2002 een typering voor gebeurd is. Percelen binnen de Litse heide die niet in 2002 werden gekarteerd, worden daarom niet meegenomen in de vergelijking (zie tabel 22 en grafiek). Tabel 22. Evolutie in BWK-eenheden (2002-2006). BWK-eenheid Ae AeAe+hj Bs Hj Hjb Hp Hpr Hp++hj

Hp+hj Hp+hjHpr+hj Hr Hx Hu Ku Mr+hj Mrb+hj+ms-

N Qb Ppa Ppmb Se Se+cg-

Omschrijving Eutrofe plas Eutrofe plas (droog) Eutrofe plas met Pitrus Akker op zandige bodem Vochtig, licht bemest grasland gedomineerd door Pitrus Door Pitrus gedomineerd grasland met boom- of struikopslag Soortenarm permanent cultuurgrasland Weilandcomplex met veel sloten Soortenrijk permanent cultuurgrasland met relicten van halfnatuurlijke graslanden en met Pitrus Zeer soortenarm permanent cultuurgrasland met Pitrus Soortenarm permanent cultuurgrasland met weinig Pitrus Weilandcomplex met veel sloten en+of microrelïef en Pitrus Verruigd grasland Zeer soortenarme, ingezaaide graslanden Mesofiel grasland Ruigte Phragmition-vegetatie met Pitrus Phragmition-vegetatie met boom- of struikopslag, met Pitrus en elementen van zuur laagveen Loofhoutaanplant Eiken-Berkenbos Aanplant van Grove den zonder ondergroei Aanplant van Grove den met ondergroei van struiken en bomen Kapvlakte Kapvlakte met elementen van droge Struikheidevegetatie

44

Oppervlakte 2002 ha % 0.55 0.33 0 0 0 0 106.14 67.44 6.33 3.84

Oppervlakte 2006 ha % 1.35 0.84 0.11 0.07 3.19 1.99 89.95 56.30 0.53 0.33

2.38

1.45

0.66

0.41

18.17

11.04

16.14

10.10

0 0

0 0

0.96 0.66

0.60 0.41

0

0

1.29

0.81

0

0

4.70

2.94

0

0

4.53

2.84

6.29 5.90

3.82 3.58

0.21 18.43

0.13 11.53

1.87 0 0 0

1.13 0 0 0

0 1.19 0.55 0.97

0 0.75 0.35 0.61

0 0.29 11.84

0 0.18 7.19

3.75 0 2.60

2.35 0 1.63

0

0

3.46

2.17

0 0

0 0

1.78 2.75

1.12 1.72

159.76

100

159.76

100


Grafiek 5. Evolutie in BWK-eenheden (2002-2006). De BWK-eenheden worden per ecotoopgroep weergegeven.

Kapvlakte (Se*) Aanplant van Grove den (Pp*) Loofhoutbos (N of Qb)

Ecotoopgroep

Moerasvegetatie (Mr*) Mesofiel grasland (Hu) 2002

Verruigd grasland (Hr) of ruigte (Ku)

2006 Soortenrijk cultuurgrasland (Hp+) Soortenarm cultuurgrasland (Hp*) Pitrusvegetatie (Hj*) Akker op zandige bodem (Bs) Eutrofe plas (Ae*) 0

10

20

30

40

50

60

70

80

90 100 110

O ppe rvlakte (ha)

De maatregelen tot landinrichting blijken een duidelijke vermindering van akkers (bs) tot gevolg te hebben. Graslanden (h*) komen hiervoor in de plaats. Ook werden verschillende plassen (ae*) gegraven, dit in voormalige akker of Pitrusvegetaties (hj). In Vlasroot werd een dennenaanplant (ppa) gekapt, waar nu een ontwikkeling naar Struikheidevegetatie (se+cg-) waar te nemen is of waar de kapvlakte ontwikkelt naar loofhoutbos (se). De nog resterende naaldhoutaanplant vertoont een ontwikkeling naar een gemengde aanplant met loofhout en kruiden in de ondergroei (evolutie van ppa naar ppmb). Nieuwe aanplanten komen voor in Vlasroot (n) op voormalige akkers en ruig grasland (hr).

4.6. Effecten van beheer Tabel 23 geeft een overzicht van het uitgevoerde beheer sinds 2003 in het studiegebied. Kaart 9 geeft de beheerpercelen weer. Tabel 23. Overzicht van het beheer sinds 2003 in het studiegebied. Perceels- Beheer tot en nummer met 2003 Eindegoor A-1 akker

Beheer in 2003

Afgegraven akker, braak

A-2

Al enkele jaren Braak braakliggend grasland

A-3

Akker

Braakliggende akker

Beheer in 2004

Beweiding, bekalking

Beheer in 2005

Beweiding, bekalking; scheuren, inzaaien met grasmengsel en bemesten na 1 juli Beweiding, Beweiding, Beweiding, bekalking; bekalking bekalking scheuren, inzaaien met grasmengsel en bemesten na 1 juli Bemest en Beweiding, Beweiding, bemesting na bekalkt, ingezaaid bemesting na 1 1 juli, bekalking met grasmengsel; juli

45

Beweiding, bekalking

Beheer in 2006


Perceelsnummer

Beheer tot en met 2003

Beheer in 2003

A-4

Akker

Braakliggende akker

A-5

Akker

B-1

Akker

Braakliggende akker Afgegraven akker, braakliggend

Bloksgoor B-2 Grasland

Braakliggend grasland Afgegraven akker, braakliggend Moerassige depressie

B-3

Akker

B-4

Moerassige depressie

B-5

Akker

B-6

Al enkele jaren Braakliggend braakliggend grasland grasland

Litse Heide C-1 Grasland

Beheer in 2004 beweiding Bemest en bekalkt, ingezaaid met grasmengsel; beweiding Eén maaibeurt in september Ingezaaid met grasmengsel (mislukt)

Beheer in 2005

Beweiding, Beweiding, bemesting na bemesting na 1 1 juli, bekalking juli Beweiding

Beweiding,

Bemest en Beweiding, bekalking ingezaaid met grasmengsel; beweiding

1 maaibeurt in juli Beweiding

Beweiding

Geen beheer

Beweiding

Beweiding

Moerassige depressie, geen verder beheer Geen beheer

Moerassige depressie, geen verder beheer Beweiding, gescheurd na 1 juli, bemest en bekalkt, ingezaaid met grasmengsel 1 maaibeurt in juli Beweiding, gescheurd na 1 juli, bemest en bekalkt, ingezaaid met grasmengsel

Afgegraven akker, braakliggend

Beheer in 2006

Braakliggend Beweiding grasland Afgegraven Beweiding akker, 1 maaibeurt in september

Beweiding

Moerassige depressie, geen verder beheer Beweiding, bekalking

Beweiding, bekalking

Beweiding

C-2

Akker

C-3

Akker

Afgegraven Beweiding akker, 1 maaibeurt in september

Vlasroot D-1

Akker

Braakliggende akker

Beweiding, bemesting en bekalking

D-2

Grasland

Beweiding, bemesting en bekalking

D-3

Grasland

Grasland, maaibeurt juni Grasland, maaibeurt juni

Ingezaaid met Beweiding, grasmengsel en bekalking bemest, beweiding 1 Beweiding Beweiding, in bekalking 1 Ingezaaid met Beweiding, in grasmengsel en bekalking bemest, beweiding

Beweiding, bemesting en bekalking

46

Onderste helft Beweiding, bekalking gescheurd na 1 juli, bemest en bekalkt, ingezaaid met grasmengsel; beweiding Beweiding Beweiding, bekalking


Perceels- Beheer tot en nummer met 2003 D-4 Dennenbos

Beheer in 2003

Beheer in 2004

Dennenbos

Gekapt

Afgegraven akker, 1 maaibeurt in september Braakliggende akker, 1 maaibeurt in september

1 maaibeurt september

E-1

Akker

E-2

Akker

E-3

Naaldbos

Naaldbos

E-4

Grasland

Grasland

F-1

Grasland

Grasland

Beheer in 2005

Geplagd in januari, sindsdien geen beheer in 1 maaibeurt in september

Ingezaaid met Italiaans raaigras; 2 maaibeurten (half juni en augustus) Gekapt, geplagd

Beheer in 2006 Uitspreiden heidemaaisel, verwijderen opslag bramen 1 maaibeurt in september

1 maaibeurt 1 maaibeurt (half juni), (half juni), nadien nabeweiding nadien nabeweiding Verwijderen opslag bramen

Uitspreiden heidemaaisel

2 maaibeurten 1 maaibeurt 1 maaibeurt (half juni), (half juni en (half juni), nadien nabeweiding augustus) nadien nabeweiding 1 maaibeurt Beweiding Beweiding (september)

Eindegoor Volgende maatregelen en beheer werden genomen: Omzetten akkers naar grasland en beweiding • In Eindegoor werden enkele akkers omgezet naar grasland. Dit gebeurde door inzaaien met een grasmengsel in 2004, 2005 of 2006. Sommige akkers werden vooraf afgeplagd. • Beweiding startte in 2004 en 2005. Beweiding (met runderen) gebeurt vanaf 15 mei. Tussen 15 mei en 1 juni mag de graasdruk niet hoger zijn dan 1 GVE/ha, vanaf 1 juni zijn 3 GVE/ha toegelaten. Van 15 mei tot 15 juni mogen enkel runderen van meer dan 2 jaar oud ingeschaard worden. De dieren mogen niet bijgevoederd worden. • Alle graslanden kregen en krijgen jaarlijks een bekalking sinds 2004. Bekalking houdt steeds een maximum van 2 ton/ha/jaar in. • Vrijwel alle graslanden krijgen een bemesting. De 'onderhoudsbemesting' is vastgesteld op 200 kg N/ha per jaar. • Het gebruik van kunstmest of biociden is niet toegestaan Graven van plassen In voormalige akkers en grasland werden plassen gegraven. Resultaten: Omzetten akkers naar grasland en beweiding Gezien de vrij recente inrichtings- en beheermaatregelen zijn de resultaten op het terrein nog vrij miniem. Er kunnen echter op het terrein duidelijke verschillen waargenomen worden van de recent ingezaaide graslanden. Graslanden die pas in 2005 of 2006 werden ingezaaid, vertonen nog een duidelijke dominantie van het ingezaaid mengsel (bv. A1, A2, A4, B1). Werd het terrein vroeger of helemaal niet ingezaaid (bv. A3 en A5), dan is reeds een evolutie merkbaar naar graslanden met een dominantie van Gestreepte witbol. Gezien het beheer tot 2003 akker was, kan van een vrij snelle evolutie naar dit ‘Witbolgrasland’ gesproken worden. 47


Een sterke verschraling van de graslanden is (nog) niet te verwachten, gezien de toepassing van bemesting. Ook de ligging in akkergebied veroorzaakt een bijkomende bemesting door in- en afspoeling van meststoffen van de akkers. In de meeste situaties werd door afgraven en plaggen een nattere vegetatie verkregen. Deze behoort evenwel tot een ‘voedselrijk’ type. Graven van plassen De plassen vertonen geen watervegetatie, tenzij Klein kroos. Ze zijn zeer voedselrijk, met algen (‘flap’). De oever vertoont een vegetatie met dominantie van Pitrus en/of Grote lisdodde. Bloksgoor Volgende maatregelen en beheer werden genomen: Omzetten akkers naar grasland en beweiding Ook in Bloksgoor werden analoge maatregelen en beheer genomen als in Eindegoor. Graven van plassen In een voormalige akker (B5) en in een moerassige depressie (B4) werden plassen gegraven. Resultaten: Omzetten akkers naar grasland en beweiding De resultaten voor de ingezaaide akkers zijn analoog als in Eindegoor. Wat betreft de niet ingezaaide akkers of voordien al grasland zijnde percelen (B2 en B3), is de situatie duidelijk geëvolueerd naar een gunstige situatie met een evolutie naar ‘Witbolgraslanden’. In 2 percelen werd in het verleden en wordt nu niet bekalkt (B2 en B3). De invloed van het achterwege laten van bekalking is op het terrein in vergelijking met de bekalkte percelen niet merkbaar. Graven van plassen De plas in de voormalige akker (B5) is diep en vertoont geen watervegetatie, tenzij een kunstmatig ingebrachte (Waterlelie cultivar). De plassen in de moerassige depressie (B4) vertonen een vegetatie van laagvenen. De evolutie is er positief, alhoewel de lage ligging negatieve invloeden van de hoger liggende akkers kan bewerkstelligen. Litse Heide Volgende maatregelen en beheer werden genomen: Omzetten akkers naar grasland en beweiding • In de Litse Heide werden akkers afgeplagd en beweid vanaf 2004. Dezelfde voorwaarden qua beweiding en bekalking gelden als in Eindegoor en Bloksgoor. • Er wordt niet bemest. Graven van plassen In de Litse Heide werd in 1 perceel (C1) een poel gegraven.

48


Resultaten: Omzetten akkers naar grasland en beweiding De graslanden bevinden zich in een ‘Witbolstadium’ of vertonen lokaal (op het afgeplagde perceel C3) een pioniervegetatie of overgang naar graslanden met Dotterbloemelementen. Dit duidt op een gunstige evolutie. Wellicht heeft het feit dat er niet bemest wordt met deze positieve ontwikkelingen te maken. Graven van plassen De poel vertoont een oevervegetatie van o.m. dominantie met Pitrus. De poel is voedselrijk, o.m. door de lage ligging en instroom van meststoffen vanuit de aanpalende akkers. Vlasroot Volgende maatregelen en beheer werden genomen: Omzetten akkers naar grasland en beweiding/maaibeheer Akkers werden omgezet naar grasland (E1, E2) door eventuele voorafgaande afplagging. Het huidige beheer bestaat uit 1 maaibeurt (juni of september), eventueel met nabeweiding. 1 akker werd ingezaaid met Italiaans raaigras (E2). Beweiding/maaien van graslanden Percelen die in 2003 in grasland waren (D2, D3, E4, F1), werden vanaf 2004 beweid of vanaf 2005 gemaaid (1x/jaar, half juni) en nabeweid. Sommige (D2 en D3) worden bemest en bekalkt. Graven van plassen Er werden 2 plassen gegraven in een voormalige akker (E2) en grasland (D2). Kappen van dennenaanplant Op 2 percelen (D4 en E3) werden naaldhoutaanplantingen gekapt. Een gedeelte ervan werd afgeplagd in 2004 en 2005, Bramen werden verwijderd en in 2006 werd heidemaaisel uitgespreid op het terrein. Een deel van het gekapte bos werd niet afgeplagd, noch andere inrichtings- of beheersmaatregelen werden uitgevoerd. Momenteel wordt geen verder beheer uitgevoerd. Aanplant van loofhout In verschillende percelen op voormalig grasland werd gemengd loofhout aangeplant (o.m. Wilde lijsterbes, Ruwe berk, Sporkehout, Zomereik). Momenteel gebeurt geen verder beheer, tenzij het maaien van een deel van het voormalig grasland waar geen aanplant is gebeurd. Resultaten: Omzetten akkers naar grasland en beweiding De recent ingezaaide akker (E2) is als dusdanig nog op het terrein herkenbaar. De dominante grassoort is Italiaans raaigras. Gezien de recente inrichtings- en beheermaatregelen kunnen evenwel nog geen duidelijke positieve evoluties waargenomen worden. Beweiding/maaien van graslanden Alle graslanden die een bemesting en bekalking vertonen en sinds 2004 beweid worden (D2 en D3) , bevinden zich in een voedselrijk stadium met een lage soortenrijkdom. 1 perceel (D3) werd in 2004 opnieuw ingezaaid, dit is op het terrein nog merkbaar.

49


Graslanden die vooraf 1 of 2 maaibeurten per jaar gekregen hebben, en nadien een beheer als weiland (beweiding) of hooiweide (1 maaibeurt half juni en nadien nabeweiding) zonder bemesting en bekalking, vertonen duidelijk een voedselarmere en soortenrijkere vegetatie. Het betreft de percelen E4 en F1. Graven van plassen De 2 plassen vertonen een oevervegetatie met dominantie van Pitrus. Ze zijn voedselrijk. Kappen van dennenaanplant De afgeplagde en met heidemaaisel bedekte terreinen vertonen een evolutie naar Struikheidevegetatie. Er treedt reeds opslag op van o.m. Ruwe berk en Zomereik. De evolutie is echter gunstig, al moet erover gewaakt worden dat tijdig beheer (verwijderen opslag) noodzakelijk is. De niet afgeplagde delen die enkel gekapt werden, vertonen een evolutie naar loofhoutstruweel, met o.m. als soorten Zomereik, Sporkehout, Ruwe berk, Wilde lijsterbes en met in de ondergroei o.m. Bramen en varens. Aanplant van loofhout De voormalige graslandsoorten zijn als dusdanig nog herkenbaar in de percelen. In de toekomst zal een verruiging optreden, een evolutie die reeds merkbaar is in een niet beheerde (niet gemaaide) zone zonder aanplant. Een deel wordt wel gemaaid, dit komt echter als kunstmatig over en draagt weinig bij tot de biologische waardeverhoging. Door bladval en beschaduwing zal hier in de toekomst immers een voedselrijke situatie blijven bestaan. Algemene conclusies Omzetten akkers naar grasland en beweiding Abiotisch herstel door afgraving van voormalige akkers en inzaai met grasmengsel levert slechts de gewenste resultaten op indien ook beschikbaar fosfor (P) drastisch wordt verlaagd. Literatuurgegevens en eigen onderzoek wijzen op de noodzaak van P-limitatie voor goed ontwikkelde natte heiden en natte heischrale graslanden. Vaak wordt geplagd of afgegraven zonder enig inzicht in de nutriëntenhuishouding van het terrein, waardoor enkel een verlaging van beschikbaar stikstof wordt bekomen. Door de inspoeling van de hoger gelegen en omringende akkers, eventueel gecombineerd met een bijkomende bemesting blijft daarom de voedselrijkdom van de graslanden in het studiegebied hoog. Het achterwege laten van bemesting zou een bijdrage kunnen leveren aan de vermindering van deze voedselrijkdom. Het toedienen van bijkomende bekalking kon geen duidelijke verschillen in de vegetatie naar voor brengen. Bekalking in Bloksgoor en aan de randen met Eindegoor is evenwel af te raden, gezien het voorkomen van (zure) laagveenvegetaties in Bloksgoor. Ook in de Litse Heide en Vlasroot komen waardevolle zuurteindicerende vegetaties voor (zure graslanden en Struikheidevegetaties), zodat bekalking hier niet gewenst is. Beweiding/maaien van graslanden Maaibeheer (met afvoer van veel N) en eventuele nabeweiding houdt de vegetatie laagproductief. Dit komt in het studiegebied duidelijk naar voor in een aantal percelen in Vlasroot, waar reeds vertrokken is van een graslandsituatie, en waar bemesting achterwege gelaten wordt. Werden er vooraf 2 maaibeurten uitgevoerd i.p.v. 1 of geen maaibeurt, dan heeft dit een duidelijke verschralende invloed op het grasland. Graven van plassen Er werden een aantal nieuwe plassen en vennen gegraven in voormalig intensief gebruikte graslanden of akkers. In vrijwel alle gevallen kon geen oligotrofe of mesotrofe plas met de daarbij horende vegetaties bekomen worden. Competitieve soorten zoals Pitrus, Moerasstruisgras, Waterpostelein of Mannagras domineren. In de oevers worden vnl. graslandsoorten aangetroffen (o.m. Gestreepte witbol, Kruipende boterbloem en Waternavel).

50


In 1 enkel geval werden ook natte heidesoorten en venoeversoorten zoals Tormentil, Veenpluis en Kleine zonnedauw aangetroffen, indicatoren voor mesotrofe omstandigheden. Kappen van dennenaanplant Het kappen van een dennenaanplant, gevolgd door afplagging en uitstrooien van heidemaaisel heeft een duidelijke positieve invloed met ontwikkeling van Struikheidevegetaties als gevolg. Opslag van loofhout treedt echter reeds snel op, zodat gepaste beheermaatregelen hiervoor op korte termijn dienen uitgevoerd te worden. Waar geen afplagging en inzaai gebeurde, ontwikkelt zich spontaan een loofhoutstruweel. Aanplant van loofhout Aanplant van loofhout op voormalige graslanden heeft een duidelijke verruigende invloed op de voormalige graslandsoorten.

4.7. Aanbevelingen voor verder beheer Het beheer op de percelen binnen de afbakening van de maatregelen tot landinrichting wordt uitgevoerd door het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB). Een overzicht van deze beheersmaatregelen wordt gegeven in tabel 23. Op basis van de resultaten van deze studie kunnen een aantal aanbevelingen of aanpassingen van dit huidig beheer voorgesteld worden. Per beheerperceel (cfr. kaart 9) worden een aantal voorstellen geformuleerd per deelgebied (Eindegoor-Bloksgoor, Litse Heide en Vlasroot). Eindegoor-Bloksgoor Bemesting van de graslanden (percelen A-1, A-2, A-3, A-4, A-5) De huidige bevindingen op het terrein duiden (nog) op een voedselrijke toestand van de graslanden. Aangezien de beweiding pas startte in 2004, is dit een logische verklaring. Toch kunnen door een aantal aanpassingen aan het huidig beheer de graslanden versneld verschraald worden. Hiertoe wordt voorgesteld om de onderhoudsbemesting te verlagen. Voor behoud van soortenrijke graslanden moet de bemesting zeer laag zijn (< 100 kg N/ha/jaar) of moet totaal achterwege blijven. Bij een bemestingsniveau van maximaal 100 kg N/ha/jaar kunnen vegetaties van het type kamgrasgrasland en zilverschoongrasland worden behouden. Voor behoud van goed ontwikkelde glanshavergraslanden, is afwezigheid van bemesting een must (users.ugent.be/~dreheul/anog/frank.htm, onderzoek UGent). Wij opteren daarom dan ook om in de toekomst de bemestingsdruk te verlagen. Beweiding van de graslanden (alle percelen, m.u.v. B-4) De beweiding kan onder de huidige voorwaarden verdergezet worden (met runderen, vanaf 15 mei, en met een graasdruk tot 1 juni van 1 GVE/ha, vanaf 1 juni 3 GVE/ha). Bekalking van de graslanden (percelen A-1, A-2, A-3, A-4, A-5, B-1, B-5, B-6)) Aangezien het toedienen van bijkomende bekalking een negatieve invloed kan hebben op de instandhouding van de zure laagveenvegetaties in Bloksgoor, wordt voorgesteld om geen bekalking toe te dienen in het perceel B-5, dat grenst aan het laagveengebied (B-4). Beheer perceel B-4 (zuur laagveengebied) Door natuurlijke verbossing, dreigt het perceel op termijn te verbossen (hoofdzakelijk met Wilgen). Voorgesteld wordt om de jonge Wilgenopslag te kappen op korte termijn. In perceel B-4 bevindt zich tevens in een plas een cultivar van een Waterlelie (roze kleur). Aangezien dit geen inheemse soort is en deze niet echt thuishoort binnen het gebied, wordt voorgesteld deze Waterlelie te verwijderen.

51


Litse Heide Beweiding en maaien van de graslanden Het huidige maai- en beweidingsbeheer kan gehandhaafd blijven in de toekomst. Gezien het huidige relatief voedselarmere karakter van de graslanden (in tegenstelling tot EindegoorBloksgoor en Vlasroot) wordt voorgesteld om de nulbemesting te handhaven. Toedienen van extra bemesting zou op termijn leiden tot een sterke voedselaanrijking en biologische waardevermindering van de graslanden. Bekalking van de graslanden (percelen C-2, C-3) Momenteel wordt een bekalking toegediend op de percelen C-2 en C-3. Vooral het perceel C-2 heeft een aantal zuurteindicerende planten zoals Schapezuring en Gewoon struisgras, die gebaat zijn bij een achterwege laten van bekalking. Vanuit natuurbehoudsoogpunt is het daarom aangewezen om geen bekalking uit te voeren. Vlasroot Bemesting van de graslanden (percelen D-1, D-2, D-3) Deze percelen bevinden zich in een voedselrijke toestand. Om een snellere verschraling te bekomen, wordt voorgesteld om de bemestingsdruk achterwege te laten of te verminderen, zoals in EindegoorBloksgoor werd voorgesteld. Beweiding van de graslanden (percelen D-1, D-2, D-3, F-1) Het huidige beweidingsbeheer kan verdergezet worden. Bekalking van de graslanden (percelen D-1, D-2, D-3) Bekalking op de percelen die grenzen aan het perceel D-4 (perceel met Struikheiontwikkeling) zou best achterwege gelaten worden, gezien de nefaste invloed op de zure vegetaties van perceel D-4. Het betreft de percelen D-1 en D-3. Maaien van de graslanden met eventuele nabeweiding (percelen E-1, E-2, E-4) De percelen die een maaibeheer krijgen (met eventuele nabeweiding), bevinden zich in een voedselrijke toestand. Om de verschraling van het perceel E-1 te versnellen, zouden er 2 i.p.v. 1 maaibeurt moeten gebeuren. De eerste jaren dient de eerste maaibeurt vrij vroeg te zijn, al vanaf midden mei (nu pas half juni) indien dit toelaatbaar is voor weidevogels. De tweede maaibeurt kan dan in september gebeuren. Indien het grasland voldoende verschraald is (i.e. wanneer de Witbolfase bereikt is), kan de eerste maaibeurt verlaat worden tot half juni. De percelen met een maaibeurt rond half juni en nabeweiding (percelen E-2 en E4), worden vroeger gemaaid. Dit kan de eerste jaren reeds vroeg gebeuren (ook vanaf half mei). Nadien wordt het perceel nabeweid onder de huidige voorwaarden (geen bekalking, geen bemesting). Beheer van de percelen D-4 en E-3 Deze percelen werden (deels) recent afgeplagd en met Struikheimaaisel op uitgestrooid. Er is een ontwikkeling van Struikheivegetatie. Er treedt echter reeds opslag op van o.m. Berk. Om de Struikheivegetatie te vrijwaren, zou deze opslag op korte termijn dienen gekapt te worden. Vooral in perceel E-3 is reeds in de NW-hoek een sterke verbossing merkbaar. Beheer van de aanplantingen Een deel van de recente loofhoutaanplantingen wordt gemaaid. Deze maaibeurt oogt echter kunstmatig en draagt weinig bij tot de biologische waardeverhoging. Voorgesteld wordt om het huidige maaibeheer in de aanplant stop te zetten en een spontane ontwikkeling op termijn toe te laten..

52


5. LITERATUUR Barkman JJ, Doing H & Segal S (1964). Kritische Bemerkungen und Vorschlage zur quantitativen Vegetationsanalyse. Acta Bot. Neerl. 13: 394-419. Berten, B., Hermans, P. & Paelinckx, D. (2000). Biologische Waarderingskaart, versie 2, kaartbladen 3-9-17. Mededelingen van het Instituut voor Natuurbehoud 9, Brussel, 125 pp. + 22 kaartbladen. Biesbrouck, B., Es, K., Van Landuyt, W., Vanhecke, L., Hermy, M. & Van den Bremt, P. (2001). Een ecologisch register voor hogere planten als instrument voor het natuurbehoud in Vlaanderen. Flo.Wer vzw, Instituut voor Natuurbehoud, Nationale Plantentuin van België, KULeuven, Brussel. Ellenberg, H., H.E. Weber, R. Düll, V. Wirth, W. Werner & D. Pauliszen (1992). Zeigerwerte von Pflanzen in Mitteleuropa. Scripta Geobotanica IX, Gottingen, 2. auflage. Groen, C.L.G., R.A.M. Stevers, C.R. Van Gool & M.E.A. Broekmeijer (1993). Uitwerking ecotopensysteem fase 3. Herziene landelijke typologie en vertaalsleutels voor Overijssel, Gelderland, Noord-Brabant en Limburg. CML-mededeling 49. Centrum voor Milieukunde, Leiden. Heirman, J. & Paelinckx, D. (1998). Biologische waarderingskaart van het Vlaamse Gewest. Sleutel voor fytosociologische en ecologische plaatsing van de karteringseenheden voor graslandvegetaties. Rapport Instituut voor Natuurbehoud (98.06), Brussel. Hennekens, S.M. (1995). TURBOVEG. Software package for input, processing, and presentation of phytosociological data. User’s guide. Instituut voor Bos en Natuur, Wageningen and Unit of Vegetation Science, University of Lancaster, Lancaster. Lambinon, J., De Langhe, J.-E., Delvosalle, L. & Duvigneaud, J. (1998). Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende streken. Narionale Plantentuin Meise. 3de druk, 1091 p. Runhaar, J., C.L.G. Groen, R. Van der Meijden & R.A.M. Stevers (1987). Een nieuwe indeling in ecolo-gische groepen binnen de Nederlandse flora. Gorteria 13: 277-359. Runhaar, J., M. van ‘t Zelfde, C.L.G. Groen & R. Alkemade (2003). Bepaling ecotooptype en toetsing indeling in ecologische soortengroepen van vegetaties. Rapport 408657009. RIVM, Bilthoven. Schaminée, J.H.J., A.H.F. Stortelder & V. Westhoff (1995). De vegetatie van Nederland. Deel 2. Opulus press, Upsala. Schaminée, J.H.J., A.H.F. Stortelder & E.J. Weeda (1996). De vegetatie van Nederland. Deel 3. Opulus press, Upsala. Schaminée, J.H.J., E.J. Weeda & V. Westhoff (1998). De vegetatie van Nederland. Deel 4. Opulus press, Upsala. Stortelder, A.H.F., J.H.J. Schaminée & P.W.F.M. Hommel (1999). De vegetatie van Nederland. Deel 5. Opulus press, Upsala.

53


Stevers, R.A.M., J. Runhaar, H.A. Udo de Haes & C.L.G. Groen (1987). Het CMLecotopensysteem, een landelijke ecosysteemtypologie toegespitst op de vegetatie. Land-schap 4: 135150. Van Landuyt W., Heylen O., Vanhecke L., Van den Bremt P. & Baeté H. (2000). Verspreiding en evolutie van de botanische kwaliteit van ecotopen gebaseerd op combinaties van indicatorsoorten uit Florabank. Rapport Vlina project 96/02. Flo.Wer vzw., Instituut voor Natuurbehoud, Nationale Plantentuin van België en Universiteit Gent in opdracht van de Vlaamse Gemeenschap binnen het kader van het Vlaams Impulsprogramma Natuurontwikkeling, 237 p. Van Tongeren, O. (2000). Programma ASSOCIA. Gebruikershandleiding en voorwaarden. (niet officieel gepubliceerd).

54


Bijlage 1. Overzicht van de coördinaten van de permanente kwadraten (PQ's) (2002 en 2006). Vegetatieopname BL01 BL02 BL03 BL04 BL05 BL06 BL07 BL08 BL09 BL10 EI01 EI02 EI03 EI04 EI05 EI06 EI07 EI08 EI09 EI10 EI11 EI12 LI01 LI02 LI03 VL01 VL02 VL03 VL04 VL05 VL06 VL07 VL08 VL09 VL10 VL11 VL12 VL13 VL14 VL15 VL16

x-coördinaat 190907,55046 190856,75926 190843,73919 190816,79665 190861,40008 190865,00961 191019,44578 191066,62745 191046,38832 191072,29956 190577,92334 190562,19611 190531,51514 190504,31478 190464,73890 190423,87390 190404,79497 190410,20926 190583,33763 190556,78183 190438,18310 190397,31810 192723,76215 192954,12753 192904,04810 194013,93479 193979,64429 193951,15481 193970,23374 193979,12864 193945,99835 193938,26365 193983,38273 194029,40419 194013,54806 194084,19165 194207,78260 194369,70609 194334,65049 194321,29597 194025,82733

y-coördinaat 234248,25038 234200,03741 234184,56802 234209,96361 234255,98508 234267,97386 234441,10222 234423,44133 234485,19001 234456,18489 233573,14000 233637,20910 233656,93258 233673,94892 233680,13668 233645,33053 233623,54446 233590,80090 233507,65287 233469,49502 233439,58752 233468,85046 234973,43532 235445,85128 235305,62888 235421,73324 235387,05600 235479,35675 235502,43194 235538,39830 235509,26426 235526,02278 235610,45992 235111,82960 235102,16123 235130,52180 235444,18197 235517,63180 235621,12929 235741,31992 235646,16900

2002 x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x

2006 x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x

x

x

x x x x x x


Bijlage 2. Foto’s van de permanente kwadraten (PQ’s) (2006).

BL01

BL02

BL03

BL04

BL05

BL06

BL07

BL08


BL09

BL10

EI01

EI02

EI05

EI06

EI07

EI08


EI09

EI10

EI11

EI12

LI01

LI02

LI03

VL01


VL02

VL05

VL08

VL11

VL12

VL13

VL14

VL15

VL16


Bijlage 3. Kenmerken en kenmerkklassen van de ecologische soortengroepen (Runhaar et al. 1987).

De belangrijkste kenmerken die worden gebruikt bij de indeling naar ecotooptype zijn: • • • • •

vegetatiestructuur zoutgehalte vochttoestand voedselrijkdom zuurgraad

1. Vegetatiestructuur (incl. medium en successiestadium) Omkaderd: structuuraanduidingen gebruikt bij de indeling naar ecotooptype. Daarboven (A, H, K) aanduidingen gebruikt bij aggregatie naar hogere eenheden (ecotoopgroepen). Daaronder aanduidingen gebruikt bij indeling naar subtype.

Op basis van vegetatiestructuur en successiestadium worden binnen terrestrische systemen de volgende klassen onderscheiden: • •

Pioniervegetatie: open vegetaties die worden gedomineerd door één- en tweejarige soorten of soorten met een groot vegetatief voortplantingsvermogen, op instabiele of op recent ontstane of van vegetatie ontdane standplaatsen Grasland: lage, gesloten vegetaties van voornamelijk overblijvende kruiden, mossen en lage houtige gewassen (die bij normale ontwikkeling niet hoger worden dan 50 cm), op stabiele standplaatsen waar afvoer van organisch materiaal plaatsvindt door beweiding of maaien. Onderverdeeld in dwergstruweel, mosvlakte en grasland s.s.


• • •

Ruigte: hoge, gesloten kruidvegetaties gedomineerd door gering aantal concurrentiekrachtige soorten, op plaatsen waar weinig of geen afvoer van organisch materiaal plaatsvindt Struweel: vegetaties gedomineerd door houtgewassen die bij normale ontwikkeling tussen 0,5 en 4 m hoog worden (struiken). Onderverdeeld in laag struweel, hoog struweel en pionierstruweel Bos: vegetatie gedomineerd door houtgewassen die bij normale ontwikkeling tussen meer dan 4 m hoog worden (bomen). Onderverdeeld in loofbos en naaldbos.

Binnen wateren worden onderscheiden: • •

Open water: wateren zonder hogere planten of met ondergedoken planten, al of niet met drijfbladen Verlanding: wateren met emerse vegetatie

2. Zoutgehalte (saliniteit,chloriniteit) Op basis van het zoutgehalte worden de volgende klassen onderscheiden: • • •

Zout: wateren met een chloridegehalte van meer dan 10.000 mg/l; terrestrische systemen onder de invloed van zout water. Brak: wateren met een chloridegehalte van 1.000 tot 10.000 mg/l of met een sterk wisselend chloridegehalte; terrestrische systemen die onder invloed staan van brak water of afwisselend zout en zoet water, of onder invloed staan van zout-inwaai Zoet: wateren met een chloridegehalte van minder dan 1000 mg/l en terrestrische systemen die niet onder invloed staan van braak of zout water of zout-inwaai. Onderverdeeld in zeer zoet (0-200 mg Cl/l) en licht brak (200-1000 mg/l).

3. Vochttoestand De factor vochttoestand bestaat eigenlijk uit een complex van twee factoren die vaak samenhangen met de grondwaterstand, te weten de beschikbaarheid van zuurstof in de bovengrond en de beschikbaarheid van water. Omdat ze zo sterk met elkaar samenhangen, worden ze meestal samen aangeduid als vochttoestand. Binnen terrestrische systemen worden de volgende klassen onderscheiden: • •

•

Nat: op plaatsen waar door hoge grondwaterstanden aan het begin van het groeiseizoen langdurige perioden met lage zuurstofspanning optreden: gemiddelde voorjaarsgrondwaterstand (GVG) minder dan 25 cm onder maaiveld. Vochtig: standplaatsen met hooguit kortdurende perioden met zuurstoftekorten of droogtestress: gemiddelde voorjaarsgrondwaterstand meer dan 25 cm onder maaiveld en gemiddeld minder dan 32 dagen met droogtestress ( = dagen met vochtspanning van minder dan –12.000 cm in de wortelzone uitgaande van een standaard grasbegroeiing). Binnen de klasse ‘vochtig’ in ruime zin worden onderscheiden de klassen zeer vochtig (GVG tussen 25 en 40 cm onder maaiveld) en matig vochtig (gemiddeld 13-32 dagen met droogtestress). Droog: op plaatsen waar in de zomer onvoldoende water beschikbaar is om aan de verdampingsbehoefte van de vegetatie te voldoen; standplaatsen gemiddeld met meer dan 32 dagen droogtestress.


4. Voedselrijkdom Hiermee wordt de beschikbaarheid van macro-nutriënten (N,P,K) aangegeven. De nutriënt die het minste voor de plantengroei in opneembare vorm beschikbaar is bepaalt de voedselrijkdom. Alleen voor graslanden zijn de kenmerkklassen kwantitatief gedefinieerd. In de overige vegetaties is een indeling naar voedselrijkdom op basis van de (ordinale) indeling van de in de vegetatie voorkomende soorten naar voedselrijkdom. • • •

Voedselarm: niet bemeste, mineraalarme standplaatsen met een lage productiviteit; bij een goede vochtvoorziening en een beheer als grasland is in een gemiddeld jaar een productie van niet meer dan 3 ton droge stof per hectare te behalen. Matig voedselrijk: licht bemeste of van nature mineraalrijke standplaatsen met een vrij hoge productiviteit: bij een goede vochtvoorziening en een beheer als grasland is in een gemiddeld jaar een productie van 3 tot 6 ton droge stof per hectare te behalen. Zeer voedselrijk: zwaar bemeste standplaatsen of standplaatsen waar door afbraak van organisch materiaal veel mineralen vrijkomen; bij een goede vochtvoorziening en een beheer als grasland is in een gemiddeld jaar een productie van meer dan 6 ton droge stof per hectare te behalen.

5. Zuurgraad De zuurgraad zelf heeft slechts een beperkte invloed op de plantengroei, maar is bepalend voor veel andere factoren die wel grote invloed hebben op het functioneren van planten. Voorbeelden hiervan zijn de oplosbaarheid van in opgeloste vorm toxisch aluminium en de oplosbaarheid van het voor de plantengroei noodzakelijke ijzer. Daarnaast beïnvloedt de zuurgraad de activiteit en de samenstelling van het bodemleven (verhouding tussen bacteriën en schimmels). In aquatische systemen hangt de zuurgraad direct samen met de hoeveelheid bicarbonaat, die voor ondergedoken waterplanten tevens de belangrijkste bron van koolstof vormt. • • •

Zuur: wateren met een gemiddelde pH lager dan 5, zonder bicarbonaat; terrestrische systemen met een pH-H2O van minder dan 4,5 (pH-KCl ~ 3,5) zwak zuur: wateren met een gemiddelde pH tussen 5 en 7 en een bicarbonaatgehalte lager dan 1 meq/l; terrestrische systemen met een pH-H2O tussen 4,5 en 6.5 (pH-KCl ~ 3,5-6,5). Basisch: wateren met een bicarbonaatgehalte van meer dan 1 meq/l; terrestrische systemen met een pH-H2O van meer dan 6,5 (pH-KCl ~ 6,5) als gevolg van de aanwezigheid van kalk (>0.5 % CaCO3) of invloed van zeewater.


Bijlage 4. Soortenlijst van de waargenomen soorten in 2006. Soorten die in de permanente kwadraten (PQ's) voorkomen, worden in het vet aangeduid. RL= Rode lijst soort: A=achteruitgaand, MUB= met uitsterven bedreigd, Z= zeldzaam. Wetenschappelijke naam Achillea millefolium Agrostis canina Agrostis capillaris Agrostis capillaris Agrostis stolonifera Alnus glutinosa Alopecurus geniculatus Anthoxanthum odoratum Arabidopsis thaliana Arrhenatherum elatius Betula pendula Brachythecium rutabulum Bromus hordeaceus Bryum species Calamagrostis canescens Calluna vulgaris Capsella bursa-pastoris Cardamine pratensis Carex hirta Carex ovalis Carex pilulifera Cerastium fontanum Cerastium glomeratum Cerastium semidecandrum Cirsium arvense Cirsium vulgare Corydalis claviculata Crepis capillaris Deschampsia flexuosa Drosera intermedia Dryopteris carthusiana Eleocharis palustris Elymus repens Epilobium species Epilobium tetragonum Erigeron canadensis Eriophorum polystachion Erophila verna Festuca rubra Galeopsis tetrahit Galium aparine Galium palustre Geranium molle Glyceria fluitans Holcus lanatus Hydrocotyle vulgaris Hypochaeris radicata Iris pseudacorus Juncus articulatus Juncus bufonius Juncus effusus Juncus squarrosus Juncus tenageia Juncus tenuis Lemna minor Lolium multiflorum Lolium perenne Lotus uliginosus Lychnis flos-cuculi Lycopus europaeus

Nederlandse naam Gewoon duizendblad Moerasstruisgras Gewoon struisgras Gewoon struisgras Fioringras Zwarte els Geknikte vossestaart Gewoon reukgras Zandraket Glanshaver Ruwe berk Gewoon dikkopmos Zachte dravik Knikmos (G) Hennegras Struikhei Gewoon herderstasje Pinksterbloem Ruige zegge Hazezegge Pilzegge Gewone hoornbloem Kluwenhoornbloem Zandhoornbloem Akkerdistel Speerdistel Rankende helmbloem Klein streepzaad Bochtige smele Kleine zonnedauw Smalle stekelvaren Waterbies Kweek Basterdwederik (G) Kantige basterdwederik Canadese fijnstraal Veenpluis Vroegeling Rood zwenkgras Gewone hennepnetel Kleefkruid Moeraswalstro Zachte ooievaarsbek Mannagras Gestreepte witbol Waternavel Gewoon biggekruid Gele lis Zomprus Greppelrus Pitrus Trekrus Wijdbloeiende rus Tengere rus Klein kroos Italiaans raaigras Engels raaigras Moerasrolklaver Echte koekoeksbloem Wolfspoot

RL

Nederlandse naam Akkerdistel Akkerviooltje Basterdwederik (G) Blaartrekkende boterbloem Bochtige smele Borstelbies Boswilg Braam (G) Canadese fijnstraal Echte koekoeksbloem Egelboterbloem Engels raaigras Fioringras Geknikte vossestaart Gele lis A Gele waterkers Gestreepte witbol Gewone hennepnetel Gewone hoornbloem Gewone melkdistel Gewone paardebloem Gewone raket Gewoon biggekruid Gewoon dikkopmos Gewoon duizendblad Gewoon herderstasje Gewoon reukgras Gewoon struisgras Gewoon struisgras Z Glanshaver Grauwe wilg Greppelrus Grote brandnetel Grote lisdodde Grote wederik Grote weegbree A Grove den Hazezegge Hennegras Italiaans raaigras Kamille (G) Kantige basterdwederik Kleefkruid Klein kroos Klein streepzaad A Klein vogelpootje Kleine klaver Kleine zonnedauw Kleverig kruiskruid Kluwenhoornbloem Knikmos (G) Kruipende boterbloem MUB Krulzuring Kweek Linde (G) Mannagras Moerasbeemdgras Moerasrolklaver Moerasstruisgras Moeraswalstro

Wetenschappelijke naam Cirsium arvense Viola arvensis Epilobium species Ranunculus sceleratus Deschampsia flexuosa Scirpus setaceus Salix caprea Rubus species Erigeron canadensis Lychnis flos-cuculi Ranunculus flammula Lolium perenne Agrostis stolonifera Alopecurus geniculatus Iris pseudacorus Rorippa amphibia Holcus lanatus Galeopsis tetrahit Cerastium fontanum Sonchus oleraceus Taraxacum officinale Sisymbrium officinale Hypochaeris radicata Brachythecium rutabulum Achillea millefolium Capsella bursa-pastoris Anthoxanthum odoratum Agrostis capillaris Agrostis capillaris Arrhenatherum elatius Salix cinerea Juncus bufonius Urtica dioica Typha latifolia Lysimachia vulgaris Plantago major Pinus sylvestris Carex ovalis Calamagrostis canescens Lolium multiflorum Matricaria species Epilobium tetragonum Galium aparine Lemna minor Crepis capillaris Ornithopus perpusillus Trifolium dubium Drosera intermedia Senecio viscosus Cerastium glomeratum Bryum species Ranunculus repens Rumex crispus Elymus repens Tilia species Glyceria fluitans Poa palustris Lotus uliginosus Agrostis canina Galium palustre

RL

Z


Bijlage 4. Soortenlijst van de waargenomen soorten in 2006. Soorten die in de permanente kwadraten (PQ's) voorkomen, worden in het vet aangeduid. RL= Rode lijst soort: A=achteruitgaand, MUB= met uitsterven bedreigd, Z= zeldzaam. Lysimachia vulgaris Matricaria species Nymphaea alba cv. Ornithopus perpusillus Peplis portula Phalaris arundinacea Pinus sylvestris Plantago major Poa annua Poa palustris Poa pratensis Poa trivialis Polygonum hydropiper Potentilla erecta Quercus robur Ranunculus flammula Ranunculus repens Ranunculus sceleratus Rhamnus frangula Rorippa amphibia Rubus species Rumex acetosa Rumex acetosella Rumex crispus Rumex obtusifolius Salix caprea Salix cinerea Sambucus nigra Scirpus setaceus Senecio viscosus Sisymbrium officinale Sonchus oleraceus Sorbus aucuparia Sphagnum species Stellaria media Taraxacum officinale Tilia species Trifolium dubium Trifolium repens Typha latifolia Urtica dioica Veronica arvensis Viola arvensis

Grote wederik Kamille (G) Waterlelie (cultivar) Klein vogelpootje Waterpostelein Rietgras Grove den Grote weegbree Straatgras Moerasbeemdgras Veldbeemdgras Ruw beemdgras Waterpeper Tormentil Zomereik Egelboterbloem Kruipende boterbloem Blaartrekkende boterbloem Sporkehout Gele waterkers Braam (G) Veldzuring Schapezuring Krulzuring Ridderzuring Boswilg Grauwe wilg Vlier Borstelbies Kleverig kruiskruid Gewone raket Gewone melkdistel Wilde lijsterbes Veenmos (G) Vogelmuur Gewone paardebloem Linde (G) Kleine klaver Witte klaver Grote lisdodde Grote brandnetel Veldereprijs Akkerviooltje

A

Pilzegge Pinksterbloem Pitrus Rankende helmbloem Ridderzuring Rietgras Rood zwenkgras Ruige zegge Ruw beemdgras Ruwe berk Schapezuring Smalle stekelvaren Speerdistel Sporkehout Straatgras Struikhei Tengere rus Tormentil Trekrus Veenmos (G) Veenpluis Veldbeemdgras Veldereprijs Veldzuring Vlier Vogelmuur Vroegeling Waterbies Waterlelie (cultivar) Waternavel Waterpeper Waterpostelein Wijdbloeiende rus Wilde lijsterbes Witte klaver Wolfspoot Zachte dravik Zachte ooievaarsbek Zandhoornbloem Zandraket Zomereik Zomprus Zwarte els

Carex pilulifera Cardamine pratensis Juncus effusus Corydalis claviculata Rumex obtusifolius Phalaris arundinacea Festuca rubra Carex hirta Poa trivialis Betula pendula Rumex acetosella Dryopteris carthusiana Cirsium vulgare Rhamnus frangula Poa annua Calluna vulgaris Juncus tenuis Potentilla erecta Juncus squarrosus Sphagnum species Eriophorum polystachion Poa pratensis Veronica arvensis Rumex acetosa Sambucus nigra Stellaria media Erophila verna Eleocharis palustris Nymphaea alba cv. Hydrocotyle vulgaris Polygonum hydropiper Peplis portula Juncus tenageia Sorbus aucuparia Trifolium repens Lycopus europaeus Bromus hordeaceus Geranium molle Cerastium semidecandrum Arabidopsis thaliana Quercus robur Juncus articulatus Alnus glutinosa

A A

A

A

MUB


Bijlage 5. Overzicht van de vegetatieopnames en ASSOCIA-analyse. => Opnamenummer: 1 (WE06EI09) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG01 29.0 -1.8 1.4 -3.5 32AA01B 41.0 -3.0 3.9 -6.5 16RG02 41.0 -4.1 3.3 -7.8 16RG06 44.0 -2.2 6.9 -7.0 16BC01 45.0 -2.8 6.1 -7.4 16RG08 46.0 0.3 11.9 -6.5 31RG04 46.0 -0.7 6.1 -3.9 Agrostis canina-kl Cerastium fontanum ssp. vulgare-kl Cirsium arvense-kl Festuca rubra-kl Holcus lanatus-kl

RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] Valeriano-Filipenduletum holcetosum RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia] RG Carex disticha-[Calthion palustris] Lolio-Cynosuretum RG Alopecurus pratensis-Lychnis flos-cuculi-[Alopecurion/Molinietalia] RG Elymus repens-[Artemisietea vulgaris]

+p +r 2a 2b 5a

Juncus effusus-kl Poa pratensis-kl Poa trivialis-kl Ranunculus repens-kl Rumex acetosa-kl

+r 2a +b 3a +r

=> Opnamenummer: 2 (WE06EI11) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------12RG05 47.0 0.0 5.3 -3.2 anserinae/Molinietalia] 16RG02 51.0 -2.6 4.9 -6.4 16BC01B 54.0 -0.9 8.8 -6.6 12BA01C 54.0 -1.1 5.6 -4.6 16RG04 56.0 -2.4 1.2 -3.9 16AB04A 56.0 -2.7 5.8 -7.7 Agrostis canina-kl Alopecurus geniculatus-kl Cerastium fontanum ssp. vulgare-kl Holcus lanatus-kl Juncus articulatus-kl Juncus effusus-kl

RG Agrostis canina-Ranunculus repens-[Lolio-Poten. RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia] Lolio-Cynosuretum lotetosum uliginosi Ranunculo-Alopecuretum equisetetosum palustris RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Ranunculo-Senecionetum juncetosum articulati

5b +a +p 3a 1b 1b

Plantago major-kl Ranunculus repens-kl Rumex obtusifolius-kl Taraxacum officinale s.s.-kl Trifolium repens-kl

+p 5b +r +r 4a


=> Opnamenummer: 3 (WE06EI08) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG01 29.0 -1.7 2.3 -3.8 16RG04 35.0 -3.7 1.3 -5.8 16RG02 36.0 -3.4 5.0 -7.7 16BC01B 36.0 -2.0 8.3 -8.0 12BA01C 40.0 -2.4 5.8 -6.7 Agrostis canina-kl Alopecurus geniculatus-kl Cerastium fontanum ssp. vulgare-kl Holcus lanatus-kl Juncus effusus-kl

RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia] Lolio-Cynosuretum lotetosum uliginosi Ranunculo-Alopecuretum equisetetosum palustris

2a 2a +b 3a 2a

Lolium perenne-kl Ranunculus repens-kl Rumex crispus-kl Trifolium repens-kl

4a 4b +r 2b

=> Opnamenummer: 4 (WE06EI05) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 28.0 -4.4 1.4 -6.9 07AA01 39.0 0.4 3.4 -1.2 29AA01 41.0 -3.0 2.9 -5.7 08BC 42.0 -1.2 2.6 -2.9 36AA 42.0 -2.7 3.2 -5.0 28AA 42.0 -4.6 1.9 -7.1 08RG06 43.0 4.7 11.1 1.7 08BD 43.0 -0.5 3.3 -2.3 Agrostis canina-kl Eleocharis palustris-kl Epilobium species-kl Glyceria fluitans-kl

=> Opnamenummer: 5 (WE06EI01)

RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Philonotido fontanae-Montietum Polygono-Bidentetum Caricion gracilis Salicion cinereae Nanocyperion flavescentis RG Equisetum fluviatile-[Phragmitetalia] Caricion elatae

2a 1a +r 3a

Holcus lanatus-kl Juncus effusus-kl Ranunculus repens-kl

+p 5a +p


Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 39.0 -3.8 0.9 -5.9 16RG01 40.0 -3.2 1.3 -5.5 12AA 49.0 0.1 3.3 -1.1 28AA02 49.0 -4.3 4.1 -8.1 29AA01 49.0 -1.8 2.9 -3.8 12BA01C 50.0 -0.7 6.4 -4.4 Agrostis capillaris-kl Alopecurus geniculatus-kl Holcus lanatus-kl Juncus effusus-kl Lolium perenne-kl

RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] Polygonion avicularis Isolepido-Stellarietum uliginosae Polygono-Bidentetum Ranunculo-Alopecuretum equisetetosum palustris

1b 1b +b 3a +p

Poa pratensis-kl Ranunculus repens-kl Rumex acetosa-kl Rumex obtusifolius-kl Trifolium repens-kl

4a 3b +p +b 1b

=> Opnamenummer: 6 (WE06EI06) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------10DG01 24.0 113.3 5.3 172.9 DG Juncus effusus-Sphagnum-[Scheuchzerietea] 16RG04 38.0 -4.6 0.2 -6.7 RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] 07AA02A 42.0 5.0 3.3 6.0 Pellio epiphyllae-Chrysosplenietum inops Alopecurus geniculatus-kl Galium palustre-kl Glyceria fluitans-kl Holcus lanatus-kl Juncus effusus-kl

+a 1b +r +p 5a

Lycopus europaeus-kl Lysimachia vulgaris-kl Poa pratensis-kl Ranunculus repens-kl Rumex acetosa-kl

+r +p +p +a +r

=> Opnamenummer: 7 (WE06EI07) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------12BA01C 34.0 -1.5 5.2 -5.1 12BA01A 34.0 4.4 7.3 3.0 12BA02 38.0 -0.8 4.6 -3.7 29AA04 38.0 1.4 2.3 0.9

Ranunculo-Alopecuretum equisetetosum palustris Ranunculo-Alopecuretum rorippetosum Triglochino-Agrostietum stoloniferae Eleocharito acicularis-Limoselletum


12BA01D 28AA02C

39.0 39.0

5.5 3.6

12.0 9.6

Alopecurus geniculatus-kl Cerastium fontanum ssp. vulgare-kl Galium palustre-kl Holcus lanatus-kl Juncus articulatus-kl Juncus bufonius-kl

2.4 0.4

Ranunculo-Alopecuretum inops Isolepido-Stellarietum hypericetosum 2b +p +p 1b +r 2a

Juncus effusus-kl Poa pratensis-kl Ranunculus repens-kl Ranunculus sceleratus-kl Rorippa amphibia-kl Trifolium repens-kl

+b 2a 2a +p +p +p

=> Opnamenummer: 8 (WE06EI12) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG03 41.0 -0.3 10.5 -6.5 16RG01 42.0 1.7 3.2 0.9 16RG04 44.0 -2.1 0.5 -3.3 16BC01B 46.0 -0.2 9.4 -5.9 12BA01A 47.0 1.3 4.0 0.0 Agrostis stolonifera-kl Alopecurus geniculatus-kl Arrhenatherum elatius-kl Holcus lanatus-kl Juncus articulatus-kl Juncus effusus-kl

RG Festuca rubra-Lotus uliginosus-[Molinietalia] RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Lolio-Cynosuretum lotetosum uliginosi Ranunculo-Alopecuretum rorippetosum

1b 2a +r 2a +b 2a

Phalaris arundinacea-kl Poa pratensis-kl Ranunculus repens-kl Rumex obtusifolius-kl Trifolium repens-kl

+r 4a 3a +p 1b

=> Opnamenummer: 9 (WE06EI10) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------38AA03A 33.0 3.6 6.2 2.3 12BA01A 35.0 2.3 7.8 -0.6 12BA01D 35.0 3.9 12.5 -0.1 16RG01 35.0 1.9 3.0 1.3 Alopecurus geniculatus-kl Cerastium fontanum ssp. vulgare-kl

Cardamino amarae-Salicetum anthiscetosum Ranunculo-Alopecuretum rorippetosum Ranunculo-Alopecuretum inops RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea]

2a +a

Juncus effusus-kl Lolium perenne-kl

+r 3a


Holcus lanatus-kl Juncus bufonius-kl

3a 2a

Poa palustris-kl Ranunculus repens-kl

2a 2a

=> Opnamenummer: 10 (WE06BL03) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 19.0 -4.7 2.3 -7.8 08BC 33.0 -2.8 2.1 -4.9 29AA01 37.0 -3.6 3.2 -6.6 36AA02B 38.0 -2.4 5.5 -5.9 Agrostis canina-kl Epilobium species-kl Galium palustre-kl

RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Caricion gracilis Polygono-Bidentetum Salicetum typicum

2a +r 2b

Juncus effusus-kl Lycopus europaeus-kl Poa trivialis-kl

4a 3a 2a

=> Opnamenummer: 11 (WE06BL04) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------36AA01 65.0 -0.7 3.7 -2.7 35AA 66.0 11.4 3.2 15.0 34AA01C 66.0 5.2 4.0 5.7 09AA02B 67.0 14.1 15.0 13.5 35AA01 69.0 14.2 4.7 18.6 39RG03 69.0 24.2 19.2 26.7 39AA02D 70.0 8.0 12.7 5.2 36AA02A 71.0 3.8 6.9 2.5 Anthoxanthum odoratum-kl Betula pendula-s2 Calamagrostis canescens-kl Ceratocapnos claviculata-kl Cirsium arvense-kl Galeopsis tetrahit-kl Galium aparine-kl Hydrocotyle vulgaris-kl

Salicetum auritae Lonicero-Rubion silvatici Senecioni-Epilobietum inops Pallavicinio-Sphagnetum molinietosum Rubetum grati RG Carex acutiformis-[Alnion glutinosae] Carici elongatae-Alnetum rubetosum idaei Salicetum calamagrostietosum canescens

+p +r 3a +p +r +p +r +p

Iris pseudacorus-kl Juncus effusus-kl Lotus uliginosus-kl Lycopus europaeus-kl Potentilla erecta-kl Rubus species-kl Urtica dioica-kl

+r +a +p +r +a 4a +r


=> Opnamenummer: 12 (WE06BL05) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------10DG01 18.0 64.8 5.1 97.7 06AC02 34.0 2.0 6.1 -0.1 16RG04 34.0 -4.5 1.5 -7.2 31RG09 38.0 10.0 15.4 6.9 Agrostis canina-kl Calamagrostis canescens-kl Galium palustre-kl Holcus lanatus-kl

DG Juncus effusus-Sphagnum-[Scheuchzerietea] Scirpetum fluitantis RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] RG Dipsacus fullonum-Elymus repens-[Agropyretalia rep./Arrhenatheretalia]

1p +p +r +p

Hydrocotyle vulgaris-kl Juncus effusus-kl Lycopus europaeus-kl

+p 5b +p

=> Opnamenummer: 13 (WE06BL01) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 27.0 -4.0 2.7 -6.9 08BD 32.0 -4.0 2.3 -6.8 08BC 33.0 -3.4 2.0 -5.7 10AA01 34.0 40.0 8.2 57.2 08RG06 35.0 -0.3 10.0 -5.2 06AC02 36.0 2.4 7.2 0.1 36AA 36.0 -4.4 2.7 -7.2 07AA01 37.0 0.7 4.3 -1.1 Agrostis canina-kl Galium palustre-kl Juncus effusus-kl

RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Caricion elatae Caricion gracilis Sphagnetum cuspidato-obesi RG Equisetum fluviatile-[Phragmitetalia] Scirpetum fluitantis Salicion cinereae Philonotido fontanae-Montietum

3a +a 4b

Lemna minor-kl Lycopus europaeus-kl Typha latifolia-kl

2m +a 1b

=> Opnamenummer: 14 (WE06BL06) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 24.0 -4.4 2.1 -7.2 RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion]


36AA02A 10DG01 11BA02B 40AA02A 09RG03

33.0 36.0 39.0 40.0 40.0

-4.4 52.7 1.9 -3.2 1.1

2.3 5.2 6.8 7.4 11.9

Agrostis canina-kl Dryopteris carthusiana-kl Holcus lanatus-kl

-7.3 78.9 -0.7 -8.1 -4.6

Salicetum calamagrostietosum canescens DG Juncus effusus-Sphagnum-[Scheuchzerietea] Sphagno palustris-Ericetum anthoxanthetosum Carici curtae-Betuletum peucedanetosum RG Calamagrostis canescens-[Caricion nigrae] 2a +r +r

Juncus effusus-kl Polygonum hydropiper-kl Salix cinerea-s2

5b +r 2a

=> Opnamenummer: 15 (WE06BL02) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 25.0 -2.0 2.7 -4.1 08BC 36.0 -2.1 2.0 -3.9 08BD 39.0 -2.1 2.3 -4.0 40RG02 40.0 8.6 20.6 3.8 08RG06 41.0 2.5 10.0 -1.1 06AC02 42.0 3.6 7.1 1.9 08BC03 43.0 2.3 10.5 -2.2 36AA 43.0 -2.8 2.7 -5.0 08BC02 43.0 1.1 10.4 -3.3 Agrostis canina-kl Galium palustre-kl Juncus effusus-kl Lemna minor-kl

RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Caricion gracilis Caricion elatae RG Molinia caerulea-[Betulion pubescentis] RG Equisetum fluviatile-[Phragmitetalia] Scirpetum fluitantis Caricetum vesicariae Salicion cinereae Caricetum gracilis

2b +p 4b 1p

Lycopus europaeus-kl Lythrum portula-kl Typha latifolia-kl

2a +p 1b

=> Opnamenummer: 16 (WE06BL09) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG01 25.0 -2.5 2.7 -5.2 16RG02 37.0 -2.7 5.8 -7.1 16BC01A 37.0 -0.5 9.1 -6.0 12 39.0 -3.8 1.2 -5.8 16BC01B 39.0 -1.0 9.3 -7.0

RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia] Lolio-Cynosuretum typicum Plantaginetea majoris Lolio-Cynosuretum lotetosum uliginosi


16BC01C 16RG09 16RG04

41.0 41.0 41.0

2.9 2.8 -1.8

12.9 13.3 7.7

Alopecurus geniculatus-kl Holcus lanatus-kl Lolium perenne-kl Poa pratensis-kl

-3.1 -2.9 -6.0

Lolio-Cynosuretum hordeetosum RG Alopecurus pratensis-Elymus repens-[Arrhenatheretalia] RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] 2a 5b 4b 2a

Ranunculus repens-kl Rumex acetosella Rumex obtusifolius-kl Trifolium repens-kl

2b *-kl +r +p 3a

=> Opnamenummer: 17 (WE06BL07) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG01 40.0 0.9 1.4 0.7 16RG02 44.0 -2.9 3.5 -6.2 12BA01D 45.0 3.3 10.9 -0.2 12BA01B 45.0 0.0 5.7 -3.1 16RG04 46.0 -0.4 7.0 -3.6 12BA01C 46.0 -1.1 5.2 -4.4 12RG05 47.0 1.9 9.1 -2.4 anserinae/Molinietalia] Alopecurus geniculatus-kl Anthoxanthum odoratum-kl Glyceria fluitans-kl Holcus lanatus-kl Juncus bufonius-kl Lolium perenne-kl

RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia] Ranunculo-Alopecuretum inops Ranunculo-Alopecuretum typicum RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Ranunculo-Alopecuretum equisetetosum palustris RG Agrostis canina-Ranunculus repens-[Lolio-Poten.

2a +r +b 5b +p 2a

Poa pratensis-kl Ranunculus repens-kl Rumex acetosa-kl Rumex crispus-kl Rumex obtusifolius-kl Trifolium repens-kl

+a 3a +r +r +r 1b

=> Opnamenummer: 18 (WE06BL08) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------28AA02B 32.0 -4.3 4.9 -8.7 38AA 32.0 -0.2 3.2 -1.7 29AA01 34.0 -1.9 2.9 -4.0 12BA01D 36.0 5.6 13.5 1.9 29RG01 36.0 6.4 9.4 4.7

Isolepido-Stellarietum cardaminetosum Salicion albae Polygono-Bidentetum Ranunculo-Alopecuretum inops RG Ranunculus sclereratus-[Bidentetea tripartitae/Phragmitetea]


12BA02

37.0

0.7

7.1

Agrostis canina-kl Alopecurus geniculatus-kl Glyceria fluitans-kl Holcus lanatus-kl

-2.7

Triglochino-Agrostietum stoloniferae +p 2a 2a 3a

Juncus bufonius-kl Juncus effusus-kl Trifolium dubium-kl Trifolium repens-kl

2b +b +r 2b

=> Opnamenummer: 19 (WE06BL10) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 46.0 -1.4 0.6 -2.3 16RG01 49.0 3.1 2.7 3.4 12RG05 52.0 0.9 4.4 -1.3 anserinae/Molinietalia] 16BC01B 52.0 0.1 8.4 -4.7 16RG02 53.0 -1.6 3.9 -4.5 28AA02B 53.0 -3.7 4.3 -7.4 Agrostis canina-kl Agrostis capillaris-kl Alopecurus geniculatus-kl Glyceria fluitans-kl Holcus lanatus-kl Juncus effusus-kl

RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] RG Agrostis canina-Ranunculus repens-[Lolio-Poten. Lolio-Cynosuretum lotetosum uliginosi RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia] Isolepido-Stellarietum cardaminetosum

2b +p 2a 1b 3b 2a

Lythrum portula-kl Poa pratensis-kl Ranunculus repens-kl Rumex acetosa-kl Trifolium dubium-kl Trifolium repens-kl

+r 2a 1b +p +r 3a

=> Opnamenummer: 20 (WE06LI01) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------14BB02B 57.0 3.9 3.7 4.0 Festuco-Galietum trifolietosum 14BA01 62.0 1.0 2.1 0.5 Ornithopodo-Corynephoretum 31CA03A 62.0 2.3 7.7 -0.1 Tanaceto-Artemisietum agrostietosum Agrostis capillaris-kl Arabidopsis thaliana-kl Bryum species-ml Cerastium semidecandrum-kl

3a +p 2a 1b

Ornithopus perpusillus-kl Rumex acetosella Sonchus oleraceus-kl Sorbus aucuparia-kl

3b *-kl 1b +r +p


Crepis capillaris-kl Erigeron canadensis-kl Erophila verna-kl Holcus lanatus-kl

+a +p +p 4a

Trifolium dubium-kl Trifolium repens-kl Viola arvensis-kl

2a +b +p

=> Opnamenummer: 21 (WE06LI02) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 62.0 4.0 0.8 5.4 07AA01 66.0 19.5 3.8 27.2 28AA02B 70.0 -2.5 2.0 -4.7 12RG05 71.0 15.4 9.8 18.8 anserinae/Molinietalia] 28AA01B 72.0 4.5 2.1 5.6 12BA01C 73.0 17.1 7.2 22.2 Agrostis canina-kl Alopecurus geniculatus-kl Betula pendula-kl Brachythecium rutabulum-ml Cerastium fontanum ssp. vulgare-kl Eleocharis palustris ssp. palustris-kl Epilobium species-kl Holcus lanatus-kl Hypochaeris radicata-kl Juncus articulatus-kl

RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Philonotido fontanae-Montietum Isolepido-Stellarietum cardaminetosum RG Agrostis canina-Ranunculus repens-[Lolio-Poten. Cicendietum filiformis juncetosum Ranunculo-Alopecuretum equisetetosum palustris

3a 2b +a +b +p 2a +r 2a +r +b

Juncus tenageia-kl Juncus effusus-kl Juncus tenuis-kl Lotus uliginosus-kl Lycopus europaeus-kl Poa annua-kl Salix cinerea-kl Scirpus setaceus-kl Trifolium dubium-kl Trifolium repens-kl

+a 3a +p +b +p +p +a +a +p 2a

=> Opnamenummer: 22 (WE06LI03) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 63.0 0.6 0.5 0.7 28AA02B 66.0 -2.6 4.1 -5.8 16RG03 69.0 1.9 8.8 -2.1 16BC01B 70.0 4.1 8.6 1.4 16RG02 73.0 0.0 4.3 -2.2

RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Isolepido-Stellarietum cardaminetosum RG Festuca rubra-Lotus uliginosus-[Molinietalia] Lolio-Cynosuretum lotetosum uliginosi RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia]


Alopecurus geniculatus-kl Carex ovalis-kl Cirsium arvense-kl Eleocharis palustris ssp. palustris-kl Holcus lanatus-kl Juncus effusus-kl Lychnis flos-cuculi-kl Lycopus europaeus-kl

1b +r +r +p 2a 2b 2a +r

Lysimachia vulgaris-kl Poa pratensis-kl Ranunculus repens-kl Rumex obtusifolius-kl Salix caprea-kl Sonchus oleraceus-kl Taraxacum officinale s.s.-kl Trifolium repens-kl

+r 4a 1b +r +r +r +p 5b

=> Opnamenummer: 23 (WE06EI02) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG01 24.0 -2.1 2.2 -4.3 16RG02 28.0 -4.1 3.7 -8.0 12RG05 34.0 -0.7 9.6 -6.9 anserinae/Molinietalia] 16RG08 35.0 0.4 12.9 -7.0 16RG04 35.0 -4.0 1.0 -6.2 32AA01B 37.0 -3.2 4.1 -6.9 16AB04A 37.0 -3.1 5.7 -8.2 16BC01B 38.0 -1.8 9.2 -8.2 12BA01 39.0 -1.8 4.1 -4.7 Alopecurus geniculatus-kl Carex hirta-kl Festuca rubra-kl Holcus lanatus-kl Juncus effusus-kl

RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia] RG Agrostis canina-Ranunculus repens-[Lolio-Poten. RG Alopecurus pratensis-Lychnis flos-cuculi-[Alopecurion/Molinietalia] RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Valeriano-Filipenduletum holcetosum Ranunculo-Senecionetum juncetosum articulati Lolio-Cynosuretum lotetosum uliginosi Ranunculo-Alopecuretum geniculati

1b 1a 1b 4b 2a

Poa pratensis-kl Poa trivialis-kl Ranunculus repens-kl Rumex acetosa-kl

=> Opnamenummer: 24 (WE06VL12) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------06AC 0.0 7.3 4.8 8.5 06AC03 0.0 11.8 12.0 11.7 10A 0.0 18.4 4.2 25.2 10AA 0.0 20.0 4.5 27.6

Hydrocotylo-Baldellion Eleocharitetum multicaulis Scheuchzerietalia Rhynchosporion albae

2m 3a 4a 2a


10AA02 10AA02A 10AA03 10RG03 10RG04

0.0 0.0 0.0 0.0 4.0

26.0 22.8 22.3 43.6 30.7

19.0 16.0 10.6 33.2 26.6

Agrostis capillaris-kl Calluna vulgaris-kl Rubus species-kl

30.1 26.6 29.2 48.6 32.6

Sphagno-Rhynchosporetum Sphagno-Rhynchosporetum sphagnetosum cuspidati Caricetum limosae RG Eriophorum angustifolium-Sphagnum-[Scheuchzerietea] RG Molinia caerulea-Sphagnum-[Scheuchzerietea] +r 1a +r

Rumex acetosella Senecio viscosus-kl

*-kl +p +r

=> Opnamenummer: 25 (WE06VL13) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------41RG01 26.0 0.9 6.7 -2.2 11BA02B 28.0 4.5 7.3 3.0 41DG01 30.0 2.9 13.7 -3.1 35AA02 31.0 -2.9 2.6 -5.7 41AA03 31.0 -1.9 5.8 -6.0 40AA02B 33.0 -0.9 10.4 -6.6 41AA03B 33.0 1.8 15.2 -5.4 Ceratocapnos claviculata-kl Dryopteris carthusiana-kl Quercus robur-s2

RG Pleurozium schreberi-Polytrichum formosum-[Vaccinio-Piceetea] Sphagno palustris-Ericetum anthoxanthetosum DG Prunus serotina-[Dicrano-Pinion] Rubetum silvatici Leucobryo-Pinetum Carici curtae-Betuletum typicum Leucobryo-Pinetum vaccinietosum

+p 2a +p

Rhamnus frangula-s2 Rubus species-kl Sorbus aucuparia-s2

=> Opnamenummer: 26 (WE06VL14) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------11BA02A 13.0 9.1 13.2 6.5 11BA01A 17.0 16.1 10.7 19.1 20AA02 20.0 4.8 7.9 3.1 41AA02A 20.0 3.0 8.4 0.1 11AA02D 21.0 4.5 10.6 1.2 11RG03 21.0 22.1 21.1 22.6 40AA01A 22.0 8.8 14.2 5.6 11BA01B 22.0 26.0 29.6 23.6

Sphagno palustris-Ericetum molinietosum Erico-Sphagnetum typicum Vaccinio-Callunetum Cladonio-Pinetum cladonietosum Ericetum tetralicis cladonietosum RG Myrica gale-[Oxycocco-Sphagnetea] Erico-Betuletum eriophoretosum vaginati Erico-Sphagnetum empetretosum

+r +a 2b


Agrostis capillaris-kl Anthoxanthum odoratum-kl Calluna vulgaris-kl

+r +r 2b

Juncus squarrosus-kl Quercus robur-kl Rubus species-kl

+r +r +p

=> Opnamenummer: 27 (WE06VL15) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG04 52.0 0.1 -0.1 0.2 28AA02B 62.0 -3.9 1.9 -6.6 12RG05 66.0 3.1 4.2 2.4 anserinae/Molinietalia] 34AA01C 67.0 6.9 4.2 8.1 28AA01B 68.0 5.9 2.9 7.3 16BC01B 69.0 3.1 8.4 0.1 Agrostis canina-kl Alopecurus geniculatus-kl Carex ovalis-kl Epilobium tetragonum-kl Glyceria fluitans-kl Holcus lanatus-kl Hydrocotyle vulgaris-kl Juncus effusus-kl

RG Juncus effusus-[Molinietalia/Lolio-Potentillion] Isolepido-Stellarietum cardaminetosum RG Agrostis canina-Ranunculus repens-[Lolio-Poten. Senecioni-Epilobietum inops Cicendietum filiformis juncetosum Lolio-Cynosuretum lotetosum uliginosi

2a 1b 2a +a +r 1b +p 3a

Lolium multiflorum-kl Poa trivialis-kl Ranunculus flammula-kl Ranunculus repens-kl Rumex obtusifolius-kl Scirpus setaceus-kl Taraxacum officinale s.s.-kl Trifolium repens-kl

+b +a +p 2b +r +r +r 2a

=> Opnamenummer: 28 (WE06VL16) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------31AB01 40.0 1.2 4.6 -0.3 31AB01B 42.0 5.9 12.9 2.6 31AA02B 55.0 3.2 4.1 2.7 30B 55.0 1.6 5.0 0.0 Capsella bursa-pastoris-kl Cerastium glomeratum-kl Geranium molle-kl

Urtico-Malvetum neglectae Urtico-Malvetum typicum Erigeronto-Lactucetum erysimetosum Sperguletalia arvensis

+p +r +a

Poa trivialis-kl Sisymbrium officinale-kl Sonchus oleraceus-kl

+p +r +a


Lolium multiflorum-kl Matricaria species-kl Plantago major-kl

5b +p +r

Taraxacum officinale s.s.-kl Trifolium repens-kl

+a +p

=> Opnamenummer: 29 (WE06VL08) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG01 44.0 -0.9 3.2 -3.1 12RG01 48.0 5.6 16.1 0.1 cristati] 16BC01A 52.0 1.6 11.2 -3.9 16RG11 55.0 2.0 11.4 -3.1 16RG09 55.0 2.5 13.3 -3.3 Achillea millefolium-kl Bromus hordeaceus-kl Capsella bursa-pastoris-kl Holcus lanatus-kl Poa pratensis-kl

RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] RG Poa trivialis-Lolium perenne-[Plantaginetea majoris/Cynosurion Lolio-Cynosuretum typicum RG Anthriscus sylvestris-[Arrhenatheretalia] RG Alopecurus pratensis-Elymus repens-[Arrhenatheretalia]

3b 5a +r 2b 3a

Poa trivialis-kl Stellaria media-kl Taraxacum officinale s.s.-kl Trifolium repens-kl Veronica arvensis-kl

3a +p +p 2b +r

=> Opnamenummer: 30 (WE06VL02) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG01 41.0 0.6 0.5 0.7 12RG01 43.0 3.5 3.1 3.6 cristati] 16BC01B 43.0 0.5 7.6 -3.6 16BC01C 46.0 5.0 10.4 1.7 16RG02 46.0 0.1 4.5 -2.1 16BC01A 48.0 2.0 7.0 -0.8 12BA 50.0 1.5 3.2 0.8 16RG09 51.0 5.6 10.2 3.1 Cerastium fontanum ssp. vulgare-kl Cirsium vulgare-kl Holcus lanatus-kl

RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] RG Poa trivialis-Lolium perenne-[Plantaginetea majoris/Cynosurion Lolio-Cynosuretum lotetosum uliginosi Lolio-Cynosuretum hordeetosum RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia] Lolio-Cynosuretum typicum Lolio-Potentillion anserinae RG Alopecurus pratensis-Elymus repens-[Arrhenatheretalia]

+p +r 3b

Poa trivialis-kl Ranunculus repens-kl Rumex acetosella

2a 3a *-kl +p


Lolium multiflorum-kl Lolium perenne-kl Poa annua-kl Poa pratensis-kl

+p 3a +a 1a

Taraxacum officinale s.s.-kl Trifolium repens-kl Veronica arvensis-kl

1b 3b +r

=> Opnamenummer: 31 (WE06VL05) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG01 31.0 -1.7 1.7 -3.5 12RG05 31.0 -0.6 9.8 -6.9 anserinae/Molinietalia] 29AA01 35.0 -1.4 2.8 -3.2 28AA02B 35.0 -4.3 4.8 -8.6 16AB 36.0 -4.2 2.7 -7.5 16RG02 36.0 -3.7 4.6 -8.0 12BA02 37.0 -0.5 5.6 -3.8 Alopecurus geniculatus-kl Cardamine pratensis-kl Carex ovalis-kl Galium palustre-kl Holcus lanatus-kl

RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] RG Agrostis canina-Ranunculus repens-[Lolio-Poten. Polygono-Bidentetum Isolepido-Stellarietum cardaminetosum Calthion palustris RG Holcus lanatus-Lychnis flos-cuculi-[Molinietalia] Triglochino-Agrostietum stoloniferae

2a 1b +p +a 3a

Lolium perenne-kl Poa pratensis-kl Poa trivialis-kl Ranunculus repens-kl

1a 1a 1b 3a

=> Opnamenummer: 32 (WE06VL01) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------16RG01 53.0 3.3 1.2 4.3 28AA 63.0 -1.9 1.6 -3.2 12AA 64.0 2.0 1.7 2.2 18AA02 64.0 1.1 4.3 -0.4 20RG01 64.0 6.5 9.0 5.3 31BA01B 65.0 -1.2 2.5 -2.8 31CA03A 65.0 0.4 7.5 -2.8 Achillea millefolium-kl Cerastium fontanum ssp. vulgare-kl

RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] Nanocyperion flavescentis Polygonion avicularis Hieracio-Holcetum mollis RG Cytisus scoparius-[Calluno-Ulicetea/Nardetea] Echio-Verbascetum typicum Tanaceto-Artemisietum agrostietosum

+b 3a

Poa annua-kl Poa trivialis-kl

+r +p


Geranium molle-kl Holcus lanatus-kl Hypochaeris radicata-kl Lolium perenne-kl Matricaria species-kl

+r 4b +p 1a +r

Ranunculus repens-kl Taraxacum officinale s.s.-kl Trifolium dubium-kl Veronica arvensis-kl

+a 2a +p +r

=> Opnamenummer: 33 (WE06VL11) Associa analysis Syntaxon Index Norm.Lh. Incompl. Weirdn. -----------------------------------------26AC07 29.0 5.6 9.3 3.6 21AA02 33.0 8.5 4.9 10.3 31RG04 35.0 -4.6 2.8 -8.1 32BA02B 36.0 2.5 13.2 -3.6 16RG01 36.0 0.1 4.7 -2.2 35AA01 36.0 0.1 5.3 -2.2 18AA02 36.0 -3.2 5.3 -7.2 31CA03A 36.0 -2.8 8.0 -7.6 Elymus repens-kl Galeopsis tetrahit-kl Holcus lanatus-kl

Oenantho lachenalii-Juncetum maritimi Asplenio-Cheiranthetum cheiri RG Elymus repens-[Artemisietea vulgaris] Soncho-Epilobietum althaeetosum RG Holcus lanatus-Lolium perenne-[Molinio-Arrhenatheretea] Rubetum grati Hieracio-Holcetum mollis Tanaceto-Artemisietum agrostietosum

5b +p 2b

Poa trivialis-kl Polygonum hydropiper-kl Urtica dioica-kl

+p +p +a


Kaart 1: Situering van het studiegebied binnen een ruimere omgeving


BL09 BL07 %U #

%U #

% U %U #

#

BL10 BL08

BL06 BL05 %U%U U% BL01 BL04 %U U BL02 % U % BL03 #

#

#

#

#

#

%U #

EI05

%U EI06 #

% EI07 U %U #

#

EI12

EI02

U % #

EI08

U % #

EI01

U EI09 % #

%U #

U EI10 % #

%U EI11 #

Kaart 2: Ligging van de te monitoren percelen en van de permanente kwadraten (PQ's) Eindegoor - Bloksgoor %U Permanente kwadraten (monitoring in 2002 en 2006) 0

De te monitoren percelen Omgrenzing Eindegoor - Bloksgoor 100 200 300 Meters

Schaal: 1/6000

N


U % #

U % #

U %

LI02

LI03

LI01

#

Kaart 2: Ligging van de te monitoren percelen en van de permanente kwadraten (PQ's) Litse Heide %U Permanente kwadraten (nieuw gemonitored in 2006) 0

De te monitoren percelen Omgrenzing Litse Heide 100 200

Schaal: 1/5000

300 Meters

N


VL15

VL16

U %

VL14 % U #

#

U % #

%U #

VL13

VL01

%U VL12 #

U % #

VL02

#

#

U VL08 % VL05

%U

U % #

U % #

VL11

Kaart 2: Ligging van de te monitoren percelen en van de permanente kwadraten (PQ's) Vlasroot % Permanente kwadraten (monitoring in 2002 en 2006) U %U Permanente kwadraten (nieuw gemonitored in 2006) 0

De te monitoren percelen Omgrenzing Vlasroot 100 200

Schaal: 1/5000

N 300 Meters


VL16 VL08

#S #S #

#S #

VL15

# S

VL14

# S

LI02

#S #

#S ##

Wijdbloeiende rus

#S #

#S #

VL02

LI03

VL11 LI01

BL09 BL07

#S # #S#S S #

#

#

#

#S #

VL01

Struikhei

##

#

VL05

Waternavel

#

VL12

# S #

VL13

Struikhei

#S #

#S #

BL10 BL08

Waternavel #S BL06BL01 # Tormentil, Waternavel, BL05#S#S#S S BL02 Kleine zonnedauw BL04 Veenpluis # ##

##

#

#

##

BL03

EI06 EI07

#

#

#

#

EI08 EI12

##S S #S

#S

#S #S #

EI11

#

EI05

#S EI02 #S EI01 #S #S EI09 #

#

#

#

EI10

Kaart 3: Rode lijst soorten binnen het studiegebied

#S #S 0

Permanente kwadraten met rode lijst soort of met rode lijst soort in de nabijheid van het PQ Permanente kwadraten zonder rode lijst soort De te monitoren percelen Omgrenzing studiegebied 250

Schaal: 1/12.500

500

750 Meters

N


VL16 VL08

#S #S #

#S #

VL15

# S

VL14

# S

LI02

#S #

#S ##

Wijdbloeiende rus

#S #

#S

VL01

VL02

LI03

VL11 LI01

BL09 BL07

#S # #S#S S #

#

#

#

#S #

#

Struikhei

##

#

VL05

Waternavel

#

VL12

# S #

VL13

Struikhei

#S #

#S #

BL10 BL08

Waternavel #S BL06BL01 # Tormentil, Waternavel, BL05#S#S#S S BL02 Kleine zonnedauw BL04 Veenpluis # ##

##

#

#

##

BL03

Kaart 4: Ecotopen (ecologische soortengroepen) van de permanente kwadraten EI06 EI07

#

#

#

#

EI08 EI12

##S S #S

#S

#S #S #

EI11

#

EI05

#S #S #S #S #

#

#

#

# S S # S # S # S # S # S # S # #S

EI02 EI01 EI09

EI10

0

G27 - grasland op natte matig voedselrijke bodem G28 - grasland op natte zeer voedselrijke bodem G48 - grasland op vochtige zeer voedselrijke bodem G61 - grasland op droge voedselarme zure bodem G62 - grasland op droge voedselarme zwak zure bodem H61 - bos en struweel op droge voedselarme zure bodem P22 - pioniervegetatie op natte voedselarme zwak zure bodem R24 - ruigte op natte voedselarme bodem R24 - ruigte op vochtige zeer voedselrijke bodem De te monitoren percelen Omgrenzing studiegebied 250

Schaal: 1/12.500

500

750 Meters

N


VL16 VL08

#S #S #

#S #

VL15

# S

VL14

# S

#

#

#

LI02

VL05

#S #

#S #

#S #

#S #

VL02

LI03

VL11 LI01

BL09 BL07

#

#

#

EI06 EI07

#

#

#

#

EI08 EI12

##S S #S

#S

#S #S #

EI11

#

#

#

#

#

# S #

VL13

#

VL01

#S #

#S #

BL10 BL08

BL06

#S #S BL01 #S# S#S BL02

BL05 BL04

#S # #S#S S

#S

VL12

#

#

#

BL03

EI05

#S EI02 #S EI01 #S #S EI09 #

#

#

#

EI10

Kaart 5: Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten (PQ's) voor de vochtindicatie

#S #S #S 0

Droog Vochtig Nat De te monitoren percelen Omgrenzing studiegebied 250

Schaal: 1/12.500

500

750 Meters

N


VL16 VL08

#S #S #

#S #

VL15

# S

VL14

# S

#

#

#

LI02

VL05

#S #

#S #

#S #

#S #

VL02

LI03

VL11 LI01

BL09 BL07

#

#

#

EI06 EI07

#

#

#

#

EI08 EI12

##S S #S

#S

#S #S #

EI11

#

#

#

#

#

# S #

VL13

#

VL01

#S #

#S #

BL10 BL08

BL06

#S #S BL01 #S# S#S BL02

BL05 BL04

#S # #S#S S

#S

VL12

#

#

#

BL03

EI05

#S EI02 #S EI01 #S #S EI09 #

#

#

#

EI10

Kaart 6: Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten (PQ's) voor de zuurtegraad

#S #S #S 0

Sterk zuur Zuur Zwak zuur De te monitoren percelen Omgrenzing studiegebied 250

Schaal: 1/12.500

500

750 Meters

N


VL16 VL08

#S #S #

#S #

VL15

# S

VL14

# S

#

#

#

LI02

VL05

#S #

#S #

#S #

#S #

VL02

LI03

VL11 LI01

BL09 BL07

#

#

#

EI06 EI07

#

#

#

#

EI08 EI12

##S S #S

#S

#S #S #

EI11

#

#

#

#

#

# S #

VL13

#

VL01

#S #

#S #

BL10 BL08

BL06

#S #S BL01 #S# S#S BL02

BL05 BL04

#S # #S#S S

#S

VL12

#

#

#

BL03

EI05

#S EI02 #S EI01 #S #S EI09 #

#

#

#

EI10

Kaart 7: Gemiddelde Ellenbergwaarden van de permanente kwadraten (PQ's) voor de stikstofindicatie

#S #S #S 0

Zeer stikstofrijk Stikstofrijk Stikstofarm tot matig stikstofrijk De te monitoren percelen Omgrenzing studiegebied 250

Schaal: 1/12.500

500

750 Meters

N


Bs

Bs Ae-

Hp Hp

Bs

Ae

Bs

Mrb/Hj/Ms-

Ae/Hj

#

Bs Hp Bs

Hpr Hx Bs

Hp

Bs

Ae/Hj Hx

Hp/Hj

Hpr/Hj Ae/Hj

Mr/Hj

Kb (b,s)

Hj

#

Kb (b,s)

#

Bs

Hp Hp

Hp

Bs

Hx Bs

Bs Bs

Ku

Kaart 8: BWK-types van de te monitoren percelen Eindegoor - Bloksgoor

0

Bomenrij De te monitoren percelen Omgrenzing Eindegoor - Bloksgoor 100 200 300 Meters

Schaal: 1/6000

N


Hx Ae Hjb

Hx

Hp

Bs

Hp

Hp+/Hj

Bs Hp Kb (s,q)

Hp

#

Bs Hp+ Kb (q,s,t)

#

Bs

Hx

Bs

Kaart 8: BWK-types van de te monitoren percelen Litse Heide

0

Bomenrij De te monitoren percelen Omgrenzing Litse Heide 100 200

Schaal: 1/5000

300 Meters

N


Hx

Bs

Bs

Kb (b,q) #

Bs

Hp/HjHx

Bs

Hj

Hp

Hp

Hp

Bs

#

Sgb/Kb (q,s)

Hx

Se

Bs Bs

N Bs

Hx

Bs N

Bs

Se/CgN

Hp

Se Ppmb

Ppa

Sgb/Kb (q,s) Hp

#

Se/Cg-

Hx

Hx

Ae/Hj

Ae

Kb (q) Kb (q)

#

#

Hr Ae

#

Kb (q)

Kaart 8: BWK-types van de te monitoren percelen Vlasroot

0

Bomenrij De te monitoren percelen Omgrenzing Vlasroot 100 200

Schaal: 1/5000

300 Meters

N


E-4 D-1

C-1

E-2 D-2

C-3 D-4

D-3

E-3

E-1

C-2

B-5

B-6

B-4 B-3 B-2 B-1 A-5 A-4 A-3 A-2 A-1 Kaart 9: Beheerpercelen Beheerpercelen 0

250

Schaal: 1/12.500

500 Meters

N


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
RVK Weelde vegetatie +2.pdf by Vlaanderen-be - Issuu