Uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/108
Vlaamse overheid Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Afdeling openbaarheid van bestuur Havenlaan 88, bus 20 1000 BRUSSEL T : 02 553 57 25 Mail: openbaarheid@vlaanderen.be Dossiernummer: OVB/2021/108
DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Bevoegdheid beroepsinstantie Bestuursdecreet van 7 december 2018, titel II, hoofdstuk 3, afdeling 6. Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 tot oprichting van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie. Voorafgaande procedure Op 28 februari 2021 diende xxx een verzoek in bij de provincie Antwerpen om een afschrift van het Bodemsaneringsproject (BSP) voor het project Kleiputten Terhagen in Boom en Rumst te willen toesturen en waarvan melding gemaakt wordt in het verslag van de Bestendige Deputatie van 14 april 2016, alsook een afschrift van de meetstaten van de andere varianten dan de meetstaat Variant 2. Op 3 maart 2021 werd door de provinciegriffier aan de verzoeker meegedeeld dat er geen andere BSP’en voorhanden zijn dan deze waarover hij reeds beschikt. Op 4 maart 2021 diende xxx beroep in bij de beroepsinstantie tegen deze weigerings-beslissing d.d. 3 maart 2021. Dit beroep werd geregistreerd op 4 maart 2021. Ontvankelijkheid van het beroep Het oorspronkelijke verzoek dateert van 28 februari 2021. De weigeringsbeslissing van de provincie dateert van 3 maart 2021. Deze beslissing maakt melding van de beroepsmogelijkheden en -modaliteiten, zoals voorgeschreven in artikel II.43, §1, derde lid van het Bestuursdecreet van 7 december 2018 (verder ‘Bestuursdecreet’).
www.vlaanderen.be
Op 4 maart 2021 diende verzoeker beroep in tegen vermelde weigeringsbeslissing. Het ingediende beroep is bijgevolg tijdig ingediend en is ontvankelijk. Gegrondheid van het beroep Overeenkomstig artikel II.31, eerste lid Bestuursdecreet heeft het recht op passieve openbaarheid betrekking op bestuursdocumenten. Op grond van deze bepaling is elke instantie in principe verplicht aan eenieder die erom verzoekt inzage te geven in, uitleg te verschaffen over of een afschrift te bezorgen van de gewenste bestuursdocumenten. De openbaarmaking kan slechts geweigerd worden mits toepassing wordt gemaakt van één of meerdere uitzonderingen, zoals gestipuleerd in de artikelen II.33 tot en met II.39 van voormeld decreet.
1.
Bestreden beslissing
De provinciegriffier verwijst naar eerdere antwoordmails van 05 /12 /2018 en 09/02/ 2021 waaruit moet blijken dat het werkdocument “Saneringswerken De Schorre Variant 2” , met rudimentaire schattingen van de bodemsaneringswerken en een onvolledige meetstaat, het enige onvolkomen werkdocument over de kostprijzen is dat uit die periode terug te vinden is. Zowel uit het bestek voor het opstellen van de MER , de documenten uit de concurrentiedialoog als uit de kennisgeving MER die verzoeker verkregen heeft door eerdere antwoorden op zijn openbaarheidsvragen, beschikt de verzoeker volgens de provinciegriffier over de saneringsvarianten die toen bekeken werden. Er wordt verwezen naar talrijke antwoorden en documenten die volgend op eerdere openbaarheidsvragen aan de verzoeker verzonden zijn. Op grond van antwoordmails van 06/12/2020, 27/12/2020 en 29 /01/2021 stelt de provinciegriffier dat de verzoeker geacht wordt te weten dat er door de provincie Antwerpen geen ander BSP werd opgemaakt dan het ontwerp dat hij op 9 oktober 2020 ontvangen heeft. Voorts wordt de verzoeker er op gewezen dat hij geacht wordt te weten, o.a. op grond van een antwoordmail van de provincie van 09/02/2021, dat vandaag de meest relevante documenten die hij reeds ontvangen heeft het definitief goedgekeurde MER is en het bij OVAM ingediende ontwerp BSP dat positief beoordeeld werd.
2. Inhoud van het beroepschrift Volgens de beroeper ging zijn vraag over het BSP dat al bestond in 2016 en waarvan melding gemaakt wordt in het Deputatie-verslag van 14 april 2016, en niet over het deel van een BSP dat nu in het ProjectMER (PR2457) voor de Kleiputten Terhagen staat. Dit BSP verschilt volgens de beroeper van dat van 20152016 en is niet het document dat hij opvroeg. De beroeper stelt te beschikken over 2 bladzijden uit dit BSP van 2015-2016: 1. De eerste bladzijde is de kostenberekening voor ‘variant 2’ voor het saneringsproject Kleiputten Terhagen (in dit document genoemd “Saneringswerken De Schorre”), die hij van de provincie toegestuurd kreeg op 5 december 2018, na een beroep dat gegrond werd bevonden door de beroepsinstantie. Dergelijke “Kostenberekening Variant 2” is een heel specifiek document uit een Bodemsaneringsrapport, waaruit blijkt dat dit document (namelijk het BSP uit 2016) wel degelijk bestaat, zo meent de beroeper.
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/108
pagina 2 van 7
2. De tweede bladzijde is de ’multicriteria analyse’ die hij terugvond in de presentatie die de provincie toestuurde aan de beroeper op 27 januari 2021, en die gebruikt werd op een presentatie bij OVAM op 21 oktober 2015. Ook dit is volgens de beroeper een heel specifiek document dat voorkomt in een BSP-rapport. Dit document is immers steeds een besluit van een uitgebreid onderzoek waarin alle factoren van een bodemsaneringsproject worden onderzocht. Het is op basis van het gedetailleerd onderzoek van de verschillende factoren, en die beschreven worden in het BSP, dat de afwegingen die in de ‘muticriteriaanalyse’ opgesomd worden, gemaakt worden. Aan de basis van deze ‘multicriteria-analyse’ ligt dus steeds een uitgebreid BSP, aldus de beroeper. Ook dit document bevestigt volgens hem dat de hoger aangehaalde vermelding in het verslag van de Bestendige Deputatie van 14 april 2016 wel degelijk klopt en dat het gevraagde BSP van toen wel degelijk bestaat.
3. Toelichting door de provincie Antwerpen en standpunt van de beroepsinstantie Op 5 maart 2021 verzocht de beroepsinstantie de provinciegriffier om toelichting bij de bestreden beslissing. Diezelfde datum deelde de griffier reeds mee dat het enige ontwerp BSP dat werd opgeleverd reeds ontvangen werd door de beroeper. Op 8 maart 2021 werd er toegelicht dat er aangaande de vraag van xxx van 28 februari 2021 om een (ontwerp) BSP uit de periode 2015 door te sturen en de meetstaten van de andere varianten dan de meetstaat Variant 2 die hij al eerder kreeg, herhaald dient te worden dat geen van de twee gevraagde bestuursdocumenten bestaan. Vermits het door OVAM in 2020 goedgekeurde ontwerp BSP zoals het vandaag bestaat een lange voorgeschiedenis heeft gekend, bezorgt de provinciegriffier een overzicht met de verschikkende fasen (2015, 2016, 2017 – 2019 en 2020) van de ontstaansgeschiedenis van dit bestuursdocument. In dit historisch overzicht wordt de vraag naar de twee documenten geplaatst die er volgens de provinciegriffier niet zijn en geeft hij bijkomende toelichting bij het wordingsproces van het BSP en de antwoorden die in dit kader al aan xxx verstrekt werden in functie van zijn vragen inzake openbaarheid van bestuur. De weigeringsmail van 3 maart 2021 was immers niet de eerste die in dit verband aan de beroeper bezorgd werd, maar het negatieve antwoord voor deze twee specifieke documenten werd, zoals moet blijken uit het overzicht, ook al eerder aan hem overgemaakt. De provinciegriffier bezorgt deze schets van het historisch overzicht tevens aan xxx zodat hij ook nog eens een gestructureerd overzicht krijgt van de totstandkoming van het ontwerp BSP. Met dit overzicht hoopt de provinciegriffier ook het inzicht van de beroeper te versterken. 2015 Uit het bezorgde chronologische overzicht “historiek saneringsdossier” blijkt dat met een mail van 27 januari 2021 aan de beroeper in antwoord op één van zijn openbaarheidsvragen het verslag doorgestuurd werd van een vergadering met OVAM en een powerpointpresentatie onder de titel “Bodemsaneringsproject en morfologiestudie deelgebied 2” die hierbij gebruikt werd. In deze powerpoint-presentatie staan drie saneringsvarianten opgenomen. Bij deze vergelijking van 3 varianten zat reeds een ruwe mulitcriteriaanalyse (MCA) om richting te geven. De variant 2 was naar concept en omvang dan al reeds gelijk aan de huidige BATNEEC. De variant 2 scoorde ook bij de ruwe MCA reeds best. De beroeper gaat er volgens de provincie verkeerdelijk vanuit dat er over deze powerpoint een rapport is of een ontwerp van BSP werd gemaakt. Dit is volgens de provincie echter nooit gemaakt, noch gevraagd om de eenvoudige reden dat eerst heel wat verdere onderzoeken moesten gebeuren, waaronder een MER. Er werd volgens de provinciegriffier meermaals en na meerdere gelijkaardige vragen bij andere entiteiten van de provincie meegedeeld dat het document niet bestaat en dat werd nog eens herhaald in de antwoordmail van 3 maart 2021 na de vraag van xxx d.d. 28 februari 2021.
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/108
pagina 3 van 7
De provinciegriffier stelt niets anders te kunnen dan nogmaals te concluderen dat xxx vraagt achter een bestuursdocument, met name een (ontwerp) BSP uit de periode 2015 of 2016, dat niet bestaat. Het relevante document uit 2015 met name de “Presentatie Bodemsaneringsproject en morfologiestudie deelgebied 2” heeft hij al gekregen. Het is een op zich staand document waarbij geen rapport werd opgesteld. 2016 Op 20 januari 2020 werd aan xxx het bestek voor het opstellen van het MER bezorgd. In dit bestek stond een eerste omschrijving van het project zoals het toen bekeken werd. De variant 2 (alhoewel niet met nummer genoemd) wordt omschreven als de meest waarschijnlijke variant in het MER-bestek. De sanering die beschreven wordt in het bestek MER als meest waarschijnlijk (i.c.. omwille van hoogste MCA score) is dezelfde als de variant 2 gepresenteerd in de powerpoint bij OVAM. Enkel heeft Tractebel deze inmiddels wat verder uitgewerkt qua reliëf en een ander kleurenpallet gebruikt voor de figuur. In de kennisgeving MER daterend van januari 2017, ook in het bezit van xxx, werden 2 saneringsvarianten benoemd : variant 1 als de minimalistische en variant 2 als de meest waarschijnlijke. De sanering die beschreven wordt in de kennisgeving MER als meest waarschijnlijk (i.c. omwille van hoogste MCA score) is nog steeds dezelfde als de variant 2 gepresenteerd bij OVAM, aldus de provinciegriffier. 2017-2019 was een periode van een parallelle uitwerking BSP / MER / technisch onderbouwende studie / participatie / concurrentiedialoog met BAM. Er werden geen BSP rapporten noch ontwerpen daarvan gemaakt. Een afschrift van een werkdocument werd op 05/12/2018 volgend op zijn openbaarheidsvraag na een tussenkomst van de beroepsinstantie aan xxx bezorgd. Er bestaan volgens de provinciegriffier geen andere meetstaten van andere varianten dan de Variant 2 die als werkdocument in het kader van de concurrentiedialoog van BAM werd opgemaakt en die aan xxx werd bezorgd. Het antwoord dat er geen anderen meetstaten bestonden werd nog eens bevestigd in de mail van 3 maart 2021 (en waartegen xxx dus beroep aantekende). Alle bestaande documenten met betrekking tot deze concurrentiedialoog werden als antwoord op één van zijn openbaarheidsvragen aan xxx overgemaakt met een mail van 14 januari 2021, aldus de provinciegriffier. In 2019 werd een tussentijds ontwerp van BSP, partim I uitgewerkt. Er werd een draft van BSP, in de stand van het onderzoek zoals het op dat ogenblik bestond, door Tractebel bezorgd aan de opdrachtgevers. Dit werd via publicatie op de website www.kleiputtenterhagen.be bekendgemaakt. Deze informatie was hierdoor publiek gekend, ook bij xxx, aldus de provinciegriffier. In deze fase van ontwerp werden 3 saneringsvarianten omschreven: variant 1: afdekking van (enkel) de stortplaatsen variant 2: afdekking stortplaatsen + opvullen van tussengelegen gebied variant 3: aanvulling stortplaatsen en tussengelegen gebied + afdichtlaag over de volledige zone De provinciegriffier geeft aan dat de variant 1 een technische uitwerking is van de variant 1 uit de kennisgeving MER en het overleg met OVAM in 2015. De variant 2 uit de kennisgeving MER en het overleg met OVAM in 2015 werd, binnen dezelfde uitgestrektheid van afdekking opgesplitst in een variant 2 (waarbij in het tussengelegen gebied klei zou worden aangebracht) en een variant 3 (waarbij ook in het tussengelegen gebied folie zou worden aangebracht), aldus de provinciegriffier. 2020 - Afronding BSP (partim I) en afronding MER Na het bijeenbrengen en integreren van alle technische onderzoeken zoals hierboven opgelijst, werd in 2020 het BSP in ontwerp afgerond. Het aantal varianten werd uitgebreid om:
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/108
pagina 4 van 7
• Enerzijds varianten met minder afdekking en meer ‘technieken’ (afpomping, flushing, zuivering) een plek te geven; • Anderzijds de aanvullende reliëfopbouw in een 2e MCA-vergelijking een plek te geven. De BATNEEC-variant werd verder technisch uitgewerkt (reliëf, volume, opbouw aanvulling, ..). De BATNEEC-analyse werd schriftelijk geadviseerd door OVAM. De BATNEEC-variant werd bezorgd aan de MER-coördinator in functie van afwerking van het MER. Het ontwerp van BSP met de laatste stand van het onderzoek werd bekendgemaakt op de website en is daar momenteel nog altijd te consulteren. Dit ontwerp van BSP werd in het kader van één van zijn openbaarheidsvragen nog apart aan xxx bezorgd met een mail van 9 oktober 2020. De finaal goedgekeurde MER werd ook gepubliceerd op de website en is publiek gekend. xxx kreeg ook dit document nog eens apart per mail op 2 december 2020 toegestuurd. Herhaaldelijke werd aan xxx, in het kader van zijn openbaarheidsvragen, o.a. meest recent in de antwoordmails van 3 maart en 27 januari 2021 gemeld dat dit vandaag de meest relevante gegevens zijn met name : de goedgekeurde MER en het ontwerp BSP- deel 1 dat als bijlage bij de finale MER werd gevoegd en waarover OVAM standpunt heeft ingenomen. De beroeper reageerde op 23 maart 2021 dat er volgens hem wel degelijk een Bodemsaneringsproject opgesteld werd, zelfs vòòr 21 oktober 2015 en dat anders het door Technum bij OVAM getoonde document niet kon bestaan. Hij verwijst hiervoor naar het Bestek nr. D19/02 “Opmaak milieueffectenrapport Verondieping ontginningsgebied Rumst” van POM Antwerpen, naar slide 16 van de presentatie “Bodemsaneringsproject en morfologiestudie deelgebied 2”, gegeven bij OVAM door studiebureau Technum op 21 oktober 2015, inclusief het vergaderverslag en naar de bewering dat Technum niet op louter van rudimentaire schattingen kan uitpakken met een MCA. Om deze redenen blijf de beroeper bij zijn verzoek om het document Bodemsaneringsproject van 2015-2016 toegestuurd te krijgen. De beroepsinstantie confronteerde op 23 maart 2021 de provincie Antwerpen met deze aanvullende reactie van de beroeper. Op 29 maart 2021 reageerde de provinciegriffier dat de beroeper, zoals reeds eerder gesteld, verkeerdelijk aanneemt dat er bij de powerpoint van 21 oktober 2015 (inclusief vergaderverslag) een rapport of ontwerp-BSP werd gemaakt. Dit is volgens de provinciegriffier nooit gemaakt, noch gevraagd om de eenvoudige reden dat er eerst nog heel wat verdere onderzoeken moesten gebeuren, waaronder technische studies (afwatering , stabiliteit, detailuitwerking, ecologische blik op de sanering via het INBO,…) als ook de MER. De drie varianten staan in de powerpoint zelf, alsook een ruwe MCA inschatting. De provinciegriffier merkt hierbij op dat het ondenkbaar is dat het studiebureau tussen het oriënterend bodemonderzoek van maart 2015 en oktober 2015 een volledig uitgewerkt ontwerp bodemsaneringsproject kan opmaken zonder technische studies. In het kader van de aanbesteding van de opdracht tot het maken van het MER werden de meest waarschijnlijke saneringsvariant in het bestek zelf beschreven en gevisualiseerd. Dat er op dat moment geen uitgewerkt ontwerp-BSP was zegt de tekst zelf “Tractebel maakt momenteel het BSP op”, aldus de provinciegriffier. Er wordt verwezen naar een nog andere openbaarheidsvraag van de beroeper d.d. 4 maart 2021 aan de provinciegriffier waarbij gevraagd werd naar de aan Arcadis bezorgde documenten bij de aanvang van de opdracht tot het maken van het MER. Ook uit het toen verschafte antwoord moet blijken dat er geen (ontwerp)BSP is toegevoegd. Dit kan ook niet vermits er op dat moment nog geen ontwerprapportage BSP was maar enkel de in het bestek opgenomen beschrijving van de meest waarschijnlijke uitvoeringsvariant en de visualisatie ervan die als startpunt werd genomen, aldus de provinciegriffier.
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/108
pagina 5 van 7
De kostprijsberekening van de variant 2 werd niet door het studiebureau in het kader van het vorm geven van het bodemsaneringsproject opgemaakt maar betreft een inschatting gemaakt door een medewerker van de POM ten behoeve van de concurrentiedialoog met BAM. Ook hier maakt xxx een verkeerde veronderstelling, aldus de provinciegriffier. De provinciegriffier merkt nog op dat hij samen met de beroeper de mening deelt dat er soms sprake is van begripsverwarring rond het gebruik van het woord “bodemsaneringsproject (BSP)” in documenten rondgestuurd door de provincie, in documenten opgemaakt in functie van besluitvorming en in uitspraken van politici en andere betrokkenen in het proces. Er kan enkel bevestigd worden dat er sinds 2015 denkwerk over eerste saneringstechnieken en daarna saneringsvarianten gepleegd is. In verschillende fases werden ruwe plannen en een eerste MCA-beoordeling gemaakt. Deze werden in powerpoints en documenten gebruikt en beschreven ten behoeve van o.a. overleg met OVAM, de deputatie en het betrokken publiek tijdens het participatieproces. Een volledig uitgewerkte BATNEEC-analyse en een MCA, zoals deze moet opgenomen worden in een BSP, bestond in 2016 of vroeger nog niet. Een eerste voorontwerp van BSP kwam ter beschikking op 28 november 2018 en werd toen op de website www.kleiputtenterhagen.be bekend gemaakt. xxx beschikt over deze versie, aldus de provinciegriffier. Op basis van het uitgebreide chronologisch overzicht kan de beroepsinstantie alleen maar redelijkerwijze besluiten dat er geen eerdere BSP’en of bijkomende documenten over varianten voorhanden zijn dan deze zoals deze die reeds aan de beroeper bekend zijn of behoren te zijn en dat sommige veronderstellingen zoals het voorhanden zijn van een eerder BSP mogelijk berusten op een misverstand of op enige spraakverwarring. De provincie gaf aan niet over andere bestuursdocumenten te beschikken dan deze die reeds bekend zijn aan de beroeper en dat er dus ook geen afschrift of toelichting over kan worden verstrekt. De provinciegriffier geeft tenslotte mee dat hij bij de nog aanwezige participanten van toen navraag wil doen om de vraag van de beroeper te beantwoorden wanneer deze concreet kan aangeven wat hij precies zoekt. Nu een openbaarheidsverzoek enkel maar betrekking kan hebben op bestaande informatie die in het bezit is van een overheidsinstantie, zoals omschreven in artikel I.4, 3° van het Bestuursdecreet, en verwijzende naar wat hiervoor werd uiteengezet, dient het beroep voor wat betreft de door de beroeper geviseerde bestuursdocumenten dan ook als ongegrond te worden beschouwd. Na beraadslaging,
BESLUIT: Het beroepschrift van xxx d.d. 4 maart 2021 tegen de weigeringsbeslissing van de provincie Antwerpen om een afschrift van het Bodemsaneringsproject (BSP) voor het project Kleiputten Terhagen in Boom en Rumst te willen toesturen, waarvan melding gemaakt wordt in het verslag van de Bestendige Deputatie van 14 april 2016, alsook een afschrift van de meetstaten van de andere varianten dan de meetstaat Variant 2, wordt als ontvankelijk en ongegrond beschouwd. Brussel, 1 april 2021 Voor de beroepsinstantie, afdeling openbaarheid van bestuur,
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/108
pagina 6 van 7
Bruno ASSCHERICKX Voorzitter
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/108
pagina 7 van 7