Uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/278
Vlaamse overheid Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Afdeling openbaarheid van bestuur Havenlaan 88, bus 20 1000 BRUSSEL T : 02 553 57 25 Mail: openbaarheid@vlaanderen.be Dossiernummer: OVB/2020/278
DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Bevoegdheid beroepsinstantie Bestuursdecreet van 7 december 2018, titel II, hoofdstuk 3, afdeling 6. Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 tot oprichting van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie. Voorafgaande procedure Op 30 september 2020 diende xxx een verzoek in bij de stad Antwerpen tot inzage van ‘de bestuursdocumenten betreffende de bevolkingsregisters van xxx (inventarisnummer: 378#1727, datum: 1920) xxx (inventarisnummer: 378#1728, datum: 1920)’. Op 14 oktober 2020 weigerde de stad Antwerpen inzage in de gevraagde documenten. Op 21 oktober 2020 diende xxx beroep in bij de beroepsinstantie tegen deze weigeringsbeslissing d.d. 14 oktober 2020. Dit beroep werd geregistreerd op 22 oktober 2020. Ontvankelijkheid van het beroep De weigeringsbeslissing van de stad Antwerpen dateert van 14 oktober 2020. Deze beslissing maakt melding van de beroepsmogelijkheid en -modaliteiten, zoals voorgeschreven in artikel II.43, §1, derde lid van het Bestuursdecreet. Het beroepschrift van verzoeker d.d. 21 oktober 2020 is tijdig ingediend. Voor zover het beroep gericht is tegen de weigering tot inzage, is de beroepsinstantie voor openbaarheid van bestuur, afdeling openbaarheid, bevoegd en is het beroepschrift ontvankelijk.
www.vlaanderen.be
Voor zover het beroep gericht is tegen de weigering tot afschrift van lijsten uit het bevolkingsregister, stelt de beroepsinstantie vast dat het initiële verzoek enkel gericht was op inzage in het bevolkingsregister. Aangezien het voorwerp van het openbaarheidsverzoek in graad van beroep niet kan gewijzigd worden, kan de beroepsinstantie zich bijgevolg niet uitspreken over de weigering tot afschrift, en is het beroepschrift voor zover het dit beoogt, onontvankelijk. Voor zover het beroep gericht is tegen een weigering tot hergebruik van de gevraagde informatie, is de beroepsinstantie, afdeling openbaarheid van bestuur, hiervoor niet bevoegd, en is het beroepschrift onontvankelijk. Dit behoort immers tot de bevoegdheid van de beroepsinstantie voor openbaarheid van bestuur, afdeling hergebruik. Gegrondheid van het beroep Overeenkomstig artikel II.31, eerste lid Bestuursdecreet heeft het recht op passieve openbaarheid betrekking op bestuursdocumenten. Op grond van deze bepaling is elke instantie in principe verplicht aan eenieder die erom verzoekt inzage te geven in, uitleg te verschaffen over of een afschrift te bezorgen van de gewenste bestuursdocumenten. De openbaarmaking kan slechts geweigerd worden mits toepassing wordt gemaakt van één of meerdere uitzonderingen, zoals gestipuleerd in de artikelen II.33 tot en met II.39 van voormeld decreet.
1.
Bestreden beslissing
De weigeringsbeslissing van de stad Antwerpen bepaalt:
‘Het is wettelijk niet toegelaten om gegevens uit de bevolkingsregisters te verstrekken aan derden, volgens de bepalingen van het Koninklijk Besluit van 16 juli 1992. Eén van de wettelijk voorziene uitzonderingen heeft betrekking op ‘onderzoekers die uitdrukkelijk doen blijken van een duidelijk historisch of ander wetenschappelijk belang.’ (artikel 7, e van het Koninklijk Besluit van 16 juli 1992). In deze gevallen mag de lijst ook de afstamming in opgaande lijn vermelden. Indien de aanvraag betrekking heeft op bevolkingsregisters die minder dan 120 jaar geleden werden afgesloten, dient deze aanvraag tevens de verbintenis te bevatten dat de verkregen personengegevens door de aanvrager enkel zullen worden gebruikt voor historische of wetenschappelijke doeleinden, alsook de vermelding van de publicaties waarvoor deze gegevens eventueel zullen worden aangewend (artikel 10bis van hogervermeld Koninklijk besluit). Op basis van het formulier wetenschappelijk onderzoek wordt de inzage geweigerd omdat het oordeel is dat de gevraagde gegevens onvoldoende geanonimiseerd zullen zijn bij publicatie.’ 2. Inhoud van het beroepschrift In zijn beroepschrift stelt de heer Stamberger dat de aangehaalde reden volgens hem niet van toepassing is op de manier waarop de gegevens in zijn wetenschappelijke onderzoek zullen worden gebruikt. In het kader van een studie naar de sociale toestanden in de Joodse wijk in het interbellum zullen deze gegevens enkel worden gebruikt om, indien mogelijk, het aantal inwoners/gezinnen per woning, het totaal aantal inwoners van de straat, totaal aantal woningen, en verder mogelijke 'statistische gegevens' te bepalen. Deze gegevens zullen volledig anoniem worden behandeld.
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/278
pagina 2 van 4
Bovendien is het volgens verzoeker bizar dat een soortgelijk bevolkingsregister, namelijk dat van xxx in 1920, in een masterscriptie aan de Universiteit Antwerpen in 2013 wel zonder problemen als bron kon worden gebruikt. De betreffend masterscriptie, xxx, 'De verhouding tussen joodse residenten en nieuwkomers, Onderlinge verbanden in xxx in het interbellum (2013)', anonimiseert de gegevens van de bewoners zelfs helemaal niet.
3. Toelichting door de stad Antwerpen De beroepsinstantie heeft per mail van 22 oktober 2020 de stad Antwerpen gecontacteerd om nadere toelichting te vragen bij haar beslissing. De stad bezorgde de beroepsinstantie het aanvraagformulier van verzoeker, en gaf hierbij de volgende toelichting:
Volgende elementen worden in oogschouw genomen bij de beslissing tot weigering. 1. Bij de aanvraag tot inzage formuleert de onderzoeker dat hij wil weten ‘wie er woonde in xxx’. Deze formulering geeft aan dat de onderzoeker persoonsgegevens zal verwerken. 2. Onderzoeker geeft aan dat ”hij geen namen gaat gebruiken maar wel op zoek naar aantallen en naar etnische en religieuze achtergrond” Omdat het hier om persoonsgegevens gaat die ook over nog mogelijk levende personen gaat, moet ook de GDPR worden gevolgd. Daarbij is het verwerken van gevoelige gegevens verboden. Art. 9 bepaalt dat deze als extra gevoelig beschouwd moeten worden als het gaat om persoonsgegevens waaruit ras of etnische afkomst, politieke opvattingen, religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen blijken [eigen onderlijning]. 3. Bevolkingsregisters zijn volgens federale wetgeving gedurende 120 jaar gesloten voor inzage door derden. Er kan uitzondering worden gemaakt voor o.a. wetenschappelijk onderzoek. Daarom werd aan de onderzoeker gevraagd een formulier in te vullen en aan te geven of en op welke wijze de persoonsgegevens zullen worden geanonimiseerd. Dit is criterium 4 in het formulier; in het antwoord wordt niet aangegeven hoe hij zal anonimiseren en op de vraag “volgens welke methode verwerkt u de gegevens” is geen informatie gegeven. Onderzoeker geeft in zijn aanvraag aan dat hij op zoek is naar persoonsgegevens (‘wie woont er’). Onderzoeker verwerkt extra gevoelige persoonsgegevens van mogelijk nog levende personen, wat niet is toegestaan. Onderzoeker geeft onvoldoende aan op welke wijze hij anonimiseert. 3. Standpunt van de beroepsinstantie De beroepsinstantie stelt vast dat verzoeker vroeg om inzage in bevolkingsregisters van 100 jaar geleden. Deze bevolkingsregisters zijn ontegensprekelijk bestuursdocumenten in de zin van het Bestuursdecreet, en komen bijgevolg in principe in aanmerking voor openbaarmaking. Het Bestuursdecreet bevat een aantal uitzonderingen op de principiële openbaarheid, maar daarnaast moet ook rekening worden gehouden met de federale wetgeving die geldt voor de toegang tot de bevolkingsregisters.
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/278
pagina 3 van 4
Artikel 5 van het KB van 16 juli 1992 betreffende het verkrijgen van informatie uit de bevolkingsregisters en uit het vreemdelingenregister bepaalt uitdrukkelijk: “De raadpleging van deze registers is verboden aan
private personen. Zij kan aan de andere overheden of openbare instellingen slechts door of krachtens de wet worden toegestaan.” De stad Antwerpen verduidelijkte aan de beroepsinstantie dat het voorwerp van de aanvraag van verzoeker, ‘de bestuursdocumenten betreffende de bevolkingsregisters van xxx (inventarisnummer: 378#1727, datum: 1920) xxx (inventarisnummer: 378#1728, datum: 1920)’ effectief over de bevolkingsregisters zelf gaat. Gelet op artikel 5 van het hierboven genoemde KB, is een raadpleging/inzage daarvan bijgevolg niet toegelaten aan private personen, zoals verzoeker. Er bestaat wel een uitzondering voor bevolkingsregisters die meer dan 120 jaar geleden afgesloten zijn (art. 5 bis van het KB), maar dat is in casu niet het geval: het gaat om bevolkingsregisters van 1920. Op grond van deze federale wetgeving is een inzage in de gevraagde bevolkingsregisters door verzoeker die een private persoon is, bijgevolg onmogelijk. Om deze redenen wordt het beroep als ongegrond beschouwd. Na beraadslaging,
BESLUIT: Het beroepschrift van xxx d.d. 21 oktober 2020 tegen de weigeringsbeslissing van de stad Antwerpen wordt als deels onontvankelijk, deels ontvankelijk doch ongegrond beschouwd. Brussel, 16 november 2020 Voor de beroepsinstantie, afdeling openbaarheid van bestuur, Bruno ASSCHERICKX Voorzitter
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/278
pagina 4 van 4