Uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/234
Vlaamse overheid Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Afdeling openbaarheid van bestuur Havenlaan 88, bus 20 1000 BRUSSEL T : 02 553 57 25 Mail: openbaarheid@vlaanderen.be Dossiernummer: OVB/2020/234
DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Bevoegdheid beroepsinstantie Bestuursdecreet van 7 december 2018, titel II, hoofdstuk 3, afdeling 6. Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 tot oprichting van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie. Voorafgaande procedure Op 24 augustus 2020 diende xxx bij mailbericht een verzoek in bij De Watergroep om een afschrift (pdffile) te ontvangen van alle digitale plannen met aanduiding van de verlaten leidingen van alle gemeenten behorend tot het gehele leveringsgebied van De Watergroep. Op 2 september 2020 weigerde De Watergroep de openbaarmaking. Op dezelfde datum diende xxx beroep in bij de beroepsinstantie tegen deze weigeringsbeslissing d.d. 02/09/2020. Dit beroep werd geregistreerd op 03/09/2020. Ontvankelijkheid van het beroep Het oorspronkelijk openbaarheidsverzoek dateert van 24 augustus 2020. De bestreden beslissing dateert van 2 september 2020. Deze beslissing maakt geen melding van de beroepsmodaliteiten, zoals voorgeschreven in artikel II.43, ยง1, derde lid van het Bestuursdecreet. Bijgevolg start de termijn om een beroep in te dienen conform artikel II.48 ยง1, 4de lid van het Bestuursdecreet pas vier maanden na de kennisgeving.
www.vlaanderen.be
Het beroep van xxx werd ingediend bij mailbericht d.d. 2 september 2020 en is bijgevolg tijdig ingesteld. Het beroepschrift is bijgevolg ontvankelijk. Gegrondheid van het beroep Overeenkomstig artikel II.31, eerste lid Bestuursdecreet heeft het recht op passieve openbaarheid betrekking op bestuursdocumenten. Op grond van deze bepaling is elke instantie in principe verplicht aan eenieder die erom verzoekt inzage te geven in, uitleg te verschaffen over of een afschrift te bezorgen van de gewenste bestuursdocumenten. De openbaarmaking kan slechts geweigerd worden mits toepassing wordt gemaakt van één of meerdere uitzonderingen, zoals gestipuleerd in de artikelen II.33 tot en met II.39 van voormeld decreet.
1.
Bestreden beslissing
In haar beslissing d.d. 02/09/2020 stelde De Watergroep dat reeds bij mail van 27/07/2020 de vraag tot openbaarmaking van alle plannen met aanduiding van de verlaten leidingen van alle Limburgse gemeenten werd afgewezen omwille van de onredelijkheid van de vraag. Gezien de vraag thans alle dergelijke plannen van alle gemeenten behorend tot het gehele leveringsgebied van De Watergroep betreft, stelde De Watergroep dat het voor zich spreekt dat aan die vraag geen gevolg kan worden gegeven, dit ‘opnieuw omwille van de (nog grotere) onredelijkheid van de vraag’.
2. Inhoud van het beroepschrift In zijn beroepschrift d.d. 02/09/2020 stelt de beroeper ondermeer – naast het bekritiseren van de werking van De Watergroep - dat hij als klant via zijn waterfactuur betaalt voor het uitgraven, ophalen en afvoeren van oude leidingen en dat, als dat niet is gebeurd, hij op zijn minst ook zicht hoort te krijgen op hetgeen waarvoor hij reeds heeft betaald maar dat tot op de dag van vandaag nog niet is uitgevoerd. Hij is niet akkoord met het, volgens hem, simpelweg zeggen door De Watergroep dat zijn vraag onredelijk is omdat dit te veel werk zou zijn. Hij geeft aan dat De Watergroep beweert dat dit heel veel werk is maar, volgens de beroeper, horen die plannen normaal reeds aanwezig te zijn in elke gemeente. De beroeper stelt ook dat De Watergroep de gegevens van verlaten leidingen (waar ze liggen en welk type buis/leiding men heeft laten liggen, hoeveelheid buis/leiding in meters is blijven liggen) nauwgezet bijhoudt omdat ze een deel van de boekhouding zijn maar ook een deel van de wettelijke verplichte asbestinventaris (indien ze uit asbestcement zijn gemaakt). Hij verwijst ook naar een commissie in 2015 die onderzoek zou doen i.v.m. verlaten leidingen en die commissie zou ook al die gegevens nodig hebben. Volgens de beroeper is het ook geen onredelijke vraag omdat hij nooit heeft gezegd dat al die gegevens in de vakantieperiode moeten worden bezorgd.
3. Toelichting door De Watergroep De beroepsinstantie nam op 4, 16, 24 en 29 september 2020 contact op met De Watergroep om met kennis van zaken over het beroepschrift te kunnen oordelen. Bij mailberichten van 15, 17 en 29 september 2020 heeft de beroepsinstantie nadere toelichting ontvangen.
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/234
pagina 2 van 5
De Watergroep geeft aan dat er niet naar specificering of vervollediging werd gevraagd omdat dit niet nodig was. De aanvraag was zeer duidelijk maar wel onredelijk omwille van de tijd en de mankracht die het vergt om aan de aanvraag te kunnen voldoen. Er mag daarbij niet worden gekeken naar het totale personeelsbestand van De Watergroep maar wel enkel naar de medewerkers wiens taak het is om te werken met het informaticasysteem waarin de plannen worden aangemaakt. Dat zijn slechts enkele personen en De Watergroep kan zich niet veroorloven om daarvan 1 persoon gedurende meerdere maanden vrij te stellen van de normale taken. Het gaat hier immers om 176 gemeenten, ½ dag werk per gemeente (in het beste geval). De Watergroep vervolgt dat de plannen moeten worden gehaald uit het GIS-systeem. Om enkel de uit dienst genomen leidingen te tonen, moeten er manuele handelingen op die databank worden verricht. Alle leidingen met een andere status dan “verwijderd” moeten worden weggehaald van de digitale plannen, evenals alle leidingen uit een ander materiaal. Iedere afdruk (ook een pdf document is een afdruk) moet manueel gebeuren. Op basis van het werk dat is gekropen in het dossier Hamont-Achel (dossier OVB/2020/147), werd de benodigde tijd voor Limburg bepaald op een maand werk voor 1 FTE (fulltimeequivalent). Dit dan gaan doen voor 176 gemeenten is volgens de Watergroep helemaal ondoenbaar en totaal absurd. Het aanleveren van GIS-data voldoet volgens De Watergroep niet aan de vraag van beroeper. GIS-data aanleveren aan beroeper zou betekenen dat beroeper, mits gebruik van een speciaal computerprogramma, een lijnenset te zien krijgt, die kan omgezet worden in een Excel bestand. Er kunnen via dit systeem dus geen echte liggingsplannen worden getoond in de zin van leidingen die worden gevisualiseerd op een achtergrond nl. op een (aardrijkskundige) kaart. Om wel aan zijn vraag te kunnen voldoen , moeten, volgens De Watergroep, de GIS-data dus bewerkt worden zoals hierboven uitgelegd en dat vraagt meerdere maanden werk.
4. Standpunt van de beroepsinstantie De beroepsinstantie stelt vast dat De Watergroep impliciet beroep doet op de uitzonderingsgrond vermeld in artikel II.33, 1° Bestuursdecreet. Volgens artikel II.33, 1° van het Bestuursdecreet kan een overheidsinstantie een openbaarheidsverzoek afwijzen wanneer de aanvraag kennelijk onredelijk blijft of op een te algemene wijze geformuleerd blijft, na een verzoek van de betrokken instantie tot herformulering van de eerste aanvraag als vermeld in artikel II.42. Hierbij dient de beroepsinstantie alvast op te merken dat De Watergroep geen verzoek tot herformulering heeft gedaan aan xxx, wat nochtans voorzien wordt in artikel II.33, 1° Bestuursdecreet. Uit de toelichting aan de beroepsinstantie blijkt dat De Watergroep dit niet nodig achtte omdat de vraag voldoende duidelijk was, alsook omdat een ander verzoek tot het ontvangen van dezelfde documenten, maar beperkt tot de provincie Limburg, eveneens was afgewezen. De beroepsinstantie is hieromtrent van oordeel dat het verzuim om met de aanvrager in dialoog te treden, in casu, gelet op de concrete omstandigheden, geen sanctie moet opleveren. De afwezigheid van een dergelijk verzoek tot herformulering van de aanvraag is in casu geen grond voor de beroepsinstantie om het beroep in te willigen en de openbaarmaking waartegen een uitzonderingsgrond zich verzet, te bevelen. Op grond van de ontvangen toelichting van De Watergroep kan de beroepsinstantie immers wel inzien dat het voldoen aan het verzoek van de beroeper, gelet op de omvang ervan en de nodige tijdsbesteding hieraan, een significante impact heeft op de reguliere werking van De Watergroep.
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/234
pagina 3 van 5
Artikel II.40, §3 van het Bestuursdecreet bepaalt dat een verzoeker in principe geen belang hoeft aan te tonen om de openbaarheid van bestuursdocumenten te verkrijgen. Dit betekent evenwel niet dat er geen redelijk belang aanwezig moet zijn: het uitoefenen van een recht zonder enig aantoonbaar redelijk en voldoende belang kan als kennelijk onredelijk worden beschouwd. Het komt een overheidsinstantie of de beroepsinstantie in principe niet toe om de motieven van de aanvragen of van de beroepen te onderzoeken. Dit kan echter geen vrijgeleide zijn om de openbaarmaking van dergelijke documenten aan te vragen, waardoor een onredelijke werkoverlast ontstaat voor de instantie en waardoor de normale werking ervan in het gedrang komt. Het grondwettelijke recht op openbaarheid van bestuur is een instrument dat de burgers moet toelaten controle uit te oefenen op het handelen van het bestuur. Het moet de burgers in staat stellen de rechtmatigheid van het overheidsoptreden te beoordelen en met kennis van zaken te beslissen of er grond bestaat dat optreden in rechte aan te vechten. De beroeper heeft aldus het volste recht gebruik te maken van de openbaarheid van bestuur om het doen en laten van bepaalde bestuursinstanties betreffende aangelegenheden die ze zich ter harte hebben genomen, na te gaan. Hij is er echter niet van ontslagen om zijn rechten op redelijke en zorgvuldige wijze uit te oefenen. Het belang dat de beroeper bij de uitoefening van zijn rechten heeft, moet in redelijke verhouding staan met de gevolgen voor de werking van de betrokken bestuursinstantie, in casu De Watergroep. De beroepsinstantie stelt vast, na kennisname van de toelichting vanuit De Watergroep, dat het inwilligen van dit openbaarheidsverzoek van verzoeker in casu evenwel zeer tijdrovend en belastend is voor de werking van De Watergroep, zodat deze aanvraag dan ook als kennelijk onredelijk moet worden beschouwd. Uit de toelichting van De Watergroep blijkt dat de GIS-data moeten bewerkt worden hetgeen zelfs voor 1 provincie nl. Limburg reeds zou neerkomen op 1 maand werk voor 1 FTE. In casu gaat het echter om gegevens die opgevraagd worden voor 176 gemeenten, hetgeen, volgens De Watergroep, meerdere maanden in beslag zal nemen. Het Bestuursdecreet stelt trouwens in artikel II.31, derde lid ook uitdrukkelijk als principe dat het openbaar maken van bestuursdocumenten niet de verplichting meebrengt om deze documenten te verwerken of te analyseren. Na billijke afweging van ieders belangen, komt de beroepsinstantie, gelet op wat hiervoor werd uiteengezet, dan ook tot de conclusie dat dit openbaarheidsverzoek terecht werd afgewezen in toepassing van artikel II.33, 1° van het Bestuursdecreet. Het voordeel van de informatie die beroeper bekomt weegt kennelijk niet op tegen de last die de inwilliging van deze omvangrijke aanvraag inzake openbaarheid van bestuur veroorzaakt voor de betrokken instantie (De Watergroep). In toepassing van artikel II.33, 1° van het Bestuursdecreet dient het beroep voor dit openbaarheidsverzoek dan ook te worden afgewezen, daar de beroepsinstantie moet vaststellen dat het openbaar belang in deze niet primeert ten aanzien van de overlast die het inwilligen van huidig openbaarheidsverzoek veroorzaakt voor De Watergroep. Om deze redenen wordt het beroep als ongegrond beschouwd. Na beraadslaging,
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/234
pagina 4 van 5
BESLUIT: Het beroepschrift van xxx d.d. 2 september 2020 tegen de weigeringsbeslissing van De Watergroep wordt als ontvankelijk en ongegrond beschouwd. Brussel, 2 oktober 2020 Voor de beroepsinstantie, afdeling openbaarheid van bestuur,
Bruno ASSCHERICKX Voorzitter
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2020/234
pagina 5 van 5