Uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/056
Vlaamse overheid Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Afdeling openbaarheid van bestuur Havenlaan 88, bus 20 1000 BRUSSEL T : 02 553 57 25 Mail: openbaarheid@vlaanderen.be Dossiernummer: OVB/2021/056
DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Bevoegdheid beroepsinstantie Bestuursdecreet van 7 december 2018, titel II, hoofdstuk 3, afdeling 6. Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 tot oprichting van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie. Voorafgaande procedure Op 26 december 2020 (herhaald op 20 januari 2021) diende xxx, een verzoek in bij de gemeente Tremelo om een afschrift te verkrijgen van “de beslissingen (goedkeuringen) van vaststelling van de tarieven voor
afvoer van afvalwater (“gemeentelijke bijdrage”) en voor de zuivering van afvalwater (“bovengemeentelijke saneringsbijdrage) voor de jaren 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 én 2021 te bezorgen. Tevens zou ik ook de saneringsovereenkomst (en zijn bijlagen) tussen de Gemeente Tremelo en De Watergroep wensen te verkrijgen. Tot slot, vraag ik u ook mij de e-mail van De Watergroep aan de gemeente Tremelo te bezorgen, waarin De Watergroep de tarieven voor 2021 heeft medegedeeld. (…) Indien dit via een CBS beslissing is genomen, waarom werd dit niet op GR voorgelegd en bekrachtigd/goedgekeurd gezien dit een bijdrage betreft gevraagd aan de inwoners van de Gemeente Tremelo?”.
Op 26 januari 2021 diende verzoeker beroep in tegen het uitblijven van een beslissing van de gemeente Tremelo. Dit beroep werd geregistreerd op 27 januari 2021. Ontvankelijkheid van het beroep Conform artikel II.48 van het Bestuursdecreet is de beroepsinstantie bevoegd voor het behandelen van beroepen tegen weigeringen of het niet beantwoorden van vragen tot openbaarheid van
www.vlaanderen.be
bestuursdocumenten, die gesteld worden in uitoefening van het recht dat is vastgelegd in artikel 32 van de Grondwet en artikel II.31. van het Bestuursdecreet met name vragen tot inzage, afschrift of uitleg van bestuursdocumenten. De beroepsinstantie dient echter in casu vast te stellen dat in het oorspronkelijk verzoek de beroeper ook volgende vraag heeft gesteld: “Indien dit via een CBS beslissing is genomen, waarom werd dit niet op GR
voorgelegd en bekrachtigd/goedgekeurd gezien dit een bijdrage betreft gevraagd aan de inwoners van de Gemeente Tremelo?”. De beroepsinstantie is van oordeel dat deze vraag geen verzoek tot openbaarheid van
bestuur zoals gedefinieerd door het Bestuursdecreet uitmaakt. Het is geen vraag om uitleg over (een) bestuursdocument(en). Het recht op uitleg omvat immers enkel een recht om een bestuursdocument in een begrijpelijke taal uitgedrukt te zien. Het recht op uitleg biedt aldus geen mogelijkheid om informatie te krijgen die niet in het bestuursdocument zelf aanwezig is. De gestelde vraag is een vraag om informatie die als zodanig niet onder de passieve openbaarheid van bestuur valt.
Het behoort niet tot de bevoegdheid van de beroepsinstantie om zich uit te spreken over deze vraag. Bijgevolg is de beroepsinstantie van oordeel dat het beroepschrift van xxx, wat deze vraag betreft, onontvankelijk is. Het verzoek tot het ontvangen van een afschrift van de gevraagde documenten maakt wel een verzoek tot openbaarheid zoals gedefinieerd in het Bestuursdecreet uit. Het oorspronkelijk verzoekschrift dateert van 26 december 2020. Op de datum van het ingestelde beroep, was de in artikel II.43, §1, 2e lid van het Bestuursdecreet bepaalde beslissingstermijn van 20 kalenderdagen verstreken. In overeenstemming met artikel II.48, §1 van het Bestuursdecreet heeft de termijn om een beroep in te stellen, ingevolge het uitblijven van een tijdige beslissing, geen aanvang genomen. Het beroepschrift van 26 januari 2021 werd ook tijdig ingediend en is bijgevolg, wat het verzoek tot een afschrift van de gevraagde documenten betreft, ontvankelijk. Gegrondheid van het beroep Overeenkomstig artikel II.31, eerste lid Bestuursdecreet heeft het recht op passieve openbaarheid betrekking op bestuursdocumenten. Op grond van deze bepaling is elke instantie in principe verplicht aan eenieder die erom verzoekt inzage te geven in, uitleg te verschaffen over of een afschrift te bezorgen van de gewenste bestuursdocumenten. De openbaarmaking kan slechts geweigerd worden mits toepassing wordt gemaakt van één of meerdere uitzonderingen, zoals gestipuleerd in de artikelen II.33 tot en met II.39 van voormeld decreet.
1.
Inhoud van het beroepschrift
De beroeper geeft aan dat zijn vraag onbeantwoord is gebleven en dat zelfs een herinnering geen aanleiding heeft gegeven tot een antwoord, al was het maar een antwoord dat de vraag werd ontvangen en een termijn van antwoord werd opgegeven.
2. Toelichting door de gemeente Tremelo d.d. 2 februari 2021
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/056
pagina 2 van 6
De beroepsinstantie heeft, om met kennis van zaken over het ingestelde beroep te kunnen oordelen de gemeente Tremelo op 28 januari 2021 om nadere toelichting verzocht betreffende dit beroep. Per mail van 2 februari 2021 bezorgde de gemeente de gevraagde documenten en enige toelichting aan de beroepsinstantie. Vooreerst schetst zij de context bij het volgens haar aanhoudende misbruik van het recht op openbaarheid van bestuur door niet aflatende verzoeken om openbaarheid, verschillende verzoeken om informatie, negatieve reacties op sociale media omtrent de werking van het lokaal bestuur van de gemeente Tremelo en de tijd die het aan de communicatiedienst kost om hierop te antwoorden. Gedurende het afgelopen anderhalf jaar ontving de gemeente negen aanvragen in het kader van openbaarheid van bestuur. De gemeente Tremelo is van mening dat beroeper misbruik maakt van het recht op de openbaarheid van bestuur, waardoor zijn aanvraag als kennelijk onredelijk wordt geacht. De gemeente geeft nog mee dat zij tracht op een correcte wijze gevolg te geven aan elke aanvraag in het kader van de openbaarheid van bestuur , maar dat zij, gelet op de geschetste situatie, niet meer wenst in te gaan op de aanvraag van de beroeper. Daarnaast stelt de gemeente dat voor de jaren 2016 en 2019 er geen beslissing werd genomen omdat de tarieven toen niet werden aangepast.
3. Beoordeling door de beroepsinstantie De beroepsinstantie stelt vooreerst vast de gemeente Tremelo zich beroept op het misbruik van het recht op de openbaarheid van bestuur. Het misbruik van recht is een uitzonderingsgrond die onder toepassing van artikel II.33, 1° van het Bestuursdecreet kan worden ingeroepen en die de aanvraag tot openbaarmaking “kennelijk onredelijk” maakt. Het grondwettelijke recht op openbaarheid van bestuur is een instrument dat de burgers moet toelaten controle uit te oefenen op het handelen van een overheidsinstantie. Het moet de burgers in staat stellen de rechtmatigheid van het overheidsoptreden te beoordelen en met kennis van zaken te beslissen of er grond bestaat dat optreden in rechte aan te vechten. Beroeper heeft aldus het volste recht om gebruik te maken van de openbaarheid van bestuur om het doen en laten van bepaalde bestuursinstanties betreffende aangelegenheden die hij zich ter harte heeft genomen, na te gaan. Hij is er evenwel niet van ontslagen om zijn rechten op redelijke en zorgvuldige wijze uit te oefenen: het belang dat de beroeper heeft bij de uitoefening van zijn rechten, moet in redelijke verhouding staan met de gevolgen voor de werking van de betrokken overheidsinstantie. De vraag wanneer een aanvraag tot openbaarmaking de grens van de kennelijke onredelijkheid overschrijdt is zeer delicaat en moeilijk. Daar moet, het uitgangspunt indachtig dat de uitzonderingsgronden op de openbaarheid restrictief moeten worden geïnterpreteerd en toegepast, heel behoedzaam mee worden omgegaan. De beroepsinstantie is in casu van oordeel dat de kennelijke onredelijkheid op dit ogenblik door de gemeente Tremelo niet kan ingeroepen worden. De motivering van de gemeente Tremelo om het verzoek als kennelijk onredelijk af te wijzen komt de beroepsinstantie immers als vrij summier over. Het feit dat beroeper de afgelopen 18 maanden 9 verzoeken tot openbaarheid heeft gedaan - waarbij de gemeente ook niet concreet aangeeft wat de omvang van de verzoeken waren – is volgens het oordeel van de beroepsinstantie niet afdoende om zich te beroepen op de kennelijke onredelijkheid. De beroepsinstantie
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/056
pagina 3 van 6
wijst er eveneens op dat de in het Bestuursdecreet voorziene uitzonderingsgronden, zoals de kennelijke onredelijkheid van openbaarheidsverzoeken, in toepassing van artikel II.39 van voornoemd decreet, ook steeds restrictief moeten worden uitgelegd. Tevens kan de beroepsinstantie in principe bij haar beoordeling geen rekening houden met andere gegevens die geen betrekking hebben op openbaarheid van bestuur (mails met vragen om informatie en negatieve reacties op sociale media). De beroepsinstantie zal het verzoek bijgevolg screenen aan de andere uitzonderingsbepalingen die zijn opgesomd in het Bestuursdecreet. De beroepsinstantie heeft volgende documenten vanwege de gemeente ontvangen: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Mailbericht van de Watergroep aan de gemeente Tremelo m.b.t. vastlegging tarieven BOT en VEW d.d. 29/12/2020; Saneringsovereenkomst tussen VMW en gemeente Tremelo d.d. 06/03/2007; Uittreksel uit de notulen van het schepencollege van de gemeente Tremelo van 3 januari 2017 – saneringsbijdragen 2017; Uittreksel uit de notulen van de gemeenteraad van de gemeente Tremelo van 25 januari 2018 – saneringsbijdragen 2018; Uittreksel uit de notulen van het schepencollege van de gemeente Tremelo van 04 februari 2020 – saneringsbijdragen 2020; Uittreksel uit de notulen van de gemeenteraad van de gemeente Tremelo van 23 december 2020 – saneringsbijdragen 2021.
De gemeente geeft in haar toelichting aan de beroepsinstantie mee dat er voor de jaren 2016 en 2019 geen beslissing werd genomen, omdat de tarieven toen niet werden aangepast. In artikel I.4, 3° van het Bestuursdecreet wordt een bestuursdocument gedefinieerd als de informatie, ongeacht de drager ervan, die in het bezit is van een overheidsinstantie. Het recht op openbaarheid kan aldus maar uitgeoefend worden voor zover het gaat om informatie die gematerialiseerd werd op een drager. In casu wordt evenwel vastgesteld dat er geen beslissingen voor de jaren 2016 en 2019 bestaan. Er kan bijgevolg dan ook geen afschrift ervan worden verleend. Het beroep is bijgevolg, wat betreft de beslissingen voor de jaren 2016 en 2019, ongegrond. De beroepsinstantie heeft na onderzoek vastgesteld dat de beslissingen onder punt 4 tot en met 6 terug te vinden zijn op de website van de gemeente Tremelo. Er is dus geen grond om de openbaarmaking ervan niet toe te staan. De beroepsinstantie ziet evenmin uitzonderingsgronden die de openbaarmaking van de beslissing onder punt 2 en van de samenwerkingsovereenkomst tussen VMW en gemeente Tremelo d.d. 06/03/2007 in de weg staan. Het beroep dient met betrekking tot de documenten onder punt 2 tot en met 6 dan ook als gegrond te worden beschouwd. Wat het mailbericht van de Watergroep aan de gemeente Tremelo m.b.t. vastlegging tarieven BOT en VEW d.d. 29/12/2020 (punt 1) betreft, stelt de beroepsinstantie vast dat daarin namen van personen voorkomen. Artikel II.34, 2° van het Bestuursdecreet bepaalt dat een instantie een aanvraag tot openbaarmaking afwijst indien de openbaarmaking afbreuk doet aan de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, tenzij de betrokken persoon met de openbaarmaking instemt. De beroepsinstantie merkt op dat bij het onderzoek
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/056
pagina 4 van 6
naar de uitzonderingsgrond met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer moet worden nagegaan of er al dan niet sprake is van informatie in een bestuursdocument die op de persoonlijke levenssfeer betrekking heeft. De naam van een persoon behoort ontegensprekelijk tot het privéleven van de betrokkene(n) en het privéleven vormt de kern van de persoonlijke levenssfeer (F. SCHRAM, Het decreet openbaarheid van bestuur. Een juridische analyse in historisch perspectief, Brugge, Vanden Broele, 247; Concl. Adv.Gen. bij HvJ 8 april 2014, nr. C-293/12, Digital Rights Ireland Ltd, nr. 61). Het openbaar maken van deze gegevens heeft aldus betrekking op de kern van een belang – het door artikel 22 van de Grondwet en het door artikel 8 EVRM aan eenieder toegekende recht op eerbiediging van zijn privéleven – dat de uitzonderingsgrond uit artikel II.34, 2°, van het Bestuursdecreet wenst te beschermen tegen de openbaarheid van bestuur (RvS, nr. 234.609 dd. 2 mei 2016). De beroepsinstantie is dan ook van oordeel dat de openbaarmaking van de naamgegevens van die personen moet geschrapt worden omwille van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Mits toestemming kunnen deze namen wel openbaar gemaakt worden maar de beroepsinstantie heeft, mede gelet op het feit dat de gemeente Tremelo niet langer wenst in te gaan op aanvragen van de beroeper, die toestemming niet gevraagd. Artikel II.45, §2 van het Bestuursdecreet bepaalt evenwel dat een bestuursdocument gedeeltelijk openbaar wordt gemaakt als informatie waarop een uitzondering van toepassing is als vermeld in afdeling 3 of waarvoor de verplichting geldt inzake het aantonen van het belang, vermeld in artikel II.40, § 3, tweede lid, samen met andere informatie in een bestuursdocument opgenomen is, en het mogelijk is om de informatie die niet openbaar kan gemaakt worden, te scheiden van de andere informatie., wat in casu het geval is. De beroepsinstantie stelt immers vast dat er geen andere uitzonderingsgronden voorhanden zijn die zich verzetten tegen de openbaarmaking en dat in casu een gedeeltelijke openbaarmaking mogelijk is. Het beroep wordt voor het document onder punt 1 bijgevolg als gedeeltelijk gegrond beschouwd.
Na beraadslaging,
BESLUIT: Het beroepschrift van xxx d.d. 26 januari 2021 tegen het uitblijven van een beslissing vanwege de gemeente Tremelo wordt als deels onontvankelijk, deels ontvankelijk; doch deels gegrond, deels ongegrond beschouwd. Bijgevolg dienen volgende documenten door de gemeente Tremelo openbaar te worden gemaakt, door er een afschrift van te bezorgen: 1. Mailbericht van de Watergroep aan de gemeente Tremelo m.b.t. vastlegging tarieven BOT en VEW d.d. 29/12/2020, met uitzondering van de namen van personen; 2. Saneringsovereenkomst tussen VMW en gemeente Tremelo d.d. 06/03/2007; 3. Uittreksel uit de notulen van het schepencollege van de gemeente Tremelo van 3 januari 2017 – saneringsbijdragen 2017; 4. Uittreksel uit de notulen van de gemeenteraad van de gemeente Tremelo van 25 januari 2018 – saneringsbijdragen 2018; 5. Uittreksel uit de notulen van het schepencollege van de gemeente Tremelo van 04 februari 2020 – saneringsbijdragen 2020;
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/056
pagina 5 van 6
6. Uittreksel uit de notulen van de gemeenteraad van de gemeente Tremelo van 23 december 2020 – saneringsbijdragen 2021.
Geen toestemming tot hergebruik van bestuursdocumenten In zoverre dit beroep gegrond werd verklaard, geldt dat deze inwilliging van de aanvraag tot openbaarmaking GEEN toestemming inhoudt om de gevraagde bestuursdocumenten te hergebruiken, als vermeld in titel II, hoofdstuk 4 van het Bestuursdecreet van 7 december 2018 (zie artikel II.44, §3, van het Bestuursdecreet). Brussel, 25 februari 2021 Voor de beroepsinstantie, afdeling openbaarheid van bestuur, Bruno ASSCHERICKX Voorzitter
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/056
pagina 6 van 6