Natuur en Bos Agentschap voor
IJslandvaardersroute Artiestenroute Massartpad Loppenspad
Hoge Blekker
aa
gemeenteschool Koksijde
t
ut ho
en Zuid-Abdijmolen
camping Eureka
Noordduinen
e lv
ia
heringericht
n
aan
traat
s
enl
et
Elz
laa an Luik Pr i n s v
H
in de
laa
n
tr
n
e
an
js
Ra
k on
lla
gg
an
di
Bu n a J.v
nla Midde
Ab
n
struweel open zand bos gebouwen tuin camping grasland poel militair kerkhof
camping Bloemenduin
De Vlaamse overheid doet actief aan natuurbehoud in de duinen. Uitgestrekte duinen zijn zeldzaam aan de Vlaamse kust, maar de Noordduinen zijn goed voor 102 ha unieke natuur. In 2006-2008 zijn ze heringericht. Dat was nodig om de natuurwaarden te herstellen, om de recreatie in goede banen te leiden en het originele duinenlandschap te behouden. Mogen we erop rekenen dat u meewerkt aan het behoud van de Noordduinen? Blijf op de paden, hou de hond aan de leiband, laat de planten en dieren met rust en laat geen afval achter.
aa
graaszone
n
sl
toegang
aa
Ten Duinen 1138
in
ruiterpad
el
Abdijmuseum
Pr
mountainbikepad
Welkom
n.
wandelverbinding
Ze
Ko
Coppilliepad
Brits militair kerkhof
Leopold
speelzone
III-laan
Stran
De Noordduinen
Luchtmachtbasis Koksijde
Kerkepannezaal
camping Noordduinen
dlaan
F
Ro
b
t er
Te n
Deze folder is gedrukt op milieuvriendelijk papier. Eindredactie en grafische vormgeving: VLM West-Vlaanderen i.s.m. ANB, april 2009. Foto’s: archief VLM V.U.: ir. Guido Clerx, Gulden Vlieslaan 72, 1060 Brussel
laan
Colofon
l u
i t
h
o
e
k
at
k
Fl
th ui
k oe
we
g
Het gemeentebestuur van Koksijde is eigenaar van een deel van de Noordduinen, de Zuid-Abdijmolen en het Vanneuvillehuis. > i.v.m. de molen en het Vanneuvillehuis, contacteer Dirk Vanclooster, conservator van het Abdijmuseum Ten Duinen 1138, tel 058 53 39 50, conservator@tenduinen.be > i.v.m. de Noordduinen, contacteer de milieudienst, tel. 058 53 34 39, milieu@koksijde.be
Koksijde
De Dienst Toerisme Koksijde organiseert het hele jaar door geleide wandelingen in de duinen. U kunt er ook een geleide wandeling aanvragen voor een groep. De brochure “Yde duinen natuurwandelingen” van de Toeristische Dienst geeft een overzicht van de natuurgebieden en geleide wandelingen in Koksijde. > Zeelaan 303, 8670 Koksijde, tel 058 51 29 10, toerisme@koksijde.be. Zie ook www.koksijde.be
N 250
125
doet wat?
Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) is eigenaar en beheerder van het grootste deel van de Noordduinen. ANB onderhoudt de duinen, de paden, de infoborden, de zitbanken, enz. De natuurwachter die hier een oogje in het zeil houdt, is een personeelslid van ANB. > Wilt u iets vragen of melden over de duinen, de paden, de dieren,... contacteer dan natuurwachter Guy Vileyn, tel. 0479 89 01 16 > het Vlaams Bezoekers- en Natuureducatiecentrum De Nachtegaal, tel. 058 42 21 51, www.vbncdenachtegaal.be
West-Vlaanderen
erde
n
m
ra
F
a
s
o
Boga
Va t r be o R
m da
t es
at
V
d an
e mm
a tr
l u
i t
h
e
Wie
0
250 m
De Vlaamse Landmaatschappij stond samen met ANB in voor de herinrichting van de Noordduinen via een natuurinrichtingsproject. Ze deed hiervoor heel wat studiewerk en pleegde overleg met tal van mensen die elk op hun manier een band hebben met de Noordduinen. > Siska Van de Steene, projectleider, tel. 050 45 81 36, siska.vandesteene@vlm.be > Karolien Bracke, communicatieverantwoordelijke, tel. 050 45 81 07, karolien.bracke@vlm.be > zie ook www.vlm.be
Elk z’n
plekje
De inwoners van Koksijde en de toeristen houden van de Noordduinen. Ze komen er wandelen, spelen, fietsen of paardrijden. Bij de herinrichting van de duinen hebben alle recreanten eigen zones gekregen. Zo hinderen ze elkaar niet en kan iedereen genieten van de natuur.
Er zijn nieuwe wandelpaden.
Het ruiterpad is zo aangelegd dat de ruiters zo weinig mogelijk langs de openbare weg en niet te dicht bij de afsluiting lopen.
Er is een officiële mountainbikeroute aangelegd die de verbinding maakt tussen De Panne en Koksijde-dorp.
Nabij de Kerkepannezaal is een speelzone afgebakend. U hoeft er niet op de paden te blijven en in de zomer lopen er geen ezels rond.
Graaszones
Duinakkertjes
Bomen
Wie “duinen” zegt, denkt aan zand en wind. Maar even typisch voor de duinen zijn graslanden met geel zonneroosje en liggend bergvlas. Ezels houden in de graaszones de begroeiing kort en voorkomen zo dat de graslanden opnieuw overwoekerd worden door struikgewas en bomen. Door natuurbeheer met ezels verschraalt de bodem en dit leidt tot een meer gevarieerde plantengroei. Wandelen in de graaszone is toegelaten op de paden. Laat de ezels met rust en voeder ze niet. Honden zijn niet welkom.
Vroeger verbouwden veel vissers aardappelen en rogge in de duinen. Rond de akkertjes brachten ze houtwallen aan om de gewassen tegen de wind en het zand te beschermen. Nu zijn de akkertjes te klein om er rendabel aan landbouw te doen; ze zijn omgezet in weiland en maken deel uit van de graaszone. Om de herinnering aan dit erfgoed levend te houden, zijn er elzenrijen heraangeplant. Ze beklemtonen de structuur van de vroegere akkertjes. Afsluitingen verhinderen dat de ezels de jonge elzen opeten. Ze zullen worden verwijderd wanneer de elzen groot genoeg zijn.
Esdoorns en populieren komen van nature niet in de duinen voor, maar hadden toch heel wat plaats ingenomen. Er zijn daarom honderden bomen gekapt. Essen, olmen en zomereiken krijgen zo weer ruimte om te groeien. Ze horen thuis in de duinen en bieden beschutting aan veel planten en dieren.
In de graaszones liggen enkele vroegere vissershuisjes die nog steeds bewoond zijn. Er zijn veeroosters en afrasteringen voorzien zodat de bewoners ongestoord van hun tuin kunnen genieten.
gekapt
Zuid-Abdijmolen
Er zijn poelen en pannen gegraven. De poelen voorzien de ezels van drinkwater. In de pannen zullen zich planten vestigen zoals kruipwilg, orchis- en zeggensoorten, rondbladig wintergroen. Ze zijn typisch voor vochtige duinpannen. Met het zand dat uitgegraven is, werden nieuwe duintjes aangelegd nabij camping ‘t Liefoord.
De houten molen is een beschermd monument. Hij werd in 1773 gebouwd in Houtem (Veurne). In 1951-52 werd hij afgebroken en heropgebouwd in Koksijde. Vroeger kon de molen niet optimaal draaien omdat de populieren in de duinen veel wind vingen. De molenaar is dus blij dat de bomen gekapt zijn. De molen is van april tot september toegankelijk van 10.30 tot 12 uur en van 16 tot 17 uur op weekdagen en van 10.30 tot 12 uur op zaterdag.
baardvleermuis, L. Vogelaers
een foto van Jean Massart
Wandelen Bij de herinrichting van de Noordduinen is gezorgd voor drie wandelpaden die aangeduid zijn met paaltjes. Het Coppilliepad (gele paaltjes) start aan de Strandlaan, een foto van Jean Massart kruist de Leopold III-laan en loopt langs de luchtmachtbasis. Doordat er ook een pad voorzien is ten zuiden van de Robert Vandammestraat, is het mogelijk een lus te maken die ook het Brits Militair Kerkhof aandoet. Dit pad loopt niet door de graaszones en is daarom geschikt voor wandelaars met honden. Het Massart- en Loppenspad lopen hoofdzakelijk door de graaszones. U kunt er ezels op uw weg ontmoeten. Honden zijn daarom niet toegelaten op deze paden. Het Massartpad loopt van west naar oost, van de Kerkepanne over de Leopold III-laan naar de gemeenteschool aan de Abdijstraat. Het Loppenspad loopt van noord naar zuid. Het vertrekt aan het Vanneuvillehuis (Middenlaan) en sluit aan op het Coppilliepad in het zuiden.
Graafwerken
Duinencross Het Massartpad is genoemd naar Jean Massart (1865-1925), een botanicus die de samenhang tussen de geografie en de plantengroei in kustgebieden bestudeerde. Hij werkte o.a. in Koksijde. Bij het ruime publiek is hij vooral bekend van zijn landschapsfoto’s. Jean Massart
(volg gewoon de bewegwijzering op het terrein). Folders met een beschrijving van deze routes kunt u bekomen bij de Dienst Toerisme van Koksijde.
Zeldzame
planten en dieren
Ook de gevleugelde vrienden nachtegaal, grasmus, braamsluiper, graspieper en sprinkhaanzanger worden weer in de duinen verwacht. En waarschijnlijk fladderen er in de toekomst ook meer vlinders zoals het bruin blauwtje en de kleine parelmoervlinder.
Koksijdenaar Désiré Coppillie (1875-1944) werkte vaak mee met Jean Massart.
Karel Loppens (1875-1962) was een autodidact die als geschiedschrijver van de Westhoek geboekstaafd staat. Hij schreef o.m. “De geschiedenis van Koksijde en van de Abdij Ten Duinen” (1947). De wandelroutes Artiesten (11 km) en IJslandvaarders (7.4 km) lopen gedeeltelijk door de Noordduinen. Het tracé van de routes is lichtjes aangepast nu het Massartpad, Coppilliepad en Loppenspad zijn aangelegd
Door bewoning, recreatie, aanplant van populieren e.d. zijn veel planten die typisch zijn voor de duinen, zeldzaam geworden. Goed bestudeerde herstelmaatregelen die in 2006-2008 zijn uitgevoerd, zullen er zeer waarschijnlijk toe leiden dat deze bedreigde soorten weer een vaste stek krijgen in de Noordduinen: duinroosje, liggend bergvlas, grote tijm, gewone vleugeltjesbloem, duinviooltje, enz.
Vleermuizenbunker In 2008 werden in de Fluithoek twee bunkers ingericht voor vleermuizen. We verwachten er gewone baardvleermuis, gewone grootoorvleermuis, watervleermuis, franjestaart, gewone dwergvleermuis, en … laatvlieger.
Elk jaar in november heeft in Koksijde de Duinencross plaats, een van de wedstrijden van de wereldbeker veldrijden. In 2012 wordt het wereldkampioenschap cyclocross hier georganiseerd. Het zijn belangrijke sportevenementen die duizenden bezoekers lokken. Zulke grootschalige gebeurtenissen verstoren de rust in de duinen, maar dank zij overleg tussen de organisatoren en de beheerder van de duinen kan alles elk jaar in goede banen worden geleid.