Uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/86
Vlaamse overheid Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Afdeling openbaarheid van bestuur Havenlaan 88, bus 20 1000 BRUSSEL T : 02 553 57 25 Mail: openbaarheid@vlaanderen.be Dossiernummer: OVB/2021/86
DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Bevoegdheid beroepsinstantie Bestuursdecreet van 7 december 2018, titel II, hoofdstuk 3, afdeling 6. Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 tot oprichting van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie. Voorafgaande procedure Op 1 februari 2021 diende xxx een verzoek in bij de Vlaamse overheid, departement Omgeving, afdeling Handhaving – Omgevingsinspectie Antwerpen om een afschrift te verlenen van alle correspondentie in voormeld dossier ontvangen of verzonden in de maand januari 2021: • die Handhaving mocht ontvangen van gelijk wie behalve de verzoeker zelf; • die Handhaving verzond naar gelijk wie behalve de verzoeker zelf. Tevens werd gevraagd voor dezelfde maand alle werk-, controle- en inspectieverslagen opgesteld door Handhaving te bezorgen, alsmede alle sanctiemaatregelen en Handhavingstrajecten welke in die maand genomen zijn t.o.v. Heliventure FTO. Op 16 februari 2021 weigerde de afdeling Handhaving gedeeltelijk het afschrift van de gevraagde documenten. Op 17 februari 2021 diende xxx beroep in bij de beroepsinstantie tegen deze weigeringsbeslissing d.d. 16 februari 2021. Dit beroep werd geregistreerd op 17 februari 2021.
www.vlaanderen.be
Ontvankelijkheid van het beroep Op 1 februari 2021 diende xxx een openbaarheidsverzoek in bij de afdeling Handhaving. De afdeling Handhaving heeft dit openbaarheidsverzoek beantwoord op 16 februari 2021. Deze beslissing maakt melding van de beroepsmogelijkheden en -modaliteiten, zoals voorgeschreven in artikel II.43, §1, derde lid van het Bestuursdecreet van 7 december 2018. Op 17 februari 2021 diende xxx beroep in tegen de voormelde gedeeltelijke weigeringsbeslissing. Het ingediende beroep is bijgevolg tijdig ingediend en is ontvankelijk. Gegrondheid van het beroep Overeenkomstig artikel II.31, eerste lid Bestuursdecreet heeft het recht op passieve openbaarheid betrekking op bestuursdocumenten. Op grond van deze bepaling is elke instantie in principe verplicht aan eenieder die erom verzoekt inzage te geven in, uitleg te verschaffen over of een afschrift te bezorgen van de gewenste bestuursdocumenten. De openbaarmaking kan slechts geweigerd worden mits toepassing wordt gemaakt van één of meerdere uitzonderingen, zoals gestipuleerd in de artikelen II.33 tot en met II.39 van voormeld decreet.
1.
Bestreden beslissing
De afdeling Handhaving bezorgde aan de verzoekster enkele documenten die voor openbaar in aanmerking komen. Naar motivering toe met betrekking tot het besluit tot gedeeltelijke openbaarheid, wordt het volgende meegegeven: “Correspondentie Handhaving – gelijk wie, behalve uzelf (punten 1 en 2 uit uw vraag): voor deze documenten wordt er een gedeeltelijke openbaarmaking uitgevoerd. In de openbaar gemaakte documenten zijn geen delen onleesbaar gemaakt, maar een aantal bijlagen bij e-mails kunnen niet openbaar worden gemaakt. Specifiek de overgemaakte vluchtregisters van de helihaven te Lint vallen onder de noemer van vertrouwelijke commerciële informatie (Bestuursdecreet art. II.36.§1.7°), waardoor deze niet kunnen openbaar gemaakt worden. Daarnaast zijn er een aantal e-mails die ook opgenomen worden in processenverbaal en die dus eveneens niet openbaar kunnen gemaakt worden (zie ook puntje 3 hieronder). De werk-, controle- en inspectieverslagen (punt 3 uit uw vraag): er werden in de maand januari 2021 geen verslagen opgesteld voor het dossier Heliventure FTO. Alle sanctiemaatregelen en handhavingstrajecten (punt 4 uit uw vraag): er werd in de maand januari 2021 gestart met het opmaken van een navolgend proces-verbaal, alsook een aanvankelijk proces-verbaal. De documenten met betrekking tot de uitgevoerde handhavingstrajecten en sanctiemaatregelen tegenover Heliventure FTO kunnen niet openbaar gemaakt worden. Dit kadert binnen de uitzonderingsgrond vermeld in het Bestuursdecreet art. II.36.§1.3°: “het vertrouwelijke karakter van bestuursdocumenten die uitsluitend ten behoeve van de strafvordering of de vordering van een administratieve sanctie zijn opgesteld”. Het doel van deze uitzonderingsgrond betreft het voorkomen dat het goede verloop van de (administratieve) procedure wordt verstoord of dat de rechten van verdediging worden geschonden.”
2. Inhoud van het beroepschrift Volgens de beroeper is de argumentatie van de afdeling Handhaving, waar er verwezen wordt naar artikel II.36.§1.3° van het Bestuursdecreet, onterecht. Mails, die opgenomen zijn in een proces-verbaal, worden volgens de beroeper niet plots bestuursdocumenten met een vertrouwelijk karakter die uitsluitend ten behoeve van de strafvordering of de vordering van een administratieve sanctie zijn opgesteld. Ze zijn dit
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/86
pagina 2 van 5
immers bij de opstelling niet en ze zijn ook niet uitsluitend opgesteld ten behoeve van een strafvordering of de vordering van een administratieve sanctie, zelfs als een strafvordering of sanctie zou kunnen volgen als bepaalde voorwaarden vervat in die mails, niet vervuld zouden zijn. Er wordt dan ook beroep ingesteld om alsnog de ontbrekende mails openbaar te maken.
3. Toelichting door de afdeling Handhaving. Op 17 februari 2021 contacteerde de beroepsinstantie de afdeling Handhaving voor toelichting bij de weigeringsbeslissing met betrekking tot de mails waarvan de beroeper alsnog de openbaarmaking wenst. Op 25 februari 2021 lichtte de afdeling Handhaving toe dat zij reeds enige tijd systematisch maandelijks dezelfde vraag ter openbaarmaking van alle documenten van de vorige maand uit dit dossier ontvangen. Men geeft hier dan ook steeds een gelijkaardig antwoord op waarbij de processen-verbaal (met de bijlagen die hier integraal deel van uitmaken) telkens niet openbaar gemaakt worden. Voor de documenten die worden opgenomen in de processen-verbaal wordt het volgende gesteld in het antwoord van de afdeling Handhaving: “er werd in de maand januari 2021 gestart met het opmaken van een navolgend proces-verbaal, alsook een aanvankelijk proces-verbaal. De documenten met betrekking tot de uitgevoerde handhavingstrajecten en sanctiemaatregelen tegenover Heliventure FTO kunnen niet openbaar gemaakt worden. Dit kadert binnen de uitzonderingsgrond vermeld in het Bestuursdecreet art. II.36.§1.3°: “het vertrouwelijke karakter van bestuursdocumenten die uitsluitend ten behoeve van de strafvordering of de vordering van een administratieve sanctie zijn opgesteld”. Het doel van deze uitzonderingsgrond betreft het voorkomen dat het goede verloop van de (administratieve) procedure wordt verstoord of dat de rechten van verdediging worden geschonden.”. Het navolgende proces-verbaal dat in opmaak is (inclusief de bijlagen bij dit PV) dient om informatie te verstrekken ten behoeve van het parket, dat reeds gestart is met de behandeling van deze zaak door middel van het afnemen van verhoren. Twee e-mails van 18/01/2021 zijn opgenomen in een navolgend proces-verbaal dat in opmaak is om de procureur des Konings te informeren in een zaak die ondertussen reeds in behandeling is door het parket. De ene e-mail is een mail van het bedrijf naar het parket om het parket op de hoogte te stellen van de stand van zaken in verband met info die de afdeling Handhaving mits eerdere processen-verbaal opvroeg. De andere e-mail is een mail van het bedrijf naar de afdeling Handhaving om haar de info die zij mits eerdere processen-verbaal opvroeg te bezorgen. Beide e-mails zijn opgesteld uitsluitend ten behoeve van de strafvordering of de vordering van een administratieve sanctie en hebben dus een vertrouwelijk karakter, aldus de afdeling Handhaving. Gelet op het gegeven dat het parket reeds gestart is met de behandeling van de vorige processen-verbaal van de afdeling Handhaving (waar ook het huidige navolgende proces-verbaal in kadert), door middel van het afnemen van verhoren, lijkt het de afdeling verder logisch dat het de procureur des Konings is die beslist welke (bewijs)stukken er in een lopende zaak openbaar gemaakt kunnen worden en welke niet, om het verdere verloop van deze zaak niet te schaden.
4. Standpunt van de beroepsinstantie De mails van de maand januari werden volgens de afdeling Handhaving uitsluitend opgemaakt voor de strafvordering of een administratieve sanctie en dienen daarom te genieten van dezelfde bescherming als het proces-verbaal waarvan ze deel uitmaken. Op grond van artikel II.36, §1, 3° van het Bestuursdecreet dient de aanvraag tot openbaarmaking afgewezen te worden, voor zover die betrekking heeft op milieu-informatie, indien men van oordeel is dat het belang van de openbaarheid niet opweegt tegen het vertrouwelijk karakter van bestuursdocumenten die
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/86
pagina 3 van 5
uitsluitend ten behoeve van de strafvordering of de vordering van een administratieve sanctie werden opgesteld. Zoals blijkt uit de memorie van toelichting (Parl.St. Vl.Parl 2017-18 nr. 1656/1, 59) belet deze bepaling dat bestuursdocumenten die uitsluitend werden opgesteld ten behoeve van de strafvordering, worden vrijgegeven om het goede verloop van het strafonderzoek, de rechten van verdediging en het vermoeden van onschuld te vrijwaren. Deze uitzonderingsgrond is aldus van toepassing indien het vrijgeven van de gevraagde bestuursdocumenten schade toebrengt aan het opsporen en vervolgen van strafbare feiten of de rechten van verdediging in het gedrang brengt. Evenwel vallen onder deze uitzonderingsgrond niet de bestuursdocumenten die niet uitsluitend werden opgesteld ten behoeve van de strafvordering, maar eventueel wel in een opsporingsonderzoek gebruikt worden. Bestuursdocumenten, die nuttig of bruikbaar voor het strafonderzoek zijn, maar niet uitsluitend met het oogmerk van de strafvordering zijn opgesteld, vallen bijgevolg niet onder het toepassingsgebied van de uitzonderingsgrond van artikel II.36, §1, tweede lid, 3° Bestuursdecreet. Gelet op de toelichting van de afdeling Handhaving, is de beroepsinstantie van oordeel dat de betrokken bestuursdocumenten wel degelijk zijn opgesteld uitsluitend ten behoeve van de strafvordering of de vordering van een administratieve sanctie zijn opgesteld. De mails worden opgenomen in een navolgend proces-verbaal dat in opmaak is om de procureur des Konings te informeren in een zaak die ondertussen reeds in behandeling is door het parket Het parket is reeds gestart met de behandeling van de vorige processen-verbaal van de afdeling Handhaving (en waarbij dus ook het huidige navolgende proces-verbaal aansluit), door middel van het afnemen van verhoren, De betreffende mails kaderen uitsluitend in een vervolg op de eerdere processen-verbaal. De afdeling Handhaving verduidelijkte op 8 maart 2021 aan de beroepsinstantie dat de beide e-mails van 18/01/2021, die in bijlage van het navolgende proces-verbaal worden toegevoegd, een antwoord betreffen op de gegeven aanmaningen dd. 04/11/2020 en 03/12/2020, horende bij respectievelijk de processen-verbaal AN64.H1.0170-20 en AN64.H1.0183-20. De e-mails van 18/01/2021 dienen om het parket en de afdeling Handhaving op de hoogte te stellen van welke informatie ondertussen werd overgemaakt en zijn in dat opzicht bij het meest recente proces-verbaal gevoegd als bijlagen ter attentie van de procureur des Konings. Dit laatste navolgende proces-verbaal is nog niet definitief aangezien het door de milieu-inspecteur nog ter controle en ondertekening moet voorgelegd worden aan de handhavingsmanager. Bij dit navolgend PV zitten naast de e-mails van Heliventure van 18/01/2021 en 10/02/2021 ook nog verschillende e-mails met klachten in bijlage ter info/illustratie van het parket. Het mag echter duidelijk zijn dat dit navolgend procesverbaal weldra de procureur zal bereiken. De mails van de maand januari betreffen dus documenten die namens en in het belang van de verdachte werden opgesteld in het kader van de lopende handhavingsprocedure en kunnen zodoende beschouwd worden als bestuursdocumenten die opgesteld zijn uitsluitend ten behoeve van de strafvordering of de vordering van een administratieve sanctie zijn opgesteld. Het komt Heliventure toe om dergelijke documenten aan de afdeling Handhaving te bezorgen in functie van haar verdediging en de verdere afwikkeling van de handhavingsprocedure, zonder dat aan deze mails een ruimere openbaarheid dient verleend te worden. Het is duidelijk dat er vanuit de omgeving en een buurtcomité veel weerstand is tegen de activiteiten van Heliventure en dat er nauw wordt toegekeken op de naleving van milieuvoorwaarden door Heliventure. Dit maakt momenteel dus het voorwerp uit van verder onderzoek bij het parket. De beroepsinstantie ziet in casu niet in hoe en in welke mate het belang van de openbaarheid zou opwegen tegen het door de afdeling Handhaving ingeroepen belang. Zolang er sprake is van een lopend strafonderzoek, kan de openbaarmaking het verdere verloop van dit onderzoek schaden. De neutraliteit en objectiviteit van het onderzoek moet gevrijwaard worden zonder daarbij enige rechten van verdediging in gevaar te brengen of een lopend strafonderzoek te beïnvloeden. Het parket moet over het al dan niet instellen van de strafvordering nog een definitieve beslissing nemen. Zolang het strafonderzoek nog lopende
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/86
pagina 4 van 5
is, kan het vroegtijdig onthullen van de bijlagen bij de processen-verbaal verhinderen dat nuttige onderzoeksdaden in een geruststellende en serene sfeer kunnen plaatsvinden. De strafprocedure met betrekking tot de reeds vermelde feiten kan in casu niet als afgesloten worden beschouwd. De informatie afkomstig uit de mails die gevoegd worden bij het proces-verbaal moet dan ook als vertrouwelijk worden beschouwd. Om deze redenen wordt het beroep als ongegrond beschouwd. Na beraadslaging,
BESLUIT: Het beroepschrift van xxx d.d. 17 februari 2021 tegen de weigering van de afdeling Handhaving om de mails van de maand januari gevoegd bij de processen-verbaal over te maken, wordt als ontvankelijk doch ongegrond beschouwd. Brussel, 12 maart 2021 Voor de beroepsinstantie, afdeling openbaarheid van bestuur, Bruno ASSCHERICKX Voorzitter
https://www.vlaanderen.be/openbaarheid-van-bestuur
uitspraak beroepsinstantie OVB/2021/86
pagina 5 van 5