Monitoringsrapport Dijlevallei Projectuitvoeringsplan 1e fase T = -1 & T = 0
Dieter Devolder Vlaamse Landmaatschappij Vlaams-Brabant 2009
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
1
Inhoud Inhoud ................................................................................................................................................................................... 2 Inleiding................................................................................................................................................................................ 3 Meetnetten T=-1................................................................................................................................................................ 4
1. Meetnet hydrologie....................................................................................................................................................... 4 1.1. algemene biotoopkwaliteit .................................................................................................................................. 4
2. meetnet vegetatie ........................................................................................................................................................ 7
2.1. oppervlakte en ligging doelsystemen ................................................................................................................ 7 2.2. oppervlakte en ligging natuurstreefbeelden..................................................................................................... 7 2.3. soortensamenstelling vegetatie in natuurstreefbeelden ................................................................................. 7
3. meetnetten fauna ....................................................................................................................................................... 26 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5.
amfibieën ............................................................................................................................................................. 26 Dagvlinders.......................................................................................................................................................... 28 Libellen................................................................................................................................................................. 32 macrofauna ......................................................................................................................................................... 35 zoogdieren : vleermuizen .................................................................................................................................. 37
Stuurparameters T=0 .................................................................................................................................................... 41 Referenties......................................................................................................................................................................... 44 Tabellen............................................................................................................................................................................... 45 Figuren ................................................................................................................................................................................ 45 Kaarten................................................................................................................................................................................ 45 Bijlagen ............................................................................................................................................................................... 45
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
2
Inleiding In 2008-2009 worden een aantal maatregelen uitgevoerd in het kader van het natuurinrichtingsproject Dijlevallei projectuitvoeringsplan fase 1, vooral i.f.v. natuurontwikkeling (zie kaart 5 - met een uniek nummer per maatregel dat in dit rapport gebruikt wordt om naar de maatregelen te verwijzen). Om het resultaat van deze ingrepen op te volgen - positief en negatief, zijn de beoogde doelstellingen gehaald ? - en om bij te leren m.b.t. toekomstige maatregelen, worden een aantal indicatoren opgevolgd. Meer informatie over het waarom en hoe van deze monitoring is terug te vinden in het monitoringsplan. Onder het hoofdstuk Meetnetten T=-1 volgt per indicator de gevolgde methodologie, het resultaat van de monitoring (op basis van gegevens verzameld voorafgaand aan de werken, tijdstip T=-1) en voor zover mogelijk ook al een beperkte evaluatie. In het hoofdstuk Stuurparameters T=0 worden de stuurparameters op tijdstip T=0 vastgelegd.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
3
Meetnetten T=-1 1. Meetnet hydrologie 1.1. algemene biotoopkwaliteit methode - uitvoering In 7 vijvers worden enkele parameters gemeten om de biotoopkwaliteit (abiotisch milieu en aanwezigheid waterplanten) te bepalen: - Doorzicht met Snell-tube (een ondoorzichtige plastieken gesloten buis van 1m lang met diameter 5cm, onderaan afgesloten. Deze wordt enkele cm onder het wateroppervlak gehouden en tot boven gevuld met water. De meting gebeurt d.m.v. een staaf met een kruis aan het uiteinde die in de buis wordt gestoken tot het kruis niet meer zichtbaar is - pH, temperatuur, conductiviteit en opgeloste zuurstof werden gemeten met de multimeter 18.28.SA van Eijkelkamp. De verschillende electroden werden ’s morgens geijkt, voor de metingen. Met een emmer werd water geschept en hierin worden de respectievelijke parameters bepaald. - watervegetatiestructuur : aanwezigheid, bedekking en soorten helofyten, ondergedoken en drijvende waterplanten. Op basis van de luchtfoto wordt op terrein de vegetatiegrens op kaart gezet. Locatie - beschrijving - inrichtingsmaatregel Een situering van deze vijvers is terug te vinden op kaart 1. Langerodevijver - Aan de rand van het onbeheerd rietland in vijver. Er ligt een groen drab in het water. - maatregel V35: de vegetatie wordt verwijderd om riet te vitaliseren IJsevijver klein, groot zuid, groot midden en groot noord: - deels verlande vijvers zonder watertoevoer (zelfs met struweel) - maatregel V17: De watertoevoer en -afvoerconstructies worden hersteld. De dijken worden deels verlaagd. De verlandingsvegetatie wordt verwijderd om open water te bekomen. Kliniekvijver uiterst zuid - grotendeels verlande vijver (zelfs met struweel) - maatregel V100: De verlandingsvegetatie wordt verwijderd om open water te bekomen. Kliniekvijvertje uiterst noord - volledig verlande vijver (zelfs met struweel) - maatregel V102: De verlandingsvegetatie wordt verwijderd om open water te bekomen. Inventarisatieperiode -
Langerodevijver : 25/6/2008 andere vijvers : 13/6/2008
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
4
Tabel 1 : resultaten biotoopkwaliteit vijvers locatie Langerodevijver maatregel V35
IJsevijver klein maatregel V17 25/06/2008
doorzicht cm 16-18
IJsevijver groot zuid maatregel V17
13/06/2008 26-27
IJsevijver groot midden maatregel V17
13/06/2008 14-15
IJsevijver groot noord maatregel V17
13/06/2008 27-29
Kliniekvijver uiterts zuid maatregel V100
13/06/2008 18-19
Kliniekvijvertje uiterts noord maatregel V102
13/06/2008
13/06/2008
5-7
7-8
pH 7,1
7,44
7,73
7,55
8,04
7,25
7,4
15,8
13,1
14,8
16,1
14,7
13,6
12,3
608
500
404
475
376
280
477
temperatuur °C
conductiviteit mS
O2 mg/l en % 4,45 - 50% helofyten (bedekking en soorten) 11740 m² riet moeraszegge hop bitterzoet gele lis
onderwaterplanten (bedekking en soorten) /
2,15 - 22%
2,6 - 25%
3,7 - 33%
1,25 - 12%
1 - 9%
1540m² = 100% 1994m² = 52% 1834m² = 42% 3573m² = 86% grote lisdodde liesgras liesgras liesgras gele lis wilg sp. grote lisdodde blaaszegge wilg sp. kattestaart wolfspoot wilg sp.
15531m² = 84% grote lisdodde liegras kattestaart wilg sp.
/
1,2 - 12%
3501m² = 70% riet wilg sp. hop bitterzoet moeraszegge brandnetel
/
/
/
/
/
/
/
/
/
kroos sp.
drijvende waterplanten (bedekking en soorten) 0,10% /
kroos sp.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
0,50%
5
Resultaat - bespreking In de tabel 1 worden de resultaten weergegeven. Het doorzicht is in de 2 kliniekvijvers beter dan in de andere. Het zuurstofgehalte in Langerodevijver is opvallend hoog. 4 Vijvers zijn sterk tot volledig verland met helofyten en de andere toch voor ongeveer de helft. De Kleinste IJsevijver is volledig begroeid maar de vegetatie heeft een open, ijle structuur en het water is duidelijk zichtbaar. Omdat het in Langerode om een grote vijver gaat - meer dan 17ha – en we enkel de zuidelijke lob bekijken is alleen de oppervlakte vegetatie daar gegeven en niet het percentage bedekking. Er komen nergens ondergedoken waterplanten voor en de drijvende waterplanten zijn beperkt tot kroos op 2 locaties. In Langerodevijver en Kliniekvijver uiterst zuid drijven algen (groen drab) in het water.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
6
2. meetnet vegetatie 2.1. oppervlakte en ligging doelsystemen Zie kaart 2 en tabel 2. De basis hiervoor is de bijgewerkte vegetatiekaart van de ecohydrologische studie (2001). Deze werd op haar beurt samengesteld op basis van bestaande vegetatiegegevens (meest recent is de BWK-actualisatie in het voorjaar van 2001). Hiervan hebben we geen ruwe data ter beschikking. In de periode daarna tot 2007 zijn door de VLM extra inventarisaties uitgevoerd voor niet-geïnventariseerde percelen uit de ecohydrologische studie. Ook werden vegetaties en –grenzen aangepast omwille van de autonome veranderingen in het gebied. Dit leidde tot een kaart met vegetaties - waaronder ook doelsystemen en natuurstreefbeelden - met de toestand februari 2008 opgenomen in dit monitoringsrapport.
2.2. oppervlakte en ligging natuurstreefbeelden Zie kaart 2, tabel 2 en voor toelichting 2.1. oppervlakte en ligging doelsystemen.
2.3. soortensamenstelling vegetatie in natuurstreefbeelden methode - uitvoering Op het terrein werden in 2007 een aantal permanente kwadraten (PQ’s) uitgezet. Deze PQ’s werden zodanig verdeeld over het gebied zodat een goede opvolging van de natuurstreefbeelden mogelijk is (zie kaart 3) maar vooral is gezocht naar de relevantie m.b.t. de uitvoeringsmaatregelen. We hebben gekozen voor die locaties waar we sterk geïnteresseerd zijn in de resultaten van bepaalde maatregelen. Per PQ wordt onder locatie het maatregelnummer gegeven (verwijst naar een specifiek perceel op de kaart met maatregelen van het eerste projectuitvoeringsplan). De PQ’s werden op het terrein herkenbaar gemaakt met stokken op de 4 hoekpunten verbonden met een touw. Om een toekomstige herhaling toe te laten werden de coördinaten van de hoekpunten opgemeten met de handGPS, type Foretrex 201 van Garmin met een nauwkeurigheid - afhankelijk van de locatie - van enkele meters. De coördinaten (Lambertcoördinaten) worden weergegeven per besproken PQ. De oppervlakte van het PQ is afhankelijk van het vegetatietype in het natuurstreefbeeld. Onder inrichting en beheer worden de inrichtingsmaatregelen en beheersactiviteiten gespecificeerd. Onder vegetatie wordt een beschrijving gegeven van de huidige vegetatie en de naam van het huidig vegetatietype (+ BWK) zoals beschreven onder 2.2. en tenslotte het beoogde natuurstreefbeeld (+ BWK) dat zou moeten resulteren uit inrichtings- en beheersactiviteiten. Op de bijhorende figuur wordt het PQ gesitueerd.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
7
Tabel 2 : oppervlakte doelsystemen en natuurstreefbeelden / vegetatietypes doelsysteem stilstaande waters graslanden
voedselrijke ruigten
moerassen
struwelen loofbossen loofhoutaanplant
naaldhoutaanplant boomgaarden akkers urbaan gebied
BWK A Hu Hp* Hp Hc Hr Hf Mr Mc S Sf Vn Geml Vm/L Qa/L Vn/L Va/L Hf/L Lhi Mr/L Hp*/L P Kj B U
natuurstreefbeeld / vegetatietype open water Glanshavergrasland (mesofiel hooiland-hooiweide) kamgrasland Beemdgras-raaigrasweide vochtig, licht bemest grasland – dottergrasland verlaten mesofiel grasland - glanshaverruigte brandnetelruigte natte ruigte met moerasspirea rietland grote zeggenvegetatie verlandingsvegetatie struweel wilgenstruweel Ruigt-elzenbroekbos Gemengd – niet gespecifieerd loofbos mesotroof elzenbroekbos onder populier eiken-haagbeukenbos onder populier Ruigt-elzenbroekbos onder populier elzen-essenbos onder populier moeraspirearuigte onder populier brandnetelruigte onder populier rietruigte onder populier kamgrasland onder populier naaldhoutaanplant hoogstamboomgaard akker Huizen, weekendzones, vijvers, tuinen …
opp. T-1 (ha) 0,8 0,35 1,21 0,14 1,87 0,42 1,35 11,89 1,9 0,22 3,03 0,37 0,08 0,34 1,69 0,44 1,64 0,1 0,17 2,87 1,08 1,73 0,36 1,68 0,2 1,33 0,59 totaal
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
maatregel V17-V100 V23-L4 V15-V22-V29-L4 L4 V15 V38-V48 V37-L103 V15-V17-V40-V41-V42-V43-V44-V46-V100-V102-L27 V35-V45 V102 V17-V37-V42-V100-V102 V37 P1 V5-V24 V13-V105 V12 V105 V24 V10 V9-V30-V33-V101-L1 V10-V104 V28-V31 V2 V6-V7-V13-V25-V26-V103-L105 V22 V46-V48 P27
37,85
8
Per PQ werd een vegetatieopname gemaakt (ruwe data, terug te vinden onder opname PQ): er werd een soortenlijst opgesteld en per soort werd een abundantie toegekend op basis van de Londo-schaal (zie tabel 3).
Tabel 3 : Londo schaal Londo r1 r2 r4 p1 p2 p4 a1 a2 a4 m1 m2 m4 1 11+ 2 3 4 5 55+ 6 7 8 9
Aantal individuen sporadisch 1-3 (rarum) sporadisch 1-3 (rarum) sporadisch 1-3 (rarum) weinig talrijk 4-20 (paulum) weinig talrijk 4-20 (paulum) weinig talrijk 4-20 (paulum) talrijk 21-100 (amplum) talrijk 21-100 (amplum) talrijk 21-100 (amplum) zeer talrijk >100 (multum) zeer talrijk >100 (multum) zeer talrijk >100 (multum) willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig willekeurig
Bedekking <1% 1-3 % 3-5 % <1% 1-3 % 3-5 % <1% 1-3 % 3-5 % <1% 1-3 % 3-5 % 5-15 % 5-10 % 10-15 % 15-25 % 25-35 % 35-45 % 45-55 % 45-50 % 50-55 % 55-65 % 65-75 % 75-85 % 85-95 %
Deze opnames werden vegetatiekundig geanalyseerd met Turboveg 2.0 en Associa (synsystematisch systeem Pg-01-43, default instellingen o.a. reference 3 combined, normalised incompl. & weird species). Associa rangschikt de resultaten van de analyse van de opname op basis van de waarde voor de combined index, een maat voor de gelijkenis van een opname met de “doorsnee” opname van een syntaxon uit de Vegetatie van Nederland (Schaminée et al.). Hoe kleiner de index, hoe groter de gelijkenis en hoe hoger in de rangschikking. Om te komen tot een uiteindelijke keuze van vegetatietype/syntaxon waarmee de opname correspondeert, wordt vooral belang gehecht aan de incompleteness en de weirdness. De incompleteness is best maximum 1, hoe kleiner hoe beter. Het aantal “weird” soorten is tevens best kleiner dan 0, hoe negatiever, hoe beter. Dit betekent dat de eerst vermelde associatie door Associa niet noodzakelijk de beste hoeft te zijn. Wanneer Associa moeilijk of niet interpreteerbare resultaten geeft, werd het niet gevolgd. Dan is de keuze van vegetatietype op basis van deskundigenoordeel gebeurd. Bij resultaat vegetatie-analyse worden de eerste 3 resultaten van Associa weergegeven (met laagste combined index) en daarna een uiteindelijke syntaxon-keuze die hiervan kan afwijken om hierboven toegelichte redenen. NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
9
De nummering en naamgeving van de syntaxa verwijzen naar De Vegetatie van Nederland. Een beschrijving van deze vegetatietypes is ook daar terug te vinden.
Resultaat - bespreking per permanent kwadraat PQ 1 Locatie : Maatregel V105 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 171702,49 2 171709,98 3 171716,60 4 171709,11
Y 172188,47 172195,09 172187,60 172180,97
Inrichting en beheer Bosomvorming: kappen populieren en andere exoten. Ondergroei wordt afgezet om nadien weer snel tot bosvorming te kunnen leiden. Nulbeheer, opvolging bosontwikkeling. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 10x10m, 100m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: Populierenaanplant met ondergroei van struiken en lagere vegetatie - Huidig vegetatietype: eiken-haagbeukenbos onder populier Qa/L - Natuurstreefbeeld : eiken-haagbeukenbos Qa
Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 33DG02 Associa_02 : 43RG01 Associa_03 : 43RG03 Syntaxon: 43RG3 RG Urtica dioica [Circaeo-Alnenion] met elementen van 43AA2 Fraxino-Ulmetum Opname PQ 1 Nederlandse naam Gewone esdoorn Zwarte els Hondsdraf Gele dovenetel
bedekking (Londo) 4 2 7 1-
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Latijnse naam Acer pseudoplatanus Alnus glutinosa Glechoma hederacea Galeobdolon luteum
10
Dagkoekoeksbloem Grote brandnetel Canadapopulier
p1 4 1+
Silene dioica Urtica dioica Populus x canadensis
PQ 2 Locatie : Maatregel V104 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 171515,16 2 171519,15 3 171528,32 4 171524,33
Y 171947,56 171956,73 171952,74 171943,57
Inrichting en beheer Bosomvorming: kappen populieren en andere exoten. Ondergroei wordt afgezet om nadien weer snel tot bosvorming te kunnen leiden. Nulbeheer, opvolging bosontwikkeling. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 10x10m, 100m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: open populierenaanplant met ruigte-ondergroei, weinig tot geen struiken - Huidig vegetatietype: brandnetelruigte onder populier Lhi - Natuurstreefbeeld : alluviaal essenolmenbos Va Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 38RG01 Associa_02 : 38A Associa_03 : 38AA Syntaxon: 38RG1 RG Urtica dioica - [Salicion albae] met elementen van 43RG3 RG Urtica dioica [Circaeo-Alnenion] Opname PQ 2 Nederlandse naam Moesdistel Kale jonker Moerasspirea Kleefkruid Hondsdraf Gewone berenklauw
bedekking (Londo) p2 r1 p1 r1 p1 r1
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Latijnse naam Cirsium oleraceum Cirsium palustre Filipendula ulmaria Galium aparine Glechoma hederacea Heracleum sphondylium
11
Hop Riet Canadapopulier Zomereik Braam (G) Gewone smeerwortel Grote brandnetel Gelderse roos
r2 16 r1 p4 17 r1
Humulus lupulus Phragmites australis Populus x canadensis Quercus robur Rubus species Symphytum officinale Urtica dioica Viburnum opulus
PQ 3 locatie : Maatregel V37 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 170262,93 2 170264,56 3 170263,41 4 170261,78
Y 170214,42 170213,26 170211,63 170212,78
Inrichting en beheer Struweel kappen en ontstronken met bosfrees, populierenstronken wegfrezen. Cyclisch maaibeheer. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 2x2m, 4m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: kapvlakte met struweel en ruigte - Huidig vegetatietype: struweel S, brandnetelruigte - Natuurstreefbeeld : riet- en grotezeggenvegetatie : Mc Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 38AA03 Associa_02 : 38RG01 Associa_03 : 33RG01 Syntaxon: 39RG4 RG Urtica dioica - [Alnion glutinosae] met elementen van 38RG1 RG Urtica dioica - [Salicion albae] Opname PQ 3 Nederlandse naam Zwarte els Haagwinde
bedekking (Londo) 8 r2
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Latijnse naam Alnus glutinosa Calystegia sepium
12
Moesdistel Kropaar Kleefkruid Riet Grote brandnetel
11r1 p4 9
Cirsium oleraceum Dactylis glomerata Galium aparine Phragmites australis Urtica dioica
PQ4 Locatie : Maatregel L1 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 170745,74 2 170750,69 3 170759,38 4 170754,42
Y 170538,09 170546,78 170541,82 170533,14
Inrichting en beheer populieren kappen + ander onderhout en ontstronken Cyclisch maaibeheer. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 10x10m, 100m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: populieraanplant met ruige ondergroei (vijveroever) - Huidig vegetatietype: moerasspirearuigte onder populier Hf/L - Natuurstreefbeeld : moerasspirearuigte Hf Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 39RG04 Associa_02 : 38A Associa_03 : 38AA Syntaxon: 43RG3 urtica dioica (Circaeo-Alnenion) met elementen van 37AB1 PrunoCrataegetum Opname PQ 4 Nederlandse naam Zwarte els Haagwinde Dolle kervel Moesdistel Kropaar Kleefkruid
bedekking (Londo) 4 r1 p1 p2 2 p2
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Latijnse naam Alnus glutinosa Calystegia sepium Chaerophyllum temulum Cirsium oleraceum Dactylis glomerata Galium aparine
13
Hondsdraf Gewone bereklauw Sleedoorn Boswilg Gewone vlier Moerasandoorn Vogelmuur Grote brandnetel Meidoorn (G) Braam (G)
1+ r1 p2 r1 1p2 r1 6 r1 p4
Glechoma hederacea Heracleum sphondylium Prunus spinosa Salix caprea Sambucus nigra Stachys palustris Stellaria media Urtica dioica Crataegus species Rubus species
PQ5 Locatie : Maatregel V9 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 169832,02 2 169837,98 3 169846,01 4 169840,04
Y 169778,29 169786,31 169780,35 169772,32
Inrichting en beheer Bosomvorming: kappen populieren en andere exoten. Ondergroei wordt afgezet om nadien weer snel tot bosvorming te kunnen leiden. In een volgende fase zal deze zone vernat worden. Nulbeheer, opvolging bosontwikkeling. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 10x10m, 100m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: populierenbos met (doorn-)struweel en ruigte - Huidig vegetatietype: moerasspirearuigte onder populier Hf/L - Natuurstreefbeeld : wilgenstruweel Sf Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 37AB Associa_02 : 38 Associa_03 : 38A Syntaxon: 37AB Carpinio-Prunion samen met 33DG populus x canadensis (Galio-Urticetea) Opname PQ 5 Nederlandse naam Gewone engelwortel
bedekking (Londo) r1
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Latijnse naam Angelica sylvestris
14
Haagwinde Akkerdistel Moesdistel Rode kornoelje Kropaar Viltige basterdwederik Koninginnekruid Moerasspirea Kruisbladwalstro Geel nagelkruid Liesgras Klimop Gewone berenklauw Pitrus Dagkoekoeksbloem Watermunt Watermuur Veenwortel Waterpeper Sleedoorn Zomereik Laurierwilg Bitterzoet Moerasandoorn Grote brandnetel Canadapopulier Meidoorn (G) Meidoorn (G) Braam (G)
p2 p1 p2 r2 a4 p1 p1 p2 a2 p1 m4 r1 r1 r1 p1 p2 r1 r1 p1 6 r1 r4 p1 p1 p2 1r1 p1 1-
Calystegia sepium Cirsium arvense Cirsium oleraceum Cornus sanguinea Dactylis glomerata Epilobium parviflorum Eupatorium cannabinum Filipendula ulmaria Cruciata laevipes Geum urbanum Glyceria maxima Hedera helix Heracleum sphondylium Juncus effusus Silene dioica Mentha aquatica Stellaria aquatica Polygonum amphibium Polygonum hydropiper Prunus spinosa Quercus robur Salix pentandra Solanum dulcamara Stachys palustris Urtica dioica Populus x canadensis Crataegus species Crataegus species Rubus species
PQ6 Locatie : Maatregel V28 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 169622,04 2 169622,81 3 169620,96 4 169620,19
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Y 169720,35 169718,50 169717,73 169719,58
15
Inrichting en beheer populieren kappen en ontstronken. Maaien met eventueel nabegrazing. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 2x2m, 4m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: rietruigte onder populier - Huidig vegetatietype: rietruigte onder populier Mr/L - Natuurstreefbeeld : dottergrasland Hc Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 32AA01C Associa_02 : 32RG05 Associa_03 : 08RG09 Syntaxon: 32RG5 RG Phalaris arundinacea-[Convolvulo-Filipenduletea] Opname PQ 6 Nederlandse naam Gewone engelwortel Haagwinde Moerasspirea Rietgras Riet Braam (G) Grote brandnetel
bedekking (Londo) r2 r2 r2 9 1+ 1r2
Latijnse naam Angelica sylvestris Calystegia sepium Filipendula ulmaria Phalaris arundinacea Phragmites australis Rubus species Urtica dioica
PQ7 Locatie : Maatregel V29 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 169739,60 2 169741,91 3 169745,99 4 169743,67
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Y 170015,92 170019,18 170016,28 170013,02
16
Inrichting en beheer populieren kappen en ontstronken. Maaien met nabegrazing. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 4x5m, 20m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: grasland (weide) onder populier - Huidig vegetatietype: kamgrasland onder populier Hp*/L - Natuurstreefbeeld : glanshaver/kamgrasland Hu+Hp* Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 30BB02 Associa_02 : 33RG01 Associa_03 : 30BB02A Syntaxon: 33AA4B Alliario-Chaerophylletum galeopsietosum met 33DG2 DG populus x canadensis Opname PQ 7 Nederlandse naam Kropaar Kweek Kruipende boterbloem Vogelmuur Grote brandnetel Paardebloem (G) Klaver (G)
bedekking (Londo) 8 1p1 a4 p4 r1 r1
Latijnse naam Dactylis glomerata Elymus repens Ranunculus repens Stellaria media Urtica dioica Taraxacum species Trifolium species
PQ8 Locatie : Maatregel V2 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 169897,61 2 169899,02 3 169897,59 4 169896,19
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Y 169890,68 169889,26 169887,86 169889,28
17
Inrichting en beheer populieren kappen en ontstronken. Cyclisch maaibeheer. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 2x2m, 4m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: grasland (weide) onder populier, naast overstromende gracht - Huidig vegetatietype: kamgrasland onder populier Hp*/L - Natuurstreefbeeld : rietland Mr Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 12 Associa_02 : 12BA01 Associa_03 : 12BA Syntaxon: 12BA1 Ranunculo-Alopecuretum geniculati Opname PQ 8 Nederlandse naam Pinksterbloem Mannagras Engels raaigras Kruipende boterbloem Grote weegbree s.l. Paardebloem (G)
bedekking (Londo) p1 19 7 r1 r1
Latijnse naam Cardamine pratensis Glyceria fluitans Lolium perenne Ranunculus repens Plantago major Taraxacum species
PQ9 Locatie : Maatregel L27 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 169370,68 2 169374,44 3 169376,16 4 169372,40
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Y 168231,22 168232,60 168227,90 168226,53
18
Inrichting en beheer Plaatsen raster. begrazingsbeheer. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 4x5m, 20m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: ruigte op ontstronkte kapvlakte (vochtig) - Huidig vegetatietype: moerasspirearuigte Hf - Natuurstreefbeeld : kamgrasland Hp* Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 32A Associa_02 : 32AA Associa_03 : 32AA01 Syntaxon: 32AA1B Valeriano-Filipenduletum holcetosum Opname PQ 9 Nederlandse naam Gewone engelwortel Moeraszegge Ruige zegge Grote centaurie Akkerdistel Moesdistel Kropaar Peen Viltige basterdwederik Koninginnekruid Moerasspirea Hondsdraf Biezenknoppen Pitrus Rietgras Riet Gewone smeerwortel Grote brandnetel Lathyrus (G)
bedekking (Londo) r1 p2 p2 p1 112 r1 r1 1+ 3 p2 p1 p2 p1 r1 1p1 r1
Latijnse naam Angelica sylvestris Carex acutiformis Carex hirta Centaurea scabiosa Cirsium arvense Cirsium oleraceum Dactylis glomerata Daucus carota Epilobium parviflorum Eupatorium cannabinum Filipendula ulmaria Glechoma hederacea Juncus conglomeratus Juncus effusus Phalaris arundinacea Phragmites australis Symphytum officinale Urtica dioica Lathyrus species
PQ10 Locatie : Maatregel V25 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 169473,38 2 169472,91
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Y 166362,62 166360,68
19
3 4
169470,97 169471,43
166361,14 166363,09
Inrichting en beheer Fijnspar kappen Extensieve begrazing (onderdeel van groot begrazingsblok), mogelijk met cyclisch maaibeheer Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 2x2m, 4m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: naaldhoutbos (heel vochtig) - Huidig vegetatietype: naaldhoutaanplant P - Natuurstreefbeeld : rietland/rietruigte Mr Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 37AB Associa_02 : 37AB01 Associa_03 : 43AA02A Syntaxon: 43AA5 Pruno-Fraxinetum met elementen van 37AB1 Pruno-Crataegetum Opname PQ 10 Nederlandse naam bedekking (Londo) Gewone esdoorn 1Gewone esdoorn 1Rode kornoelje r1 Hondsdraf 1+ Hop r1 Amerikaanse vogelkers r1 Gewone smeerwortel 1+ Grote brandnetel 2 Meidoorn (G) 1Meidoorn (G) r1 Braam (G) 1-
Latijnse naam Acer pseudoplatanus Acer pseudoplatanus Cornus sanguinea Glechoma hederacea Humulus lupulus Prunus serotina Symphytum officinale Urtica dioica Crataegus species Crataegus species Rubus species
PQ11 Locatie : Maatregel V17 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 168674,83 2 168707,15 3 168751,25 4 168720,21
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Y 167264,00 167353,05 167340,21 167261,43
20
Inrichting en beheer Herinrichting van de vijvers: verwijderen strooisellaag en plantengroei in verlandingszone, herstel constructies voor watertoevoer en afvoer Jaarlijks (meermaals) bijvullen van water, cyclisch (om de paar jaren) droogleggen van vijvers. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : +/- 45x90m, 4000m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: verlande vijver met open water, liesgrasruigte en struweel - Huidig vegetatietype: open water A - Natuurstreefbeeld : open water A Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 36AA02B Associa_02 : 29A Associa_03 : 29AA Syntaxon: 8RG1 RG Glyceria maxima-[Phragmitetea] samen met 38AA Salicion Albae Opname PQ 11 Nederlandse naam Zwarte els Haagwinde Harig wilgenroosje Koninginnekruid Liesgras Hop Pitrus Wolfspoot Grote kattenstaart Riet Braam (G) Boswilg Katwilg Gewone smeerwortel Grote lisdodde Grote brandnetel Blauwe waterereprijs
bedekking (Londo) r1 a2 a1 m2 7 a1 m2 a1 1m2 a1 p2 2 a1 1m2 a1
Latijnse naam Alnus glutinosa Calystegia sepium Epilobium hirsutum Eupatorium cannabinum Glyceria maxima Humulus lupulus Juncus effusus Lycopus europaeus Lythrum salicaria Phragmites australis Rubus species Salix caprea Salix viminalis Symphytum officinale Typha latifolia Urtica dioica Veronica anagallis-aquatica
PQ12 Locatie : Maatregel V42 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Y
21
1 2 3 4
168617,92 168626,24 168631,79 168623,47
167048,07 167053,61 167045,29 167039,75
Inrichting en beheer Herstellen reliëf met grond van naastliggende dijk, spontane verbossing Nulbeheer, opvolging bosontwikkeling. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 10x10m, 100m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: tijdelijk drooggevallen vijver met wilgenopslag en ruigte - Huidig vegetatietype: vijver Ae - Natuurstreefbeeld : essen-olmenbos Va Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 29 Associa_02 : 29A Associa_03 : 29AA Syntaxon: 29AA2 Rumicetum maritimi met elementen van 8RG3 RG Typha latifolia[Phragmitetea] en 38AA Salicion albae Opname PQ 12 Nederlandse naam Veerdelig tandzaad Moeraszegge Pitrus Zeegroene rus Wolfspoot Grote kattenstaart Watermunt Waterpeper Gele waterkers Amandelwilg Katwilg Bitterzoet Grote lisdodde Grote brandnetel Egelskop (G)
bedekking (Londo) 6 a2 a2 p1 a1 3 a4 2 1p2 a4 a2 4 a1 a2
Latijnse naam Bidens tripartita Carex acutiformis Juncus effusus Juncus inflexus Lycopus europaeus Lythrum salicaria Mentha aquatica Polygonum hydropiper Rorippa amphibia Salix triandra Salix viminalis Solanum dulcamara Typha latifolia Urtica dioica Sparganium species
PQ13 Locatie : Maatregel V102
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
22
Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 169034,43 2 169033,17 3 169031,61 4 169032,87
Y 167470,66 167469,11 167470,36 167471,92
Inrichting en beheer verwijderen strooisellaag en plantengroei Cyclisch maaibeheer. Datum opname : 12/09/2007 Oppervlakte PQ : 2x2m, 4m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: drooggevallen vijver - rietruigte - Huidig vegetatietype: moerasspirearuigte en open water Hf + A - Natuurstreefbeeld : grote-zeggenvegetatie Mc Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 32 Associa_02 : 32AA01A Associa_03 : 32AA Syntaxon: 32AA1C Valeriano-Filipenduletum symphytetosum met elementen van 8RG8 RG Carex acutiformis-[Phragmitetalia] Opname PQ 13 Nederlandse naam Moeraszegge Moesdistel Moerasspirea Hop Grote kattenstaart Riet Bitterzoet Grote brandnetel
bedekking (Londo) 52 2 1r4 3 a4 r2
Latijnse naam Carex acutiformis Cirsium oleraceum Filipendula ulmaria Humulus lupulus Lythrum salicaria Phragmites australis Solanum dulcamara Urtica dioica
PQ14 Locatie : Maatregel V7 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 169369,82 2 169379,10
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Y 168937,10 168940,82
23
3 4
169382,83 169373,55
168931,54 168927,82
Inrichting en beheer Bosomvorming: kappen fijnspar en andere exoten. Nulbeheer, opvolging bosontwikkeling. Datum opname : 19/09/2007 Oppervlakte PQ : 10x10m, 100m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: fijnsparbos met nauwelijks ondergroei - Huidig vegetatietype: naaldhoutaanplant P - Natuurstreefbeeld : mesotroof elzenbroekbos Vm Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 41RG02 Associa_02 Associa_03
: 41RG01 : 41AA
Syntaxon: 41AA Dicrano-Pinion met elementen van 43AA2 Fraxino-Ulmetum Opname PQ 14 Nederlandse naam Kruipend zenegroen Mannetjesvaren Smalle stekelvaren Gewone es Kleefkruid Hondsdraf Klimop Penningkruid Zomereik Gewone vlier Grote brandnetel Fijnspar Meidoorn (G) Braam (G)
bedekking (Londo) p1 r1 p2 r1 r1 p1 r1 p1 r1 p2 p1 8 r1 p2
Latijnse naam Ajuga reptans Dryopteris filix-mas Dryopteris carthusiana Fraxinus excelsior Galium aparine Glechoma hederacea Hedera helix Lysimachia nummularia Quercus robur Sambucus nigra Urtica dioica Picea abies Crataegus species Rubus species
PQ15 Locatie : Maatregel V46 Coördinaten PQ (Lambert 72) hoekpunt X 1 169147,45
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Y 168093,88
24
2 3 4
169157,26 169159,20 169149,38
168095,82 168086,01 168084,07
Inrichting en beheer Spontane verbossing Nulbeheer, opvolging bosontwikkeling. Datum opname : 19/09/2007 Oppervlakte PQ : 10x10m, 100m² Vegetatie - beschrijving vegetatie: ruigte op voormalige akker - Huidig vegetatietype: akker B - Natuurstreefbeeld : elzen-essenbos Vc Resultaat vegetatie-analyse Associa_01 : 31CA03B Associa_02 : 31CA03 Associa_03 : 31C Syntaxon: 31CA3B Tanaceto-Artemisietum typicum Opname PQ 15 Nederlandse naam Zevenblad Glanshaver Bijvoet Haagwinde Akkerdistel Moesdistel Kropaar Peen Viltige basterdwederik Koninginnekruid Rood zwenkgras s.l. Hondsdraf Gestreepte witbol Groot springzaad Rietgras Kruipende boterbloem Braam (G) Ridderzuring Dagkoekoeksbloem Gekroesde melkdistel Moerasandoorn Watermuur Gewone smeerwortel Boerenwormkruid Grote brandnetel
bedekking (Londo) a1 1a1 a1 111a2 a2 11+ a4 m4 1m4 a1 a2 a2 a2 a1 a1 a1 11a1
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
Latijnse naam Aegopodium podagraria Arrhenatherum elatius Artemisia vulgaris Calystegia sepium Cirsium arvense Cirsium oleraceum Dactylis glomerata Daucus carota Epilobium parviflorum Eupatorium cannabinum Festuca rubra Glechoma hederacea Holcus lanatus Impatiens noli-tangere Phalaris arundinacea Ranunculus repens Rubus species Rumex obtusifolius Silene dioica Sonchus asper Stachys palustris Stellaria aquatica Symphytum officinale Tanacetum vulgare Urtica dioica
25
3. meetnetten fauna 3.1. amfibieën methode - uitvoering Binnen de perimeter van het natuurinrichtingsproject Dijlevallei werd de aanwezige herpetofauna bestudeerd. Zes vijvers werden in de loop van 2007 drie maal bemonsterd met fuiken. Er werden 8 fuiken geplaatst tijdens de eerste inventarisatieronde. Tijdens de tweede inventarisatieronde was de kliniekvijver met fuiken 5 en 6 te ondiep geworden om fuiken te plaatsen. Tijdens de derde inventarisatieronde waren de vijvers met fuiken 1, 5, 6 en 8 te ondiep geworden om fuiken te plaatsen. De fuiken worden 1 dag voor het leegmaken geplaatst. De data in tabel 4 slaan op de dagen dat de fuiken werden leeggemaakt. Locatie - beschrijving - inrichtingsmaatregel Een situering van deze vijvers en de exacte locatie van de fuiken is terug te vinden op kaart 1. 4 IJsevijvers : - deels verlande vijvers zonder watertoevoer - maatregel V17: De watertoevoer en -afvoerconstructies worden hersteld. De dijken worden deels verlaagd. De verlandingsvegetatie wordt verwijderd om open water te bekomen. - 1 fuik per vijver (fuiken 1 klein, 2 groot zuid, 3 groot midden en 4 groot noord) Kliniekvijver - grotendeels verlande vijver (zelfs met struweel) - maatregel V100: De verlandingsvegetatie wordt verwijderd om open water te bekomen. - 2 fuiken (fuiken 5 en 6) Langerodevijver - Onbeheerd rietland in vijver - maatregel V35: de vegetatie wordt verwijderd om riet te vitaliseren - 2 fuiken (fuiken 7 en 8) De 4 IJsevijvers en de Kliniekvijvers liggen in UTM-hok FS1530. Het bemonsterde deel van de Langerodevijver ligt in UTM-hok FS1531. Inventarisatieperiode -
eerste inventarisatieronde : van 29 tot 30/3/2007 tweede inventarisatieronde : van 24 tot 25/5/2007 derde inventarisatieronde : van 28 tot 29/6/2007
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
26
Resultaat - bespreking Er werden 6 soorten gevonden (zie tabel 4). De groene-kikker-larven die we niet op soortnaam konden brengen zijn als synklepton (het groene-kikker-complex van de 3 soorten) opgenomen. De gedetailleerde waarnemingen per fuik en per periode staan in de tabel van bijlage 1.
Tabel 4: resultaten amfibieënonderzoek 2007. soort Nederlandse naam bruine kikker groene kikker synklepton middelste groene kikker meerkikker gewone pad kleine watersalamander alpenwatersalamander
aantal * ontwikkelingsfase Wetenschappelijke naam IJV KV LV tot 2 2 4 adult, juveniel, larve Rana temporaria 21 21 larve Rana esculenta synklepton 1 1 vrouw Rana kl. esculenta 1 1 adult Rana ridibunda 1 1 adult Bufo bufo 2 2 4 man, vrouw Triturus vulgaris 1 1 man Triturus alpestris
* IJV = IJsevijvers - KV = Kliniekvijver LV = Langerodevijver - tot = totaal
Er komen enkel ‘gewone’ soorten voor in de onderzochte vijvers. Bovendien in vrij lage aantallen. Enkel van bruine kikker werden alle ontwikkelingsfasen aangetroffen (legsel vermoedelijk). Bij de andere soorten ging het meestal om adulten, vrouwtjes of mannetjes. Alle soorten - behalve de alpenwatersalamander - komen voor in de IJsevijvers. Op of nabij de fuiken werden visueel en auditief adulten van het groene-kikker-complex aangetroffen. In 2 IJsevijvers werden kleine (vermoedelijk) roofvissen gevangen en in 1 IJsevijver geelgerande watertor. In de Kliniekvijver werden geen amfibieën of andere dieren gevangen. Tijdens 2 van de 3 inventarisatierondes stond deze vijver echter nagenoeg droog. In de Langerodevijver werden 3 soorten gevangen waarvan de alpenwatersalamander enkel hier voorkomt. Hier werd ook een legsel van vermoedelijk bruine kikker gevonden. Daarnaast werden 3-doornige stekelbaars, voorn en zeelt gevangen. Al deze soorten werden eerder ook al waargenomen in het gebied waarin de onderzochte vijvers liggen (volgens de amfibieën- en reptielendatabank - gegevens 2005 - van het INBO). Voor UTM1-hok FS1530 is de alpenwatersalamander een nieuwe soort. In UTM1-hok FS1531 werd eerder ook al vinpootsalamander, levendbarende hagedis en hazelworm waargenomen. In de ruime omgeving (niveau UTM5km-hokken) komen nog vroedmeesterpad, vuursalamander en gladde slang voor.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
27
3.2. Dagvlinders methode - uitvoering Twee trajecten werden tijdens 2 telrondes onderzocht in mei en juli 2007. Het onderzoek gebeurde door twee personen met elk een vlindernet en tijdens zo gunstig mogelijke weersomstandigheden. Ook vlinders die elders dan langs de 2 trajecten werden gevangen worden meegenomen in de bespreking (meestal gaat het om de libellentrajecten of op de heen- en terugweg). Locatie - beschrijving - inrichtingsmaatregel Een situering van deze trajecten is terug te vinden op kaart 4. Traject 1 Maatregelen V37 en V12 Dit volgt een pad langsheen de Leibeek - met het afvalwater van Oud-Heverlee - en een verbost perceel dat wordt omgevormd naar ruig grasland. Vervolgens loopt het traject doorheen grasland langsheen de traag stromende Leibeek met vegetatie. Daarna loopt het op de grens tussen broekbos en ruigte en vervolgens volledig in broekbos en naaldbos. Het deel langs de ruigte is beschaduwd door populieren. De populieren worden gekapt om dit bos om te vormen naar een meer open broekbos met lichtinval. Maatregelen V37 en V12 Traject 2 Maatregelen V23, V10 en V31 Ligt op een pad gelegen langsheen een perceel waarop een hoogstamboomgaard wordt aangeplant en percelen met bosomvorming naar inheems bos of naar rietland. Traject 1 ligt in de UTM1-hokken FS1633 en FS1634. Traject 2 ligt in het UTM1-hok FS1533. Inventarisatieperiode -
inventarisatieronde 1 = 24/5/2007, droog, afwisselend bewolkt en zon, geregeld wind inventarisatieronde 2 = 13/7/2007 : droog, bewolkt, warm Rondes in juni en eind augustus: geschrapt wegens slechte weersomstandigheden
Resultaat - bespreking Tabel 5 geeft een overzicht van de waargenomen soorten per traject, de telronde waarin de soort werd gezien en welke soorten buiten de trajecten werden waargenomen. Op figuur 1 en figuur 2 is weergegeven welke vlinders langs welk traject zijn aangetroffen.
Algemene bespreking In totaal werden 12 soorten waargenomen. Er werden 10 soorten aangetroffen langs de trajecten. Twee extra soorten werden buiten traject gevonden, waarvan het boomblauwtje vlakbij transect 2.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
28
Tijdens de 1ste inventarisatieronde werden slechts 3 soorten en telkens 1 exemplaar waargenomen. Het oranjetipje werd enkel in mei gevangen. De 2de inventarisatieronde leverde 11 soorten op.
Tabel 5: resultaten vlinderonderzoek 2007. ronde 1 (24/5/2007)
vlindersoort
atalanta bont zandoogje boomblauwtje bruin zandoogje dagpauwoog gehakkelde aurelia icarusblauwtje klein geaderd witje klein koolwitje koevinkje landkaartje oranjetipje
# T's 1 2
T1
1
2 2 1 1 1 1 2 1
T2
ronde 2 (13/7/2007) buiten traject
T1 1 2
T2
2 2
3 1 1 2
3
1 1
4 2
buiten traject 2
1
1 9 1
2 1 2 3
1
T = traject cijfers onder T geven aantallen weer # T's = aantal trajecten waar soort werd gevonden
Figuur 1 : vlinders langs traject 1 NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
29
Vergelijking met de vlinder-databank (zie verder) toont dat 5 van de 12 soorten eerder al in de UTM1-hokken waarin zich de trajecten bevinden zijn waargenomen. De 7 andere soorten aangetroffen tijdens de monitoring zijn nieuw voor deze UTM1-hokken. Eén vlindersoort is zelfs nieuw voor het ruimere gebied, nl. de atalanta. Het gaat om een heel algemene soort en dus nemen we aan dat eerdere waarnemingen hiervan niet werden doorgegeven of dat hij als trekvlinder niet is opgenomen in de waarnemingslijst. De inventarisaties leverden geen speciale soorten op. De rode-lijst-status (versie 2007) van deze soorten is ‘Momenteel niet bedreigd’.
Figuur 2 : vlinders langs traject 2 Volgens de vlinder-databank (gegevens 2005) van het INBO werden 9 soorten waargenomen in de UTM1-hokken waarin de trajecten liggen en in het ruime gebied Dijlevallei 26 soorten (zie tabel 6). Soorten waargenomen tijdens monitoring T-1 zijn in het oranje/grijs aangeduid.
Soortbespreking atalanta: algemene soort, trekvlinder, allerlei biotopen zoals ruigten, bermen... bont zandoogje : zeer algemeen, open bos en bosranden boomblauwtje : zeer algemeen, allerlei biotopen met struiken of kleinere bomen
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
30
bruin zandoogje : zeer algemeen, vrij ruige graslanden dagpauwoog : zeer algemeen, allerlei biotopen zoals ruigten, bloemrijke bosranden, ... gehakkelde aurelia : zeer algemeen, in de buurt van bossen: graslanden die grenzen aan bossen, bospaden, open plekken in bossen icarusblauwtje : zeer algemeen, droge graslanden met een vrij korte vegetatie klein geaderd witje : zeer algemeen, in zowat alle biotopen zoals bosranden, allerlei graslanden, ruigten klein koolwitje : zeer algemeen, in zowat alle biotopen zoals bosranden, ruigten, allerlei graslanden koevinkje : algemeen, vrij ruige droge en vochtige graslanden vaak in de buurt van bossen landkaartje : zeer algemeen, ruigten en graslanden in de buurt van bossen oranjetipje : zeer algemeen, vochtige gras- en hooilanden in de buurt van bossen dikkopje sp. : in 13 juni 2008 werd er een vermoedelijk geel- of zwartsprietdikkopje waargenomen langs libellentransect 3.
Tabel 6: vlindersoorten van UTM1-hokken trajecten en omgeving UTM1-hokken traject - soort Bont zandoogje Citroenvlinder Dagpauwoog Grote weerschijnvlinder Klein koolwitje Kleine vuurvlinder Landkaartje Oranjetipje Sleedoornpage
nabijgelegen UTM1-hokken - soort Argusvlinder Boomblauwtje Bruin zandoogje Eikenpage Geelsprietdikkopje Gehakkelde aurelia Groot dikkopje Groot koolwitje Hooibeestje Icarusblauwtje Iepenpage Klein geaderd witje Kleine vos Koevinkje Koninginnenpage Oranje zandoogje Zwartsprietdikkopje
oranje/grijs = soorten waargenomen tijdens monitoring
Trajectbespreking Langs beide trajecten werden 7 soorten waargenomen. Er zijn geen opvallende conclusies te trekken over de relatie tussen de respectievelijke trajecten en de voorkomende vlinders. Het zijn (zeer) algemene soorten. Ad-hoc-waarneming dikkopje sp. : 13 juni 2008 werd er een vermoedelijk geel- of zwartsprietdikkopje waargenomen langs libellentransect 3.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
31
3.3. Libellen Twee trajecten werden tijdens dezelfde 2 telrondes (mei en juli 2007) onderzocht als de vlinders. Het onderzoek gebeurde dus ook nu door twee personen met elk een vlindernet en tijdens zo gunstig mogelijke weersomstandigheden. Ook libellen die elders dan langs de 4 trajecten werden gevangen worden meegenomen in de bespreking (meestal gaat het om de vlindertrajecten of op de heen- en terugweg). Locatie - beschrijving - inrichtingsmaatregel Een situering van deze trajecten is terug te vinden op kaart 4. Traject 1 Maatregel V12 Loopt langsheen de traag stromende Leibeek met vegetatie. Circa 200 m stroomopwaarts wordt hierin het afvalwater van Oud-Heverlee geloosd. Eerst loopt het traject op de grens tussen broekbos en ruigte en vervolgens volledig in broekbos en naaldbos. Het deel langs de ruigte is beschaduwd door populieren. De populieren worden gekapt om dit bos om te vormen naar een meer open broekbos met lichtinval. Traject 2 Maatregel V46 Ligt op een pad gelegen langsheen een stromende beek, de IJse, met aan de andere zijde van het pad een ruigte. Deze ruigte gaat spontaan verbossen. Hier wordt gekeken welke invloed deze verbossing zal hebben op de libellenpopulatie. Traject 3 Maatregel V17 Ligt op de dijk tussen de stromende beek de IJse en een vijver met stilstaand ondiep water. De naastliggende vijvers worden momenteel niet meer met water gevoed en vallen ongecontroleerd droog in de zomer. De inlaatconstructies om water vanuit de IJse in deze vijvers te laten wordt hersteld en de vijverdijken worden verlaagd zodat een natuurlijkere oever ontstaat waarop een ruigte kan ontwikkelen. Traject 4 Maatregelen V100 en V15 Loopt langsheen een gracht met traag tot niet stromend water, veel oeverbegroeiing en struiken. Aan de andere kant ligt een grasland. Vlakbij ligt een vijver die verland is. De strooisellaag wordt er verwijderd. In een nabijgelegen graslandperceel dat niet meer afwatert worden de grachtjes weer hersteld. Traject 1 ligt in de UTM1-hokken FS1633 en FS1634. Traject 2 ligt in het UTM1-hok FS1531. Traject 3 en 4 liggen in het UTM1-hok 1530. Inventarisatieperiode -
inventarisatieronde 1 = 24/5/2007, droog, afwisselend bewolkt en zon, geregeld wind inventarisatieronde 2 = 13/7/2007 : droog, bewolkt, warm Rondes in juni en eind augustus: geschrapt wegens slechte weersomstandigheden
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
32
Resultaat - bespreking Tabel 7 geeft een overzicht van de waargenomen soorten per traject, de telronde waarin de soort werd gezien en welke soorten buiten de trajecten werden waargenomen. Op figuur 3 is weergegeven welke libellen langs welk traject zijn aangetroffen.
Figuur 3 : libellen langs trajecten 2, 3 en 4 Algemene bespreking Slechts 5 soorten werden aangetroffen langs de trajecten. Een 6de soort werd buiten traject gevonden (maar wel vlakbij transect 1 en 4). Dit is vrij weinig voor dit gebied waar volgens de libellen-databank (gegevens 2005 – zie verder) 22 soorten gevonden zijn. Ook de aantallen zijn beperkt. Vooral de 2de inventarisatieronde is heel mager.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
33
5 Van deze 6 soorten werden eerder al in de UTM1-hokken waargenomen waarin zich de trajecten bevinden. De gewone pantserjuffer is een nieuwe soort voor het gebied. Ze is wel gekend van het Grootbroek, een 3-tal kilometer stroomopwaarts in de Dijlevallei (UTM1 FS1527). Dit is een algemene soort voor stilstaand water met veel oeverbegroeiing. Meest voorkomend zijn de weidebeekjuffers waarvan geweten is dat ze de laatste jaren sterk toenemen in de Dijlevallei. Rode-lijst-status van deze soorten is categorie N – Momenteel niet bedreigd (versie 2007). In de UTM1-hokken waarin de trajecten liggen, zijn volgens de libellen-databank (gegevens 2005) van het INBO 19 soorten waargenomen. In nabijgelegen UTM1-hokken (het ruime gebied Dijlevallei) werden nog 3 andere libellensoorten waargenomen (zie tabel 8). Soorten waargenomen tijdens monitoring T-1 zijn in het oranje/grijs aangeduid.
Tabel 7: resultaten libellenonderzoek 2007. ronde 1 (24/5/2007)
libellensoort # T's azuurwaterjuffer blauwe breedscheenjuffer gewone pantserjuffer lantaarntje platbuik weidebeekjuffer
T1
1 1 2 1 2
T2 1
1 1
buiten T 3 T 4 traject 4 1 1 1 1 2 5 25
ronde 2 (13/7/2007) T1
T2
1
T3
1
T4 m m m m m m
buiten traject 2 1 7
T = traject cijfers onder T geven aantallen weer # T's = aantal trajecten waar soort werd gevonden m = niet uitgevoerd wegens maaien
Tabel 8: libellensoorten van UTM1-hokken trajecten en omgeving UTM1-hokken traject - soort Azuurwaterjuffer Bandheidelibel Blauwe glazenmaker Bloedrode heidelibel Breedscheenjuffer Bruinrode heidelibel Gewone oeverlibel Houtpantserjuffer Kleine roodoogjuffer Lantaarntje Paardenbijter Platbuik Smaragdlibel Steenrode heidelibel Vuurjuffer Vuurlibel Watersnuffel Weidebeekjuffer Zwervende heidelibel
nabijgelegen UTM1-hokken - soort Grote keizerlibel Grote roodoogjuffer Kanaaljuffer
oranje/grijs = soorten waargenomen tijdens monitoring
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
34
Soortbespreking Azuurwaterjuffer : Algemene soort, zowel aan stilstaand als licht stromend water. Niet langs trajecten. Wel buiten trajecten langs gracht met nagenoeg stilstaand water en vlakbij vijver en langs gracht met meer stromend water en nabij vijvers. Enkel 1e ronde. Werd in tandem aangetroffen en plant zich dus voort in gebied. Blauwe breedscheenjuffer : Eerder algemene soort, nabij langzaam stromend water. Op een traject langs de IJse. De andere waarnemingen buiten traject zijn ook langs de IJse, het biotoop. Gewone pantserjuffer : Algemene soort maar nieuw voor het gebied. Biotoop is stilstaand water met dichte oeverbegroeiing. Werd logischerwijs aangetroffen langs gracht met veel oeverbegroeiing (hoge kruiden + struweel). Lantaarntje : Algemene soort, niet specifiek biotoopgebonden, kan tegen watervervuiling. Gevonden op tracé 3 en 4 en buiten tracé naast beek met rioleringswater. Platbuik : Vrij algemene soort, nabij vegetatie-arme kleine wateren zoals beekjes en vijvers, zwerfgedrag. traject 2 (IJse) en vlakbij traject 3 en 4 (IJse, grachten en vijvers). Weidebeekjuffer : Ondertussen lokaal vrij algemene soort, nabij stromend water, zwerfgedrag. Komt op 2 trajecten voor telkens langs de IJse in beide rondes. Buiten traject langs een leigracht. Logische plaatsen aangezien het gaat om hun biotoop (stromend water) gaat. De 4de locatie ligt niet langs water maar wel op nog geen 100m van de Dijle. Gezien het veelvuldig en samen voorkomen van mannetjes en vrouwtjes in geschikt biotoop gaan we ervan uit dat deze zich voortplanten in het gebied.
Trajectbespreking traject 1 : hier werden geen libellen waargenomen. Vermoedelijk omwille van de ligging tussen broekbos met populieren en fijnsparaanplant. traject 2 : langs de IJse, hier werden 3 soorten waargenomen, waaronder de weidebeekjuffer tijdens de 2 inventarisatierondes. Ook de blauwe breedscheenjuffer is gelinkt aan stromend water. traject 3 : er werden 2 soorten gevonden, ook weer hoofdzakelijk weidebeekjuffers langs de IJse tijdens beide rondes. traject 4 : Er werden 2 soorten gevangen, waaronder de gewone pantserjuffer langs de dichtbegroeide gracht. Opvallend maar niet onverwacht is het voorkomen van de weidebeekjuffer langs de IJse, een beek met stromend relatief proper water en vrij veel waterplanten langs trajecten 2 en 3. De gewone pantserjuffer vonden we langs de gracht met traag tot niet stromend water, veel oeverbegroeiing en struiken op traject 4.
3.4. macrofauna methode - uitvoering In 3 vijvers en 1 waterloop werden monsters van de samenstelling van de macrowaterinvertebraten genomen, in oktober 2007. Er werd 5 minuten met een aangepast net geschept langs verschillende habitattypes. De inhoud van het net werd ter plekke onderzocht en op naam gebracht, minimaal tot op
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
35
taxonniveau, indien mogelijk tot op soortniveau. Op basis van deze gegevens werd de Belgische Biotische Index (BBI) bepaald. Locatie - beschrijving - inrichtingsmaatregel Een situering van deze vijvers en de IJse is terug te vinden op kaart 1. Langerodevijver - Aan de rand van het onbeheerd rietland in vijver - maatregel V35: de vegetatie wordt verwijderd om riet te vitaliseren IJsevijver groot midden : - deels verlande vijver zonder watertoevoer - maatregel V17: De watertoevoer en -afvoerconstructies worden hersteld. De dijken worden deels verlaagd. De verlandingsvegetatie wordt verwijderd om open water te bekomen. Kliniekvijver uiterst zuid - grotendeels verlande vijver (zelfs met struweel) - maatregel V100: De verlandingsvegetatie wordt verwijderd om open water te bekomen. IJse - beek met stromend relatief proper water en vrij veel waterplanten - maatregel P104: het water van de IJse zal dienen om de IJsevijvers met water te vullen via een nieuwe inlaat iets stroomopwaarts het punt waar bemonsterd werd De IJsevijvers klein, groot zuid en groot noord (maatregel V17) stonden nagenoeg tot volledig droog en konden niet bemonsterd worden. Inventarisatieperiode -
Langerodevijver en IJsevijver groot midden : 5/10/2007 Kliniekvijver uiterst zuid en IJse : 17/10/2007
Resultaat - bespreking In tabel 9 worden de resultaten weergegeven. Op te merken is de goede kwaliteit van de Langerodevijver. Een opvallende soort/taxon dat er werd aangetroffen zijn de steenvliegen. Deze kunnen niet tegen vervuiling (tolerantieklasse 1). De IJse valt dan weer tegen wat kwaliteit betreft. Er werden onverwacht weinig soorten gevangen. In de IJsevijver stond het water vrij laag en zaten er duidelijk veel grote bodemwoelende vissen rond te zwemmen in het resterende water. Onderwaterplanten komen er niet voor. Logisch dus dat er een BBI met een matige kwaliteit werd vastgesteld. De Kliniekvijver heeft dan weer een goed kwaliteit ondanks de lage waterstand en het ondoorzichtige water (door bodemwoelende vissen?). Er werden maar liefst 18 taxa gevonden.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
36
Tabel 9: resultaten onderzoek macro-waterinvertebraten en BBI 2007. locatie Langerodevijver
IJsevijver groot midden 5/10/2007
Kliniekvijver uiterts zuid
5/10/2007
IJse
17/10/2007
17/10/2007
soorten 1-dagsvlieg
1-dagsvlieg
blaashoornslak
bloedzuiger
blaashoornslak
blaashoornslak
bloedzuiger
chirnomidae soort 1
blad- of kieuwpootkreeftjes
breedscheenjuffer
bootsmannetje
chirnomidae soort 2
bloedzuiger
chironomus non-plumosus
chironomus rood
haft
bootsmannetje
chironomus plumosus
chironomus zwart
kriebelmug
bootsmannetje
coenagrinomidae
haft eendagsvlieg
larve weidebeekjuffer
chironomidae
jonge vis
hoornschaal
tubifex
coenagrinomidae juffer
larve van waterroofkever
limnadeiidae (watervlo)
waterezeltje (pissebed)
corixidae-larve wants
roeipootkreeft
miniscusmug
waterkeverlarve watervlo
daphnia
tubifex
mosblaashoornslak
larve breedscheenjuffer
vlokreeft
pluimdrager
slijkvlieg
waterjuffer
poelslak
steenvlieg (60)
watervlo
roeipootkreeft
tubifex
schijfhoornslak
vers-de-vase
triopsidae
watertreder
tubifex vliegenlarve vlokreeft waterkever watertreder watervlo zoetwaterpissebed
bepaling BBI laagste tolerantieklasse
1 laagste tolerantieklasse
4 laagste tolerantieklasse
3 laagste tolerantieklasse
klassefrequentie
1 klassefrequentie
1 klassefrequentie
1 klassefrequentie
aantal taxa
BBI goede kwaliteit
13 aantal taxa 8
BBI matige kwaliteit
10 aantal taxa 5
BBI goede kwaliteit
1
18 aantal taxa 7
8
BBI matige kwaliteit
3.5. zoogdieren : vleermuizen methode - uitvoering Twee locaties werden tijdens 2 avonden in juni 2006 bezocht op zoek naar vleermuizen. Enkel de vijver is in het monitoringsplan opgenomen als te monitoren locatie. Rond valavond werd nabij de vijver gedurende een half uur gezocht naar vleermuizen. Uit interesse is ook de omgeving van de bunker die als winterverblijfplaats is ingericht onderzocht. Er werd een 15-tal minuten gezocht en eveneens naast de vlakbij gelegen zandvang. Onderzoek van gebruik van de bunker zelf is voorzien in T=1.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
3
37
6
Hierbij werd gebruik gemaakt van een Petterson ultrasound detector D240 met tijdsexpansie-systeem. De opgenomen geluiden werden geanalyseerd met het programma BatSound. Locatie - beschrijving - inrichtingsmaatregel Een situering van deze locaties is terug te vinden op kaart 4. Kliniekvijver uiterst zuid - grotendeels verlande vijver (zelfs met struweel) - maatregel V100: De verlandingsvegetatie wordt verwijderd om open water te bekomen. Bunker Egenhoven - Verwaarloosde bunker met gaten, vlakbij zandvang op de Dijle (groot traag stromend water - maatregel P6 : plaatsen deur met invliegopening voor vleermuizen en opening voor amfibieën, gaten dichtmetselen met snelbouwstenen, rommel opkuisen. Inventarisatieperiode -
7/6/2006 28/6/2006
Resultaat - bespreking Tabel 10 geeft een overzicht van de waargenomen soorten per locatie en de telronde waarin de soort werd gezien. Op figuur 4 en figuur 5 is weergegeven welke vleermuizen op welke locatie zijn aangetroffen.
Tabel 10: resultaten vleermuizenonderzoek 2006. locatie Kliniekvijver uiterst zuid en omgeving (Kliniekvijver noord, knuppelpad, omliggende weilanden vleermuizensoort gewone dwergvleermuis
7/06/2006 x
28/06/2006 x
bunker Egenhoven en zandvang
7/06/2006 x
x (te volgen met zaklamp)
watervleermuis Myotis spec
28/06/2006 x
x
x (waarschijnlijk watervleermuis)
laatvlieger rosse vleermuis
x x (hoge vlucht goed te volgen)
x
x
Andere waarnemingen - t.h.v. brug over Dijle tussen knuppelpad en Reigerstraat in de Doode Bemde - zijn : Myotis spec., watervleermuis, gewone dwergvleermuis.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
38
Algemene bespreking Het aantal soorten is beperkt en momenteel niet bedreigd volgens de Rode Lijst (1994).
soortbespreking gewone dwergvleermuis : algemeen, zomerverblijf in ruimten die van buitenaf toegankelijk zijn (achter vensterluiken, in spouwmuren en ook in nauwe vleermuiskasten), winterverblijf in grote kerken, oude kalksteengroeven, diepe rots- en muurspleten en in kelders. watervleermuis : algemeen, overwegend in vlakke landschappen, bossen, parken, in de regel in de omgeving van water, zomerverblijven in boomholte of zolder, winterverblijfplaats in grotten, groeven, forten, bunkers, kelders en oude waterputten laatvlieger : vrij algemeen, overwegend in de buurt van menselijke nederzettingen met parken, tuinen, weiden en in randgebieden van steden (open tot halfopen landschap), zomerverbijf enkel in gebouwen, winterverblijven in grotten, groeven, kelders, spouwmuren, zolders, kerken en in houtstapels. rosse vleermuis : vrij algemeen, in bossen en parken, zomerverblijf in boomholtes en vleermuiskasten, winterverblijf in dikwandige bomen, diepe rotsspleten en spleten in muren van gebouwen
Figuur 4 : vleermuizen nabij bunker Egenhoven
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
39
Figuur 5 : vleermuizen Kliniekvijver Neerijse
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
40
Stuurparameters T=0 Na uitvoering van de werken worden de stuurparameters vastgelegd. Dit gebeurt op basis van de reële uitvoering van de technische plannen. Mogelijke wijzigingen aan de plannen en de invloed hiervan op de stuurparameters worden hieronder besproken. De werken zijn uitgevoerd in 2008, met nog enkele afwerkingen in 2009. De aanpassingen aan het plan worden hieronder opgelijst. De belangrijkste zijn op kaart 5 aangeduid. De maatregelnummers op de kaart corresponderen met de nummers in de lijsten en tabellen die hierna volgen. Niet uitgevoerde maatregelen - 1: V39 maaibaar maken, verwijderen van rietstrooisel - 2: V31 hout verwijderen en ontstronken niet uitgevoerd - 3: raster L6 niet geplaatst - 4: raster L13 niet geplaatst - 5: ontstronking V34 niet uitgevoerd en raster L28 niet geplaatst - 6: ontstronking V32 niet uitgevoerd - 7: maatregelen rond hoeve Hinnemeure zijn weggevallen, o.a. V3 bosomvorming en planten hoogstamboomgaard - De aanplantingen werden nog niet uitgevoerd. Het ANB zal deze in de loop van 20092010 in eigen regie uitvoeren. aangepaste maatregelen - 1: L1 ontstronking enkel noordelijk van vogelkijkwand P2 - 2: V37 verwijderen bomen, struiken en stronken over 2/3 van oppervlakte uitgevoerd - 3: herinrichting V17 : aanpassing hoogte en breedte dijken en diepte vijvers. Bijkomend zijn de 3 grote van de 4 IJsevijvers afgevist. - V100 : slib en strooisel afgeschraapt maar nog niet afgevoerd. Het ligt in 2 hopen tegen de dijken. - bomen kappen i.f.v. bosomvorming is niet steeds in het volledige bos gebeurd. Bv. in V12 en V9 werden enkel de populieren op de rand verwijderd, verderop in het perceel was het veel te nat. In V105 zijn enkele ecologisch goede bestanden blijven staan. - Monnik P102 en overloop P103 zijn in 1 constructie samengevoegd - Raster L27 is ingekort De vastgelegde stuurparameters worden in tabel 11 weergegeven met een omschrijving van de werken, het aantal meetlocaties, een opsomming van de aanpassingen en – afhankelijk van de stuurparameter - het juiste aantal, de oppervlakte of de lengte. Kaart 6 geeft een overzicht van de vastgelegde stuurparameters.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
41
Tabel 11: overzicht van de opgemeten stuurparameters (zie kaart 6). Stuurparameter Oppervlakte van het bestand of de lengte van de bomenrij die gekapt en ontstronkt worden.
Maatregel Het verwijderen van bomen en struiken en het weghalen van de stronken.
# meetlocaties - 5 vlakvormig - 3 lijnvormig
aanpassingen - V31 is niet uitgevoerd - V37 voor 2/3 uitgevoerd - L1 deel niet ontstronkt
Oppervlakte van het bestand dat maaibaar gemaakt wordt of dat gemaaid wordt.
Maaibaar maken van het perceel of maaien als inhaalbeheer of als achterstallig beheer
6
V39 – V34 – V32 zijn niet uitgevoerd
Aantal inlaten.
Het herstellen van de waterinlaat. Het vervangen van monniken en overlopen Open maken van dichtgegroeide wateren
1
/
4 waterinlaatuitlaatconstructies 4
Monnik P102 en overloop P103 zijn in 1 constructie samengevoegd /
Grachten herstellen (vlakvormig)
1
/
Bunker inrichten als vleermuizenverblijfplaats
1
De aanleg van een hoogstamboomgaard
3
Nog niet uitgevoerd
/
Het aanplanten van bomen en/of struiken Plaatsen van voorzieningen voor extensieve begrazing, zoals de aanleg van een begrazingsraster. Verbossing
3
Nog niet uitgevoerd
/
- 1 raster - 1 poort - 2 vangkralen 8
- raster L27 is ingekort, rasters L6 - L13 L28 zijn niet geplaatst - poorten P12 - P13 – P21 niet geplaatst Aanplantingen op V48 zijn nog niet uitgevoerd
- L27 : L= 557m, opp.= 51.718 m² - 1 poort - 2 vangkralen V48 = 8.630 m² V46 = 9.852 m² V45 = 11.001 m² V44 = 2.311 m² V43 = 1.631 m² V42 = 4.388 m² V41 = 10.413 m²
Aantal en hoogte van monniken en overlopen. Oppervlakte van het water dat open gemaakt wordt.
De oppervlakte waarover de grachten hersteld worden. Oppervlakte overwinteringsvoorzieningen voor vleermuizen (m2) Oppervlakte die aangeplant wordt en het aantal bomen die hiervoor worden aangeplant. Lengte van de aanplantingen. - Lengte van het raster en de oppervlakte die afgerasterd wordt - aantal poorten en vangkralen. Oppervlakte die gaat verbossen.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
resultaten V37 = 7.922 m² V29 = 2434 m² V2 = 3.551 m² V28 = 4.365 m² V30 = 3.509 m² L4 = 215 m L1 = 511 m gekapt waarvan 232 m ontstronkt L105 = 51 m V38 = 3.208 m² V35 west = 4.837 m² V35 oost = 3.211 m² V102 = 7.181 m² V33 = 3.313 m² V100 = 21.216 m² 1 nieuwe inlaat P104 tussen IJse en vijver geplaatst 4 waterinlaat-uitlaatconstructies zijn op de juiste locaties en op juiste hoogte geplaatst V35 west = 4.837 m² V35 oost = 3.211 m² V17 = 12.621 m² V100 = 21.216 m² V15 = 30.444 m² 16m²
42
Oppervlakte van het bestand of de lengte van de bomenrij die gekapt worden.
Het verwijderen van bomen.
- 5 vlakvormig - 2 lijnvormig
L1 is deels niet ontstronkt en dit deel is hierbij gevoegd
Oppervlakte die wordt omgevormd
Bosomvorming
9
- V13: enkel populieren en naaldbomenbestand gekapt - V12 en V9: enkel droge randzone gekapt - V3 is niet uitgevoerd
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
V40 = 7.143 m² V101 = 1.403 m² V26 = 486 m² V25 = 2.863 m² V24 = 3.060 m² V103 = 1517 m² L5 = 76m L1 = 279 m V105 = 18.711 m² V104 = 6.219 m² V13 = 11.563 m² V12 = 3.719 m² V9 = 1.513 m² V10 = 5.882 m² V7 = 6.129 m² V6 = 1.600 m² V5 = 1.277 m²
43
Referenties Bos F. & Wasscher M., 1997. Veldgids libellen. Stichting Uitgeverij KNNV, Utrecht. Boyen M., 2007. Monitoringsplan - natuurinrichting Dijlevallei, projectuitvoeringsplan fase 1. VLM Vlaams-Brabant, Leuven. De Pauw N. & Vannevel R., 1990. Macro-invertebraten en waterkwaliteit. Stichting Leefmilieu, Antwerpen. De Wilde M., De Becker P. & Hermy M., 2001. Ecohydrologische studie van de Dijlevallei ten zuiden van Leuven NB/99/59. K.U.Leuven i.s.m. Instituut voor Natuurbehoud, verslag IN 2001.13, Brussel. Digitale versie van de topografische kaart 1/10.000, kleur, 1991-2001, NGI (OC GISVlaanderen) Maes D. & Van Dyck H., 1999. Dagvlinders in Vlaanderen – Ecologie, verspreiding en behoud. Stichting Leefmilieu, Antwerpen. Schaminée J.H.J et al, 1995-1999. De vegetatie van Nederland, 5 delen. Opulus Press, Uppsala-Leiden.
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
44
Tabellen Tabel 1 : resultaten biotoopkwaliteit vijvers Tabel 2 : oppervlakte doelsystemen en natuurstreefbeelden / vegetatietypes Tabel 3 : Londo schaal Tabel 4: resultaten amfibieënonderzoek 2007. Tabel 5: resultaten vlinderonderzoek 2007. Tabel 6: vlindersoorten van UTM1-hokken trajecten en omgeving Tabel 7: resultaten libellenonderzoek 2007. Tabel 8: libellensoorten van UTM1-hokken trajecten en omgeving Tabel 9: resultaten onderzoek macro-waterinvertebraten en BBI 2007. Tabel 10: resultaten vleermuizenonderzoek 2006. Tabel 11: overzicht van de opgemeten stuurparameters.
Figuren Figuur Figuur Figuur Figuur Figuur
1 2 3 4 5
: : : : :
vlinders langs traject 1 vlinders langs traject 2 libellen langs trajecten 2, 3 en 4 vleermuizen nabij bunker Egenhoven vleermuizen Kliniekvijver Neerijse
Kaarten Kaart Kaart Kaart Kaart Kaart Kaart
1 2 3 4 5 6
: : : : : :
Aquatische biotoopkwaliteit, macrofauna en amfibieën vegetatiekaart toestand T=-1 situering permanente kwadraten situering trajecten vlinders, libellen en vleermuizen maatregelen PUP fase 1 stuurparameters PUP fase 1
Bijlagen bijlage 1 : gedetailleerde waarnemingen amfibieën
NIP Dijlevallei PUP F1 - Monitoring T=-1 & T=0
45
FS1432
FS1532
FS1632 Dijlevallei - monitoring T-1
8
kaart 1: aquatische biotoopkwaliteit, macrofauna en amfibieën
7
Legende amfibiefuiken
locatie fuiknummer 1. kleine IJsevijver 2. grote IJsevijver zuid 3. grote IJsevijver midden 4. grote IJsevijver noord 5. Kliniekvijver zuid links
FS1431
6. Kliniekvijver zuid rechts
FS1531
FS1631
7. Langerodevijver oost 8. Langerodevijver west
aquatische biotoopkwaliteit locatie vijvers IJse IJsevijvers Kliniekvijver uiterst zuid Langerodevijver
macrofauna locatie vijvers IJsevijvers Kliniekvijver uiterst zuid Kliniekvijvertje uiterst noord Langerodevijver grens NIP Dijlevallei UTM1
IJse
4 3
FS1430
2
0
100
200
300 Meters
groot noord
FS1530 groot midden
1 groot zuid
FS1630
6 5
klein bron: Digitale versie van topografische kaart 1/10.000, raster, kleur, NGI, opname 1991-2008 (GIS-Vlaanderen)
Dijlevallei - monitoring T-1
kaart 2 : vegetatiekaart toestand T= -1 Legende vegetatietype toestand T-1 akker beemdgras-raaigrasweide glanshavergrasland kamgrasland dottergrasland glanshaverruigte brandnetelruigte moerasspirearuigte grote zeggenvegetatie rietruigte verlandingsvegetatie rietland open water struweel wilgenstruweel eiken-haagbeukenbos elzen-essenbos mesotroof elzenbroekbos ruigt-elzenbroekbos gemengd loofhout naaldhoutaanplant hoogstamboomgaard weekendzone populierenaanplant
bron: digitale versie van de topografische kaart 1/10.000, raster, zwartwit, NGI, opname 1991-2008 (GIS-Vlaanderen) 0
190
380
570 Meters
PQ 1
PQ 2
PQ 4
PQ 3 PQ 7
PQ 8
PQ 5
Dijlevallei - monitoring T-1 PQ 6
kaart 3 : situering permanente kwadraten Legende
locatie PQ PQ 14
natuurstreefbeeld, afmeting PQ
PQ 9 PQ 15
PQ 13 PQ 11
alluviaal essen-olmenbos, 10x10 m dottergrasland, 2x2 m eiken-haagbeukenbos, 10x10 m elzen-essenbos, 10x10 m essen-olmenbos, 10x10 m glanshaver/kamgrasland, 4x5 m grote zeggenvegetatie, 2x2 m kamgrasland, 4x5 m mesotroof elzenbroekbos, 10x10 m moerasspirearuigte, 10x10 m open water, vlakdekkend riet en grote zeggen, 2x2 m rietland, 2x2 m rietland/rietruigte, 2x2 m wilgenstruweel, 10x10 m
PQ 12
PQ 10 bron: digitale versie van de topografische kaart 1/10.000, raster, zwartwit, NGI, opname 1991-2008 (GIS-Vlaanderen)
0
170
340
510 Meters
vleermuizen Egenhoven
FS1435
FS1535
FS1635
FS1735
FS1835
FS1434
FS1534
FS1634
FS1734
FS1834
libellentraject 1 vlindertraject 1
FS1433
FS1533
FS1633
FS1733
FS1833
vlindertraject 2 Dijlevallei - monitoring T-1
kaart 4 : situering trajecten vlinders, libellen en vleermuizen
FS1432
Legende
FS1532
FS1632
FS1732 traject vlinders FS1832 traject libellen vleermuizen bunker vleermuizen vijver grens NIP Dijlevallei UTM1
FS1631
FS1731
libellentraject 2
FS1431
FS1531
0
160
320
FS1831
480 Meters
libellentraject 3
FS1430
FS1530
vleermuizen Kliniekvijver
libellentraject 4 FS1630
FS1730
FS1830
bron: Digitale versie van topografische kaart 1/10.000, raster, kleur, NGI, opname 1991-2008 (GIS-Vlaanderen)
V 48
V 105
V 10 4 P6
niet uitgevoerd 1
V 39
niet uitgevoerd 2 P4
V 13
Dijlevallei - monitoring T-1
L4 P2
kaart 5 : maatregelen PUP fase 1
L3
L1
V 38
L1 03
V 12
niet uitgevoerd 3
aangepast 1
V 37
V 31
Legende maatregelen
P5 P 12 V 23 V 29 V 10
P1
L6 V2
L 21
niet uitgevoerd 4 L1 3 V 22 L1 00
aangepast 2
V9 V 28 P 13 P3
L 104 & L105
L2
V7
V6 V 35
V6
niet uitgevoerd 5
L 27
P 20
P 101
P 11 V 46 P 32
P 14 V 5
P 22
P 106
V 34
V 45
8 L2
L 29
P 21 V 44
aangepast 3
V 10 2
L3 2 V 33 P 102 P 103
P 100
P 35
V 17
35
L1 01
L
L 19
P 104
V 43 P 33 V 10 0 P 23
L3 1 V 42 V 15 V 30 V 10 1 V 41
L5 L 102
P 27
V 26
L 26
V 25
brug aanleggen bunker inrichten infrastructuur verwijderen inlaat herstellen maaiselhoop verwijderen monnik herstellen overloop herstellen sifon verwijderen toegangspoort plaatsen tractorpassage aanleggen vangkraal plaatsen vogelkijkhut plaatsen vogelkijkwand plaatsen dijk afgraven weg herstellen met leem weg herstellen me steenslag gracht herstellen / nieuwe aanleggen grind verwijderen bomenrij verwijderen bomenrij verwijderen + ontstronken hout planten knuppelpad aanleggen raster plaatsen vijverdijk herstellen wandelpad aanleggen bosomvorming grachten herstellen herinrichting hoogstamfruitboom planten hout verwijderen hout verwijderen + ontstronken maaibaar maken verbossing Kadasterpercelen
P 31 V 24 V 10 3 P 107
P 26
V 32 V 40
niet uitgevoerd 6 bron: digitale versie van de topografische kaart 1/10.000, raster, zwartwit, NGI, opname 1991-2008 (GIS-Vlaanderen)
V3
niet uitgevoerd 7 0
250
500
750 Meters
Dijlevallei - monitoring T=0
kaart 6 : stuurparameters PUP fase 1 Legende grens NIP Dijlevallei
maatregel bunker inrichten inlaat inlaat-uitlaat toegangspoort vangkraal verwijderen bomen en struiken en ontstronken verwijderen bomen en struiken plaatsen raster voor begrazing afgerasterde oppervlakte open maken open water bosomvorming grachten herstellen verwijderen bomen en struiken verwijderen bomen en struiken en ontstronken maaibaar maken perceel verbossing
bron: digitale versie van de topografische kaart 1/10.000, raster, zwartwit, NGI, opname 1991-2008 (GIS-Vlaanderen) 0
125
250
375 Meters
Bijlagen BIJLAGE 1 : gedetailleerde waarnemingen amfibieën natuurinrichtingsproject Dijlevallei PUP fase 1 - AMFIBIEEN monitoring T-1
fuiknummer periode
S O O R T
fuik 1 maart
bruine kikker groene kikker synklepton middelste groene kikker meerkikker gewone pad kleine watersalamander alpenwatersalamander andere waarnemingen
mei
1m+1v
fuik 2 juni maart o n d i e p
1 ad
mei
fuik 3 juni maart mei
ondiep = geen fuik geplaatst GKS = groene kikker synklepton visueel = op of vlakbij fuik GGW = geelgerande watertor 3-doorn = 3-doornige stekelbaars
fuik 4 maart
mei
juni
fuik 5 fuik 6 fuik 7 maart mei juni maart mei juni maart
1 lar 21 lar 1v 1 ad 1 ad
2 GKS 1 vis visueel
legende ad = adult v = vrouwtje adult m = mannetje adult leg = legsel lar = larve juv = juveniel
juni
maart = 29-30/3/2007 mei = 24-25/5/2007 juni = 28-29/5/2007
fuik 1, 2, 3 en 4 = 4 IJsevijvers fuik 5 en 6 = Kliniekvijver zuid fuik 7 en 8 = Langerodevijver
1 GKS visueel
1 GKS 1 GGW visueel 1 vis
o n d i e p
o n d i e p
o n d i e p
o n d i e p
mei juni
fuik 8 maart
1 leg ? 2 juv
1 v + 1 ad 1m 3-doorn voorn zeelt
mei juni o n d i e p