Good Company | Jaargang 26, N°1 | okt 2023

N° 1 MAGAZINE VAN VKW LIMBURG — JAARGANG 26 OKTOBER 2023

Sarah en Ben Spaas S PA A S K A A R S E N

Aandelen of een Picasso? Danny Weckx M&AD

“ Als je iets echt wilt, lukt het ook.” Liesbeth Gerits BEWEL

Spaas Kaarsen wint Ambiorixprijs 2023

Dus… u bent zeker van uw zaak. Dan hebt u geen schrik om uw strategie door ons te laten challengen, toch?” Wij geven jouw business vleugels door het ontwikkelen van je strategieën organisaties mensen

© 2023 - Straight Business Partners

Want een blik van buitenaf ziet vaak meer. Als ervaren klankbord zijn wij de ideale partner om uw strategie onder de loep te nemen. Want een kritische noot klinkt nooit vals.

Doordringend doordacht. Inspirerend coachend. Minzaam maar met een duidelijke focus. Straight vliegt aan de zijde van topondernemers en helpt hen strategisch denken, innovatief en naar de eigen business kijken en uitgetekende plannen effectief implementeren. Breintactiek zonder grootspraak. Enkel resultaten.

Durft u het aan? Scan de QR-code en boek vrijblijvend een online gesprek.

+32 11 755 890 info@straightbusinesspartners.com www.straightbusinesspartners.com

Edito

Geloof in mensen, innovatie en oplossingen

A

• ls kersverse voorzitter wil ik eerst en vooral Marc Meylaers danken voor zijn knappe parcours de voorbije 6 jaren. Ondanks grote uitdagingen – corona, energiecrisis, oorlog in Oekraïne – groeide VKW stevig verder. Met nieuwe lerende netwerken, een vernieuwde VKW Academy en een pak veelbelovende initiatieven.

Samen met jullie als gedreven ondernemers en bedrijfsleiders, met vicevoorzitters Rosaline Wijnen en Wouter Uten, en samen met een nieuwe bestuursploeg en een gedreven VKW-team ga ik graag de uitdaging aan om VKW verder uit te bouwen als organisatie met de sterkst mogelijke meerwaarde voor u als lid. Drie pijlers staan daarbij voorop. Ten eerste: geloof in mensen. Een bedrijf is maar zo sterk als zijn medewerkers. En ondernemers leren het meest van andere ondernemers. Door samen aan één zeel te trekken, naar elkaar te luisteren en vertrouwen te geven, verzetten we bergen. Ten tweede: geloof in innovatie. De wereld is in verandering. Dat lijkt soms bedreigend. Maar wie zich blindstaart op bedreigingen, ziet de zee vol opportuniteiten niet. Verandering schept kansen voor verbetering en vooruitgang. Ten derde: geloof in oplossingen. Denk niet in problemen, maar in oplossingen. Ban doemdenken, ga uit van positivisme, bundel de krachten en schiet in actie. Uit onze recente TOP 500 blijkt dat Limburgse bedrijven in 2022 de aanzwellende kostenlawine alsnog wisten om te buigen in positieve resultaten. Dat heet Leading by Example. 2023 wordt een nog moeilijker verhaal. Met een terugvallende groei, afkalvende concurrentiekracht en verder ontsporende loonkosten. Economische veerkracht heeft zijn grenzen. Een niet mis te verstane oproep aan onze politici: er is nú nood aan actie. Ga aan de slag, het is verdorie nog 9 maanden voor de verkiezingen! —

Marc Warson VO OR Z I T T E R V K W L I M BU RG

Colofon

Uitgever VKW Limburg, verschijnt 4 keer per jaar Eindredactie Gert Schreurs Redactieraad Gert Schreurs, Simon Cox, Ruben Grauls, Stijn Lambrechts, Johan Schildermans, Anneleen Stollman Foto’s Frank Gielen, Nicolas Theunis Bladmanagement, creatie en print Drukkerij Chapo, 4 generaties drukkers Leën, Hasselt Gedrukt op Sappi Raw 250 & 135 gr. Info & reservatie Verantwoordelijke uitgever Ruben Lemmens, Kunstlaan 16, B-3500 Hasselt, T +32 11 24 94 11, www.vkwlimburg.be

Inhoud

8

22

4

16

Kansen om te exporteren, inzichten uit de TOP 500 en meer.

Out of Use geeft een tweede leven aan elektronica.

7

22

Het VKW-netwerk in actie.

Bernard Walravens (Walravens NV) en Michiel Vandeweyer (HiGenius) over de adviesraad als sparring partner.

8

26

Spaas Kaarsen wint de Ambiorixprijs 2023.

Liesbeth Gerits (Bewel) loopt op karakter.

COMPAGNON DE ROUTE

GOEI COMPAGNIE

COVERSTORY Adverteren in Good Company Contacteer Stijn Leën, M +32 486 54 11 04, stijn@leen.be, www.good-company.be

TUSSEN DROOM EN DA AD

TÊTE-À-TÊTE

GRINTA

VKW Limburg is een ongebonden werkgeversorganisatie waar meer dan 2400 eindbeslissers van bedrijven zich thuis voelen. Een netwerk dat al 80 jaar bedrijven verbindt, belangen verdedigt en ondernemen versterkt.

S T R U C T U R E L E PA R T N E R S VA N V K W L I M B U R G

26

36

40

32

40

47

Hoe artificiële intelligentie je bedrijf versterkt.

Op zoek naar prachtige verwarring met Danny Weckx.

Niet te missen bij VKW en Jong VKW.

34

43

48

De energietransitie aanpakken: hoe begin je eraan?

Een greep uit het reilen en zeilen van Limburgse bedrijven.

Ode aan de maakindustrie.

36

45

10 snelle vragen over leven en werk aan Bart Hiemeleers, zaakvoerder Genker Plantencentrum.

Stijn Lambrechts, manager events & Jong VKW, voor en na de werkuren.

VK W ACADEMY

KL ARE WIJN

MEET & GREET

BUITEN DE LIJNTJES

VERS VAN DE PERS

@ YOUR SERVICE

AGENDA

RUBEN RECHTUIT

COMPAGNON DE ROUTE

Compagnon de route

4

In deze rubriek bundelen we boeiend nieuws over ondernemen in Limburg, over VKW en over de dossiers, thema’s en oplossingen waar VKW aan werkt om ondernemen en ondernemers te versterken.

Limburgse economie ­verrassend sterk in 2022 Aangekondigde recessie bleef uit. Goede bedrijfsresultaten, ondanks vele uitdagingen. Arbeidsmarkt blijft krap. Op 15 september presenteerde VKW Limburg de nieuwe TOP 500 van het Limburgse ­bedrijfsleven, waarin de meest recente ­bedrijfsresultaten van de 500 grootste ­ondernemingen in Limburg zijn opgenomen. Uit de resultaten blijkt dat 2022 een verrassend goed jaar was. Met een sterke omzetgroei en met 4,2% meer mensen aan het werk dan het jaar voordien. Ook met de rendementen en export ging het de goede kant op. 47,9% van de omzet wordt gehaald uit export. Ofwel 2,6% meer dan een jaar eerder. Een vrij positief beeld van 2022, nochtans een jaar waarin ondernemingen met heel wat uitdagingen te maken kregen zoals sterk stijgende energie-, grondstof- en loonkosten.

Marc Warson, voorzitter VKW Limburg: “2022 was een uitdagend jaar voor alle bedrijven. Heel wat prijzen gingen door het dak. Grondstoffen, energie en ook de automatische loonindexering zorgden voor een grote kostentoename. Uiteraard werden ook de verkoopprijzen aangepast. Dit maakt dat de 19,4% ­omzetgroei van de Top 500-bedrijven voor een groot deel het gevolg is van prijsstijgingen. Toch bleef de gemiddelde rendabiliteit van de bedrijven verrassend goed. Dit is te verklaren door opgebouwde voorraden (door de supplychaincrisis kort voordien) waarmee op korte termijn wel goede rendementen behaald werden. Tenminste voor wie over voordelig aangekochte voorraden beschikte… Maar dit was tijdelijk van

aard en kan ook de andere richting uitgaan”, aldus de voorzitter. “Deze resultaten tonen vooral aan dat Limburgse ondernemingen goed weten waarmee ze bezig zijn. Ik wil hen aansporen om verdere stappen te zetten om hun weerbaarheid te verbeteren voor de onzekere periodes en moeilijke situaties die ons nog te wachten staan.”

— TEWERKSTELLING — EVOLUTIE IN 2022 —

GEMIDDELD VOOR TOP 500

4,2 % GROEI RO

R SE

VERTEGENWOORDIGT 34,9% VAN ALLE TEWERKSTELLING IN LIMBURG

C TO R

MI GE

Stijging van de export Ook met de export gaat het beter en we zien mooie groeicijfers in nominale waarden maar ook in relatie tot de totale omzet (47,9% aandeel). En dat laatste zegt in de context van sterk gestegen prijzen nog het meeste. Het aandeel van de export in de omzet van de Top 500-bedrijven ligt met 47,9% haast 2,6 procentpunten hoger dan in 2021 en ruim 5 procentpunten hoger dan in 2020 (42,6%). De achteruitgang na 2019 lijkt hiermee helemaal ingehaald, al zijn er ongetwijfeld nog opportuniteiten voor verdere groei. Buiten de bouwsector zien alle andere sectoren het aandeel van de export in hun totale omzet gemiddeld toenemen, met de industrie als koploper (72% van de totale omzet).

G DE

E EI P

DD

EL

Stevige omzetstijging De Limburgse TOP 500-bedrijven lieten in 2022 een totale omzet van ruim 46 miljard euro optekenen. De omzetstijging in 2022 is omvangrijk (+19,4%). De industrie en de bouwsector zijn de sterkste groeiers met respectievelijk 26% en 23,5%, al hebben de sterk gestegen grondstofprijzen en energieprijzen, naast loonindexatie en inflatie, zeker een rol gespeeld in deze opvallende omzetgroei. De werkelijke stijging van de afzet (volume) zal op die manier een heel stuk lager liggen dan de (nominale) omzetstijging die we zien. Op Belgisch niveau bedroeg deze reële groei 3,2%, wat ons ook een goed idee geeft over de werkelijke groei in Limburg. Best indrukwekkend voor een jaar als 2022! De dienstensector heeft minder last gehad van gestegen grondstofkosten maar des te meer van gestegen loonkosten. Deze sector laat een omzetgroei optekenen van 10,6%. De omzet van de handelssector groeide met 14,5%.

Meer mensen aan het werk Einde 2022 klokten de Top 500-bedrijven af op een totaal van 113.964 werknemers, wat meer dan een derde is van de totale bezoldigde tewerkstelling in Limburg. De tewerkstelling in de Top 500 is op die manier gestegen met 4,2%, met de bouwsector op kop (+6,1%). De handel zag, net als vorig jaar, als enige sector de tewerkstelling wat teruglopen (-1,9%). Over het algemeen zien we dat bedrijven zijn blijven aanwerven, al toont de arbeidsmarkt uiteraard veel krapte.

+6,1%

+4,1% INDUSTRIE

BOUW

–1,9%

+5,3%

HANDEL

DIENSTEN

5

Compagnon de route

Verrassend goede rendabiliteit De gemiddelde rendabiliteit van de Top 500-bedrijven was in 2022 verrassend goed. Vooral de handel en de industrie hebben de nettowinsten gemiddeld sterk zien toenemen. Over voorraden en vaste energiecontracten beschikken wanneer de grondstof- en energieprijzen de hoogte in gingen en de verkoopprijzen volgden, heeft duidelijk een rol gespeeld. Heel wat bedrijven hebben hierdoor aanzienlijk ­betere resultaten kunnen realiseren. Kijken we naar de mediaancijfers voor de nettowinsten, dan stellen we vast dat dit

zeker niet voor alle bedrijven het geval is. Voor de dienstensector spreken we over een lichte daling van de nettowinsten. Conclusie Globaal kunnen we stellen dat 2022 ons verrast heeft met goede rendementen, ­gemiddeld gerekend althans. Vele bedrijven hebben een tijdlang erg goede marges kunnen behouden met voorraden en grondstoffen waarover ze reeds beschikten, al is dit zeker niet voor alle bedrijven van toepassing geweest. Qua omzetgroei was er voor heel wat sectoren nog een laatste

inhaalbeweging na corona en door ­uit­gestelde verkopen door supply chain ­issues in 2021. De reële omzetgroei (afzet, volume) is hierdoor best sterk in 2022. Als we het over de marges hebben, lijkt de doorrekening van hogere kosten in de verkoopprijzen in 2022 algemeen vrij goed gelukt, zeker voor de grotere o ­ ndernemingen. Maar voor 2023 zijn daar twijfels over, ­terwijl vele sectoren door automatische ­indexering nog een erg grote loons­ verhoging in het begin van 2023 hebben moeten doorslikken.

Gedeputeerde van Economie en POM-voorzitter Tom Vandeput: “In een markt van exploderende prijzen van grondstoffen, energie en personeel slagen onze onder­ nemers erin om te groeien in ­omzet, rendabiliteit en jobcreatie. Dit is zeer bemoedigend en toont dat de Limburgse ondernemers de juiste kadans hebben gevonden om door te groeien naar een ­economische koppositie. De 72 projecten en het investeringsvolume van 200 miljoen euro van ons economisch toekomstplan SALKturbo zorgen voor flankerende acties om die groei nog te ­ver­snellen. Via bedrijfsbegeleiding in ­digitalisering en robotisering, onze campussen in Health, Bouw, Maak en Logistiek, en de kandi­ datuur voor de Einsteintelescoop ­zorgen we voor een innovatie- en productiviteitsboost. Door te Ruben Lemmens, Tom Vandeput en VKW-voorzitter Marc Warson stellen de nieuwe TOP 500 voor. ­investeren in circulaire economie en in de energietransitie maken we onze economie ook minder a­ fhankelijk van de wispelturige energiemarkt en leveranciersketen. De Limburgse waterstofeconomie, een Europese toonaangevende campus rond emissievrije mobiliteit te Lommel, het benutten van afval- en reststromen voor circulaire producten en Energyville als hotspot voor de energietransitie passen hierin. Tot slot zorgen we ook via de samenwerking met de Port of Antwerp voor betere verbinding met de buitenlandse markten zodat we de Limburgse exportmotor in een hogere versnelling kunnen laten draaien.”

6

Goei compagnie

Breng VKW-leden samen en je krijgt een cocktail van interessante en inspirerende ontmoetingen, gesprekken en uitwisselingen. Hier zetten we ze in de spotlights.

TOP 500: DE FINE FLEUR VAN DE LIMBURGSE ECONOMIE Op vrijdag 15 september presenteerde VKW ­Limburg de nieuwe Top 500 op het lancerings­event op Corda Campus. Zo’n 200 leden kwamen samen met ons de status opmeten van de Limburgse ­economie op basis van de voorgestelde bedrijfs­ resultaten van het afgelopen boekjaar. Nadien ­namen Chief ­Economist van ING Belgium, Peter Vanden Houte en Piet P ­ auwels van UHasselt ons mee in hun visie op macro-­economische trends, cijfers en toekomst­ideeën.

Coverstory

Spaas Kaarsen wint Ambiorixprijs

2023

Elk jaar reikt VKW Limburg de Ambiorix­ prijs uit aan een Top 500-onderneming. Dit jaar kende de jury unaniem de prijs toe aan Spaas Kaarsen uit Hamont-Achel. Het bedrijf startte in 1853 en wordt van­ daag geleid door Ben en Sarah Spaas, broer en zus van de vijfde generatie. Dit jaar blaast het bedrijf 170 kaarsjes uit. Of hoe een eeuwenoud product toch hot en trendy kan blijven.

9

H

et verhaal van Spaas Kaarsen begint bij betovergrootvader Hendrik Jan Spaas die in 1853 een wasblekerij startte. Hij verkocht de was aan kloosters en abdijen om religieuze kaarsen te maken. Vanaf het begin van de 20e eeuw begon het familiebedrijf zelf kaarsen te produceren. Elke generatie blies het bedrijf nieuw en meer leven in. In 2005 nam Ben Spaas de fakkel over van zijn vader Gerard. In 2014 maakte zus Sarah de overstap naar het ­familiebedrijf. Of ze voorbestemd waren om in de voetsporen van hun ouders te treden? BEN: “Eigenlijk niet, want we kregen alle vrijheid om daar zelf over te beslissen. Na mijn studies handels­ingenieur wilde ik eerst elders ervaring opdoen. In 2001 vroeg mijn vader me of ik productmanager wilde worden. In 2005, na diverse inloopfuncties, ben ik hem opgevolgd als CEO.” Sarah studeerde rechten en deed 16 jaar ervaring op in sales, customer services en logistiek bij de Zweedse multinational Essity voor ze als sales­ manager bij Spaas aan de slag ging. SARAH: “Ben en ik zijn twee handen op één buik. We bekijken de zaken elk door een andere bril – ik vooral vanuit de klant, Ben meer vanuit het grotere geheel – maar op die manier vullen we elkaar heel goed aan.”

Drive en ruimte Vader Spaas liet een prachtig bedrijf na. BEN: “Hij had de fabriek gemoderniseerd en de productie uitgebreid. De buitenlandse afzetmarkten groeiden sterk. Maar we hadden een duidelijk toekomstplan nodig. Onze focus werd massaproductie, automatisering, marketing en verdere internationalisering. En daar hebben we vol op ingezet.” SARAH: “Een grote verdienste van ons vader was ook dat hij fors in de aandelenboom gesnoeid had. De 15 familiale aandeelhouders die er in de jaren 90 nog waren, kocht hij één voor één uit. Met als voornaamste drijfveer de continuïteit van het bedrijf.” Dat gebeurde deels met externe financiering. Maar in 2010 was Spaas weer voor 100% een familiebedrijf. Vandaag zijn Sarah en Ben elk voor de helft aandeelhouder. BEN: “Dat gaf ons de drive en de ruimte om op onze eigen manier het bedrijf te versterken.”

Verbondenheid Ambitieuze procesvernieuwingen om lean en mean te ­produceren, een uitgesproken ‘customer intimicy’ strategie, een efficiënte supply chain, productinnovatie: allemaal ­factoren die de bloei en groei van Spaas Kaarsen beïnvloedden. Welke factor de overhand had? BEN: “De sterke waarden binnen de familie en het bedrijf spelen een grote rol in wie we vandaag zijn. Betrouwbaar, verbindend, ­betrokken en proactief zijn geen holle woorden die ergens aan de muur hangen. Ze zijn ons ethisch kompas in alles wat we doen en beslissen.” SARAH: “Onze bedrijfswaarden vloeien voort uit onze familiewaarden. We kiezen voor een langetermijnrelatie met klanten en leveranciers, gebaseerd op vertrouwen en wederzijds respect. We houden van een warme bedrijfscultuur waarin onze mensen zich gelukkig en verbonden voelen met het bedrijf.” Ook de verbondenheid met Hamont-Achel is groot. BEN: “Als je al 170 jaar een belangrijke werkgever bent in de streek, dan voel je je vanzelf betrokken bij de mensen die hier wonen en werken.” Die verbondenheid werkt in twee richtingen. “Onze medewerkers leggen mee hun ziel in het product dat ze maken.”

1,5 miljard kaarsen

Ben Spaas

10

Voor Spaas betekent groeien, wereldwijd opereren. Jaarlijks produceert het bedrijf 1,5 miljard kaarsen die naar meer dan 40 landen uitgevoerd worden. Daarmee behoort het tot de top 3 in Europa. BEN: “Met onze volautomatische fabriek in België liggen we centraal en dicht bij onze ­belangrijkste markten in West- en Noord-Europa.” Om nog flexibeler en competitiever te kunnen produceren, werd in 2007 een productievestiging in Polen opgericht. “Die biedt

meer mogelijkheden voor maatwerk en laat ons toe soepel in te spelen op veranderende behoeften van klanten.” ­Vandaag realiseren 350 medewerkers een omzet van 140 miljoen euro. 85% daarvan wordt gehaald uit export. Spaas zet sterk in op zowel private label productie, als op eigen merkontwikkeling. De ambitie is om het Spaas-merk op buitenlandse markten nog sterker te maken.

Feel good-factor SARAH: “Kwaliteit is ons fundament. Maar kwaliteit alleen is

niet genoeg om je te onderscheiden. Modieuze en trend­ gevoelige aspecten zijn steeds belangrijker geworden. We kijken met trendwatchers twee jaar vooruit naar markt­ tendensen en hoe we die kunnen vertalen naar onze ­producten op vlak van design, kleuren, geuren en vorm­ geving.” Ook het emotionele aspect speelt het bedrijf volop uit. SARAH: “Kaarsen brengen mensen bij elkaar, in goede en minder goede momenten. Ze brengen sfeer en gezelligheid, maar ook verbinding. In een wereld die steeds digitaler wordt, hunkeren mensen naar echt contact en kaarsen ­helpen daarbij. De momenten waarop we kaarsen branden, zijn ook steeds talrijker geworden. Kaarsen worden vandaag gezien als een essentieel onderdeel van een moment van ontspanning en zelfzorg. Tijdens de coronapandemie hebben we gemerkt hoe belangrijk die feel good-factor is.” Sarah Spaas

Alles op alles in turbulente tijden Door de coronacrisis, Brexit en de stijgende grondstofprijzen waren de voorbije vijf jaren niet van de gemakkelijkste. Toch slaagde Spaas erin de omzet te verdubbelen. SARAH: “Niet opgeven, blijven gaan: dat is wat veel familie­ bedrijven onderscheidt van andere ondernemingen. Op moeilijke momenten de rug rechten en weten dat elke ­hindernis je als persoon en bedrijf weer sterker maakt.” BEN: “Die uitdagingen pushen ons ook om kritisch naar onszelf te kijken en met die inzichten aan de slag te gaan als basis voor verdere verbeteringen. Een vorm van ondernemerschap die we ook bij onze medewerkers stimuleren”. De keuze voor een open feedbackcultuur wordt doorgetrokken tot in de top van het bedrijf. BEN: “In onze raad van bestuur zetelen meerdere externe bestuurders. Zij helpen ons om oog te hebben voor alle aspecten die ons toelaten waarde te creëren op lange termijn.” SARAH: “We hebben ook een familiecharter uitgewerkt en er is een familieforum waaraan onze kinderen, de zesde generatie, deelnemen. Zo blijven ze betrokken en kunnen ze later op een geïnformeerde manier de juiste keuzes maken over hun toekomst.”

De toekomst is duurzaam De toekomst van Spaas Kaarsen is er een van duurzame groei. BEN: “Om duurzaamheid en groei hand in hand te laten gaan, hebben we een roadmap opgesteld met initiatieven op korte, middellange en lange termijn. We kijken naar duurzamere grondstoffen en verpakkingen, en hoe we de ecologische voetafdruk van onze producten kunnen verlagen. Producten duurzaam, aantrekkelijk, betaalbaar

“ In een wereld die steeds ­digitaler wordt, hunkeren ­mensen naar verbinding en kaarsen helpen ons daarbij.”

11

Hét eindejaarsgeschenk om je collega’s en medewerkers te bedanken voor een straf jaar? Met de Visit Limburgcheque geef je hen de keuze uit meer dan 1000 logeeradressen en horecazaken in Limburg. Van een weekendje weg of een daguitstap tot een gezellig etentje. Ze bepalen zelf waaraan ze de cheque uitgeven. Het mooiste geschenk is een blijvende herinnering. Bovendien steun je onze Limburgse ondernemers en geniet je zelf ook van een fiscaal voordeel: • tot € 40 geen RSZ • 100% aftrekbaar • onbelast voor de werknemer Bestel de Visit Limburgcheque nu op visitlimburgcheque.be en scoor bij je team!

SPAAS K AARSEN NV — IN CIJFERS —

opgericht in

1853

én industrieel produceerbaar houden, is een uitdaging die nauw samenhangt met innovatie, wat we als een strategisch anker naar voor schuiven. We zoeken naar oplossingen om de schaarste aan grondstoffen het hoofd te bieden en om als merk relevant te blijven in de markt.” SARAH: “Ook de ‘war for talent’ houdt ons sterk bezig. In een oververhitte arbeids-

markt is het aan ons om te investeren in onze medewerkers zodat ze zich thuis voelen bij Spaas.” Uiteraard hoort daar af en toe een goed feestje bij. Zoals vorig jaar, toen de ganse ploeg in twee volle bussen naar Polen trok, met tussenstop in Berlijn. Een memorabel feestje werd het en daar waren genoeg redenen voor. BEN: “We vierden onze 170e verjaardag, de 15e verjaardag van de Poolse vestiging, het einde van corona én we hadden de ‘Family Business Award of Excellence’ gewonnen.” Daar komt nu de Ambiorix-prijs bovenop. SARAH: “We zijn vereerd, trots en heel blij. Een bekroning voor al onze medewerkers en het bewijs dat we samen tot veel in staat zijn.” —

SPAAS KAARSEN NV

verwachte omzet 2023

140

MILJOEN EURO

PRODUCE E RT

kaarsen onder eigen merknaam en als private label. MARK TLE IDE R

in België en behoort tot de top 3 van de Europese kaarsenmarkt. VE STIG ING E N

in België (Hamont-Achel) en Polen (Stargard). 5 E G E N E R ATIE

Ben en Sarah Spaas vormen de 5e generatie aan het roer bij Spaas.

actief in

40

LANDEN OVE RZ ICHT L AU RE ATE N AM B IORIXPRIJS

350

MEDEWERKERS

www.spaas.eu

1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006

Melotte Matrijzenbouw Imes Vasco Jansen Nitto Europe Group Claeys/Kinepolis Helvoet Pharma Groep Essers Groep Alro Groep Arcomet Concentra Groep Vandersanden Steenfabrieken JBC Incopack Groep Scana Noliko Groep Machiels Heraeus Electro-Nite

2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

AJK Actief Interim Carglass Cegeka Ebema Konings Warsco Units Melexis Globachem Punch Powertrain Tribù ACA IT-Solutions Bioracer Arte Nelissen Steenfabrieken APK Group Spaas Kaarsen

13

Goei compagnie

BRUISENDE JAARVERGADERING Een tot de nok gevuld CCHA genoot tijdens onze Jaarvergadering op 25 september van een wervelende avond. Topspreker Steven Van Belleghem, die de nieuwste inzichten uit zijn jongste boek in absolute avant­première voorstelde, onze voorzitterswissel en de uitreiking van de 34ste Ambiorixprijs aan Spaas Kaarsen waren, naast u, de blikvangers van de avond.

E V E N T PA R T N E R S VA N O N Z E J A A R V E R G A D E R I N G

S T R U C T U R E L E PA R T N E R S VA N V K W L I M B U R G

Tussen droom en daad

Denken in moonshots is mooi. Maar hoe geef je vleugels aan gedurfde ideeën? Ondernemers vertellen over hun dromen en ambities, en hoe ze die met vallen, opstaan en weer doorgaan, bereiken.

Tweede leven voor ­elektronica Onze snel evoluerende digitale wereld veroorzaakt een groeiende berg elektronisch afval, terwijl tal van grondstoffen uitgeput geraken. Het Beringse bedrijf Out of Use pakt dit probleem aan en geeft afgeschreven of afgedankt elektronisch materiaal een tweede leven.

M

ark Adriaenssens komt uit de recyclingwereld en zag bergen afgedankte elektronische apparaten waar nog een pak herbruikbaar materiaal tussen zat, maar waar niets mee gedaan werd. Dat kon beter, dacht hij en in 2009 richtte hij Out of Use op. “Voor veel bedrijven zijn afgeschreven of afgedankte ­computers en laptops niet meer dan afval, terwijl de technische levens­duur van die apparaten vaak nog niet ­verstreken is. En dus kunnen ze nog van nut zijn. Wij bieden bedrijven een one-stop-shop-oplossing om al hun ICT, elektrisch en elektronisch afval op een duurzame manier te her­ gebruiken of te recycleren.”

Van gsm tot volledige ­serverroom Hoe dat in zijn werk gaat? YANNICK ADRIAENSSENS , zoon van en COO: “Wij halen het materiaal op bij de klant en gaan na of het in aanmerking komt voor hergebruik. Niet-herbruikbare materialen demonteren en recycleren we. Uit 100% e-afval recupereren wij 89,96% secundaire grondstoffen. De materialen die herbruikbaar zijn, ­maken we klaar voor een tweede leven. Eerst vernietigen we de data. Daarna testen, herstellen en bereiden we de toestellen voor op hergebruik en zoeken we er een nieuwe bestemming voor.” MARK: “Klanten kunnen bij ons terecht voor alle soorten elektrische

16

en elektronische materialen, van ­laptops, monitors, gsm’s en toetsenborden tot en met de demontage van volledige serverrooms. Alles wat we doen, doen we volgens de hoogste normen, met de nodige garanties en certificaten. We monitoren en registreren alles wat binnen- en buitengaat. Elk onderdeel is traceerbaar. Zo hebben we niet alleen inzicht in de productstromen, maar kunnen we ook nagaan hoe we het beheer kunnen verbeteren.”

90.000 m2 bos YANNICK: “De levensduur van hun a­ fgedankte materialen verlengen, ­levert bedrijven een enorme CO 2-­ besparing op. Om de cirkel rond te maken, b ­ ieden we klanten de mogelijkheid om hun gerefurbished elektronica­m ateriaal opnieuw in te zetten in de eigen organisatie of te koop aan te bieden aan hun medewerkers tegen een sterk verminderde prijs. Zo ­ b esparen ze ook weer CO 2-uitstoot ten opzichte van een nieuw toestel. Klanten kunnen de ­o pbrengst ook schenken aan een goed doel. Wij w ­ erken samen met Natuurpunt en Natagora. Per pc of laptop planten we 2 m2 bos. Zo hebben we vandaag al 90.000 m2 bos in België geplant. Sommige klanten ­kiezen ervoor om hun gereviseerde apparatuur te ­doneren aan kwetsbare gezinnen of jongeren in armoede. Dat gebeurt via de vzw Circular Brussels.”

Ook het grote publiek krijgt de kans om A en A+-toestellen op de kop te tikken. Daarvoor kunnen ze terecht op de webshop www.backinuse.be.

Superdivers en inclusief Voor de demontage van onderdelen werkt het bedrijf samen met 13 sociale werkplaatsen. Out of Use zelf telt 30 medewerkers. Het gevoel een steen te verleggen in de rivier zindert als een rode draad doorheen de organisatie. MARK: “We zijn supertrots op ons team. Onze medewerkers komen uit alle hoeken van de wereld, van Syrië tot Kirgizië. In veel bedrijven komen ze nauwelijks aan de bak, maar allemaal hebben ze bakken potentieel, een neus voor techniek en gouden vingers.” Veel diversiteit en talen door elkaar, loopt dat nooit stroef? “Communicatie en elkaar verstaan is c­ ruciaal in elke job. Als starters ­on­voldoende Nederlands spreken, krijgen ze van ons een taal­ opleiding om hun persoonlijke groei te versnellen. Ondertussen behelpen ze zich met een app die onze werk­ instructies vertaalt naar hun moedertaal. En er is altijd wel een collega die in de bres springt.”

Urban mining De NATO, de Europese Commissie, Smals en de Nationale Bank van ­België, ze zijn allemaal klant bij Out of Use. Met zo’n referenties gaan een pak deuren open. YANNICK: “Uiteraard hebben we ook de tijdsgeest mee.

Jo Hendrikx van Straight Business Partners ondersteunt Out of Use om van duurzaamheid een succesvol businessmodel te maken. “Out of Use is een mooi voorbeeld van innovatie g ­ ekoppeld aan ­duurzame waardecreatie. Wij hielpen hen duidelijkheid te ­verschaffen over het businessmodel van de toekomst, de mogelijkheden van schaalvergroting en de interne organisatie die daarbij past. Dit laat het bedrijf toe op een veilige, g ­ econtroleerde manier te groeien zonder dat de kosten in overdrive gaan.”

Mark en Yannick Adriaenssens, Out of Use. “Elektronisch afval, batterijen van elektrische voertuigen en straks ook zonnepanelen krijgen bij ons een tweede leven.”

Door de klimaatverandering zijn we met zijn allen bewust geworden dat we verantwoord moeten omspringen met de planeet. De Europese Green Deal zorgt dat het niet alleen bij ­intenties blijft. Ook de geopolitieke situatie speelt een rol. In Europa hebben we amper primaire grondstoffen.

Ik wil morgen niet in een wereld ­ontwaken waarin we plots beseffen dat we op dat vlak veel te afhankelijk geworden zijn van Azië of Afrika. Grondstoffen recupereren en volop aan urban mining doen, is de toe­ komst. Dat is gewoon een kwestie van gezond verstand.” —

“ Recyclage dient pas te gebeuren als we elk product ten volle hebben benut, dat is onze visie.” 17

Compagnon de route

Onderzoek VKW Limburg en UNIZO Limburg:

Limburgse bedrijven opereren steeds ­internationaler Maar verre export, export van diensten en exportgerichte e-commerce bieden nog ruim groeipotentieel Het aantal Limburgse bedrijven dat ­internationaal actief is, stijgt verder. ­Vandaag zijn bijna 6 op 10 Limburgse ­bedrijven met activiteiten aanwezig in het buitenland. In 2019 noemde nog maar 5 op 10 zich internationaal actief. Bij hen die dat niet zijn, worden er wel minder plannen gesmeed: bij amper 7% en dan nog op langere termijn. Voor de komende jaren wordt het ­optimisme getemperd, toch verwacht nog nagenoeg de helft (49%) van de ­exporterende bedrijven een verdere groei van het exportaandeel in hun ­zakencijfer. Dat blijkt uit een b ­ evraging van UNIZO Limburg en VKW Limburg over interna­tionaal zakendoen bij ruim 300 Limburgse bedrijven. 44% van alle Limburgse bedrijven geeft aan te exporteren, goed voor gemiddeld iets meer dan 46% van hun omzet. Dat zijn niet altijd fysieke goederen of producten. 1 op 3 exporteert diensten. Het belang van de buurlanden als exportbestemming neemt nog verder toe. 3 op 5 doet het ook buiten de EU. Bye bye Brexit Het Verenigd Koninkrijk is sinds de Brexit de belangrijkste bestemming geworden (71%). Het Brexit-trauma lijkt daarmee enigszins afgeschud. Van de Russische ­afzetmarkt is geen spoor meer.

Noord-Amerika rukt op Gemiddeld maakt export buiten de EU iets meer dan 11% uit van de totale export, toch een duidelijke achteruitgang ten opzichte van de peiling in 2019. Door de moeilijkere

concurrentiepositie van onze export­ bedrijven, blijft hier dus nog veel ­export­potentieel onbenut. Azië blijft de ­belangrijkste verre exportbestemming, maar Noord-Amerika rukt op.

44 % EXPORT

VAN ALLE LIMBURGSE BEDRIJVEN IS ACTIEF IN

ZIJ HALEN

46%

VAN HUN OMZET UIT EXPORT

71%

EXPORTEERT NAAR HET VERENIGD KONINKRIJK

18

E-commerce hinkt achterop Ook exportgerichte e-commerce biedt nog veel progressiemarge: slechts 1 op 6 exportbedrijven zegt via internet rechtstreeks aan buitenlandse klanten te ­verkopen en de uitbouw ervan zit slechts bij 1 op 7 van de exportmanagers in het ­takenpakket. 3 op 5 exportbedrijven hebben zo’n exportmanager in dienst. Limburgse exporteurs blijven als distributiekanaal hoofdzakelijk zweren bij eigen verkopers.

Buurlanden domineren in import De buurlanden blijven ook de herkomst van import domineren, op de voet gevolgd door andere EU-landen, maar toch haalt meer dan 1 op 3 importeurs goederen of diensten bij leveranciers in China.

1 op 3 voert diensten uit Topkwaliteit blijft hét verkoopargument bij uitstek voor Limburgse producten in het buitenland, service staat met stip op de tweede plaats. Bijna de helft van de ­exporteurs van goederen koppelt ook ­diensten aan de producten die ze expor­ teren. Toch wordt dit blijkbaar niet altijd als dienstenexport aanzien, want slechts 10% van de Limburgse exporteurs geeft aan zowel goederen als diensten te ­exporteren. In totaal is iets meer dan 1 op 3 van exporteur van diensten.

1 OP 3

VAN DE LIMBURGSE BEDRIJVEN MET BUITENLANDSE LEVERANCIERS

IMPORTEERT

GOEDEREN OF DIENSTEN UIT CHINA

De voornaamste conclusies in een notendop Bijna 6 op 10 Limburgse bedrijven zijn internationaal actief. Amper 7% van de internationaal nog niet actieve bedrijven heeft daartoe plannen. 44% van de Limburgse bedrijven exporteert, goed voor gemiddeld 46% van hun omzet. Een derde van de exporteurs biedt (ook) diensten aan in het buitenland. 3 op 5 exporteert buiten EU, maar het aandeel in export valt terug tot gemiddeld 11%. Brexit-trauma lijkt enigszins afgeschud, de Russische afzetmarkt is gedecimeerd. Buurlanden als exportbestemming zitten in de lift, Noord-Amerika komt op. 1 op 3 importeert uit China. 3 van de 5 exporteurs hebben een exportmanager in dienst. Nagenoeg de helft van de onderzochte bedrijven verwacht ook de komende 3 jaar meer business uit export te halen.

19

Compagnon de route

2 op 3 Limburgse bedrijven botsen op hinderpalen om (meer) te exporteren Wat zijn de voornaamste hinderpalen om aan export te doen? Administratieve rompslomp, strenge regelgeving en gebrek aan mankracht zijn de grootste obstakels. Het gericht beperken van hinderpalen zorgt voor extra groeiboost. Vlaamse exportondersteuning blijft te onbekend. Ondernemers hekelen vooral gebrek aan inspanningen om afkalvende internationale competitiviteit te counteren.

Ruben Lemmens, gedelegeerd bestuurder VKW Limburg over het benutten van internationaliseringskansen: “Het is fijn om vast te stellen dat de internationale blik van onze Limburgse bedrijven steeds verder verruimt. Toch blijft er nog veel potentieel onbenut, zeker inzake export naar verre bestemmingen. Maar ook voor de excellente producten van onze dienstenbedrijven liggen er nog veel internationa­liseringskansen. Net als in het koppelen van servicemodellen aan meer klassieke g ­ oederenexport en exportgerichte e-commerce. Als we onze bedrijven willen blijven doen groeien en bloeien, moeten we hun internationale denkkader verder helpen ­verruimen en het bestaande a­ rsenaal aan export­ondersteuning vanuit de overheid zeker op die vlakken nog versterken. Dat neemt niet weg dat ook maximaal moet ingezet worden op het flexibeler kunnen inspelen van onze bedrijven op de interna­tionale vraag. Naast ­uiteraard het herstellen van de internationale concurrentiekracht, want we merken dat onze bedrijven het op dat vlak steeds moeilijker krijgen, o.m. door de kostenproblematiek.”

20

— OVERHEIDSSTEUN —

1 OP 3

BEDRIJVEN ZIJN ONTEVREDEN OVER DE OVERHEIDSINSPANNINGEN ROND INTERNATIONALISERING

Word één dag ‘Ondernemer voor de Klas’ en inspireer Wie kan jongeren beter warm maken voor een loopbaan als ondernemer of een carrière in een mooie stiel dan jij die er beroepsmatig elke dag gepassioneerd mee bezig bent? Word daarom één dag Ondernemer voor de Klas en inspireer de ondernemers/intrapreneurs/medewerkers van morgen. Geef op maat van jouw agenda met keuze tussen drie ­periodes ( 15 oktober tot 30 november – 15 februari tot 31 maart 2024 – 1 mei tot 31 mei) een gastles en inspireer onze jongeren.

42%

VAN ONZE BEDRIJVEN VINDT DE COMPETITIVITEIT VAN ONZE BEDRIJVEN TE LAAG

30%

VAN ONZE BEDRIJVEN VINDT DE STEUNMAATREGELEN TE ONBEKEND

Via een gastles in een school ga je in dialoog met beloftevol talent dat misschien in de toekomst weer je pad kruist en krijg je de kans om jongeren te inspireren met jouw uniek loopbaanverhaal. Als rolmodel motiveer jij de jongeren om een dergelijk carrièrepad te overwegen. Geef je hen een ­realistisch beeld van het werkveld en help je hen ­ondernemende vaardigheden ontwikkelen die noodzakelijk zijn wanneer ze doorstromen naar de arbeidsmarkt. Ondernemer voor de Klas is een project van Vlajo, met de steun van VKW Limburg – destijds oprichter van dit unieke project – en wordt georganiseerd in het hele secundaire en hogere onderwijs. MEER INFO EN INSCHRIJVEN

39%

www.vlajo-ovk.be

VAN DE EXPORTERENDE BEDRIJVEN MAAKTE AL GEBRUIK VAN ADVIES/BEGELEIDING DOOR FIT

21

Aanstormend talent of doorgewinterde ondernemer? In deze rubriek gaan twee boeiende ondernemende mensen met elkaar in gesprek over een actueel thema.

Tête-à-tête

Hoe een raad van advies je bedrijf klaarstoomt voor de toekomst Als familiebedrijf een raad van advies instellen. Waarom zou je dat doen? Hoe pak je zoiets aan? En waar hou je rekening mee? Die vragen stelden we aan twee CEO’s: Bernard Walravens van Walravens NV en Michiel Vandeweyer van HiGenius.

D

e geschiedenis van ­Walravens nv in Jette gaat terug tot 1908 met de oprichting van een eerste beenhouwerij. BERNARD WALRAVENS: “De continue focus op kwaliteit en liefde voor de stiel dragen we nog steeds hoog in het vaandel. Het echte groeiverhaal startte in de jaren ’70 toen mijn ­ouders het bedrijf over­namen. Vanaf dat moment richtten we ons op b2b-­ klanten, voornamelijk grootverbruikers zoals ziekenhuis-, school- en bedrijfskeukens.”

“ Een raad van advies is de plek waar we ­voorbij de waan van de dag kijken, naar dat wat er zou kunnen zijn.”

22

Ook HiGenius is actief in de b2b-­ wereld. MICHIEL VANDEWEYER: “We zijn gespecialiseerd in het reinigen van kantoren en industriële omgevingen. Mijn vader startte het bedrijf tien jaar geleden en in 2020 nam ik de operationele leiding over. Sinds kort ben ik ook meerderheidsaandeelhouder.”

Het grote plaatje zien Niet lang daarna besliste MICHIEL een raad van advies te installeren. “De dagelijkse bedrijfsvoering vergt veel tijd en aandacht. Een extern perspectief binnenbrengen, helpt om het grote plaatje te blijven zien, voorbij de waan van de dag. Onze externe adviseurs brengen ook ervaring en expertise binnen in domeinen die we zelf niet in huis hebben. We zijn nu bezig met een strategische oefening: waar zetten we als bedrijf op in? Welke uit­d agingen komen op ons af? Waar willen we over 10 jaar staan? … Door hun ervaring en knowhow helpen zij ons om de juiste strategische koers te varen.” BERNARD: “Voor ons ging het niet a­ lleen om bedrijfsgroei en -strategie, maar ook om familiedynamiek. Mijn zus, die ook in het bedrijf actief is, en ik hadden soms verschillende visies

op de toekomst van het bedrijf. Een raad van advies helpt om visies te stroomlijnen en zorgt voor een constructief platform om onderbouwde keuzes te maken. En dat op een heel transparante manier. Bovendien heb ik twee volwassen kinderen die niet in het familiebedrijf actief zijn, maar zich wel betrokken voelen. Zij maken deel uit van de raad van advies en blijven zo op de hoogte van het reilen en ­zeilen. Tegelijk brengen zij als jonge generatie nieuwe waardevolle inzichten binnen.”

Vinger in de pap Met een raad van advies krijg je er ook een klankbord en sparringpartner bij, vindt MICHIEL . “De feedback van de raad van advies dwingt me om k­ ritisch naar mezelf en het bedrijf te kijken. Natuurlijk is dat soms confronterend, maar daar haal ik verbeterpunten uit. Op andere momenten krijg je dan weer de bevestiging: oké, we zijn goed bezig.” BERNARD: “Dat alles wordt onderbouwd met dashboards en rapporteringen. Dat vraagt om voorbereiding en huiswerk, en in zekere zin een wijziging in manier van denken, maar het laat ook toe om z­ aken tijdig bespreekbaar te maken en snellere en betere beslissingen te nemen.”

Geef je, door outsiders een blik te gunnen in de interne keuken, ook de controle wat uit handen? MICHIEL: “Je moet bereid zijn om je te laten challengen. En alles staat of valt met vertrouwen. Van belang is dat je je omringt met de juiste profielen. Dat je competenties aantrekt die nodig zijn om het bedrijf naar een volgende fase te brengen en dat er een goede match is.”

De kruisbestuiving moet ­werken Daarvoor deden beide ondernemingen een beroep op het Expertisecentrum Familiebedrijven van VKW. Hoe ­verliep dat proces? BERNARD: “We hebben verschillende diepgaande ­gesprekken gevoerd om onze behoeften, verwachtingen en uitdagingen in kaart te brengen. Zo werd duidelijk welke ­expertise we best aan boord haalden om ons bedrijf te versterken en klaar te maken voor de toekomst. Die analyse leidde tot een selectie van een tiental geschikte kandidaten. Met elk van hen hadden we een gesprek en

daaruit hebben we drie mensen weerhouden waarmee er ook g ­ evoels­matig een klik was.” “We kregen ook advies over de optimale samenstelling en aanpak”, vult MICHIEL aan. “Een raad van advies vergt een ­e ngagement van alle partijen. Je wilt dat die kruis­ bestuiving werkt en liefst van langere duur is.”

Het zit ’m in de mix In de raden van advies van beide b edrijven vullen familieleden en ­ ­externe experts elkaar aan. Die mix zorgt voor dynamiek en evenwicht, vindt BERNARD . “Evenwicht tussen het behoud van familiewaarden en het binnenhalen van externe deskundigheid. De thema’s op de agenda gaan van strategische tot HR-kwesties. Het is trouwens geen must dat je externe adviseurs uit dezelfde sector als jouw bedrijf komen. Een gevestigde ondernemer die weet wat het is om voor uitdagingen te staan omdat hij of zij ze zelf meegemaakt heeft, daar zit de meerwaarde. Al is affiniteit met de business wel mooi meegenomen.”

Volgens MICHIEL is het een voordeel om met een onafhankelijke voorzitter te werken. “Die houdt op een neutrale manier de blik scherp en maakt ­g evoelige onderwerpen bespreekbaar.” “Bovendien worden dergelijke zaken dan ook niet meer tussendoor of op familiefeestjes besproken”, zegt BERNARD . “Dat lijkt een detail, maar het is superbelangrijk.” MICHIEL knikt. “Door de aanwezigheid van externen kijk je voorbij het persoonlijke. Leden van een raad van advies worden deel van jouw verhaal. Dat brengt een ­zekere rust.” —

Bernard Walravens (rechts), CEO bij Walravens NV, en Michiel Vandeweyer (links), CEO bij HiGenius. Beide familiebedrijven richtten een raad van advies op onder begeleiding van Koen Hendrix, directeur bij VKW en bezieler van het Expertisecentrum Familiebedrijven.

→ MEER INFO over begeleiding van familiebedrijven: Koen Hendrix

directeur VKW Limburg en Expertisecentrum Familiebedrijven koen.hendrikx@vkwlimburg.be 011 24 95 03

23

Compagnon de route

Complete make-over voor onze VKW Academy: vergaderen, netwerken en inspireren in stijl! Goed nieuws! De herinrichting van onze VKW Academy* is afgerond. Het b ­ estaande gebouw van ruim 600 m² kreeg een ­complete make-over en is nu u ­ itgerust met moderne vergaderzalen en ontmoetings­ ruimtes van diverse groottes – alle genoemd naar elementen uit het Limburgs volkslied. Zo hebben de zalen de namen Brons, Groen, Eikenhout, N ­ achtegaal, K ­ orenveld en Leeuwerik. Met centraal het gezellige VKW Café om te o ­ ntspannen en te ­netwerken voor, tussen of na de meetings of opleidingen door. Dit project realiseerden we met Limburgse architecten, aannemers en interieur­ afwerkers. Met een bijzondere dankjewel aan Dôme Deco (cosmopolitan interior ­collections), Arte (high end muurbekleding) en Anygreen (groenwanden). We zijn trots op het eindresultaat en ­kunnen niet wachten om onze gasten/­ leden er te verwelkomen.

* VKW Academy VKW kocht het bestaande gebouw van ruim 600m², direct aanpalend aan het VKW-hoofdgebouw, in 2019. Vrij snel daarna bewees het al zijn nut als ruime en veilige ‘Pop-Up’ tijdens de coronaperiode, waardoor meetings veilig en met voldoende afstand konden doorgaan en we onze rol als netwerker en verbinder ook in die moeilijke periode verder konden blijven spelen.

Deze ruimtes stellen we ook graag ter ­beschikking van bedrijven of organisaties die er in alle comfort en discretie kunnen vergaderen. —

MEER INFO

via info@vkwlimburg.be, 011 24 94 11 of via https://www.vkwlimburg.be/ boek-je-vergaderruimte/#boeken

24

Na corona vond al een eerste opfrissing plaats en werd het gebouw omgedoopt tot ‘VKW Academy’, maar recent rondden we een complete make-over en herinrichting af. De VKW Academy vormt naast een functionele vergaderaccommodatie waar diverse vergaderingen en opleidingen plaatsvinden, ook een gezellige en inspirerende ontmoetingsplek.

Goei compagnie

MEET & READ In 'Succes in 7 mislukkingen' geeft Peter Decuypere doordachte, onderbouwde antwoorden die voort­ vloeien uit zijn eigen successen en mislukkingen als ondernemer, eventexpert en mens.

© Frank Gielen

Grinta

Liesbeth Gerits directeur personeel en organisatieontwikkeling Bewel

Ondernemen doe je met grinta. Met lef, goesting en volle overgave. Naast hun professio­nele bezigheden houden ondernemers er vaak nog een andere passie op na. Eén die pure joie de vivre brengt. In deze rubriek maak je kennis met de mens achter de ondernemer.

Op karakter Een veeleisende baan, een druk gezin en halve marathons lopen. Toch krijgt Liesbeth Gerits, directeur personeel en organisatieontwikkeling bij Bewel, niet graag het etiket ‘powervrouw’ opgeplakt. Geen enkel etiket eigenlijk. Dat het deugd doet, eens niet in je hoofd bezig zijn, zegt Liesbeth Gerits. “Ik loop minstens vier keer per week. Ik zou mezelf niet fanatiek noemen, want ik forceer niets. Voor dag en dauw uit de veren om 10 km te gaan lopen, dat is pure vreugde. Genieten van het groen, de stilte en de buitenlucht, ik zou het niet meer kunnen missen.” Zo’n 16 jaar geleden kreeg Liesbeth de smaak te pakken. “Het was na de geboorte van mijn jongste dochter. Ik wilde graag iets aan mijn conditie doen en had nood aan een moment voor mezelf. Zo is het begonnen, die eerste loopafspraak met mezelf.” Het duurde even voor lopen ook echt genieten werd. “Pas na een tijdje heb je door hoe je tempo en ademhaling op elkaar afstemt. Vanaf dan is lopen niet alleen goed voor je lijf, maar ook voor je hoofd. Ik ga altijd opgewekt naar huis.”

Niet flauw doen, Gerits! Vorig jaar zette Liesbeth haar zinnen op een marathon. “Het was afzien maar ook een moment om nooit te vergeten. Die hamer op 32 km? Die hakt er mentaal en fysiek in. Maar ik moest en zou de finish halen. De supporters aan de zijlijn schreeuwden mij erdoor. Lies-beth! Lies-beth! De laatste twee kilometer is mijn man mee beginnen te lopen. Ik dacht bij mezelf: ‘al die mensen zijn speciaal voor mij gekomen, die hebben zich vrijgemaakt, nu niet flauw doen, Gerits!’ Ik ben blijven gaan en het is nog gelukt ook.” Erin geloven en ervoor gaan. Maar ook: toegeven dat je op je tandvlees zit. Tonen dat je kwetsbaar bent. Het even allemaal niet meer zien zitten wanneer je over je grenzen bent gegaan. Liesbeth is Liesbeth, ook op de werkvloer. “Waarom zou je niet mogen huilen na een heavy dag op het werk nadat je wekenlang tot het uiterste ben gegaan? Je zogenaamd zwakkere kanten laten zien als ambitieuze, hardwerkende leidinggevende, daar heerst nog altijd een taboe rond. Terwijl de realiteit altijd genuanceerder is dan wat aan de buitenkant zichtbaar is.”

Blijven gaan, no matter what

“ Lopen met Rammstein wanneer de natuur wakker wordt, dat is mijn ­moment.”

Na 22 jaar ervaring in de sociale sector werd Liesbeth in 2020 aangetrokken als directeur personeel en organisatieontwikkeling bij maatwerkbedrijf Bewel. Daar wachtte haar een pittige uitdaging: een Bewel uitbouwen dat nog dichter bij de klant staat, decentraal georganiseerd is, waar medewerkers inspraak krijgen, ­verantwoordelijkheid nemen en groeien. “Een groot veranderingstraject dat nog lopende is, maar waarin we ook al mooie stappen vooruitgezet hebben. Mensen zijn vaak tot veel meer in staat dan ze denken. Dat potentieel naar boven krijgen, daar word ik blij van.” Hoe ze dat voor elkaar krijgt? “Luisteren, vertrouwen, verbinden, empoweren. En blijven gaan, no matter what. Want als je iets écht wilt, dan lukt het ook. Waar ik sterk in geloof is dat je de mensen met wie je samenwerkt, graag moet zien. Ik ga dan ook vaak in gesprek met onze medewerkers op de werkvloer. Dat levert me de kracht om aan de directietafel bepaalde voorstellen te verdedigen.”

Zolang er maar tempo in zit Dit voorjaar liep Liesbeth een halve marathon. In oktober staat de volgende gepland. Met een strak trainingsschema en stevige 90’s beats in de oortjes stoomt Liesbeth zich klaar. “Al durft het ook wel eens Rammstein te zijn.” Op vakantie gaan de loopschoenen altijd mee. “Als het regent of hard waait, is het natuurlijk minder fijn. Maar een beetje ‘stoempen’ daar hou ik wel van. Had ik al gezegd dat lopen mij gelukkig maakt?” —

27

PUBLIREPORTAGE

Vergaderen in Limburg

Ordina kiest voor een inspirerende fietstocht

Jaarlijks trekt Ordina Belux, een toonaangevend IT-bedrijf, er met het team van business directors op uit. Dit jaar was Zander Colaers, Director Operations Ordina Belux, aan zet om de offsite te organiseren. Hij liet zijn team afzakken naar Limburg voor een hartelijke vergadering in het groen en een inspirerende fietstocht door de paars kleurende Mechelse Heide.

Zander: “Tijdens de jaarlijkse teambuilding van Ordina Belux komen de verschillende business directors samen voor een reflectiemoment over de gang van zaken en een activiteit om elkaar beter te leren kennen. Sinds de pandemie voelen we wel dat het een grotere uitdaging is om iedereen fysiek bij elkaar te brengen en is een teamdag misschien zelfs belangrijker dan voorheen. Limburg leent zich perfect voor zo’n ontmoeting: op het eerste gezicht lijkt het wat verder weg, maar het is voor iedereen vlot en filevrij bereikbaar én het biedt ontelbaar veel ontspanningsmogelijkheden in de natuur.

PUBLIREPORTAGE

‘

De Limburgse gastvrijheid en authenticiteit werken aanstekelijk tijdens een teambuildingsactiviteit.’ Zander Colaers

Natuurlijk is een geschikte vergaderlocatie ook van wezenlijk belang en zo belandden we in hartje Limburg bij hotel Stiemerheide. We zijn er warm ontvangen en alles was piekfijn in orde, zodat wij ons konden focussen én genieten. Mijn collega’s en ik waren het er allemaal over eens dat de Limburgse gastvrijheid en authenticiteit duidelijk voelbaar waren tijdens zowel de ontvangst als de bediening. Dat werkt natuurlijk aanstekelijk tijdens zo’n teambuildingsactiviteit.

PRAKTISCH Vergaderlocatie: Stiemerheide Activiteit: fietstocht met e-bikes door de Mechelse Heide Aantal personen: 20

Het hotel vormde voor ons ook de ideale uitvalsbasis om elkaar op een andere manier beter te leren kennen en de benen te strekken. We sprongen op de e-bikes die voor ons klaar stonden en vertrokken voor een fietstocht door de bossen richting de Mechelse Heide. Sommige collega’s maakten voor het eerst kennis met het Limburgse fietsroutenetwerk en ze waren stuk voor stuk verbaasd. De knooppunten nemen je via verkeersluwe en -vrije wegen mee naar de groenste en mooiste plekken in Limburg. Kortom, iedereen was enthousiast. Na de terugkomst is iedereen met een voldaan gevoel neergeploft op het terras: onze neuzen stonden weer pal in dezelfde richting na een productieve ochtend én we hadden een toffe namiddag met het team. Om de dag af te sluiten hebben we nog heerlijk genoten tijdens een uitgebreid diner, want laten we eerlijk zijn: het eten in Limburg is ook om duimen en vingers bij af te likken. Het is gastronomisch top. Ons zie je dus zeker terug in groenste provincie van Vlaanderen.”

Op zoek naar een geschikte vergaderlocatie in Limburg? Of op zoek naar inspiratie voor een leuke activiteit? Ontdek het aanbod op visitlimburg.be/zakelijk-toerisme

Goei compagnie

ACHTER DE SCHERMEN BIJ PUKKELPOP Op 14 augustus mochten we een blik achter de schermen werpen bij Pukkelpop en verkenden we alle hoekjes van het festival vóór de massale toeloop in het weekend. We kregen een rondleiding op de wei én backstage, en sloten af met een lekker frietje en drankje.

VKW Academy

Wil jij professioneel sterker in je schoenen staan? De opleidingen van VKW Academy bieden jou de competenties die je nodig hebt om het te maken in de wereld van morgen.

Hoe artificiële intelligentie je bedrijf versterkt Artificiële intelligentie kan meer dan een leuke tekst of pakkend beeld genereren. Je kan er ook tendensen mee ontdekken, klantrelaties verstevi­ gen, HR-processen verbeteren en je productiviteit boosten. Ook in kmo’s hoeft AI geen verre toekomstmuziek te blijven, stellen UCLL-onderzoekers Peter Vanbrabant en Michael Bauwens.

A

rtificiële intelligentie is hard op weg om ons dagelijks leven op en naast de werkvloer ­ingrijpend te veranderen. Wat kan ­g eneratieve AI voor jouw bedrijf ­betekenen? Experten generatieve AI Peter Vanbrabant en Michael ­Bauwens geven er dit najaar bij VKW Academy een boeiende opleiding over.

Eerst en vooral: wat is ­generatieve AI precies? PETER VANBRABANT: “Generatieve AI is een onderdeel van artificiële intelligentie. Het unieke is het generatieve vermogen. Generatieve AI maakt ­gebruik van een wiskundig model dat getraind is op grote hoeveelheden data. Ze is in staat om die data na te bootsen en zo nieuwe content te ­genereren. We kennen allemaal ChatGPT, dat gebaseerd is op tekstuele data en tekst genereert, maar er zijn ook m ­ odellen voor beeld, audio en video.”

32

routinematige taken, zoals facturen vergelijken en e-mails opstellen waardoor werknemers zich op andere ­zaken kunnen concentreren. Ze kan ook processen verbeteren en producten of diensten naar een hoger niveau tillen. In plaats van de standaard ­‘frequently asked questions’ op je website bijvoorbeeld, kan een chatbot relevante info uit je kennisbank halen en zo klantvragen sneller en to-thepoint beantwoorden. De mogelijk­ heden zijn quasi eindeloos. Als je het goed aanpakt, kan AI helpen om je te onderscheiden van de concurrentie en economische waarde genereren.”

Kan generatieve AI ook je ­functioneren als bedrijfsleider verbeteren? PETER VANBRABANT: “Absoluut. Ze kan

bijvoorbeeld voor jou beleidsdocumenten samenvatten, trends opsporen, fungeren als een klankbord voor brainstorming, je frisse perspectieven op je business aanreiken en zo de ­besluitvorming verbeteren.”

Hoe kan generatieve AI een ­bedrijf versterken?

MICHAEL BAUWENS: “Je moet generatieve

MICHAEL BAUWENS: “Ze kan de productiviteit en creativiteit van mede­ werkers verbeteren. Generatieve AI kan bijvoorbeeld helpen bij bepaalde

AI zien als een aanvulling op onze menselijke vaardigheden. Ze vergroot onze capaciteiten, ondersteunt en versterkt onze intelligentie.”

Dat grote techbedrijven er ­volop mee aan de slag gaan, is logisch. Maar is AI ook meer dan een ‘nice to have’ voor kmo’s? PETER VANBRABANT: “Bedrijven hebben soms last van koudwatervrees. Maar AI is here to stay. We kunnen er niet meer omheen en het zal overal geïntegreerd worden. Nagaan of en hoe het van meerwaarde kan zijn in je ­bedrijf, is dus zeker een goed idee. En dat is in de eerste plaats een kwestie van begrijpen wat AI is, wat ze kan en wat niet. Je moet ook nagaan wat je ermee wilt bereiken en je bewust zijn van de juridische en ethische ­uitdagingen.”

Met welke uitdagingen moet je zoal rekening houden? MICHAEL BAUWENS: “AI-modellen trainen

en gebruiken heeft een ecologische impact. Je moet ook rekening houden met auteursrechten, copyright en ­patenten en met de GDPR-­wetgeving. Bedrijven moeten zorgen voor ­h oogwaardige, schone en ethische data­sets en zich bewust zijn van privacy­risico’s.” PETER VANBRABANT: “AI-applicaties zijn afhankelijk van de invoer van data.

Peter Vanbrabant

Michael Bauwens

VKW ACADEMY De kwaliteit van de input bepaalt de kwaliteit van de output. AI succesvol implementeren vergt een ingrijpende verandering in de manier van denken en werken. Het is dan ook van groot belang dat je als bedrijf doordacht te werk gaat. Dat je je goed laat begeleiden en er een beleid rond opzet.”

Jullie zijn allebei onderzoekers aan de UCLL en geven trainingen aan bedrijven. Wat is jullie doel? PETER VANBRABANT: “We willen een

brug slaan tussen academische inzichten, technologie en het bedrijfsleven. We willen bedrijven informeren zodat ze weloverwogen beslissingen kunnen nemen over hoe ze nieuwe technologieën stap voor stap kunnen inzetten.”

“AI implementeren en er waarde uit halen, dat zijn twee verschillende dingen.”

— OPLEIDING —

Generatieve AI voor besluitvormers: strategie en impact In vijf sessies ontwikkel je een visie op de impact van AI en digitalisering op je bedrijf en krijg je praktische tips en tricks om met generatieve AI-tools een boost te geven aan je productiviteit. TR AIN E RS

Peter Vanbrabant en Michael Bauwens, onderzoekers aan de UCLL WAT

De opleiding spit vijf thema’s uit: Kennismaking met generatieve AI: wat is het? Wat kan het (niet)? Wat kan generatieve AI voor mijn bedrijf betekenen? Hoe maak ik gebruik van generatieve AI in mijn HR-beleid? Hoe zit het met intellectueel eigendom? Wat met het wetgevend kader? VOOR WIE

Bedrijfsleiders en managers die hun bedrijf futureproof willen maken met innovatieve technologieën. WAN N E E R

13 oktober 27 oktober

10 november 24 november

8 december

Telkens van 9u tot 12u WA AR

VKW Limburg PROG R AM MA , IN FO E N IN SCH RIJVE N

www.vkwlimburg.be/vkw­academy

33

Klare wijn

Heel wat factoren en ontwikkelingen beïnvloeden de groei en bloei van een bedrijf en zijn mensen. In deze rubriek halen we ze voor het voetlicht en deelt een specialist ter zake zijn of haar inzichten.

De energietransitie aanpakken: hoe begin je eraan? Van minder energie verbruiken tot inzetten op hernieuwbare energie. Je bedrijf verduurzamen kan op veel manieren. Hoe pak je de energietransitie nu het beste aan? Waar begin je? Waar moet je allemaal rekening mee ­houden? Herman Daniëls, zaakvoerder van Intellisol, geeft vijf tips.

1 Ken je energiefactuur

“Weten hoeveel energie je verbruikt en je energie-efficiëntie in kaart brengen, is de eerste stap. Daarna kan je gerichte beslissingen nemen: overschakelen op zonnepanelen, LED-verlichting, e­ nergiezuinige HVAC-technieken, isolatie… ­Kleine aanpassingen hebben soms al een groot effect.”

Herman Daniëls CEO Intellisol

“De energietransitie dringt zich op voor elk bedrijf. Dat ­betekent: geen kansen laten liggen.”

2 Verwarm en koel energiezuinig

“De nieuwste warmtepomptechnieken en airco’s verbruiken tot vier keer minder energie dan de traditionele systemen, terwijl ze toch hetzelfde koelte- of warmte­gevoel leveren. De energiewinst is dus groot. Wanneer en hoe je best overschakelt, is dan weer een ander paar mouwen en een vraag voor jouw energiespecialist.”

3 Wek zelf groene energie op

“Zelf groene energie opwekken is niet alleen goed voor het milieu, het is ook één van de beste ­manieren om te ontsnappen aan de fluctuerende energie­ prijzen. Ook de wetgeving blijft niet achter. Vanaf 30 juni 2025 is elk bedrijf met een elektriciteitsafname hoger dan 1000 MWh per jaar verplicht om zonne­ panelen te plaatsen. Tijdig eraan beginnen loont.”

4 Vergroen je wagenpark

“De fiscale voordelen voor niet-elektrische bedrijfswagens worden stap voor stap afgeschaft. Vergroening van je wagenpark is dus niet langer een optie, je kan er eenvoudigweg niet meer omheen. De combinatie van zelf geproduceerde zonne-energie en het overdag opladen van bedrijfswagens, zal de stap richting vergroening aangenaam faciliteren.”

5 Blijf bij de pinken

“Niets is zo onderhevig aan evolutie als de energiesector. Ook de technolo­gische ontwikkelingen staan niet stil. Wat is het potentieel van batterijen voor mijn ­bedrijf? Wat met waterstof? Welke energiemaatregelen mag ik niet uit het oog verliezen…? Het bos door de bomen zien, is niet eenvoudig. Een ­energie­specialist overziet het landschap en helpt je de juiste keuzes te maken.” —

34

VKW Academy

Opleidingsagenda Basiskennis procesmanagement voor niet-procesexperts START 14 NOVE MB E R 2023 | 2 SE SSIE S

In deze turbotraining maak je op een praktische manier kennis met processen en het optimaliseren ervan. DOCENT: Peter Himpe

Groeifinanciering en waardecreatie voor jouw onderneming START 14 NOVE MB E R 2023 | 3 SE SSIE S

Leer hoe je de groei van je bedrijf financiert en welke stakeholders je best betrekt. Ontdek welke parameters de waarde van jouw onderneming beïnvloeden en hoe je deze verbetert. DOCENT: Stijn Sneyders (Deloitte)

Strategische bijsturing in turbulente tijden DAGOPLE IDING: 7 DECE MB E R 2023

VKW Limburg en StreetwiZe bieden jou en je managementteam de gelegenheid om in 1 dag een update te maken van jullie strategie en (samen)werking. Jullie krijgen de kans om jullie te laten challengen door andere managementteams en dienen op jullie beurt als klankbord voor hen.

Onderhandelen tot de handdruk START 23 JAN UARI 2024 | 6 SE SSIE S

Elke dag staan we voor de uitdaging om anderen te overtuigen, op het werk, maar ook privé. Leer de belangrijkste onderhandelingstechnieken en ontdek jouw eigen sterktes en zwaktes in onderhandelen.

—

DOCENT: Eric Vanbiervliet (StreetwiZe)

Business analytics met MS Power BI

→ MEER INFO Simon Cox

START 19 DECE MB E R 2023 | 2 SE SSIE S

Dankzij deze hands-on opleiding verwerf je een stevige basiskennis van de verschillende Power BI-componenten om zo de meest interessante rapporten, analyses en visueel aantrekkelijke dashboards te maken. Je maakt betrouwbare beslissingen met analytics die tot op de minuut actueel zijn. DOCENT: Kelly Decroock

manager VKW Academy simon.cox@vkwlimburg.be 011 24 95 16 INSCHRIJVE N

www.vkwlimburg. be/vkw-academy

35

Meet & greet

Bart Hiemeleers, zaakvoerder Genker Plantencentrum

“ Doe je best, blijf met twee voeten op de grond en alles komt goed.” Voor de 4e keer uitgeroepen worden tot B ­ este Plantencentrum van het land: het o ­ verkwam zaakvoerder Bart Hiemeleers (56) van het Genker Plantencentrum. ­Natuurlijk is dat geen kwestie van toeval. Wel van 30 jaar groen geluk.

10 snelle vragen over leven en werk

Hoe word je een groene leider?

Houdt de klimaatverandering je bezig?

Ik ben geboren en getogen in Genk en van jongsaf heb ik een passie voor groen. Mijn vader had een grote moestuin en mijn grootvader onderhield de tuinen van mijn­ ingenieurs. Op mijn 12e trok ik naar de tuinbouwschool en vanaf toen wist ik dat ik de rest van mijn leven met planten wilde doorbrengen. Op mijn 26e, nu 30 jaar geleden, ben ik gestart met het Genker Plantencentrum.

Iedere dag. We zien de effecten voor onze ogen en passen ons aanbod continu aan: meer inheemse bomen, bij- en vlindervriendelijke planten, groen dat tegen grote droogte kan… We volgen het ritme van de natuur, investeren in ­ecologische oplossingen en legden een bos aan waar ook mensen uit de buurt van genieten.

Hoe laad je de batterijen op? Wat is het geheim van 30 jaar groen geluk? Vooral mijn medewerkers zitten daar voor veel tussen: echt gepassioneerde en getalenteerde mensen. Ik heb ook veel aan mijn vrouw Helena te danken. Omdat zij altijd voor de kinderen gezorgd heeft, kon ik me op de zaak focussen.

Buiten hard werken, wat mijn grootste hobby is, ben ik ook supporter van Racing Genk. Ik ben voorzitter van ‘Fiets­ plezier voor iedereen’, een vzw die zich inzet om elektrische rolstoelfietsen aan te kopen voor mensen met een beperking. En ik ben peter van Levensloop Genk. Allemaal zaken die me gelukkig maken.

Welke wijze raad kreeg je van je ouders mee?

Wat wil je nog beter kunnen?

Doe je best, blijf met twee voeten op de grond en alles komt goed.

Ik doe mijn best om dingen te veranderen die ik kan veranderen en zaken te aanvaarden die niet te veranderen zijn. Daar moet je dan het beste van maken. Ik bewonder mensen die dat goed kunnen.

Welk zaadje wil je in de wereld planten? Moeilijke vraag. Ik ben gewoon fier op onze drie kinderen, op wie ze zijn en wat ze doen. Sofie (34) en Pieter (27) leggen mee hun ziel in de zaak. Roel, onze oudste, verblijft zes dagen per week in een zorginstelling. Hij heeft een mentale beperking en een gave die wij vaak missen: ­genieten van kleine dingen en leven in het moment.

Wat is de belangrijkste ondernemersles die je geleerd hebt? Wil je tot de besten behoren, dan moet je altijd in alle richtingen kijken. Elke dag valt er wel iets te leren of te ontdekken.

Wat wil je nog bereiken? Ik wil nog een jaar of tien hard mee aan de kar trekken. Stap voor stap zullen mijn kinderen het roer overnemen. Ik geloof dat we een prachtig product hebben dat waarde toevoegt aan het leven van mensen. Groen maakt gelukkig.

Hoe meer groene zielen hoe beter? De natuur, we kunnen niet zonder. Daarom vind ik het ook zo tof als kinderen met hun klas langskomen en vol verwondering van de ene in de andere ontdekking vallen. Hun afstand tot de natuur is soms groot. —

Goei compagnie

WARME VIBES OP DE MIDZOMERNACHT Voor de leden van onze kerngroepen was onze Midzomernacht de perfecte afsluiter van het werkjaar. Fijne mensen in de juiste setting zorgden voor warme vibes.

DE GOEI COMPAGNIE-MAGIE VKW verbindt mensen en bedrijven. Eindbeslissers voelen zich thuis bij ons. Maar waarom is VKW nu precies de place to be? Waar maken we het verschil? In elk nummer getuigt een VKW-lid over de magie van een goei compagnie. Deze keer:

Bob Serneels CEO VAN C Y B ERSECU RIT Y B EDRIJ F S TEP CO

“Je gaat nadenken over thema’s waar je anders niet zo vaak mee bezig bent.” Waarom ben je lid geworden van VKW? "In 2016, toen ik bij Luminus werkte, zocht ik een netwerk en klankbord om ervaringen te delen over professionele uitdagingen, economische evoluties en work-life balance. Jaak Rutten, toenmalige CEO bij ­Luminus en actief VKW-lid, bracht me in contact met VKW.”

Hoe verliep de kennismaking? Was er meteen een klik? “Met de andere ondernemers in mijn werkgroep voelde ik al snel dat er compatibiliteit was, wat erg belangrijk is als je in vertrouwen wilt sparren. De positieve en realistische – geen opgeklopte of opgeblazen – sfeer sprak me ook meteen aan.”

Aan welke VKW-activiteiten neem je deel? “Maandelijks neem ik deel aan mijn werkgroep met diverse onder­nemers. Daarnaast ben ik aanwezig op grotere evenementen zoals de jaar­ vergadering. En minstens tweemaal per jaar pik ik een opleiding mee.”

Welke meerwaarde haal je uit je lidmaatschap? “Ik leer veel door naar collega-ondernemers te luisteren. Zowel ­concrete businessproblematieken als persoonlijke zaken komen aan bod. Er is een grote diversiteit aan leden, qua leeftijd, achtergrond en ervaring. Dat maakt dat je een brede waaier aan perspectieven en inzichten krijgt. Daardoor ga je ook nadenken over thema’s waar je anders niet zo vaak mee bezig bent. Hoewel ondernemers wel eens de behoefte hebben om te klagen, stimuleert VKW een positieve kijk op de toekomst. Het is een plek voor constructieve gesprekken en oplossingsgericht denken, in een open en vertrouwelijke sfeer.”

Welke goede ideeën stak je zoal op zak? “Door de interactie met andere ondernemers voelde ik me op zeker moment zelfverzekerd genoeg om een eigen bedrijf op te richten en te gaan ondernemen in Nederland. Als dienstverlener in cybersecurity en IT vind ik het ook nuttig om de ervaringen van bedrijfsleiders te horen op dat vlak. Dat helpt ons om te verbeteren. Er zijn ook al mooie win-wins ontstaan. Zo kwam ik dankzij een collega-ondernemer op de idee om fietsleasing aan te bieden aan mijn medewerkers. In Neder­land was dat nog helemaal niet zo ingeburgerd. Wij werden de eerste Nederlandse klant van dat bedrijf. Intussen hebben we al e­ nkele tevreden personeelsleden met een leasefiets en is dat Hasseltse ­bedrijf aan het groeien op de Nederlandse markt.”

Bob Serneels, CEO van Stepco. “Door de interactie met andere ondernemers voelde ik me zelfverzekerd genoeg om nieuwe stappen te zetten in mijn carrière.”

Wat vind je van VKW als belangenbehartiger van het ­bedrijfsleven? “Ze spelen op dat vlak een cruciale rol, maar dat is niet altijd even zichtbaar. Ik zou best nog wel wat beter op de hoogte willen zijn van de lopende dossiers en de behaalde resultaten.” —

39

Buiten de lijntjes

VKW Limburg stimuleert ondernemende mensen graag om grenzen te verleggen. In deze rubriek kijken we over het muurtje en knopen we een gesprek aan met schone en bevlogen mensen, eigenzinnige vernieuwers en voorlopers uit telkens een andere sector.

© Frank Gielen

Op zoek naar prachtige ­verwarring

‘Art is an adventure to an unknown world’, zei Rothko. Ondernemer en galeriehouder D ­ anny Weckx omarmt dat avontuur elke dag. Behalve een bedrijf runt hij ook vier kunstgaleries. Een gesprek over je nek uitsteken, kunst als investering en kleur geven aan het bestaan.

K

unst is al lang een grote passie van Danny. "Toen ik startte met de eerste galerie had ik al wat kunst verzameld. Op reis in Zuid-Afrika raakte ik gefascineerd door het werk van ­enkele eigentijdse kunstenaars. Zoveel talent, dat verdient een publiek vond ik. Zwarte kunstenaars zijn onderge­ waardeerd en door hun werk te tonen, kan ik hen ondersteunen. Vandaag toon ik een mix van Zuid-Afrikaans ­talent, internationale en lokale kunstenaars, bekend en onbekend talent.”

Intussen run je vier galeries. Zie je kunst als een onderneming? “Ik ben een ondernemer. Dat is de aard van het beestje. De galeriewerking zie ik niet als een onderneming, maar dat is het wel uiteraard. Ik heb ook een duidelijke strategie voor ogen: we willen een galerie zijn met een internationale blik en programmatie. Tegelijk zie ik mezelf vooral in een ­dienende rol: kunstenaars een platform geven en bezoekers een machtige ervaring. De juiste omgeving en omstandigheden creëren waarin mensen hun eigen verhaal kunnen vertellen, dat vind ik fijn.”

“ Ik kijk liever naar een Picasso dan naar de koers van een aandeel, jij?” Zit je dan niet beter in Brussel, Londen of Parijs? “De platgetreden paden volgen we niet, dat klopt. Ik ben zelf ook geen opgeleide galeriehouder of kunsthistoricus. So what? Dat weerhoudt me er niet van om meer artistiek leven in Limburg te krijgen. Hier is nog wat werk aan de winkel. Net daarom is het goed dat we hier zitten. ­Trouwens,

Limburg ís een fantastische plek: op een boogscheut van Düsseldorf, Aken, Maastricht, Brussel, Antwerpen. Onze bezoekers komen van overal en onze werken hangen ook overal, tot in Hongkong toe. Een galerie is zoals een goed restaurant: als je top bent, vinden mensen je wel. Ook in Zwartberg.”

Hoe wil je dat voor elkaar krijgen: meer artistiek leven in Limburg? “In de eerste plaats door mijn passie te delen met zoveel mogelijk mensen en door kunst te tonen in een inspirerende omgeving met museale mogelijkheden. Ik omring me met specialisten en sta open voor samenwerking met andere organisaties en mensen die met kunst in de brede zin bezig zijn. Die kruisbestuiving, ook tussen disciplines, helpt om er een boeiend speelveld van te maken.”

Brengt ons naadloos bij de vraag: wat is kunst? “Ha, de vraag van 1 miljoen! Ik kan alleen zeggen wat kunst voor mij betekent. Een goed kunstwerk is voor mij een spiegel. Een manier om anders naar jezelf en naar de ­werkelijkheid te kijken. Verrast te worden. Prachtige verwar­ring. Kunst is verbeelding en daar kunnen we niet genoeg van hebben.”

Toch is er een huizenhoge drempel, hoe komt dat? “Zeg kunst en het eerste wat mensen denken is: ik ken daar niks van en ik begrijp er niets van. Een hedendaags kunstwerk laat veel associaties toe. Je kan er op verschillende manieren naar kijken en door laten raken, en dat is helemaal oké. Er is niet zoiets als dé juiste interpretatie. Ik wil daarom ook niet degene zijn die zegt wat goede kunst is en welk werk je zeker wel of niet aan je muur moet hangen. Niets zo ondermijnend als niet kunnen afgaan op je eigen oordeel! Je koopt iets omdat je het graag ziet, omdat het je raakt. Punt. Mensen denken ook vaak: als er een hoog prijskaartje aan vasthangt, dan zal het wel goed zijn. Ook die zeepbel doorprik ik met plezier.”

Is kunst dan wel of niet een goede investering? “Ik kijk liever naar een Picasso dan naar de koers van een aandeel, jij?”

41

© Frank Gielen

Je hebt zelf een niet onaardige privé­ verzameling. Wat is jouw all time ­favourite werk? “Er één uit kiezen is moeilijk, maar Louise ­Bourgeois blijft me boeien. Naar buiten komen met iets wat diep uit jezelf komt, daar heb ik respect voor.”

Eigenlijk doe jij dat ook: je steekt je nek uit, laat iets los op de wereld waar je je ziel in legt. Ervaar je dat zelf ook zo? “Vroeger veel meer, toen ik nog een gevoelige muzikant met veel ambitie was. (lacht). Voor alle duidelijkheid: die gevoelige jongen ben ik nog

altijd. Vandaag is het eerder dat ik speels van geest wil blijven. Kunst helpt daarbij. En het is tof om anderen daarmee aan te steken. Ik vind het schrijnend dat ondernemers soms tienduizen­ den euro’s investeren in een nieuw logo op een betonnen paal terwijl kunst aan de muur hun bedrijf – letterlijk en figuurlijk – kleur geeft en medewerkers een goed gevoel. Het prikkelt de verwondering, brengt gesprekken op gang, het voegt iets v ­ olstrekt authentieks en unieks toe. Als ondernemer laten we ons graag leiden door efficiëntie en ratio. Maar waar het om gaat, denk ik, is het evenwicht te vinden tussen intuïtie en ratio. Dat is een kwestie van aandacht.” —

Wie is Danny Weckx? 56 jaar, ondernemer uit Genk met een hart voor kunst. Zijn bedrijf M&AD is actief in het creëren van innoverende promoties en loyaliteits­ programma’s op maat. Heeft 4 galeries: KUBE Gallery, Uitstalling Villa en Uitstalling Gallery in Genk en MAD Gallery in Poznan (Polen). Uitstalling startte in 2019 met een soloshow van Anton Smit. Eind 2022 kon je er de ­vermaarde fotograaf Zanele Muholi o ­ ntdekken. In The Villa ­bewonder je de privécollectie van Danny, met werken van o.a. Pablo Picasso, Louise ­Bourgeois, Man Ray … www.uitstalling.com

42

Vers van de pers

Een greep uit het reilen en zeilen in Limburgse bedrijven

Globachem verkozen tot Exporter of the year

Impuls communicatie zet toekomst kracht bij met interne overname

Limelight viert, verdubbelt en verhuist

FIT maakte de winnaars bekend van de ­allereerste Flanders International Business Awards: Globachem (Sint-Truiden) werd er verkozen tot ‘Exporter of the Year 2023’. Maar ook Indicocare (Beringen) (nominatie als Exporter of the year) en B4Plastics ­(International High Potential) zorgden er met hun nominatie voor dat het Limburgse bedrijfsleven er een goede (export)beurt maakte.

Na 43 jaar geeft oprichter Dirk Houben de fakkel van het Genkse communicatiebureau door aan Jurgen Buekers – die er al meer dan 15 jaar actief is en verantwoordelijk is voor de dagdagelijkse werking – en Luc Valvekens, de digitale strateeg.

Videoproductiebedrijf Limelight vierde hun vijfjarig jubileum en wisten in de afgelopen twee jaar hun omzet en personeelsbestand te verdubbelen. “Door deze snelle groei zijn wij verhuisd naar een nieuwe en ruimere locatie”, vertelt Gerrit Creemers, oprichter en zaakvoerder van Limelight.

Ovidias 45 jaar Ovidias, de chocolatier uit Hoeselt, blaast dit jaar 45 kaarsjes uit. Wat begon als een klein bedrijf in zoetwaren groeide ondertussen uit tot een industrieel productie­ bedrijf dat internationale klanten bedient.

Glowi en CaptainWork slaan de handen in elkaar

Socalim neemt EPA over

Glowi neemt CaptainWork over. Onder de noemer Glowi Jobs, met 11 interimkantoren actief over heel Vlaanderen, wordt er binnen Glowi al op maat van sollicitanten en ­bedrijven gezocht naar een match tussen talent en cliënt. CaptainWork komt daar nu met haar team gespecialiseerd in innovatieve employer branding en rekrutering bij.

De industriële elektricien EPA uit ­Oudsbergen, aangevuurd door Jacky ­Dreesen, vervoegt de groep Socalim van Nicolas Nulens (Houthalen-Helchteren). De samensmelting biedt meer mogelijk­ heden om zowel overheden als bedrijven te voorzien van integrale elektrische ­oplossingen.

GTS neemt transportbedrijf in ­Hamburg over

Nieuw directieteam voor Nelissen Steenfabrieken De drie CEO's – Burt Nelissen, Carlos ­Jorissen en Joeri Gevers – worden voortaan bijgestaan door drie Directors. Finance ­Director Betsy Lathouwers, Commercial ­Director Kim Vandebosch en HR Director Kathy De Bruyne, die onlangs het directieteam vervoegde.

Expliciet heeft Goesting Met GooseThing bouwen zaakvoerders Jan Martens en Maarten Princen van het Hasseltse marketing agency Expliciet een nieuwe ­investeringstak uit waarmee ze actief participeren in dienstverlenende bedrijven op zoek naar begeleiding in hun dagelijkse bedrijfsvoering. Het duo versterkt zich hierin met de expertise van Davy Collin (ex-Deloitte).

Group GTS, prominente speler in de ­transport- en logistieke sector uit ­Tessenderlo, nam onlangs Spedition Oste in Hamburg over. ‘Een onderdeel van de strategie voor consistente en duurzame groei’, zegt CEO Ben Geybels. Familie­ bedrijf Group GTW is nu al internationaal actief als logistieke partner binnen de ­havengordel van Antwepren, Rotterdam, Hambur en Gdynia. Met meer dan 300.000 m² aan logistieke activiteiten en een vloot van 700 vrachtwagens en 1300 opleggers en trailers is GTS een ­vooraanstaande speler.

43

PUBLIREPORTAGE

ICT AANPAK VOOR DE TOEKOMST

DE PERFECTE OPLOSSING VOOR ELKE SITUATIE BEKIJK UW ICT EENS ANDERS EN ONTDEK HET VERSCHIL! Voor TRIUS/OnIT zijn dit geen holle woorden. We nemen u mee naar een prospect die ons zijn vertrouwen schonk en voor wie wij een oplossing op maat mochten uitwerken. Onze prospect – met vier filialen actief in heel Vlaanderen – was in het kader van de bedrijfsgroei op zoek naar een nieuwe ICT-infrastructuur om efficiënter te kunnen werken in een ‘office of the future approach’. Bent u benieuwd naar de oplossing die we samen uitwerkten? WORKPLACE OF THE FUTURE

PRINTING OF THE FUTURE

Wij werkten twee standaarden uit voor mobile en office users. Om thuiswerk te faciliteren, werden onze oplossingen gebouwd rond mobiele toestellen, met name X360 tablets voor de mobile werkers en consulenten en nieuwe 860-series met docking en extra scherm voor de office werkers. Omwille van de snel evoluerende hardware verkozen wij een DAAS-aanpak (‘Device As A Service’), waarbij wij de toestellen aanbieden met een hoge restwaarde, zodat de maandelijkse prijs 20% lager uitkomt. De toestellen beschikken over microfoon en speakers, geoptimaliseerd voor mobiel werken.

Ondanks de digitalisatie is er nog steeds nood aan print- en copy-oplossingen. De printvolumes zijn echter moeilijk te voorspellen. Samen met onze klant kozen wij voor een ‘Pay As You Use’-oplossing, met een vaste maandelijkse prijs voor de hardware en machine, maar ook enkel een kostprijs voor toners die werkelijk verbruikt worden. Dit levert een besparing van 30% op ten opzichte van de huidige kost. Na een printanalyse bleek ook het aandeel van A3 beperkter dan initieel ingeschat. Met een optimale A3- & A4-oplossingsmix bespaarden we in totaal 45% op printkosten.

SECURITY OF THE FUTURE

Veiligheid – met onder meer antivirussoftware en spamfilters – is een essentieel aandachtspunt. Dankzij de beveiligingsopties van de M365 business premium bieden wij security aan met multifactorauthenticatie. Onze security gaat echter verder. 24/7 worden traffic- en logfiles gechecked. Zo kunnen we u proactief begeleiden. Aan de hand van de GDPR- en ISO-certificatie geven wij de threats weer in een overzichtelijk Guardian 360 dashboard, en bent u uitstekend voorbereid voor audits.

INFRASTRUCTURE OF THE FUTURE Wanneer een server aan vervanging toe is, rijst vaak de vraag of een server nog nodig is. Een analyse van de huidige omgeving en een omschakeling naar het cloudplatform van de gebruikte applicaties reduceerde het aantal on premise servers naar twee. Lees: een licentie- en hardwarebesparing van 40%!

SUPPORT OF THE FUTURE Dankzij het OnIT netwerk, dat een lokale aanwezigheid voorziet op maximaal 40 kilometer van elk bedrijf in Vlaanderen, bieden we een snelle support: remote waar het kan, on site waar het moet. Dankzij de Optimal support-formule bieden wij een vaste prijs per maand: zo vermijdt u onverwachte kosten en hebt u een vast aanspreekpunt, ook voor third party software!

WORKPLACE OF THE FUTURE

WIFI OF THE FUTURE In een moderne werkomgeving zijn wifi en remote work essentieel geworden. Toch merken we dat de kwaliteit ervan te weinig aandacht krijgt. Dankzij een remote audit op basis van een grondplan konden wij de wifi-dekking met 25% verhogen, en tegelijk het aantal access points reduceren met 15%. Een efficiëntere werking tegen een lager kost. Ideaal, niet?

PRINTING OF THE FUTURE SECURITY OF THE FUTURE INFRASTRUCTURE OF THE FUTURE SUPPORT OF THE FUTURE WIFI OF THE FUTURE

THE FUTURE IS HERE. Ontdek hem samen met TRIUS/OnIT!

Henry Fordlaan 18 � 3600 Genk � 089 32 22 80 info@trius.be � www.trius.be

Bij VKW Limburg doen we er alles aan om een gunstig ondernemersklimaat voor u te creëren. We, dat is een ploeg van meer dan 20 gedreven medewerkers. Wie zijn ze, wat doen ze en waarom? In deze rubriek stellen we ze één voor één aan u voor. Deze keer:

@yourservice

Stijn Lambrechts MANAGER EVENTS & JONG VKW

Wat houdt je functie in? Ik organiseer alle events bij VKW en leg me toe op communitybuilding voor de jongerenwerking: nieuwe leden werven, leden met elkaar in contact brengen, de communicatie verzorgen… Daarnaast sta ik in voor de social media en de invulling van Good Company.

Wat boeit je in je werk? De afwisseling en het verschil kunnen maken voor onze leden. Ik ben graag met veel dingen tegelijk bezig, ook dat zit hier wel snor.

Wat is de grootste uitdaging in je job? Onze leden blijven prikkelen en verrassen zodat ze graag en vaak een VKW-activiteit bijwonen, ondanks hun drukke agenda.

Wat geeft je voldoening? Emoties op een event: van een glimlach over verbazing tot een traantje hier en daar. Op dit moment bereid ik de jaarvergadering voor. Het afscheid van Marc wordt een kippenvelmoment, zeker weten!

Waar kijk je naar uit? Over enkele jaren vieren we met VKW onze 90e (!) verjaardag. Meer reden om een feestje te geven, heb ik niet nodig.

Wat is volgens jou de grootste troef van VKW? Achter de schermen verzet een klein team van experten bergen werk. Dat leidt tot een persoonlijke en ontzorgende aanpak.

Wie is Stijn privé? Ik ben 33 jaar en woon samen met mijn partner Goele en ons dochtertje van drie, Aline.

Hoe laad je de batterijen op? Tijd doorbrengen met mijn gezin staat met stip op één. Als gediplomeerde chef-kok – een uit de hand gelopen hobby – vind ik het fijn om iedereen die ik graag zie culinair te verrassen. Af en toe steek ik nog een handje toe op events van ex-collega’s. Met dranghekken in de modder slepen of ’s nachts een event in Paleis 12 afbouwen: ik kan het niet laten.

Waar droom je van? Ik leef in de hoop dat ik zeeën van tijd voor me heb om alle plannen en ideeën in mijn hoofd uit te voeren. Ik wil mijn dochter de wereld laten zien en haar alle kansen die op haar pad komen, laten ontdekken.

Wat is je favoriete plek in de wereld? Een leuk hotel in het zuiden, aan de zee. Een plek waar niks moet en alles mag. Daar kan ik langer dan twee minuten achteroverleunen.

Waarvoor sta je ’s nachts met plezier op? Een overblijfsel uit mijn vorig leven: de McDrive!

Wat staat er in je playlist? Ik luister naar alles graag. Ik kan perfect op vrijdag een popconcert meepikken, op zaterdag naar Graspop gaan en op zondag Klassiek in het Park bijwonen. En op maandag is de Versuz open zeker? —

45

Agenda

Businesscocktail 2023 met Rika Coppens Woensdag 18 oktober 2023 Rika Coppens, ‘Manager van het Jaar 2022’, is CEO bij House of HR dat de laatste jaren een indrukwekkend parcours aflegde. Creativiteit, ondernemerszin, out-of-the-box denken, gevoel voor humor én een steengoede people manager: zo wordt Rika getypeerd.

Meet & Read: Why innovation fails: de 7 sleutels tot success Dinsdag 7 november 2023 Joachim De Vos, professor scenarioplanning UGent, directeur Living Tomorrow en Tomorrowlab, spreekt over de toekomst, hoe die zich zou kunnen ontvouwen en hoe jij jouw organisatie op deze verandering kunt voorbereiden.

Jong VKW Incrowd, Lunch, Listen & Talk Maandag 13 november 2023 Kwalitatieve ervaringsuitwisseling met Limburgse topondernemers in een leuke setting.

Bedrijfsbezoek Brouwerij Martens Donderdag 7 december 2023 Het grootste en oudste familiebedrijf van Limburg vierde zopas haar 265ste verjaardag en zet voor VKW haar deuren open voor een inspirerende rondleiding.

Limburg Happening 2024 Vrijdag 26 januari 2024 Vier met VKW het nieuwe jaar tijdens hét netwerkevent van ondernemend Limburg. Een ontmoeting in stijl in een ongedwongen en vriendschappelijke sfeer. —

47

Ruben Rechtuit

Ode aan de maakindustrie De evolutie van de kennis- en diensteneconomie in onze provincie is ronduit indrukwekkend. Een belangrijke en concrete meerwaarde. Maar laat ons alstublieft de maakindustrie niet vergeten! Er was een tijd – nauwelijks 20 jaar geleden – dat Limburg aan de kop van het peloton stond als meest geïndustrialiseerde provincie met een aandeel van maar liefst 30% wat de maakindustrie betreft. De situatie vandaag: Limburg is de op één na minst geïndustrialiseerde provincie en het aandeel van de maakindustrie tuimelde tot ruim onder de internationaal gehanteerde kritische drempel van 20%. Het belang van de maakindustrie kan niet overschat worden. De impact op de welvaart en ontwikkeling van een regio loopt er parallel mee. De relatie met de kennis- en diensteneconomie is zoals de verhouding tussen economie en ecologie. Beide moeten hand in hand gaan en versterken elkaar structureel. ‘Ja’ dus voor de schitterende boost van onze diensten- en kenniseconomie. Maar meer dan ooit ook een ‘ja’ voor een sterke en verankerende maakindustrie. Ze versterken elkaar, de regio en de welvaart van zijn inwoners. Oplossingsgericht, met geloof in mensen en innovatie, zoals voorzitter Marc Warson ons voorhield op onze jaarvergadering. Met die ingrediënten kan een sterk industrieel beleid in Vlaanderen gebouwd en gekruid worden. We weten hoe het moet. We hoeven echt niet te wachten op verkiezingen of memoranda. —

Ruben Lemmens GEDEL EGEERD BESTUURDER VKW L IMBURG

48

PUBLIREPORTAGE

VDAB & Colas Belgium bouwen samen aan een groter plan “Dankzij de opleidingen van VDAB krijgen we de juiste mensen op de juiste plaats.” Colas Belgium, wereldleider in de bouw en het onderhoud van vervoersinfrastructuren, maakt al jarenlang gebruik van de VDAB-opleidingen voor het opleiden van z’n werknemers en het invullen van vacatures. Opleiden is voor hen dé nieuwe vorm van rekruteren. We gingen in gesprek met Kristof Hermans en Frank Pelgrims van Colas Belgium. Waarom maken jullie gebruik van de VDAB-opleidingen?

Kristof: “In de winterperiode, wanneer het regent en sneeuwt, kunnen onze mensen niet de werf op. We maken gebruik van die periode om onze mensen te trainen en verder op te leiden.” Frank: “We werken met een jaarlijks opleidingsprogramma voor onze werknemers. We geloven heel erg in opleiden. Om de kennis en vaardigheden van onze mensen steeds naar een hoger niveau te tillen, is dat noodzakelijk.”

combinatie met ons groot netwerk van partners en bedrijven is daarin een enorme meerwaarde.” Kristof: “En de voorselectie die VDAB doet is echt van heel hoog niveau. Ze weten heel goed de juiste kandidaten in de juiste opleidingen te zetten. Ook dat is voor ons een ontzettende winst.”

Op welk vlak steken de opleidingen van VDAB er bovenuit?

Kristof: “De instructeurs van VDAB komen zelf uit de praktijk. Ze kennen de stiel door en door en spreken dezelfde taal als onze werknemers. Ze weten hoe ze hun kennis moeten overbrengen en hebben ontzettend veel geduld met de groep die voor hen staat. Dat is voor mij sowieso één van de grootste sterktes.” Frank: “De opleidingen van VDAB zijn bovendien ook altijd up to date. Zowel inhoudelijk als op vlak van materiaal. De nieuwste machines zijn voorhanden en alles voldoet aan de nieuwste regelgeving. Doordat onze werknemers hun opleiding daar krijgen, ontvangen ze automatisch een certificaat dat voldoet aan alle vereisten. Een win-win. Tine: “Wij kunnen bovendien heel snel schakelen met onze opleidingen. We passen de inhoud aan op maat van het bedrijf. Alles is bespreekbaar.” Hoe helpt opleiden jullie bij het invullen van jullie vacatures?

Frank: “We vinden de juiste mensen niet meer op de markt. We kijken daarom voornamelijk naar motivatie en gedrag bij sollicitanten. Zit dat goed, dan zorgen we er samen met VDAB voor dat ze de juiste vaardigheden aanleren. Dat is volledig in lijn met onze slagzin “we open the way”. Werknemers goed opleiden opent de weg naar een nieuwe loopbaan.” Tine: “Kant-en-klare profielen vind je inderdaad nog amper. De witte raaf is gaan vliegen (lacht). Voor bedrijven zoals Groep Colas, die geloven in opleiden, kunnen we makkelijker oplossingen vinden om het grote personeelstekort in de bouwsector op te vangen. Onze arbeidsmarktexpertise, in

Van links naar rechts: Kristof Hermans, diensthoofd topografie bij Colas Belgium Tine Meuwissen, account manager bouw en hout VDAB Frank Pelgrims, senior HR Business Partner bij Colas Belgium

Samen sterk voor werk