Hải Đăng, Vũ Mưa, Anh Thư, Thảo Linh, Lê Cung, Phạm Duy Tương, Phan Thanh Cường, Nguyễn Anh, Lê Hoàng Vũ, Mai Xuân Trường
KỸ THUẬT VI TÍNH
Phạm Dương
TÒA SOẠN
Lầu 2, Nhà B, 116 Nguyễn Đình Chiểu, P. Tân Định, TP Hồ Chí Minh
Điện thoại: 028.62777616
Email: toasoan.contom@gmail.com
Văn phòng tại Hà Nội: Tầng 1, nhà A8, số 10 Nguyễn Công Hoan, P. Giảng Võ, Hà Nội Điện thoại: 0243.7713699
LIÊN HỆ QUẢNG CÁO
TẠP CHÍ THỦY SẢN VIỆT NAM
Điện thoại: 0243.7713699
DĐ: 083.661.5993
Email: quangcao@thuysanvietnam.com.vn
ĐẶT MUA TẠP CHÍ
Điện thoại: 0243.771.1756
Email: vuna@thuysanvietnam.com.vn
TÀI KHOẢN NGÂN HÀNG
Tên tài khoản: TẠP CHÍ THỦY SẢN VIỆT NAM
Số: 3106566688
Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh
Ấn phẩm LHNB
Thưa Quý vị bạn đọc!
Ngành tôm hiện đang chuyển dịch theo hướng nâng cao tiêu chuẩn và tối ưu hiệu quả trên toàn hệ thống. Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở mở rộng quy mô mà còn phải chú trọng hơn đến chất lượng và giá trị gia tăng. Các mắt xích trong chuỗi sản xuất vì thế đang có sự điều chỉnh mạnh mẽ, từ đầu vào đến chế biến, nhằm thích ứng với bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh. Một trong những điểm then chốt được quan tâm hiện nay là chất lượng con giống - yếu tố khởi đầu nhưng có tác động xuyên suốt đến toàn bộ quá trình nuôi. Thực tế sản xuất cho thấy, giống kém chất lượng kéo theo nhiều hệ lụy như tỷ lệ sống thấp, dịch bệnh gia tăng và chi phí đội lên đáng kể. Vì vậy, việc siết chặt quản lý, nâng cao năng lực sản xuất giống và ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật đang được xem là hướng đi quan trọng, góp phần ổn định đầu vào và giảm thiểu rủi ro cho người nuôi. Bên cạnh hoạt động chế biến truyền thống, việc tận dụng phụ phẩm cũng đang trở thành hướng đi đầy tiềm năng đối với nhiều doanh nghiệp. Thay vì xem vỏ, đầu tôm và các phần còn lại là phế phẩm, một số đơn vị đã đẩy mạnh ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, chuyển hóa nguồn nguyên liệu này thành các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên mà còn mở rộng dư địa tăng trưởng, đồng thời giảm thiểu tác động đến môi trường. Đây là những nội dung chính được đề cập trong Đặc san Con Tôm phát hành số tháng 6/2026. Bên cạnh đó, ấn phẩm tiếp tục mang đến các chuyên trang, chuyên mục về tình hình nuôi tôm tại Việt Nam và thế giới, diễn biến thị trường, kỹ thuật nuôi cùng nhiều thông tin hữu ích khác. Mời các bạn đón đọc!
Trân trọng! BAN BIÊN TẬP
Tòa soạn luôn hoan nghênh sự đóng góp và các bài viết đặc sắc về ngành tôm từ các CTV, bạn đọc gần xa. Thư và bài vở xin gửi về: Tạp chí Thủy sản Việt Nam - Tầng 1, nhà A8, số 10
Nguyễn Công Hoan, P. Giảng Võ, Hà Nội
Điện thoại: 0243.7713699
Email: toasoan.contom@gmail.com Hoặc liên hệ trực tiếp theo số điện thoại: 0374 099 498 (Ms. Kim Tiến)
T18-19: Tôm Việt Nam trước bài toán khó tại thị trường Mỹ
Thị trường xuất khẩu
T24-25: Gỡ khó cho xuất khẩu tôm hùm bông và câu chuyện đa
dạng thị trường
Nhìn ra thế giới
T30: Trung Quốc dẫn dắt thị trường bột cá, dầu cá
T31: Nhật Bản phát triển công nghệ tăng tỷ lệ sống của con giống
Thức ăn - Dinh dưỡng
T36-37: Giám sát tôm ăn bằng âm thanh
Khoa học - Kỹ thuật
T38: Kiểm soát độ kiềm trong ao tôm mùa mưa
T39: Dấu hiệu nhận biết tôm khỏe
T40: Xử lý kim loại nặng trong ao nuôi
T41: Công nghệ ổn định ôxy trong hệ thống RAS
Thông tin doanh nghiệp
T44-45: Cùng sú CP thắng EHP: Chinh phục tôm kích cỡ lớn
T46-47: Nanobubbles: Giải pháp tối ưu giúp trại tôm giảm chi phí
đến 70%, tăng tỷ lệ sống lên hơn 90%
Mô hình điển hình
T50: Vĩnh Long: Bền vững từ nuôi tôm sinh thái
T51: Giám sát tôm nuôi bằng công nghệ thông minh
Đồng hành cùng nhà nông
T52-53: Tăng
QUẢNG NINH
Nuôi tôm thâm canh cho lợi nhuận cao
Đó là mô hình của gia đình anh Lý Văn Thành, thôn Hà Thụ, xã Hải Lạng. Gắn bó với nghề nuôi tôm từ năm 2005, trước đây gia đình anh nuôi quảng canh trên diện tích khoảng 10 ha. Tuy nhiên, phương thức này phụ thuộc nhiều vào thời tiết và môi trường tự nhiên, năng suất thấp, sản lượng không ổn định, thu nhập bình quân chỉ khoảng 200 triệu đồng mỗi năm. Từ năm 2016, gia đình anh chuyển sang nuôi tôm thâm canh 2 giai đoạn, đầu tư hệ thống ao nuôi hiện đại, ao xử lý nước, máy tạo ôxy và các thiết bị quản lý môi trường. Đến nay, trên diện tích hơn 4 ha, gia đình phát triển 14 ao nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh. Nhờ kiểm soát tốt môi trường nuôi, giảm rủi ro dịch bệnh và chủ động thời vụ, năng suất và hiệu quả kinh tế được nâng lên rõ rệt. Hiện thu nhập bình quân từ nuôi tôm đạt khoảng 2 tỷ đồng/năm. Riêng vụ nuôi đầu năm 2026, khi giá tôm thương phẩm dao động từ 240.000 - 260.000 đồng/kg, gia đình đạt doanh thu khoảng 3,5 tỷ đồng.
DIỆU CHÂU
NGHỆ AN Dịch bệnh trên tôm vẫn diễn biến phức tạp
Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y Nghệ An, trong 5 tháng đầu năm 2026, dịch bệnh trên tôm đã xuất hiện tại 87 ao trên địa bàn tỉnh với tổng diện tích bị ảnh hưởng 28,82 ha, tập trung chủ yếu tại các vùng nuôi trọng điểm ven biển. Các loại bệnh ghi nhận chủ yếu là bệnh đốm trắng và một số bệnh phát sinh do điều kiện môi trường bất lợi, làm suy giảm sức đề kháng của tôm. Ngành chuyên môn nhận định, thời tiết diễn biến thất thường, nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa dông đã làm các yếu tố môi trường trong ao nuôi biến động mạnh, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát sinh và lây lan. Trước tình hình trên, cơ quan chuyên môn khuyến cáo người dân cần thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu môi trường ao, tăng cường xử lý nguồn nước, bổ sung chế phẩm sinh học và thực hiện nghiêm quy trình kỹ thuật trong suốt vụ nuôi. Đồng thời, chủ động giám sát sức khỏe tôm, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để kịp thời xử lý, hạn chế thiệt hại do dịch bệnh gây ra.
THÁI THUẬN
NINH BÌNH
Thu tiền tỷ nhờ mô hình nuôi tôm hiệu quả
Ông Nguyễn Văn Ba, xã Giao Ninh, là một trong những hộ nuôi tôm tiêu biểu của địa phương nhờ mạnh dạn đầu tư và áp dụng
công nghệ cao vào sản xuất. Từ phương thức nuôi truyền thống
phụ thuộc thời tiết, gia đình ông đã đầu tư khu nuôi bài bản. Theo
đó, khoảng 80% diện tích được sử dụng để nuôi tôm, với hệ thống ao có bờ xây bê tông kiên cố, đáy lót bạt. Phần diện tích còn lại được bố trí làm ao xử lý nước đầu vào và đầu ra, bảo đảm nguồn nước phục vụ nuôi tôm luôn đạt yêu cầu kỹ thuật và quy định về môi trường. Mùa hè ông sử dụng lưới đen giảm nắng, mùa đông phủ nilon giữ ấm cho tôm, giúp ổn định môi trường nuôi quanh năm. Nhờ áp dụng kỹ thuật đồng bộ, mô hình đạt năng suất 40 - 50 tấn/ ha, cao gấp 3 lần cách nuôi truyền thống. Mỗi năm, gia đình ông cung ứng 100 - 150 tấn tôm thương phẩm ra thị trường, mang lại doanh thu hàng tỷ đồng và tạo việc làm ổn định cho khoảng 10 lao động địa phương.
THANH HIẾU
HÀ TĨNH
Tăng cường quản lý ao nuôi mùa nắng nóng
Vừa qua, Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường Hà Tĩnh đã phối hợp với Chi cục Thủy sản cùng các địa phương tiến hành kiểm tra môi trường, lấy mẫu nước tại các vùng nuôi tôm để đánh giá chất lượng nguồn nước. Kết quả cho thấy, các chỉ tiêu môi trường cơ bản đề nằm trong giới hạn cho phép khi đối chiếu với tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng nước nuôi thâm canh tôm sú, tôm thẻ chân trắng và quy chuẩn chất lượng nước mặt hiện hành. Tuy nhiên, trước tình hình nắng nóng kéo dài, cơ quan chuyên môn khuyến cáo người nuôi cần đặc biệt chú trọng xử lý nguồn nước đầu vào và tăng cường quản lý ao nuôi. Thường xuyên theo dõi các yếu tố môi trường trong ao, duy trì mực nước ao trên 1,5 m; sử dụng lưới che hoặc các biện pháp phù hợp để giảm tác động của ánh nắng trực tiếp xuống ao. Đồng thời, tăng cường vận hành quạt nước, hệ thống sục khí khi trời lặng gió; định kỳ bổ sung chế phẩm sinh học để xử lý đáy ao, ổn định môi trường nước.
LÊ LOAN
THANH HÓA
VietGAP mở hướng làm giàu cho người dân
Sau nhiều năm gắn bó với nuôi trồng thủy sản, năm 2021, ông Đinh Văn Hoàng (thôn 12, xã Tân Tiến) đã chuyển từ nuôi tôm quảng canh, bán thâm canh sang mô hình thâm canh theo tiêu chuẩn VietGAP. Trên diện tích 2 ha, gia đình ông đầu tư xây dựng nhà màng, nhà lưới và áp dụng quy trình nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ cao theo hình thức 3 giai đoạn. Nhờ đó, hiệu quả sản xuất được nâng lên rõ rệt, tỷ lệ sống của tôm đạt bình quân khoảng 80%, cao hơn so với mức 65 - 70% của phương thức nuôi truyền thống. Mô hình cũng giúp rút ngắn thời gian quay vòng, cho phép nuôi từ 4 - 6 vụ/năm, nâng cao năng suất và ổn định sản xuất. Việc tuân thủ nghiêm quy trình VietGAP giúp sản phẩm đảm bảo chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm và đáp ứng yêu cầu thị trường. Theo ông Hoàng, nhờ áp dụng mô hình nuôi tôm công nghệ cao, lợi nhuận hằng năm của gia đình đạt khoảng 1,3 tỷ đồng, khẳng định hướng đi hiệu quả trong phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững. DUY MẠNH
GIA LAI
Vượt khó tái sản xuất sau mưa bão
Sau các đợt mưa bão cuối năm 2025, nhờ sự hỗ trợ của chính quyền, ngành chức năng và các tổ chức tín dụng, nhiều hộ nuôi tôm trên địa bàn tỉnh đã khắc phục khó khăn để tái sản xuất và bắt đầu có thu hoạch. Theo ông Võ Công Minh (thôn Đức Phổ 1, xã Đề Gi), rút kinh nghiệm từ thiệt hại do mưa bão ở vụ cuối năm trước, gia đình ông thận trọng xuống giống trên diện tích 1.000 m2. Sau hơn 2 tháng, tôm đạt khoảng 80 con/kg, sản lượng hơn 1,5 tấn. Với giá bán khoảng 120.000 đồng/kg, gia đình ông vẫn có lãi. Còn ông Dương Thành Tấn (thôn 1, xã An Lương) cho biết, trong gần 4.000 m2 ao nuôi bị hư hỏng do bão, gia đình ông mới khôi phục được 3.000 m2 để nuôi tôm thẻ chân trắng. Vụ vừa qua, ông thu được khoảng 4 tấn tôm, doanh thu hơn 800 triệu đồng. “Do giá đầu vào tăng cao nên lợi nhuận chỉ còn khoảng 240 triệu đồng. Thế nhưng, khoản thu này cũng đủ giúp gia đình bù lại thiệt hại sau bão và có vốn tái đầu tư”, ông Tấn chia sẻ.
NAM CƯỜNG
AN GIANG
Vùng nuôi tôm sinh thái đạt chứng nhận ASC
Ngày 21/5, UBND xã Đông Hòa, tỉnh An Giang tổ chức lễ công bố và trao chứng nhận ASC (Aquaculture Stewardship Council) cho vùng nuôi tôm - lúa trên địa bàn xã với diện tích 817,7 ha, gồm 254 hộ dân tham gia. Đây là vùng nuôi tôm đầu tiên của tỉnh đạt chứng nhận quốc tế ASC.
Dự án được triển khai từ năm 2023 thông qua sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, Công ty TNHH Xã hội tôm chứng nhận Minh Phú cùng các hợp tác xã tôm - lúa tại ấp Thạnh An,
Thạnh Phú, Thạnh Hòa, Thạnh Phong và Thạnh Tây A. Trong quá trình thực hiện, người dân được tập huấn kỹ thuật nuôi theo tiêu chuẩn quốc tế, hướng dẫn ghi chép nhật ký sản xuất, kiểm soát đầu vào và thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Kết quả cho thấy, năng suất tôm tăng từ khoảng 250 - 300 kg/ha/vụ lên 350 - 450 kg/ha/vụ. Theo định hướng của ngành nông nghiệp địa phương, thời gian tới tỉnh sẽ tiếp tục mở rộng
ĐỒNG THÁP
Phát triển ngành tôm theo chuỗi giá trị
Đồng Tháp có nhiều lợi thế phát triển nuôi trồng thủy sản nước mặn, lợ. Trong đó, nuôi tôm được xác định là ngành hàng chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế biển của tỉnh. Hiện nay, xã Tân Phú Đông có diện tích nuôi thủy sản lớn nhất tỉnh với khoảng 6.320 ha. Bên cạnh các mô hình nuôi tôm công nghiệp và quảng canh cải tiến, người dân địa phương đã mạnh dạn đầu tư phát triển nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao với diện tích hơn 140 ha. Việc chuyển đổi sang mô hình này giúp kiểm soát tốt môi trường ao nuôi, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và giảm thiểu rủi ro dịch bệnh. Trong thời gian tới, Đồng Tháp định hướng phát triển nghề nuôi tôm theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ. Tỉnh cũng chú trọng đầu tư hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, hình thành các cụm công nghiệp chế biến và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào khu kinh tế ven biển, tạo động lực thúc đẩy ngành tôm phát triển bền vững.
THẢO ANH
Mô hình tôm - lúa tạo động lực cho ngành tôm địa phương Ảnh: Báo NN&MT
các vùng nuôi tôm sinh thái, tôm hữu cơ đạt các chứng nhận như ASC và GlobalGAP; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, quản lý môi trường và liên kết chuỗi nhằm nâng cao giá trị, sức cạnh tranh cho ngành tôm địa phương.
CẦN THƠ
Hiệu quả từ mô hình tôm - lúa
Từ những cánh đồng lúa thường xuyên bị ảnh hưởng bởi phèn mặn, năng suất thấp, nhiều diện tích đất từng bị bỏ hoang trong mùa khô, người dân xã Lương Tâm, thành phố Cần Thơ đã chuyển sang mô hình lúa - tôm. Mô hình này giúp tận dụng điều kiện tự nhiên vùng nước lợ, thích ứng tốt với biến đổi khí hậu, đồng thời nâng cao thu nhập so với canh tác lúa truyền thống. Gia đình bà Nguyễn Thị Hương ở ấp 6 đã gắn bó khoảng 4 năm với mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng, tôm sú và tôm càng xanh. Trong đó, tôm thẻ chân trắng có thời gian nuôi ngắn, chỉ hơn 40 ngày đã có thể thu hoạch. Mới đây, gia đình bà thu hoạch hơn 1 tấn tôm thẻ chân trắng, thu về trên 70 triệu đồng, cho thấy hiệu quả kinh tế vượt trội so với trồng lúa Hè Thu trước đây. Thời gian tới, xã Lương Tâm sẽ tiếp tục tăng cường chuyển giao kỹ thuật, tổ chức tập huấn nuôi tôm - trồng lúa, hỗ trợ vốn và xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ.
DUY AN
VĨNH LONG
Mở rộng sản xuất theo hướng hiện đại
Những năm gần đây, ngành nuôi tôm ven biển ở Vĩnh Long có nhiều chuyển biến tích cực nhờ ứng dụng công nghệ cao. Tại nhiều vùng nuôi, các hệ thống quạt nước tự động, ao lót bạt, thiết bị quan trắc môi trường và camera giám sát được đưa vào sử dụng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long, diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng toàn tỉnh tăng từ 19.640 ha năm 2020 lên khoảng 21.500 ha năm 2025. Đáng chú ý, diện tích nuôi công nghệ cao tăng từ 2.382 ha lên khoảng 7.000 ha, đưa sản lượng nuôi từ hơn 121.000 tấn lên khoảng 293.000 tấn. Tại các vùng nuôi ven biển như Mỹ Long, Long Vĩnh, Long Hòa và phường Duyên Hải, mô hình nuôi tôm nhiều giai đoạn, nuôi tuần hoàn ngày càng được nhân rộng. Người dân đang chuyển mạnh từ hình thức quảng canh, bán thâm canh sang thâm canh và siêu thâm canh, quản lý môi trường bằng công nghệ và dữ liệu nhằm nâng cao năng suất, giảm rủi ro trong sản xuất.
NGUYỄN HẰNG
CÀ MAU
Nắng nóng gia tăng thiệt hại trên tôm
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã có hơn 8.614 ha nuôi thủy sản bị thiệt hại, tăng gần 6,8 lần so cùng kỳ năm trước. Trong đó, diện tích thiệt hại chủ yếu thuộc mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến với hơn 8.314 ha bị ảnh hưởng. Tôm nuôi bị thiệt hại chủ yếu ở giai đoạn từ 10 - 70 ngày tuổi. Theo ngành chức năng, hệ thống cấp nước và kênh thủy lợi nội đồng tại nhiều khu vực nuôi còn hạn chế, trong khi nắng nóng kéo dài làm độ mặn và nhiệt độ nước tăng cao, là nguyên nhân chính khiến diện tích tôm nuôi thiệt hại gia tăng thời gian qua. Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, cho biết thời tiết hiện bước vào giai đoạn giao mùa, mưa xuất hiện nhiều hơn, nhiệt độ thay đổi nhanh dễ làm môi trường ao biến động mạnh. Do đó, người nuôi cần thường xuyên kiểm tra độ mặn, pH và mực nước để kịp thời xử lý, hạn chế sốc môi trường cho tôm.
NGUYỄN LAM
MỸ
Georgia yêu cầu dán nhãn tôm nhập khẩu tại nhà hàng
Bang Georgia vừa trở thành tiểu bang thứ năm của Mỹ ban hành quy định bắt buộc ghi nhãn đối với tôm nhập khẩu, nhằm tăng tính minh bạch về nguồn gốc sản phẩm và hỗ trợ ngành tôm nội địa. Trước đó, các bang Louisiana, Alabama, Mississippi và Texas đã áp dụng các quy định tương tự. Theo luật mới, các nhà hàng và cơ sở kinh doanh thực phẩm tại Georgia phải ghi rõ “tôm nhập khẩu nước ngoài” đối với các món ăn sử dụng tôm nhập khẩu hoặc công khai thông tin này trên các biển báo dễ quan sát tại cơ sở. Quy định không áp dụng đối với các đơn vị do cơ quan nhà nước quản lý. Động thái trên phản ánh xu hướng ngày càng gia tăng tại Mỹ trong việc siết chặt yêu cầu truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin đối với thủy sản nhập khẩu. Các hiệp hội tôm nội địa cho rằng việc ghi nhãn rõ ràng sẽ giúp người tiêu dùng phân biệt giữa tôm nuôi trong nước và sản phẩm nhập khẩu, từ đó đưa ra lựa chọn phù hợp hơn. Trước Georgia, bang Nam Carolina cũng đã xem xét một dự luật tương tự. Tuy nhiên, phiên bản cuối cùng chỉ yêu cầu ghi nhãn đối với các sản phẩm tôm tươi.
Đạo luật SHRIMP tăng kiểm soát tôm nhập khẩu
Một dự luật mới được trình tại Hạ viện Mỹ yêu cầu các cơ quan liên bang xây dựng phương pháp xét nghiệm tôm nhằm tăng cường truy xuất nguồn gốc và hỗ trợ kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đạo luật về Tính trung thực và Trách nhiệm trong Quy trình Giám sát nhập khẩu tôm (SHRIMP) kêu gọi phát triển một quy trình xét nghiệm khoa học theo hướng “di động, dựa trên phân tích hóa học”, có khả năng xác định nguồn gốc của tôm tươi, tôm chín nhập khẩu cũng như các sản phẩm chế biến có chứa tôm. Theo ông Bryan Jones, Phó Chủ tịch Hiệp hội Ngư dân Tôm Nam Carolina, trong những năm gần đây đã liên tiếp ghi nhận các trường hợp gian lận liên quan đến tôm nhập khẩu, trong đó mặt hàng này thường xuyên bị khai báo sai về nguồn gốc trên thị trường. Ông cho rằng mặc dù các công cụ như xét nghiệm ADN đã góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, đạo luật SHRIMP sẽ tiến thêm một bước quan trọng khi yêu cầu phát triển các phương pháp phân tích hóa học có thể xác định một cách khoa học quốc gia xuất xứ thực sự của tôm nhập khẩu.
Ả RẬP XÊ ÚT
Dỡ bỏ lệnh tạm ngừng nhập khẩu tôm Indonesia
Tháng 9/2025, sau khi cơ quan chức năng Mỹ phát hiện đồng vị phóng xạ Cesium-137 trong một số lô tôm xuất khẩu của Indonesia, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Ả Rập Xê Út (SFDA) đã
Nutreco cho biết đã mở rộng hệ sinh thái nuôi trồng thủy sản thông minh Eruvaka tại 12 quốc gia, hỗ trợ người nuôi ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm rủi ro. Theo doanh nghiệp, mô hình này giúp tăng sinh khối 40 - 60%, lợi nhuận trang trại tăng 20 - 40% và giảm phát thải carbon từ 10 - 30%. Hệ sinh thái Eruvaka tích hợp công nghệ cho ăn bằng sóng âm ứng dụng AI, máy cho ăn tự động, giám sát chất lượng nước và nền tảng quản lý trang trại, cho phép tối ưu hóa hoạt động nuôi theo thời gian thực.
Indonesia vừa thu hoạch lứa tôm mới tại Trung tâm Nuôi tôm khu vực Kebumen (BUBK), dự án chiến lược quốc gia được xây dựng giai đoạn 2022 - 2023. Khu nuôi được đầu tư đồng bộ hệ thống cấp, thoát và xử lý nước cùng các hạng mục hỗ trợ hiện đại. Với 206 ao nuôi, BUBK đạt giá trị sản xuất khoảng 67,2 tỷ rupiah mỗi vụ và có thể đạt 134,4 tỷ rupiah mỗi năm.
Công ty Bioflytech tham gia dự án DIVERSYFY4Future do Liên minh châu Âu tài trợ, quy tụ 34 tổ chức thuộc 14 quốc gia, nhằm nghiên cứu các nguồn thức ăn thay thế có nguồn gốc từ sinh vật bậc thấp và dòng chất thải. Sáng kiến này hướng tới giảm phụ thuộc vào độc canh và các nguyên liệu thức ăn truyền thống như bột đậu nành, bột cá và dầu cá.
Các chuyên gia phân tích thị trường ứng dụng mô hình ARIMA để dự báo xu hướng giá tôm thẻ chân trắng toàn cầu. Kết quả cho thấy giá đã chấm dứt đà giảm sâu từ đầu năm và chuyển sang giai đoạn đi ngang, tích lũy. Trong bối cảnh chi phí thức ăn và thuốc thủy sản vẫn ở mức cao, chuyên gia khuyến cáo người nuôi không nên neo tôm chờ giá, mà cần thu hoạch đúng thời điểm để tối ưu dòng vốn và giảm rủi ro dịch bệnh cuối vụ.
tạm đình chỉ giấy phép xuất khẩu của bốn doanh nghiệp Indonesia như một biện pháp phòng ngừa. Mặc dù Indonesia đã đạt được thỏa thuận với Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) để khôi phục xuất khẩu từ tháng 10/2025, Ả Rập Xê Út vẫn duy trì lệnh hạn chế nhập khẩu đối với tôm Indonesia cho đến cuối tháng 5/2026. Tuy nhiên, mới đây Ả Rập Xê Út đã chính thức dỡ bỏ lệnh tạm ngừng nhập khẩu tôm từ Indonesia. Quyết định này mở đường cho các doanh nghiệp thủy sản Indonesia khôi phục hoạt động xuất khẩu sang một trong những thị trường quan trọng tại khu vực Trung Đông. Theo Hiệp hội Hải sản Na Uy, xuất khẩu tôm nước lạnh của quốc gia này trong tháng 5/2026 lập kỷ lục mới với 3.676 tấn, thu về 238 triệu NOK (khoảng 22,47 triệu USD), tăng 13% về sản lượng và 38% về giá trị so cùng kỳ năm trước. Động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu mạnh tại châu Á, đặc biệt Trung Quốc với mức tăng nhập khẩu 54%. Xuất khẩu sang Vương quốc Anh cũng tăng 60%, góp phần giảm áp lực tại thị trường châu Âu vốn đang bão hòa.
Xuất khẩu tôm chững lại trong quý I/2026
Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh trong phần lớn năm 2025, xuất khẩu tôm của Ấn Độ đã có dấu hiệu chững lại ở quý I/2026. Theo số liệu thống kê, tổng lượng xuất khẩu tôm (HS 030617, HS 160521 và HS 160529) trong tháng 3/2026 đạt
63.475 tấn, giảm 5% so cùng kỳ năm trước. Lũy kế quý I/2026 đạt 164.568 tấn, gần như không thay đổi so cùng kỳ năm trước. Giá trị xuất khẩu tiếp tục chịu áp lực lớn hơn khối lượng. Trong tháng
3, kim ngạch xuất khẩu đạt 430 triệu USD, giảm
9% so cùng kỳ năm trước; lũy kế quý I/2026 đạt 1,12 tỷ USD, giảm 5%. Tôm thẻ chân trắng tươi vẫn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Ấn Độ
với sản lượng xuất khẩu quý I/2026 đạt 125.300 tấn, tương đương cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, xuất khẩu tôm chế biến tiếp tục suy giảm, giảm 15% trong quý I/2026, còn 15.566 tấn. Xuất khẩu tôm khai thác tự nhiên cũng giảm 2%, xuống 15.568 tấn. Ngược lại, tôm sú tươi ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Trong tháng 3/2026, xuất khẩu mặt hàng này tăng
34% so cùng kỳ năm trước, đạt 1.978 tấn. Lũy kế quý I/2026 đạt 8.135 tấn, tăng 57%, trở thành điểm sáng hiếm hoi trong cơ cấu xuất khẩu tôm của Ấn Độ.
Giá thức ăn tăng cao do chi phí đầu vào leo thang
Các nhà sản xuất thức ăn tôm tại Ấn Độ đã
điều chỉnh tăng giá bán bất chấp sự phản đối từ
người nuôi. Động thái này diễn ra trong bối cảnh
chi phí sản xuất gia tăng, trong khi thị trường
tôm toàn cầu vẫn đối mặt với tình trạng dư cung
và giá bán ở mức thấp. Các hiệp hội ngành tôm
cho rằng doanh nghiệp xuất khẩu, chế biến và sản xuất thức ăn đang gây áp lực lên lợi nhuận
của nông dân khi đồng thời tăng giá thức ăn và giảm giá thu mua nguyên liệu. Ngược lại, nhà sản xuất thức ăn khẳng định việc tăng giá là cần thiết do chi phí đầu vào tăng mạnh và họ không còn nhiều dư địa để duy trì mức giá cũ. Theo nhiều nguồn tin trong ngành, chi phí sản xuất thức ăn đã tăng khoảng 25% từ đầu năm đến nay, chủ yếu do giá nhiên liệu, bột cá và các nguyên liệu có nguồn gốc từ đậu tương đồng loạt tăng. Riêng trong tháng 5, giá đậu tương tại Ấn Độ tăng mạnh do nguồn cung hạn chế, cao hơn 29% so tháng trước. Bên cạnh đó, giá nhiên liệu cũng tăng sau những căng thẳng liên quan đến Iran, kéo theo chi phí vận chuyển và nhiều khoản khác gia tăng, tiếp tục tạo áp lực lên ngành thức ăn thủy sản.
THÁI LAN
Ngành tôm kiến nghị kế hoạch phục hồi hơn 5,5 tỷ baht
Vừa qua, tại bang Kentucky (Mỹ), các nhà khoa học công bố kết quả thử nghiệm thành công mô hình Hệ thống tuần hoàn nước trong suốt (Clear Water RAS) nuôi tôm nội địa. Công nghệ cho phép kiểm soát dịch bệnh, không cần nước biển và tái sử dụng đến 99% nước hệ thống lọc sinh học. Mô hình được kỳ vọng thúc đẩy phát triển nuôi tôm đô thị gần các trung tâm tiêu thụ, giúp giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả sản xuất.
S&P Global Commodity Insights cho biết giá tôm thẻ chân trắng nhập khẩu tại Mỹ tiếp tục chịu áp lực giảm, xuống còn 4,20 USD/pound đối với cỡ 16/20. Nguyên nhân chủ yếu do mất cân đối cung - cầu, khi sản lượng từ Ecuador và Ấn Độ tăng nhanh, trong khi nhu cầu chưa phục hồi. Tồn kho tại các kho phân phối của
Mỹ ở mức cao khiến hoạt động mua hàng chững lại, kéo giá tôm nguyên liệu trên thị trường toàn cầu giảm.
Tại phiên họp đầu tháng 6/2026 ở Rome (Italia), FAO cho biết ngành nuôi trồng thủy sản thế giới vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng gần 5%/năm. Dù chịu tác động của hiện tượng La Niña và các biến động thời tiết cực đoan tại nhiều vùng nuôi trọng điểm, chuỗi cung ứng tôm thương mại toàn cầu vẫn đạt mức kỷ lục mới nhờ sự phát triển của mô hình nuôi siêu thâm canh công nghệ cao. Theo FAO, công nghệ này giúp nâng cao an toàn sinh học, giảm phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên và góp phần bảo đảm an ninh lương thực.
Sau cuộc khủng hoảng do hội chứng chết sớm (EMS), ngành tôm Thái Lan tiếp tục chịu tác động nặng nề. Hiện người nuôi tôm tại nước này vẫn đang đối mặt với nhiều vấn đề dịch bệnh nghiêm trọng như EMS, phân trắng và một số bệnh khác, khiến tỷ lệ nuôi thành công thấp, chi phí sản xuất tăng cao và khả năng cạnh tranh suy giảm. Sản lượng tôm không ổn định cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các nhà máy chế biến và đông lạnh. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu thụ nội địa có xu hướng chậm lại do tình hình kinh tế khó khăn và tác động của mùa thấp điểm du lịch. Trước thực trạng này, Cục Thủy sản Thái Lan đã xây dựng dự thảo kế hoạch hành động nhằm phục hồi ngành tôm, coi đây là chương trình quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Dự thảo gồm 11 nhóm biện pháp và 38 hoạt động cụ thể, với tổng ngân sách khoảng 5,537 tỷ baht. Các hiệp hội ngành tôm Thái Lan kỳ vọng kế hoạch phục hồi sẽ sớm được triển khai nhằm giúp ngành vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay, từng bước cải thiện năng lực cạnh tranh và khôi phục vị thế trên thị trường xuất khẩu tôm thế giới. HOÀNG MY Sản lượng tôm thu hoạch tại các vùng nuôi trọng điểm của Ấn Độ giảm mạnh trong tháng 5/2026 do dịch bệnh EHP bùng phát. Bên cạnh đó, áp lực từ các biện pháp thuế chống trợ cấp mới từ Mỹ khiến người nuôi giảm mật độ thả giống để hạn chế rủi ro tài chính. Nguồn cung tôm nguyên liệu vì vậy bị thu hẹp, đẩy giá nội địa nhích lên, trong khi giá xuất khẩu vẫn đi ngang do nhu cầu quốc tế chưa phục hồi. Đầu tháng 6/2026, nhà máy ADM BernAqua tại Bỉ trở thành cơ sở sản xuất thức ăn thủy sản đầu tiên tại nước này đạt Chứng nhận Thực hành nuôi trồng thủy sản tốt nhất (BAP). Đây là dấu mốc quan trọng trong việc thúc đẩy chuỗi cung ứng thức ăn an toàn sinh học và chất lượng cao cho ngành nuôi tôm toàn cầu. Nhà máy chuyên cung cấp giải pháp dinh dưỡng cho ấu trùng và tôm giai đoạn đầu tại châu Âu và châu Á.
Nâng cao chất lượng tôm giống
Tôm nước lợ tiếp tục giữ vai trò ngành hàng xuất khẩu chủ lực của thủy sản Việt Nam. Để duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh nhiều thách thức, việc nâng cao chất lượng giống đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Ngành tôm duy trì đà tăng trưởng
Trong nhiều năm qua, tôm nước lợ luôn giữ vai trò là một trong những ngành hàng quan trọng nhất của thủy sản Việt Nam. Phát biểu tại Hội thảo “Quản lý sức khỏe và nâng cao chất lượng giống tôm nước lợ tại Việt Nam”, ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, đến năm 2025, diện tích nuôi tôm nước lợ cả nước ước đạt khoảng 750.000 ha, sản lượng đạt khoảng
1,29 triệu tấn.
Điều đáng chú ý là trong bối cảnh quỹ đất nuôi ngày càng hạn chế, diện tích nuôi gần như không tăng so những năm trước, sản lượng vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định. Kết quả này phản ánh rõ nét quá trình chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng nâng cao năng suất và hiệu quả thay vì mở rộng diện tích.
Nhiều địa phương đã chuyển mạnh từ
các mô hình quảng canh truyền thống sang
quảng canh cải tiến, tôm - lúa, tôm - rừng kết hợp với các hình thức nuôi thâm canh, siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao. Việc áp dụng các giải pháp tự động hóa, quan trắc môi trường, kiểm soát dịch bệnh và quản lý dinh dưỡng đã góp phần nâng cao năng suất, giảm rủi ro và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực sản xuất. Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Theo số liệu của Cục
Thủy sản và Kiểm ngư, lũy kế 5 tháng đầu năm, diện tích nuôi tôm nước lợ đạt hơn 658.759 ha, tăng 2,6% so cùng kỳ năm trước; sản lượng thu hoạch ước đạt 447.752 tấn, tăng 17,8%; kim ngạch xuất
khẩu đạt gần 2 tỷ USD.
Giống là mắt xích hàng đầu
Để duy trì tốc độ tăng trưởng trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, chi phí đầu vào gia tăng và các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về chất
lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, ngành tôm cần tiếp tục củng cố những yếu tố nền tảng của sản xuất. Trong đó, chất lượng con giống được xem là mắt xích quan trọng hàng đầu.
Các chuyên gia cho rằng, con giống là yếu tố quyết định thành công của vụ nuôi. Giống sạch bệnh, đồng đều về kích cỡ, có nguồn gốc rõ ràng và phù hợp với điều kiện nuôi sẽ giúp nâng cao tỷ lệ sống, giảm chi phí sản xuất, hạn chế sử dụng thuốc và hóa chất, đồng thời tăng khả năng chống chịu với các biến động môi trường.
Ngược lại, nếu sử dụng giống không rõ nguồn gốc hoặc chất lượng không bảo đảm, người nuôi có thể đối mặt với nguy cơ dịch bệnh, hao hụt cao và thiệt hại kinh tế ngay từ những tháng đầu của vụ nuôi. Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, đến năm 2025, cả nước có 1.910 cơ sở sản xuất và ương dưỡng giống tôm nước lợ, cung ứng khoảng 167,58 tỷ con giống ra thị trường,
tăng 16% so năm 2021. Nguồn cung này cơ bản đáp ứng nhu cầu nuôi thương phẩm trong nước và một phần phục vụ xuất khẩu.
Đáng chú ý, sản lượng giống tiếp tục tăng trong khi số lượng cơ sở sản xuất có xu hướng giảm. Điều này cho thấy hoạt động
sản xuất đang từng bước tập trung vào các
doanh nghiệp quy mô lớn, có điều kiện đầu tư công nghệ, nâng cao năng lực kiểm soát dịch bệnh và quản lý chất lượng.
Nhiều điểm nghẽn
Dù năng lực sản xuất giống đã có nhiều cải thiện, chất lượng giống trên thị trường vẫn chưa thực sự đồng đều. Trong khi nhiều doanh nghiệp đã đầu tư bài bản về cơ
sở hạ tầng, quản lý đàn bố mẹ, xét nghiệm
mầm bệnh và truy xuất nguồn gốc, không ít
cơ sở nhỏ lẻ, cơ sở ương dưỡng hoặc điểm trung chuyển vẫn còn hạn chế về điều kiện kỹ thuật và năng lực kiểm soát chất lượng.
Đặc biệt, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là nguồn tôm bố mẹ. Dù đã có nhiều chương trình nghiên cứu và chọn tạo giống trong nước, năng lực gia hóa và sản xuất tôm bố mẹ nước ta vẫn chưa đáp ứng
được nhu cầu thực tế. Vì vậy, ngành tôm vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn tôm bố mẹ nhập khẩu.
Sự phụ thuộc này không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến nguồn cung, giá cả, kiểm dịch và nguy cơ xâm nhập mầm bệnh.
Ở khâu sử dụng giống, việc lựa chọn của người nuôi tại nhiều địa phương vẫn chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, giá bán hoặc mối quan hệ thương mại. Các thông tin quan trọng như hồ sơ kỹ thuật, kết quả xét nghiệm, nguồn gốc đàn bố mẹ hay lịch sử chất lượng của cơ sở cung ứng chưa được quan tâm đúng mức. Điều này làm gia tăng nguy cơ sử dụng giống không bảo đảm chất lượng hoặc không phù hợp với điều kiện nuôi thực tế.
Bên cạnh đó, hệ thống quản lý và truy xuất nguồn gốc giống vẫn còn nhiều bất cập. Dữ liệu về cơ sở sản xuất, đàn bố mẹ, lô giống, kiểm dịch, xét nghiệm, vận chuyển và tiêu thụ hiện còn phân tán; việc áp dụng mã số cơ sở, mã đàn bố mẹ, mã lô giống và hồ sơ điện tử chưa được thực hiện đồng bộ. Khi xảy ra dịch bệnh hoặc thiệt hại sau thả nuôi, việc truy xuất ngược từ ao nuôi về cơ sở sản xuất, cơ sở ương dưỡng hay đàn bố mẹ còn gặp nhiều khó khăn. Đây là hạn chế lớn trong công tác quản lý rủi ro, nhất là khi con giống thường được vận chuyển qua nhiều khâu trung gian trước khi đến các vùng nuôi thương phẩm.
Cùng với truy xuất nguồn gốc, an toàn dịch bệnh cũng là vấn đề cần được quan tâm hơn nữa. Đến năm 2025, cả nước mới có 83 cơ sở sản xuất giống được chứng nhận an toàn dịch bệnh, một con số còn khá khiêm tốn so với tổng số khoảng 1.910 cơ sở sản xuất và ương dưỡng giống hiện nay.
Nâng chất lượng giống từ gốc
Trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe, nâng cao chất lượng giống đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với toàn chuỗi ngành hàng tôm. Thời gian qua, nhiều kết quả nghiên cứu về chọn giống, công nghệ sinh học và kiểm soát dịch bệnh đã được ứng dụng vào sản xuất, góp phần cải thiện chất lượng tôm giống. Tuy nhiên, mức độ đầu tư cho nghiên cứu và phát triển vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của ngành. Để tạo bước đột phá, cần tiếp tục đầu tư cho các trung tâm nghiên cứu hiện đại, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao trong chọn tạo giống, xét nghiệm dịch bệnh và quản lý chất lượng. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào hoạt động nghiên cứu và phát triển, tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học nhằm hình thành các chuỗi sản xuất giống chất lượng cao.
Theo ông Trần Đình Luân, các cơ sở sản xuất giống cần chủ động minh bạch thông tin về nguồn gốc, công suất sản xuất, hồ sơ tôm bố mẹ và quy trình vận hành; đồng thời thực hiện nghiêm các quy định về an toàn sinh học và kiểm soát chất lượng giống.
Việc chia sẻ dữ liệu với cơ quan quản lý không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giám sát mà còn tạo cơ sở để kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm, bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn bài bản và nâng cao uy tín chung của ngành tôm Việt Nam.
Bên cạnh đó, việc sử dụng giống sạch bệnh, tăng cường an toàn sinh học và chủ động phòng bệnh ngay từ đầu vụ là giải pháp nền tảng để giảm rủi ro, nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững ngành tôm.
THANH HIẾU
Con giống chất lượng giúp nâng cao tỷ lệ sống, giảm rủi ro dịch bệnh và tăng hiệu quả sản xuất. Phát triển hệ thống giống sạch bệnh, an toàn sinh học và truy xuất nguồn gốc đầy đủ là điều kiện quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của ngành tôm.
CON SỐ
Là giá trị kim ngạch xuất khẩu tôm trong 5 tháng đầu năm 2026, tăng 11,5% so cùng kỳ năm trước.
Là số hộ nuôi tôm thâm canh của xã Hải Lạng, tỉnh Quảng Ninh, với hệ thống ao nuôi hiện đại và ứng dụng chế phẩm sinh học.
Là mục tiêu sản lượng tôm nuôi của Nghệ
An trong năm 2026, kỳ vọng tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế địa phương.
Là diện tích nuôi tôm càng xanh - lúa mà
An Giang đặt mục tiêu đạt được vào năm 2030, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững. Là diện tích nuôi tôm
tán rừng của Cà
Mau đạt các chứng nhận quốc tế như ASC, EU Organic..., góp phần nâng cao giá trị sản
Gia tăng
giá trị
phụ phẩm
Mỗi năm, ngành tôm Việt Nam tạo ra khoảng 400.000 - 500.000 tấn phụ phẩm. Thay vì chỉ được sử dụng ở dạng giá trị thấp, nguồn nguyên liệu này đang mở ra cơ hội sản xuất các hoạt chất sinh học có giá trị cao, góp phần nâng tầm chuỗi giá trị ngành tôm theo hướng kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.
Nguồn tài nguyên bị bỏ ngỏ
Đầu và vỏ tôm vốn được xem là phụ phẩm phát sinh trong quá trình nuôi và chế biến. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy đây lại là nguồn nguyên liệu giàu hoạt chất sinh học có giá trị kinh tế cao, nổi bật là chitin, astaxanthin và các peptide sinh học.
Theo kết quả phân tích của Công ty Cổ phần Việt Nam Food (VNF) cùng nhiều cơ sở nghiên cứu, phụ phẩm tôm chứa ba nhóm hoạt chất chủ lực. Trong đó, chitin/ chitosan là polyme sinh học quý, chiếm khoảng 15 - 40% khối lượng vỏ tôm khô. Phần đầu tôm chứa astaxanthin - chất chống ôxy hóa mạnh, có hoạt tính cao gấp nhiều lần Vitamin E. Bên cạnh đó, lượng thịt còn lại trong đầu tôm là nguồn nguyên liệu giàu protein, collagen và peptide sinh học.
Ông Nguyễn Đức Tuấn, Giám đốc Kỹ thuật Công ty Cổ phần Việt Nam Food, cho biết: “Từ các kết quả nghiên cứu, VNF đã
phát triển thành công danh mục sản phẩm có giá trị thương mại cao từ phụ phẩm tôm, gồm peptide, chitosan và astaxanthin...”. Trong bối cảnh ngành tôm ngày càng chịu áp lực từ các yêu cầu về phát triển bền vững, việc tận dụng hiệu quả phụ phẩm phát sinh trong quá trình nuôi và chế biến theo mô hình kinh tế tuần hoàn được xem là hướng đi quan trọng. Không chỉ góp phần gia tăng giá trị cho chuỗi ngành hàng, giảm thiểu chất thải và ô nhiễm môi trường, cách tiếp cận này còn giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, giảm phát thải carbon và các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu.
Nếu được thu gom, chế biến và truy xuất nguồn gốc bài bản, phụ phẩm tôm có thể trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào cho nhiều sản phẩm sinh học giá trị cao như chitosan, astaxanthin, collagen hay peptide sinh học.
Các sản phẩm chiết xuất từ phụ phẩm
thủy sản hiện được nhiều thị trường lớn như Mỹ, EU và Nhật Bản ưu tiên sử dụng nhờ nguồn gốc tự nhiên, thân thiện môi trường và phù hợp xu hướng tiêu dùng xanh. Đồng thời, khi các thị trường này tiếp tục siết chặt tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát thải carbon, phụ phẩm thủy sản đang được tái định vị từ “chất thải” sang “nguồn tài nguyên chiến lược”. Xu hướng phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệpthủy sản không chỉ dừng ở khẩu hiệu mà đã bắt đầu được cụ thể hóa bằng các yêu cầu thực tế trong thương mại quốc tế. Điều này tạo áp lực đồng thời cũng mở ra cơ hội cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ chế biến sâu, nhằm chuyển hóa phụ phẩm tôm thành các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Tại Việt Nam, nếu có cơ chế hỗ trợ phù hợp về vốn, công nghệ và liên kết chuỗi, ngành phụ phẩm tôm hoàn toàn có thể trở thành một phân khúc công nghiệp sinh học mới, đóng góp đáng
Joinseafood
kể vào kim ngạch xuất khẩu và nâng cao vị thế ngành tôm trên thị trường toàn cầu.
Giá trị từ phụ phẩm
Một trong những sản phẩm có giá trị cao được chiết xuất từ phụ phẩm tôm là chitosan - dẫn xuất của chitin. Đây là polymer sinh học sở hữu nhiều đặc tính nổi bật như khả năng kháng vi khuẩn gram âm, gram dương và một số loài nấm gây bệnh. Nhờ đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, chitosan được xem là giải pháp tiềm năng trong phòng ngừa và hỗ trợ kiểm soát bệnh trên thủy sản, góp phần giảm sự phụ thuộc vào kháng sinh trong nuôi trồng.
Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực thủy sản, chitosan còn được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp khác như thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm, xử lý môi trường và nông nghiệp. Bên cạnh đó, chitin còn là nguyên liệu để sản xuất glucosamine - hợp chất được sử dụng phổ biến trong các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe xương khớp. Một hoạt chất khác có giá trị kinh tế đặc biệt cao trong phụ phẩm tôm là astaxanthin. Đây là sắc tố carotenoid tự
nhiên có khả năng chống ôxy hóa mạnh,
được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, dược phẩm và thức ăn chăn nuôi. Trên thị trường thế giới, astaxanthin tự nhiên có giá bán dao động trong khoảng 2.0007.000 USD/kg.
Trong nuôi trồng thủy sản, astaxanthin
được đánh giá cao nhờ khả năng tăng cường miễn dịch, giảm stress ôxy hóa, hỗ trợ sinh sản và cải thiện màu sắc cơ thể vật nuôi.
Bên cạnh chitin, chitosan và astaxanthin, nguồn protein còn lại trong đầu tôm cũng có thể được khai thác để sản xuất collagen, gelatin và peptide sinh học. Đây đều là những nguyên liệu có giá trị cao, được sử dụng rộng rãi trong ngành thực phẩm chức năng, dược phẩm, mỹ phẩm và thức ăn chăn nuôi.
Ông Nguyễn Đức Tuấn cho biết, VNF đã nghiên cứu và chiết xuất thành công các peptide sinh học từ phụ phẩm tôm thông qua quá trình thủy phân protein bằng enzyme chuyên biệt...
Ngay cả ở phân khúc giá trị thấp hơn, phụ phẩm từ đầu và vỏ tôm vẫn có thể được tận dụng hiệu quả để sản xuất bột đạm phục vụ thức ăn chăn nuôi hoặc phân bón hữu cơ cho cây trồng.
Mở đường chế biến sâu
sinh học và hóa học để chế biến sâu phụ phẩm tôm tại Việt Nam hiện vẫn còn khá hạn chế. Phần lớn đầu và vỏ tôm sau chế biến vẫn được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô hoặc chỉ qua các công đoạn xử lý đơn giản.
Theo các doanh nghiệp trong ngành, một trong những rào cản lớn nhất là chi phí đầu tư cho công nghệ chiết xuất và tinh chế các hoạt chất sinh học còn rất cao. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chuyên môn và khả năng tiếp cận vốn đầu tư vẫn là những điểm nghẽn đáng kể.
Ngoài yếu tố công nghệ, bài toán nguyên liệu đầu vào cũng đặt ra không ít thách thức. Theo ông Nguyễn Đức Tuấn, việc thu gom phụ phẩm từ các vùng nuôi còn gặp khó khăn do sản xuất nhỏ lẻ, phân tán. Trong khi đó, chuỗi liên kết giữa các nhà máy chế biến tôm với doanh nghiệp công nghệ sinh học vẫn chưa được hình thành chặt chẽ.
Theo TS. Nguyễn Duy Hòa, Giám đốc Kỹ thuật toàn cầu ngành hàng Empyreal & MOTIV thuộc Tập đoàn Cargill, nếu phụ phẩm đầu và vỏ tôm chỉ được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô thì rất khó khai thác hết giá trị kinh tế mà nguồn tài nguyên này mang lại.
“Việc tận dụng triệt để và hiệu quả phụ phẩm từ ngành tôm chính là cách tiếp cận kinh tế tuần hoàn thiết thực nhất...”, TS. Nguyễn Duy Hòa nhận định.
Thực tế cho thấy, giá trị giữa nguyên liệu thô và sản phẩm chế biến sâu có sự chênh lệch rất lớn. Trong khi mỗi kilogram astaxanthin hoặc chitosan tinh khiết có thể
được giao dịch với giá hàng nghìn USD trên thị trường quốc tế, thì phụ phẩm đầu, vỏ tôm chưa qua chế biến chỉ có giá trị rất thấp. Để khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên này, nhiều chuyên gia cho rằng cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp về vốn, thuế và tiếp cận công nghệ nhằm thúc đẩy đầu tư vào các dây chuyền chiết xuất sinh học hiện đại. Song song đó, cần xây dựng các chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp chế biến tôm và doanh nghiệp chuyên xử lý phụ phẩm để bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định và nâng cao hiệu quả khai thác. Đáng chú ý, theo các quy định và tiêu chí đánh giá từ nhiều thị trường nhập khẩu, phụ phẩm phát sinh trong quá trình chế biến nếu được thu gom và tái chế thành các sản phẩm hữu ích vẫn được tính vào các chỉ số tuần hoàn của doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa với việc phát triển ngành công nghiệp chế biến sâu phụ phẩm không chỉ tạo thêm giá trị kinh tế mà còn góp phần giúp doanh nghiệp ngành tôm nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, giảm phát thải và tiến tới các chứng nhận xanh đang ngày càng được coi trọng trên thị trường quốc tế.
XUÂN TRƯỜNG
Mặc dù sở hữu tiềm năng lớn và giá trị thương mại cao, việc ứng dụng công nghệ Theo chia sẻ của các doanh nghiệp, rào cản lớn nhất đối với chế biến sâu phụ phẩm tôm hiện nay là chi phí đầu tư công nghệ cao. Bên cạnh đó, việc thu gom nguyên liệu còn khó khăn do sản xuất phân tán, trong khi chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp chế biến tôm và doanh nghiệp công nghệ sinh học vẫn chưa được hình thành đồng bộ.
Tôm
Việt Nam trước bài toán khó tại thị trường
Dù xuất khẩu tôm cả nước trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt 1,46 tỷ USD, tăng 15% so cùng kỳ năm trước, riêng thị trường Mỹ lại giảm mạnh hơn 21%, chỉ đạt khoảng 152 triệu USD. Điều này cho thấy Mỹ đang trở thành điểm nghẽn đáng lo ngại đối với mục tiêu phục hồi tăng trưởng của ngành tôm Việt Nam.
Áp lực từ thuế và
các rào cản
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), khó khăn lớn nhất hiện nay của ngành tôm khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ là áp lực thuế quan và các rào cản thương mại. Tôm Việt Nam tiếp tục chịu tác động từ thuế chống bán phá giá (POR) do Bộ Thương mại Mỹ áp dụng hằng năm, đồng thời phải đối mặt với nguy cơ gia tăng
điều tra thương mại theo Mục
301 của Đạo luật Thương mại
Mỹ năm 1974. Không chỉ vậy, các mức thuế nhập khẩu và chính
sách phòng vệ thương mại thay
đổi liên tục khiến doanh nghiệp
khó dự báo chi phí và xây dựng
kế hoạch kinh doanh dài hạn. Bên cạnh thuế quan, rào cản
kỹ thuật ngày càng khắt khe
cũng là thách thức lớn. Cục Quản
lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) yêu cầu kiểm soát nghiêm
ngặt dư lượng kháng sinh, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc từ khâu nuôi trồng đến
chế biến. Các lô hàng phải đáp
ứng hàng loạt tiêu chuẩn về hồ
sơ vùng nuôi, nhật ký nuôi, kiểm nghiệm chất lượng và chuỗi cung
ứng minh bạch. Điều này làm tăng
thời gian thông quan, chi phí
kiểm tra và rủi ro bị giữ hàng.
Áp lực cạnh tranh về giá cũng
đang khiến tôm Việt Nam gặp bất
lợi. Ecuador và Ấn Độ, hai đối thủ
lớn tại thị trường Mỹ, có lợi thế
về quy mô nuôi công nghiệp, chi
phí sản xuất thấp và nguồn cung
dồi dào. Trong khi đó, chi phí
nuôi tôm ở Việt Nam tăng khoảng
30 - 40% trong những năm gần
đây, nhưng giá bán quốc tế lại
chưa phục hồi tương xứng.
Doanh nghiệp Việt Nam buộc
phải giảm giá để giữ đơn hàng, kéo theo biên lợi nhuận toàn
chuỗi từ người nuôi đến nhà máy chế biến đều bị thu hẹp.
Ngoài ra, nhu cầu tiêu thụ tại Mỹ suy giảm do lạm phát và khó khăn kinh tế cũng ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu tôm. Các nhà nhập khẩu Mỹ thận trọng hơn trong việc ký hợp đồng, giảm lượng tồn kho và ép giá mua. Một số phân khúc sản phẩm còn giảm mạnh, đặc biệt là tôm thẻ chân trắng và các dòng sản phẩm cao cấp.
Khó khăn bủa vây
Theo VASEP, sự sụt giảm xuất
khẩu tôm sang Mỹ không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của nhiều yếu tố
đan xen.
Hiện tại, sau giai đoạn phục hồi hậu đại dịch, người tiêu dùng
Mỹ có xu hướng thắt chặt chi tiêu, ưu tiên các sản phẩm thiết yếu hơn thực phẩm cao cấp như tôm. Điều này khiến nhu cầu nhập khẩu tôm giảm và các nhà nhập khẩu hạn chế đặt hàng số lượng lớn. Cùng đó, các kỳ rà soát thuế chống bán phá giá (POR19, POR20…) khiến doanh nghiệp phải gánh thêm chi phí pháp lý, chi phí dự phòng thuế và rủi ro tài chính. Nhà nhập khẩu Mỹ cũng trở nên dè dặt hơn khi hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam vì lo ngại biến động thuế suất. Còn ở trong nước, ngành tôm Việt Nam đang chịu áp lực từ giá thức ăn, giống, điện, nhiên liệu và chi phí logistics tăng mạnh. Trong khi đó, dịch bệnh trên tôm, chất lượng giống chưa đồng đều, môi trường nuôi xuống cấp và thời tiết cực đoan làm tăng rủi ro sản xuất. Nguồn cung nguyên liệu vì vậy thiếu ổn định, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc nhận đơn hàng dài hạn và bảo đảm tiến độ giao hàng. Không chỉ vậy, ngành tôm Việt Nam còn tồn tại những hạn chế mang tính cơ cấu, khi mà chuỗi sản xuất còn phân tán, quy mô nuôi nhỏ lẻ, chưa hình thành được lợi thế vượt trội về chi phí như Ecuador hay Ấn Độ. Tỷ lệ sản phẩm chế biến sâu và giá trị gia tăng chưa cao, trong khi thị trường Mỹ ngày càng ưu tiên các sản
khẩu tôm sang Mỹ, theo VASEP, ngành tôm cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ ngắn hạn
đến dài hạn.
Trước hết, đối với các rào cản thương mại và thuế quan, cần phối hợp chặt chẽ trong việc theo dõi chính sách của USTR, DOC, NOAA và FDA; chuẩn bị hồ sơ dữ liệu đầy đủ cho các kỳ rà soát thuế; đồng thời tăng cường hoạt động vận động chính sách và bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp Việt Nam tại Mỹ.
Cùng đó, cần chuẩn hóa mã số vùng nuôi, số hóa nhật ký nuôi, kết nối dữ liệu từ người nuôi - cơ sở thu gom - nhà máy chế biếndoanh nghiệp xuất khẩu. Chuỗi cung ứng phải có khả năng truy xuất đến từng lô nguyên liệu, kiểm soát chặt đầu vào và lưu trữ hồ sơ đầy đủ. Khi chứng minh được tính minh bạch và tuân thủ, doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể rủi ro bị kiểm tra kéo dài hoặc mất niềm tin từ đối tác nhập khẩu.
Đồng thời, ngành tôm cần tái cơ cấu theo hướng nuôi công nghệ cao, tiết kiệm thức ăn, điện và nước; nâng cao chất lượng giống; kiểm soát dịch bệnh hiệu quả; phát triển vùng nuôi tập trung và liên kết chuỗi. Bên cạnh đó, cần hỗ trợ người nuôi tiếp cận vốn ưu đãi, công nghệ mới và mô hình nuôi bền vững để giảm chi phí sản xuất.
Thêm vào đó, doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung vào các sản phẩm chế biến sẵn, tiện lợi, có giá trị gia tăng cao như tôm tẩm bột, tôm ăn liền, sản phẩm phục vụ nhà hàng và bán lẻ cao cấp. Đây là phân khúc mà Việt Nam có lợi thế để cải thiện biên lợi nhuận và giảm phụ thuộc vào cạnh tranh giá thấp. Đồng thời, mở rộng thị trường để phân tán rủi ro và tạo thế cân bằng tốt hơn cho ngành. Quan trọng hơn hết là phải tăng cường mối liên kết chuỗi.
Bởi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và người nuôi tôm là yếu tố quyết định để triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ.
PHAN THẢO
Ngày 19/5/2026,
Bộ Nông nghiệp và Môi
trường ban hành Thông tư
số 22/2026/TT-BNNMT sửa
đổi, bổ sung một số Thông
tư liên quan đến việc phân
cấp, cắt giảm, đơn giản hóa
thủ tục hành chính thuộc
phạm vi quản lý Nhà nước
của Bộ. Trong đó, sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 3 Thông
tư 17/2025/TT-BNNMT quy
định về phân cấp quản lý nhà
nước trong lĩnh vực quản lý
chất lượng nông lâm sản và
thủy sản. Nội dung sửa đổi
bổ sung về hồ sơ đề nghị cấp
Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều
kiện an toàn thực phẩm đối
với cơ sở sản xuất, kinh doanh
thực phẩm nông, lâm, thủy
sản được quy định tại khoản
1 Điều 36 Luật An toàn thực phẩm. Cụ thể: Đơn đề nghị
cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ
điều kiện an toàn thực phẩm theo mẫu tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 17; Bản thuyết minh về cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ
bảo đảm điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm theo mẫu tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 17. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 19/5/2026.
Ngày 19/5/2026, Cục
Hải quan (Bộ Tài chính) đã có Công văn số 16413/CHQGSQL về việc thủ tục khai sửa đổi, bổ sung hồ sơ hải quan
đối với nguyên liệu thủy sản khai thác nhập khẩu. Cụ thể: 1. Trường hợp hàng hóa là thủy sản đông lạnh nhập khẩu, mua bán nguyên lô (theo từng lần mua bán/từng lần vận chuyển và có chung chứng từ về kiểm dịch tại nước xuất khẩu và nhập khẩu) có thỏa thuận về dung sai số lượng và cấp độ thương mại của hàng hóa, người khai hải quan thực hiện khai báo bổ sung theo hướng dẫn tại khoản 3 Điều 20 Thông
VĂN BẢN MỚI
tư 38/2015/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 9 Điều 1 Thông tư 39/2018/ TT-BTC được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 8 Điều 1 Thông tư 121/2025/TT-BTC. Trường hợp lượng hàng hóa gửi thừa vượt quá dung sai thì bị xử lý theo quy định của pháp luật. Riêng đối với giấy chứng nhận kiểm tra chuyên ngành, trường hợp số lượng hàng hóa thực tế nhập khẩu nhiều hơn so với số lượng đã khai báo trên tờ khai hải quan nhưng là hàng hóa đồng nhất, cùng nhà nhập khẩu, cùng xuất xứ, cùng nhà sản xuất, được vận chuyển trên cùng phương tiện vận tải, cùng vận tải đơn thì người khai hải quan được sử dụng kết quả
kiểm tra chuyên ngành của tờ khai đó để thông quan sau khi đã hoàn thành các nghĩa vụ về thuế và quyết định xử lý (nếu có) theo quy định của pháp luật; 2. Hồ sơ khai sửa đổi, bổ sung thực hiện theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 20 Thông tư 38/2015/ TT-BTC được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 9 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 8 Điều 1 Thông tư 121/2025/TT-BTC ngày 18/12/2025 của Bộ Tài chính.
Ngày 22/5/2026, Bộ
Nông nghiệp và Môi trường đã có Công văn số 5177/ BNNMT-TSKN về việc thực
hiện cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác, giấy xác nhận chế biến
để xuất khẩu vào EU. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường
đề nghị: 1. Doanh nghiệp khai báo thông tin trên Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai
thác (giấy CC) sử dụng mẫu giấy CC tại Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư số 81; Khai báo về vùng khai thác tại ô “vùng và thời gian khai
thác” tại mục 3: Đối với thông tin vùng khai thác, ngoài khai báo về vùng khai thác theo quy định tại các vùng quy định tại Phụ lục VI bành ban hành kèm theo Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; bổ sung thêm cụm từ “Vietnamese EEZ” theo đề nghị của EU; 2. Thực hiện khai báo trên Giấy xác nhận chế biến (giấy PS) theo mẫu tại Phụ lục I công văn số 1808/BNNMT-TSKN ngày 02/3/2026.
Ngày 25/5/2026, Văn phòng SPS Việt Nam đã ban hành Công văn 367/SPSBNNMT về Bản dịch tiếng
Việt: Sổ tay hướng dẫn sử dụng hệ thống quản lý đăng ký đối với cơ sở sản xuất thực phẩm nhập khẩu nước ngoài của Tổng cục Hải quan Trung
Quốc. Theo đó, Văn phòng SPS gửi các cơ quan thẩm quyền, địa phương, hiệp hội ngành hàng 2 tài liệu để phổ biến cho các doanh nghiệp, nhà sản xuất phục vụ việc tra cứu, hướng dẫn thao tác liên quan đến tạo và quản lý tài khoản, đăng ký mới, sửa đổi, gia hạn, hủy đăng ký, tra cứu tình trạng hồ sơ và các nội dung liên quan trên hệ thống CIFER, đảm bảo thuận lợi khi đăng ký doanh nghiệp theo Nghị định số 280 của Tổng cục Hải quan
Trung Quốc, bao gồm: 1. Bản dịch không chính thức (tiếng
Việt Nam): “Sổ tay hướng dẫn sử dụng Hệ thống đăng ký quản lý doanh nghiệp sản xuất
thực phẩm nhập khẩu” trên nền tảng Cổng thông tin một
cửa thương mại quốc tế Trung
Quốc (hệ thống CIFER); 2. Tài
liệu tiếng Anh: “Sổ tay hướng
dẫn sử dụng Hệ thống đăng ký
quản lý doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nhập khẩu” trên hệ thống CIFER.
khó cho xuất khẩu tôm hùm bông và câu chuyện đa dạng
thị trường
6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt hơn 5,7 tỷ USD, tăng gần 13%. Đóng góp vào đà tăng trưởng ấn tượng này là mặt hàng tôm với kim ngạch hơn 2 tỷ USD.
Thị trường xuất khẩu cho thấy sự phân hóa rất rõ rệt. Trung Quốc đã vươn lên trở thành thị trường nhập khẩu thủy sản số 1 khi khi lượng nhập khẩu tăng vọt tới gần 42%.
Theo Shrimp Insights, riêng tháng 4/2026, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 93.000 tấn tôm, tăng hơn 30% so cùng kỳ năm trước. Lũy kế 4 tháng đầu năm, lượng nhập khẩu đạt hơn 343.000 tấn, với giá trị gần 1,8 tỷ USD.
ở phân khúc tôm phổ thông mà còn ở các sản phẩm thủy sản cao cấp. Đây là cơ hội lớn đối với ngành tôm hùm Việt Nam, đặc biệt là tôm hùm bông - sản phẩm có giá trị kinh tế cao nhất trong nhóm tôm hùm nuôi.
“Nút thắt” xuất khẩu tôm hùm bông
đương gần như toàn bộ giá trị xuất khẩu của ngành hàng.
Đáng chú ý, nhu cầu tiêu dùng tại thị trường Trung Quốc đang mở rộng không chỉ
Nhu cầu tiêu thụ mạnh đã giúp Việt Nam trở thành nhà cung cấp tôm hùm lớn nhất cho Trung Quốc, với sản lượng hơn 24.000 tấn, chiếm khoảng 1/3 thị phần. Riêng tôm hùm bông, dù sản lượng khiêm tốn hơn tôm hùm xanh nhưng vẫn mang lại hiệu quả kinh tế cao nhờ kích cỡ lớn, chất lượng thịt tốt và giá bán vượt trội. Tuy nhiên, theo quy định mới, tôm hùm bông nhập khẩu vào Trung Quốc phải chứng Gỡ
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu tôm hùm đạt khoảng 858 triệu USD, tăng hơn 200% so năm trước. Trong đó, thị trường Trung Quốc chiếm tới 845 triệu USD, tương
minh được nguồn gốc từ giống nhân tạo thế
hệ F2 và không sử dụng con giống khai thác
từ tự nhiên. Yêu cầu này đang tạo ra thách
thức lớn cho ngành tôm hùm Việt Nam.
Bởi hiện nay, việc sản xuất giống tôm hùm bông nhân tạo đến thế hệ F2 vẫn chưa được
thương mại hóa trên phạm vi toàn cầu.
Tại cuộc họp bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn cho xuất khẩu tôm hùm bông diễn ra mới đây, ông Ngô Hồng Phong, Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị
trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, cần tiếp tục trao đổi với phía Trung
Quốc để làm rõ cơ sở khoa học cũng như tính phù hợp của yêu cầu này với thông lệ thương mại quốc tế.
Theo ông Nhữ Văn Cẩn, Phó Cục trưởng
Cục Thủy sản và Kiểm ngư, hiện mới chỉ có
Australia công bố một số kết quả nghiên
cứu về sinh sản nhân tạo tôm hùm bông nhưng vẫn chủ yếu ở quy mô nghiên cứu.
Vì vậy, việc áp dụng yêu cầu về nguồn giống
F2 trong thương mại quốc tế cần được trao
đổi kỹ hơn giữa các cơ quan chuyên môn hai nước.
Cơ quan đầu mối thực hiện Công ước
CITES tại Việt Nam cho biết, tôm hùm bông
hiện không nằm trong các phụ lục của Công
ước CITES. Việc chứng nhận nguồn gốc thương phẩm từ giống F2 nhân tạo hiện chưa phải là thông lệ phổ biến trong thương
mại quốc tế.
Nhu cầu tiêu thụ tôm hùm tại Trung Quốc vẫn rất lớn và nguồn cung nội địa của nước này chưa đáp ứng đủ. Vì vậy, trọng tâm hiện nay là làm rõ cơ chế xác nhận nguồn gốc và các yêu cầu kỹ thuật liên quan để bảo đảm hoạt động thương mại được duy trì ổn định. Nhiều chuyên gia cho rằng, đây cũng là thời điểm để ngành tôm hùm nhìn lại những hạn chế tồn tại nhiều năm qua, đặc biệt là sự phụ thuộc quá lớn vào một thị trường xuất khẩu. Thực tế cho thấy, khi gần như toàn bộ kim ngạch xuất khẩu tôm hùm phụ thuộc vào Trung Quốc, bất kỳ thay đổi nào về chính sách nhập khẩu cũng có thể tác động mạnh đến người nuôi, doanh nghiệp và toàn bộ chuỗi giá trị ngành hàng. Do đó, yêu cầu đa dạng hóa thị trường xuất khẩu đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Bên cạnh Trung Quốc, ngành tôm hùm cần mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường có giá trị cao như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và Liên minh châu Âu thông qua nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, đầu tư công nghệ bảo quản và phát triển các sản phẩm chế biến sâu.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là hoàn thiện hệ thống quản lý vùng nuôi, cấp mã
số cơ sở nuôi, tăng cường truy xuất nguồn gốc và kiểm soát khai thác theo hướng bền vững. Đây không chỉ là yêu cầu từ các thị trường nhập khẩu mà còn là điều kiện để nâng cao sức cạnh tranh và tính minh bạch của ngành tôm hùm Việt Nam.
Về dài hạn, chỉ khi làm chủ công nghệ giống, xây dựng chuỗi sản xuất minh bạch, bền vững và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, ngành tôm hùm Việt Nam mới có thể phát triển ổn định và chủ động trước những biến động của thương mại toàn cầu.
Ông Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, cần xem thách thức hiện nay là cơ hội để đánh giá toàn diện tiềm năng phát triển của ngành tôm hùm Việt Nam, từ năng lực nuôi, khả năng nghiên cứu đến định hướng phát triển dài hạn.
Theo Thứ trưởng, nghiên cứu và sản xuất giống vẫn là mắt xích yếu của ngành thủy sản Việt Nam. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục thúc đẩy các chương trình nghiên cứu khoa học, đặc biệt là công nghệ sản xuất giống tôm hùm, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư nghiên cứu theo hướng xã hội hóa nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững cho ngành hàng.
Thị trường Mỹ tiếp tục gặp khó
Tôm tiếp tục là mặt hàng gặp nhiều khó khăn nhất tại thị trường Mỹ. Kết quả sơ bộ kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 do Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 13/5/2026 cho thấy mức thuế chống bán phá giá sơ bộ đối với hai doanh nghiệp bị đơn lần lượt là
10,76% và 6,3%, trong khi các doanh nghiệp được hưởng mức thuế riêng phải chịu mức thuế 7,56%.
Dù chưa phải kết quả cuối cùng, mức thuế này đã tạo thêm áp lực lên quá trình đàm phán giá và tâm lý mua hàng của các nhà nhập khẩu Mỹ. Diễn biến này cho thấy nhu cầu thị trường chưa phục hồi đủ mạnh để hấp thụ áp lực chi phí và giá cả, khiến các nhà nhập khẩu tiếp tục thận trọng với các đơn hàng mới. Nguy cơ áp thuế chống trợ cấp và chống bán phá giá có thể đẩy mức thuế tổng hợp lên tới gần 60%.
Có thể thấy ngành hàng tôm có sự tăng trưởng tốt nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại, buộc các doanh nghiệp phải chủ động thích ứng, để giữ vững thị phần tại các thị trường xuất khẩu chính.
Để duy trì năng lực cạnh tranh đòi hỏi ngành tôm Việt Nam phải chuyển đổi phương thức sản xuất một cách thực chất. Tập trung vào phân khúc chế biến sâu và áp dụng công nghệ để đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nhập khẩu là giải pháp cốt lõi hiện nay. Đây là cơ sở để các doanh nghiệp giữ vững thị phần xuất khẩu và hoàn thành các mục tiêu kinh tế đã đề ra.
6 tháng cuối năm, ngành tôm Việt Nam còn đối mặt với xu hướng thay đổi nhu cầu tiêu dùng. Thị trường thế giới thắt chặt chi tiêu, tập trung nhiều hơn phân khúc tôm nhỏ, trong khi nông dân vẫn giữ thói quen nuôi tôm cỡ lớn để bán giá cao. Nghịch lý cung cầu này đang buộc người nuôi tôm phải thay đổi tư duy sản xuất. ĐÔNG PHONG
tư vào phân khúc chế biến sâu và áp dụng công nghệ để đáp ứ ng các tiêu chuẩn Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN
Tôm Việt Nam sang Mỹ đối mặt nhiều thách thức
Ngành tôm Việt Nam đang chịu áp lực tại thị trường Mỹ khi lượng tồn kho còn cao, sức mua phục hồi chậm và cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các đối thủ như Ecuador, Ấn Độ và Indonesia. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm đạt khoảng 1,9 tỷ USD, tăng 11,5% so cùng kỳ và tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của ngành thủy sản. Tuy nhiên, tại thị trường Mỹ, đà tăng trưởng vẫn khá chậm do nhu cầu tiêu dùng chưa phục hồi rõ nét. Bên cạnh đó, doanh nghiệp xuất khẩu còn phải đối mặt với nhiều khó khăn như chi phí logistics ở mức cao, các rào cản thương mại và những đợt rà soát thuế chống bán phá giá. Theo VASEP, trong thời gian tới, xuất khẩu tôm sang Mỹ nhiều khả năng sẽ tiếp tục phục hồi nhưng khó đạt được mức tăng trưởng đột phá.
Cần tháo gỡ rào cản tại Hàn Quốc
VASEP vừa kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành quan tâm tháo gỡ những bất cập trong quá trình thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt đối với mặt hàng tôm xuất khẩu sang Hàn Quốc. Theo VASEP, dù hai nước đã ký kết FTA, tôm Việt Nam vẫn chịu hạn ngạch nhập khẩu 15.000 tấn/năm. Đáng chú ý, cơ chế đấu thầu quyền sử dụng hạn ngạch của phía Hàn Quốc khiến nhà nhập khẩu phát sinh thêm chi phí tương đương 16 - 18% giá trị lô hàng, gần bằng mức thuế ngoài hạn ngạch. Nhiều doanh nghiệp cho biết, chi phí phát sinh từ cơ chế hạn ngạch không chỉ làm tăng giá thành mà còn hạn chế khả năng mở rộng thị phần. Trước sức ép ngày càng lớn từ các quốc gia cung ứng tôm, việc khơi thông các điểm nghẽn thương mại sẽ giúp phát huy tốt hơn hiệu quả của FTA và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.
Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu tôm hùm
Ngành tôm hùm Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Từ tháng 5/2023, nước này áp dụng quy định mới đối với tôm hùm bông nhập khẩu, yêu cầu sản phẩm phải có nguồn gốc từ giống nhân tạo thế hệ F2 và không sử dụng con giống khai thác từ tự nhiên. Quy định trên tạo ra nhiều thách thức cho hoạt động xuất khẩu, song cũng là động lực để ngành tôm hùm chuyển đổi theo hướng bền vững hơn. Theo các chuyên gia, bên cạnh việc đáp ứng yêu cầu của thị trường Trung Quốc, doanh nghiệp cần tăng cường tiếp cận các thị trường tiềm năng như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và EU. Đồng thời, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, nâng cao chất lượng và phát triển sản phẩm chế biến sâu để gia tăng sức cạnh tranh.
Giá tôm giống duy trì
ở mức
cao
Theo VASEP, tháng 5/2026, giá tôm thẻ chân trắng giống PL12/ PL15 dao động 70 - 140 đồng/con, trong khi tôm sú giống ở mức 90 - 150 đồng/con. Giá tôm giống tại nhiều địa phương đang duy trì ở mức cao do nhu cầu thả nuôi tăng mạnh trong khi nguồn cung chưa thực sự dồi dào. Trong bối cảnh giá thành sản xuất tôm Việt Nam vẫn cao hơn nhiều nước cạnh tranh như Ecuador hay Ấn Độ, việc kiểm soát tốt chất lượng giống và giảm chi phí nuôi được xem là giải pháp quan trọng để nâng sức cạnh tranh cho ngành tôm. Nhiều doanh nghiệp và người nuôi đang tăng cường ứng dụng công nghệ cao, quản lý môi trường ao nuôi và truy xuất nguồn gốc nhằm nâng hiệu quả sản xuất, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu.
ĐBSCL
Người dân dè dặt thả nuôi do giá thức ăn tăng cao
Ngành tôm Việt Nam đang đối mặt nhiều điểm nghẽn khi giá thức ăn liên tục tăng, trong khi giá tôm nguyên liệu phục hồi chậm khiến người nuôi chịu áp lực lớn về chi phí sản xuất. Chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, giá thức ăn tôm đã tăng thêm khoảng 1.200 - 1.500 đồng/ kg và đây là lần điều chỉnh tăng thứ ba liên tiếp. Theo các chuyên gia, nghịch lý hiện nay là công suất sản xuất thức ăn trong nước vẫn dư thừa nhưng giá bán khó giảm do ngành phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu. Thức ăn hiện chiếm khoảng 55 - 65% giá thành nuôi tôm nên mỗi đợt tăng giá đều làm giảm lợi nhuận của người nuôi. Nhiều hộ nuôi đã phải giảm mật độ thả nuôi hoặc treo ao để hạn chế rủi ro.
VĨNH LONG
Giá tôm thẻ chân trắng giảm mạnh
Giá tôm thẻ chân trắng tại Vĩnh Long liên tục giảm trong khoảng 3 tháng trở lại đây, gây nhiều khó khăn cho người nuôi trong bối cảnh chi phí đầu vào vẫn duy trì ở mức cao. Hiện giá tôm cỡ 20 - 100 con/ kg dao động từ 100.000 - 192.000 đồng/kg, thấp hơn khoảng 50.000 - 60.000 đồng/kg so cùng kỳ năm trước. Theo người nuôi tôm địa phương, trước đây tôm cỡ 30 con/kg được thương lái thu mua với giá trên 200.000 đồng/kg, nhưng hiện chỉ còn khoảng 120.000 - 140.000 đồng/kg. Ngành nông nghiệp địa phương nhận định giá tôm giảm do nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường lớn phục hồi chậm, trong khi nguồn cung từ Ecuador và Ấn Độ tăng mạnh với giá cạnh tranh hơn.
CẦN THƠ
Người nuôi thấp thỏm
vì giá tôm giảm
Những ngày đầu tháng 6, tại Cần Thơ người dân bắt đầu thu hoạch tôm thẻ chân trắng. Khác với không khí hồ hởi đầu mùa vụ, nhiều hộ nuôi hiện đang đứng ngồi không yên do giá tôm đang giảm mạnh. Hiện thương lái mua cỡ 30 con/kg với giá khoảng 115.000 đồng/kg, giảm trên 20.000 đồng so đầu năm. Nếu giá tôm không cải thiện, những hộ nuôi không đạt sản lượng sẽ bị lỗ vốn. Nguyên nhân được cho rằng do chính sách thuế của Mỹ thay đổi nên một số doanh nghiệp chưa đủ điều kiện xuất khẩu tôm vào thị trường này. Sức tiêu thụ tôm ở một số thị trường cũng giảm đáng kể. Ngoài ra, do chi phí vận chuyển trong nước và quốc tế tăng mạnh, nhất là cước tàu, buộc các nhà máy giảm sản xuất để cân đối.
CÀ MAU
Vào mùa ruốc, ngư dân phấn khởi ra khơi
Những ngày gần đây, ngư dân tại các xã ven biển Tây của tỉnh Cà Mau như Sông Đốc, Đá Bạc và Cái Đôi Vàm bắt đầu bước vào mùa khai thác ruốc. Dù mới đầu vụ nhưng sản lượng ruốc đạt khá, mang lại nguồn thu ổn định cho nhiều hộ dân. Theo ngư dân, năm nay nguồn ruốc xuất hiện khá dày. Với tàu khai thác cỡ trung, mỗi chuyến biển có thể mang lại lợi nhuận từ 2 - 3 triệu đồng sau khi trừ chi phí. Nhờ sản lượng tương đối ổn định, nhiều lao động địa phương cũng có thêm việc làm từ các hoạt động thu mua, sơ chế và vận chuyển ruốc. Mùa khai thác ruốc tại biển Tây Cà Mau thường kéo dài từ nay đến hết tháng 8 âm lịch. Sau khi được sơ chế, ruốc được thương lái thu mua để chế biến các sản phẩm như mắm ruốc, ruốc sấy khô và nhiều mặt hàng phục vụ thị trường trong nước. ANH VŨ
MỸ
Giá tôm bán lẻ tăng cao
Trong 18 tuần đầu năm 2026, doanh số tôm bán lẻ tại Mỹ gần như đi ngang so cùng kỳ năm trước, đạt khoảng 3,79 tỷ USD, nhưng giá bán bình quân đã tăng lên 9,64 USD/pound, là mức cao nhất trong nhiều năm. Hoạt động khuyến mãi tại hệ thống bán lẻ cũng giảm xuống mức thấp nhất kể từ sau đại dịch. Tăng trưởng doanh số hiện chủ yếu đến từ giá bán tăng, thay vì sản lượng tiêu thụ tăng. Tháng 4/2026, doanh số thủy sản tươi tăng nhẹ về giá trị nhưng giảm gần 4% về khối lượng; riêng tôm tươi giảm mạnh cả doanh số lẫn lượng bán ra. Ở nhóm đông lạnh, khối lượng tiêu thụ cũng giảm sâu dù giá bán tăng mạnh.
ECUADOR
hơn 135 tấn tôm trong tháng 4
Trong tháng 4/2026, Ecuador đã xuất khẩu 135.504 tấn tôm, tăng 18% so cùng kỳ năm trước; kim ngạch xuất khẩu đạt 712 triệu USD, tăng 17%. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, Ecuador đã xuất khẩu 503.225 tấn, tăng 14%; kim ngạch đạt 2,68 tỷ USD, tăng 14%. Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất của Ecuador trong tháng 4, với lượng nhập khẩu đạt 71.161 tấn, tăng 34%, lũy kế 4 tháng đạt 259.204 tấn, tăng 23%. Mỹ đứng thứ hai với sản lượng nhập khẩu đạt 29.667 tấn, tăng 38%; lũy kế 4 tháng đạt 112.981 tấn, tăng 31%. Xuất khẩu sang EU đạt 18.353 tấn, giảm 25%; lũy kế 4 tháng đạt 70.075 tấn, giảm 18%.
TRUNG QUỐC Nhập khẩu tôm duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ
Tiếp đà tăng trưởng trong quý I, nhập khẩu tôm của Trung Quốc vẫn duy trì tăng trưởng mạnh mẽ vào tháng 4. Theo đó, tổng lượng tôm nhập khẩu đạt 93.427 tấn trong tháng 4/2026, tăng 33% so cùng kỳ năm trước, đưa tổng lượng nhập khẩu 4 tháng đầu năm đạt 343.619 tấn, tăng 27%. Kim ngạch nhập khẩu tháng 4 đạt 473 triệu USD, tăng 33%, tổng kim ngạch 4 tháng đạt 1,77 tỷ USD, tăng 22%. Trung Quốc nhập khẩu tôm nhiều nhất của Ecuador, với khối lượng nhập 70.717 tấn trong tháng 4, tăng 35% so cùng kỳ năm trước, đưa tổng lượng nhập khẩu 4 tháng đầu năm lên 263.317 tấn, tăng 30%, chiếm 3/4 lượng nhập khẩu tôm của nước này.
MALAYSIA
Tạm ngừng nhập khẩu 5 loại tôm từ Thái Lan Malaysia chính thức áp dụng lệnh tạm ngừng nhập khẩu 5 loài tôm (sú nâu, bạc thẻ, thẻ chân trắng, sú và xanh Nam Mỹ) của Thái Lan từ ngày 1/6/2026. Quyết định được đưa ra trong khuôn khổ các biện pháp siết chặt kiểm soát an toàn thực phẩm đối với thủy sản nhập khẩu từ Thái Lan, và sẽ duy trì cho đến khi phía Thái Lan hoàn tất các yêu cầu giải trình từ cơ quan chức năng Malaysia. Theo Bộ Thương mại Thái Lan, xuất khẩu tôm sang Malaysia đạt khoảng 300 - 400 tấn/tháng, mang về khoảng 44 triệu baht. Việc thị trường này đột ngột đóng cửa sẽ làm gia tăng nguy cơ dư cung, gây áp lực lên giá thu mua và thu nhập của người nuôi. Chính phủ Thái Lan đã triển khai 13 biện pháp nhằm hỗ trợ tiêu thụ khoảng 400 tấn tôm mỗi tháng, đồng thời thúc đẩy mở rộng thị trường xuất khẩu sang Trung Quốc và kích cầu tiêu dùng nội địa.
ẤN ĐỘ
Giá thu mua tôm tại Andhra Pradesh giảm mạnh
Ngày 22/5, nhiều nông dân thuộc Hiệp hội Nuôi trồng thủy sản
Jai Bharat Ksheera Rama đã tổ chức biểu tình tại khu vực Palakollu, quận West Godavari (Andhra Pradesh), chặn đường và đổ tôm ra đường để phản đối việc nhà máy chế biến hạ giá thu mua trong khi công ty thức ăn tiếp tục tăng giá. Chỉ trong vòng hai ngày, giá tôm cỡ 100 con/kg giảm rất nhanh: từ khoảng 270 Rupee/kg xuống 235 Rupee/kg, sau còn khoảng 220 Rupee/kg. Người nuôi cho biết chi phí thức ăn, điện và vận hành ngày càng tăng khiến hiệu quả sản xuất suy giảm nghiêm trọng. Nhiều hộ đã thua lỗ liên tiếp trong 2 - 3 năm qua và cảnh báo có thể tạm ngừng thả nuôi nếu chính quyền không can thiệp ổn định thị trường và kiểm soát chi phí đầu vào. Ngành nuôi tôm được xem là hệ sinh thái kinh tế quan trọng tại Andhra Pradesh, liên quan trực tiếp đến người nuôi, trại giống, nhà máy thức ăn, chế biến, vận tải và hàng nghìn lao động nông thôn.
Theo Bộ Nông nghiệp Kazakhstan, công ty Big Blue Farms, do Công chúa Oman Sayyida Sariya Al Said sáng lập, sẽ đầu tư vào dự án nuôi tôm tại Kazakhstan với trị giá khoảng 50 triệu USD. Dự án dự kiến sản xuất 5.300 tấn tôm mỗi năm, một phần sản lượng sẽ
được dành cho xuất khẩu. Biên bản ghi nhớ về dự án đầu tư xây dựng cơ sở nuôi tôm hiện đại tại Kazakhstan đã được ký kết vào ngày 20/05/2026. Địa điểm cụ thể xây dựng trang trại vẫn chưa được công bố. Dự án bao gồm việc ứng dụng hệ thống nuôi tôm tuần hoàn khép kín (RAS) tiên tiến của châu Âu. Mục tiêu của dự án là xây dựng cơ sở sản xuất công nghệ cao, cho ra sản phẩm chất lượng cao cấp, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng và an toàn môi trường. Dự án được kỳ vọng không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước mà còn góp phần thúc đẩy tiềm năng xuất khẩu của khu vực. Khi đạt công suất sản xuất tối đa, dự án sẽ tạo ra hơn
300 việc làm.
INDONESIA
Xuất khẩu tôm sang Mỹ phục hồi sau sự cố nhiễm
phóng xạ
Theo Bộ Hàng hải và Thủy sản Indonesia (KKP), tính đến 26/04/2026, xuất khẩu tôm nước này sang thị trường Mỹ đạt hơn
11.000 tỷ Rupiah (khoảng 638 triệu USD), tương đương khoảng 3.400 container, bất chấp trước đó bị ảnh hưởng bởi sự cố nhiễm Cesium-137. Năm 2025 là giai đoạn thử thách nặng nề nhất với ngành tôm Indonesia khi nhiều container tôm đông lạnh bị phát hiện chứa Cesium-137, khiến Mỹ siết chặt kiểm soát nhập khẩu. Cesium-137 là một đồng vị phóng xạ có chu kỳ bán rã khoảng 30 năm, có thể tồn tại lâu dài trong môi trường và lan truyền qua nước, đất và sinh vật. Khi xâm nhập vào cơ thể người, chất này làm gia tăng nguy cơ ung thư nếu phơi nhiễm ở mức cao hoặc kéo dài. Mỹ hiện áp thuế 19% lên mặt hàng tôm của Indonesia kể từ tháng 8/2025. Trước áp lực này, Bộ trưởng KKP Sakti Wahyu Trenggono cho biết, nước này đang tìm cách tăng xuất khẩu sang châu Âu và
Trung Quốc để giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ. ĐỨC DŨNG
Trung Quốc dẫn dắt thị trường bột cá, dầu cá
Diễn ra tại Thượng Hải
ngày 10 - 11/6, Hội nghị
Thượng đỉnh IFFO Trung
Quốc 2026 quy tụ hơn 220 đại biểu đến từ 27 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các nội dung thảo luận tập trung vào xu hướng cung - cầu bột cá, dầu cá, phát triển bền vững và triển vọng thị trường nguyên liệu biển toàn cầu.
Trung Quốc tiếp
tục là trung tâm
Nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng của Trung Quốc tiếp tục tác động mạnh đến thị trường bột cá và dầu cá toàn cầu. Tại Hội nghị Thượng đỉnh IFFO Trung Quốc 2026, các chuyên gia nhận định quốc gia này vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc định hình xu hướng cung - cầu, đồng thời ảnh hưởng đáng kể đến triển vọng phát triển của ngành nguyên liệu biển thế giới. cho sản xuất thức ăn thủy sản chất lượng cao đang tăng cùng với sự phát triển của ngành tôm, cá tra và cá biển. Tuy nhiên, nguồn nguyên liệu trong nước còn hạn chế, khiến nhiều nhà máy sản xuất bột cá chỉ hoạt động ở mức 60 - 70% công suất thiết kế và phải phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu. Trong khi đó, ông John Joseph, đại diện Arbee, cho biết Ấn Độ đang nổi lên như một thị trường tiềm năng nhờ sản lượng thủy sản tăng trưởng ổn định và nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm omega-3 và dinh dưỡng thú cưng.
Phát biểu tại hội nghị, bà Maggie Xu, Giám đốc IFFO tại Trung Quốc, cho biết quốc gia này tiếp tục giữ vai trò then chốt trong ngành nuôi trồng thủy sản và thị trường nguyên liệu biển toàn cầu.
Bột cá có vai trò quan trọng trong dinh dưỡng tôm
hiện chiếm khoảng 22% sản lượng bột cá và dầu cá toàn cầu. Tuy nhiên, tác động
Theo dự báo của OECD và FAO, đến năm 2034, Trung Quốc sẽ tiêu thụ khoảng 42% sản lượng bột cá thế giới. Ông Enrico Bachis, Giám đốc Nghiên cứu Thị trường của IFFO, cho biết nguồn cung bột cá và dầu cá toàn cầu hiện tương đối ổn định, nhưng cơ cấu nguyên liệu đang thay đổi khi tỷ trọng sản xuất từ phụ phẩm thủy sản ngày càng tăng. Hiện khoảng 35% sản lượng bột cá và 57% sản lượng dầu cá toàn cầu được sản xuất từ nguồn nguyên liệu này. Tuy nhiên, châu Á vẫn thiếu khoảng 1,2 triệu tấn bột cá và 80.000 tấn dầu cá mỗi năm, khiến khu vực tiếp tục phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.
Nguồn cung chịu áp lực
Peru và Chile vẫn là hai nguồn cung bột cá, dầu cá quan trọng của thế giới. Ông
Jorge Risi, Tổng Giám đốc Hiệp hội Thủy sản Quốc gia Peru (SNP), cho biết Peru
của hiện tượng El Niño trong thời gian qua đã ảnh hưởng đáng kể đến sản lượng khai thác cá cơm, qua đó tạo áp lực lên nguồn cung nguyên liệu biển thế giới.
Tại Chile, theo ông Francisco Ovalle, Giám đốc Thương mại của Orizon, ngành cá hồi tiếp tục là động lực chính thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ bột cá và dầu cá. Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu bột cá lớn nhất của Chile, chiếm 49,1% tổng lượng xuất khẩu.
Trong khi đó, ở châu Âu, ông Kenneth Storbank, đại diện Tập đoàn TripleNine, cho biết nhu cầu từ ngành cá hồi tăng mạnh khiến lượng hàng xuất khẩu giảm dần, đồng thời khu vực này ngày càng phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu. Việt Nam phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu
Theo bà Ngô Nhã Trúc, đại diện Kanematsu Việt Nam, nhu cầu nguyên liệu
Ảnh: ST
Xu hướng mới thị trường
Về xu hướng thị trường, bà Nicola Clark, đại diện MarinTrust, cho rằng các chương trình chứng nhận quốc tế ngày càng chú trọng đến truy xuất nguồn gốc, sử dụng nguyên liệu có trách nhiệm và tận dụng phụ phẩm thủy sản. Ông Aldo Bernasconi, đại diện GOED, cho biết nhu cầu dầu omega-3 tiếp tục tăng trưởng, trong đó phân khúc dinh dưỡng thú cưng ghi nhận tốc độ phát triển nhanh nhất, đặc biệt tại Trung Quốc.
Các chuyên gia thống nhất nhận định Trung Quốc sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm của thị trường bột cá và dầu cá toàn cầu trong những năm tới. Tuy nhiên, tăng trưởng của ngành sẽ phụ thuộc ngày càng lớn vào khả năng bảo đảm nguồn cung bền vững, tận dụng phụ phẩm chế biến và phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng như omega-3. LAN KHUÊ (Theo Thefishsite)
Nhật Bản phát triển công nghệ
tăng tỷ lệ sống của con giống
Các nhà khoa học Nhật Bản đã phát triển hệ thống tự động sử dụng ánh sáng và dòng chảy để dẫn hướng vật nuôi trong giai đoạn ấu trùng. Công nghệ này được kỳ vọng sẽ giảm tỷ lệ hao hụt, nâng cao tỷ lệ sống của con giống và góp phần tăng hiệu quả sản xuất tôm, cá cùng nhiều đối tượng thủy sản khác.
Điều khiển con giống bằng
ánh sáng và dòng nước
Trong sản xuất giống thủy sản, tỷ lệ hao hụt ở giai đoạn ấu trùng và con giống vẫn
là một trong những thách thức lớn đối với
các cơ sở ương nuôi. Dịch bệnh, biến động
môi trường và các thao tác kỹ thuật như chuyển bể, phân đàn hay vận chuyển đều có thể khiến vật nuôi bị stress, suy giảm sức đề
kháng và gia tăng tỷ lệ chết.
Để giảm thiểu những tác động này, các
nhà nghiên cứu thuộc Viện Khoa học và
Công nghệ Okinawa (OIST, Nhật Bản) đã phát triển một hệ thống tự động sử dụng
ánh sáng và dòng nước để dẫn hướng vật nuôi di chuyển giữa các bể nuôi. Công nghệ
được kỳ vọng góp phần giảm hao hụt ở giai
đoạn đầu đời, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất giống và nuôi thương phẩm.
Theo TS Zdenek Lajbner, trưởng nhóm nghiên cứu, hệ thống ban đầu được thiết kế phục vụ nghiên cứu các loài thân mềm chân đầu như mực và bạch tuộc, vốn rất nhạy cảm với các tác động cơ học trong quá trình thu bắt và vận chuyển sau khi nở.
Khác với phương pháp di chuyển vật nuôi bằng các thiết bị cơ học, hệ thống mới khai thác phản ứng tự nhiên của vật nuôi đối với ánh sáng và dòng chảy để điều hướng chúng giữa các bể nuôi. Cách tiếp cận này giúp hạn chế sự can thiệp trực tiếp của con người, qua đó giảm căng thẳng và nguy cơ tổn thương cho vật nuôi.
Sau các thử nghiệm trên nhiều loài thân mềm chân đầu, nhóm nghiên cứu nhận thấy công nghệ có tiềm năng ứng dụng đối với nhiều đối tượng nuôi thủy sản khác. Theo các nhà khoa học, nhiều loài cá và tôm ở giai đoạn ấu trùng cũng có phản ứng với ánh sáng và dòng chảy, cho phép áp dụng nguyên lý dẫn hướng tương tự trong quá trình ương nuôi.
Kết quả thử nghiệm cho thấy việc để vật nuôi tự di chuyển theo các tín hiệu môi trường có thể góp phần nâng cao tỷ lệ sống, đồng thời giảm nhu cầu lao động và nâng cao hiệu quả quản lý trong sản xuất giống.
Tiềm năng cho sản xuất giống thủy sản
Ngoài khả năng tự động hóa quá trình ấp nở và chuyển đàn, hệ thống còn được tích hợp các cảm biến kết nối vạn vật (IoT)
để giám sát liên tục các chỉ tiêu môi trường như nhiệt độ, độ mặn và ôxy hòa tan. Dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, giúp phát hiện sớm các biến động bất thường và hỗ trợ điều chỉnh kịp thời. Nền tảng cũng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động đếm số lượng con giống, phân cỡ, theo dõi hành vi và đánh giá tình trạng sức khỏe vật nuôi. Nhờ đó, các cơ sở sản xuất giống có thể nâng cao độ chính xác trong quản lý đàn nuôi và giảm sự phụ
thuộc vào phương pháp quan sát thủ công. Theo nhóm nghiên cứu, hệ thống được thiết kế theo dạng mô-đun, có thể tích hợp vào các cơ sở sản xuất hiện có hoặc vận hành như một đơn vị tuần hoàn độc lập. Tính linh hoạt này cho phép ứng dụng trên nhiều đối tượng nuôi và quy mô sản xuất khác nhau.
Các nhà khoa học cho rằng việc giảm căng thẳng sinh lý cho vật nuôi ở giai đoạn đầu đời có thể cải thiện đáng kể tỷ lệ sống và hiệu quả kinh tế. Nhóm nghiên cứu OIST ước tính, nếu tỷ lệ sống của con giống tăng thêm 15 - 25%, sản lượng thực tế tại các trang trại có thể được cải thiện đáng kể mà không cần mở rộng quy mô nuôi. Hiện nhóm nghiên cứu đang tìm kiếm đối tác để thử nghiệm công nghệ tại các cơ sở sản xuất giống thương mại, hướng tới thương mại hóa trong thời gian tới.
OANH THẢO (Theo Thefishsite)
Giám sát tôm ăn bằng âm thanh
Nghiên cứu cho thấy giám sát hành vi ăn của tôm bằng âm thanh có thể khắc phục những hạn chế trong môi trường nước đục, giúp tối ưu hóa quản lý thức ăn, nâng cao tăng trưởng và cung cấp nhiều thông tin giá trị về phản ứng của tôm trước các yếu tố môi trường.
Hướng tiếp cận mới
Khi nghề nuôi tôm thẻ chân trắng
(Penaeus vannamei) ngày càng phát triển
theo hướng thâm canh, việc theo dõi hành vi của vật nuôi trong ao trở thành một thách
thức lớn. Đặc điểm nước ao thường có độ
đục cao do sự hiện diện của tảo và hệ vi sinh
vật khiến việc quan sát trực tiếp hoạt động bắt mồi của tôm gần như không khả thi.
Hiện nay, phần lớn người nuôi vẫn đánh giá
lượng thức ăn tiêu thụ thông qua sàng ăn.
Tuy nhiên, phương pháp này tốn nhiều công
lao động và chỉ phản ánh tình trạng bắt mồi
sau một khoảng thời gian nhất định.
Việc thiếu dữ liệu theo thời gian thực về
nhu cầu ăn của tôm có thể dẫn đến nhiều hệ
lụy về kinh tế và môi trường. Thức ăn hiện
chiếm khoảng 50 - 60% tổng chi phí sản xuất, là khoản chi lớn nhất trong nuôi tôm
thương phẩm. Cho ăn dư thừa không chỉ làm tăng chi phí mà còn gây ô nhiễm đáy ao do thức ăn thừa phân hủy. Ngược lại, cho ăn thiếu sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng và kéo dài thời gian nuôi. Để giải quyết bài toán này, các nhà khoa học đã ứng dụng sinh học âm thanh, cụ thể là công nghệ giám sát âm thanh thụ động (Passive Acoustic Monitoring - PAM), nhằm theo dõi hoạt động ăn của tôm. Trong quá trình bắt mồi, các bộ phận miệng và hàm của tôm tạo ra những âm thanh đặc trưng ở dải tần số cao khi nghiền thức ăn. Hệ thống cho ăn tự động tích hợp cảm biến âm thanh dưới nước và thuật toán phân tích tín hiệu có thể nhận diện các âm thanh này theo thời gian thực. Nhờ đó, lượng thức ăn được cung cấp sát với nhu cầu thực tế của đàn tôm thay vì dựa vào các ước tính chủ quan.
Hiệu quả thực tiễn vượt trội
Các nghiên cứu tại Trung tâm Nuôi trồng
Thủy sản Claude Peteet (CPMC), thuộc Đại học Auburn (Mỹ), cho thấy tôm được quản lý thức ăn bằng hệ thống âm thanh đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn và rút ngắn thời gian nuôi so với phương pháp cho ăn thủ công truyền thống.
Do hệ thống liên tục điều chỉnh lượng thức ăn dựa trên mức độ bắt mồi thực tế, người nuôi có thể tăng lượng thức ăn cung cấp mà vẫn hạn chế được tình trạng dư thừa. Điều này giúp cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn, giảm thất thoát kinh tế và hạn chế tích tụ chất hữu cơ dưới đáy ao. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng cao hơn cũng đồng nghĩa với việc tải lượng sinh học trong ao tăng lên. Vì vậy, hệ thống sục khí và quản lý ôxy hòa tan cần
hợp để đáp ứng nhu cầu trao đổi chất ngày càng lớn của đàn tôm.
Từ ứng dụng thực tế đến công cụ nghiên cứu
Bên cạnh vai trò trong sản xuất thương phẩm, công nghệ PAM còn mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về hành vi của tôm. Những nghiên cứu ban đầu được triển khai trên tôm sú (Penaeus monodon) trước khi mở rộng sang tôm thẻ chân trắng.
Các nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Nông thôn Liên bang Pernambuco (Brazil) và Trung tâm Nghiên cứu Thủy sản E.W. Shell của Đại học Auburn là những đơn vị tiên phong trong lĩnh vực này.
Kết quả cho thấy tín hiệu âm thanh phát ra khi tôm ăn không chỉ phản ánh cường độ bắt mồi mà còn chịu ảnh hưởng bởi đặc tính vật lý của thức ăn. Chẳng hạn, viên thức ăn có kích thước dài hơn thường đòi hỏi tôm phải xử lý nhiều, tạo ra số lượng âm thanh lớn. Trong khi đó, thức ăn có độ cứng cao thường tạo ra tín hiệu âm thanh với năng lượng mạnh hơn.
Những đặc điểm này mở ra khả năng ứng dụng PAM trong đánh giá chất lượng và mức độ hấp dẫn của các công thức thức ăn mới. Thay vì phải chờ kết quả tăng trưởng sau nhiều tuần hoặc nhiều tháng, các nhà nghiên cứu có thể sử dụng phản ứng âm thanh như một chỉ báo nhanh về khả năng bắt mồi của tôm. Các loại thức ăn bổ sung chất dẫn dụ từ nguồn nguyên liệu biển như dầu nhuyễn thể hoặc dịch thủy phân cá thường tạo ra phản ứng bắt mồi mạnh hơn, thể hiện qua cường độ và thời gian phát tín hiệu âm thanh kéo dài.
Dữ liệu âm thanh tiết lộ hành vi của tôm
Ngoài đánh giá thức ăn, dữ liệu âm thanh còn cung cấp nhiều thông tin về đặc điểm sinh học của đàn tôm.
Các nghiên cứu cho thấy tôm có kích cỡ lớn thường tập trung bắt mồi mạnh trong những phút đầu sau khi cho ăn, tạo ra mật độ tín hiệu âm thanh cao. Ngược lại, tôm nhỏ có xu hướng ăn chậm và ổn định hơn trong suốt chu kỳ cho ăn.
Đáng chú ý, cường độ tín hiệu âm thanh có mối tương quan với mật độ nuôi. Điều này mở ra khả năng sử dụng PAM để ước tính mật độ tôm trong ao hoặc phát hiện sớm các sự cố bất thường như hiện tượng chết hàng loạt, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát và an toàn sinh học.
Nhiệt độ nước ảnh hưởng đến nhịp độ bắt mồi
Các nghiên cứu gần đây cho thấy nhiệt độ nước có tác động rõ rệt đến hành vi ăn của tôm. Trong điều kiện nhiệt độ cao hơn, tôm thường xuất hiện giai đoạn bắt mồi mạnh ngay sau khi được cho ăn, sau đó giảm nhanh khi đạt trạng thái no. Ngược lại, ở nhiệt độ thấp, hoạt động bắt mồi diễn ra chậm hơn, cường độ thấp hơn và duy trì tương đối ổn định trong suốt thời gian cho ăn.
Những thay đổi này được phản ánh rõ ràng qua tín hiệu âm thanh thu nhận từ hệ thống PAM, cho phép người nuôi điều chỉnh chế độ cho ăn phù hợp với điều kiện môi trường.
Ôxy hòa tan quyết
thèm ăn
Tương tự nhiệt độ, ôxy hòa tan (DO) là một trong những yếu tố môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bắt mồi của tôm.
Thông qua PAM, các nhà nghiên cứu ghi nhận rằng khi nồng độ DO giảm xuống mức thấp, cường độ tín hiệu âm thanh và lượng thức ăn tiêu thụ của tôm đều suy giảm đáng kể. Điều này cho thấy tình trạng thiếu ôxy đã làm giảm nhu cầu ăn và hoạt động trao đổi chất của vật nuôi.
Nhờ khả năng giám sát liên tục theo thời gian thực, hệ thống âm thanh có thể phát hiện sớm những thay đổi bất thường này. Khi xảy ra sự cố sục khí hoặc DO giảm xuống ngưỡng nguy hiểm, hệ thống có thể hỗ trợ người nuôi điều chỉnh hoặc tạm ngừng cho ăn, tránh lãng phí thức ăn và hạn chế nguy cơ suy giảm chất lượng môi trường ao nuôi.
Kết luận
Sự xuất hiện của công nghệ giám sát âm thanh thụ động đang tạo ra bước chuyển từ phương thức quản lý thức ăn dựa trên kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu trong nuôi tôm. Bằng cách chuyển đổi tín hiệu âm thanh phát sinh trong quá trình bắt mồi thành thông tin phục vụ quản lý, PAM giúp người nuôi theo dõi nhu cầu ăn của tôm trong điều kiện mà các phương pháp quan sát truyền thống gặp nhiều hạn chế. Không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn, cải thiện tăng trưởng và giảm tác động môi trường, công nghệ này còn hoạt động như một “cảm biến sinh học” giúp nhận diện sớm các biến động về sức khỏe và điều kiện nuôi. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng hướng tới mô hình nuôi tôm thông minh, chính xác và bền vững trong tương lai.
HOÀNG MY (Theo Globalseafood)
Ảnh: PTC
Kiểm soát độ kiềm trong ao tôm mùa mưa
Độ kiềm là yếu tố quan trọng giúp ổn định môi trường ao nuôi tôm. Vào mùa mưa, việc theo dõi và kiểm soát tốt chỉ tiêu này góp phần hạn chế biến động môi trường, giảm nguy cơ dịch bệnh và hỗ trợ tôm phát triển ổn định.
Vai trò của độ kiềm
Độ kiềm là khả năng đệm của nước, giúp trung hòa axit và hạn chế sự biến động đột ngột của pH. Trong ao nuôi tôm, độ kiềm đóng vai trò như một “lá chắn” giúp môi trường nước duy trì trạng thái ổn định trước những tác động từ bên ngoài.
Khi độ kiềm được duy trì ở ngưỡng phù hợp, pH ít dao động giữa ngày và đêm, tạo điều kiện thuận lợi cho tôm sinh trưởng, lột xác và hấp thu khoáng chất. Đồng thời, độ kiềm còn là nguồn cung cấp bicarbonate và carbonate cần thiết cho quá trình quang hợp của tảo và hoạt động của hệ vi sinh vật có lợi trong ao.
Ngược lại, khi độ kiềm xuống thấp, khả năng đệm của nước suy giảm khiến pH dễ biến động mạnh. Tôm có thể bị stress, giảm ăn, chậm lớn và dễ mắc bệnh. Ngoài ra, hiệu quả xử lý chất hữu cơ của hệ vi sinh cũng giảm, làm tăng nguy cơ phát sinh khí độc như NH₃ và H₂S.
Đối với tôm thẻ chân trắng, độ kiềm
thích hợp thường dao động từ 100 - 150 mg
CaCO₃/lít. Với tôm sú, khoảng 80 - 120 mg
CaCO₃/lít được xem là phù hợp. Tuy nhiên, sự ổn định của độ kiềm trong suốt vụ nuôi quan trọng không kém giá trị tuyệt đối của chỉ tiêu này.
Nguyên nhân khiến độ kiềm biến động
Nước mưa làm pha loãng khoáng chất trong ao: Nước mưa thường có hàm lượng khoáng thấp, thậm chí mang tính axit nhẹ. Khi lượng mưa lớn đổ xuống ao nuôi, các ion bicarbonate và carbonate trong nước bị pha loãng, làm độ kiềm suy giảm nhanh chóng.
Những ao có mực nước thấp hoặc vùng nuôi
độ mặn thấp thường chịu tác động rõ rệt
hơn sau các đợt mưa kéo dài.
Biến động của hệ tảo: Mùa mưa thường đi kèm với tình trạng giảm cường độ ánh sáng, ảnh hưởng đến sự phát triển của tảo. Khi tảo phát triển không ổn định hoặc xảy ra hiện tượng tảo tàn, các chỉ tiêu môi trường trong ao, trong đó có độ kiềm, cũng thay đổi theo. Ngoài ra, sự phát triển quá mức của tảo vào những ngày nắng xen kẽ sau mưa cũng có thể làm độ kiềm biến động mạnh.
Tích tụ chất hữu cơ và bùn đáy: Thức ăn dư thừa, phân tôm và xác tảo tích tụ dưới đáy ao sẽ bị vi sinh vật phân hủy. Quá trình này tiêu tốn lượng lớn bicarbonate trong nước, làm giảm độ kiềm theo thời gian. Thay nước hoặc cấp nước mới không phù hợp: Nguồn nước cấp có độ kiềm thấp hoặc việc thay nước với khối lượng lớn trong thời gian ngắn cũng có thể làm thay đổi đột ngột độ kiềm trong ao, ảnh hưởng đến sự ổn định của môi trường nuôi.
Giải pháp ổn định
Định kỳ ít nhất 1 - 2 lần/tuần kiểm tra độ kiềm trong mùa mưa và tăng tần suất sau các trận mưa lớn.
Giữ mực nước đủ sâu giúp hạn chế tác động trực tiếp của nước mưa lên các chỉ tiêu môi trường. Trong mùa mưa, nên duy trì mực nước theo khuyến cáo của từng mô hình nuôi, đồng thời chủ động điều tiết nước khi xuất hiện các đợt mưa kéo dài. Khi độ kiềm giảm dưới ngưỡng thích hợp, cần bổ sung các loại khoáng có chứa bicarbonate hoặc carbonate để nâng kiềm. Việc điều chỉnh nên thực hiện từ từ, tránh tăng độ kiềm quá nhanh trong thời gian ngắn vì có thể gây sốc cho tôm. Bên cạnh đó, cần lựa chọn sản phẩm phù hợp với đặc điểm nguồn nước và độ mặn của từng vùng nuôi để đạt hiệu quả cao.
Định kỳ xử lý đáy ao, đồng thời kiểm soát lượng thức ăn, hạn chế dư thừa. Việc sử dụng chế phẩm sinh học phù hợp cũng góp phần thúc đẩy quá trình phân hủy hữu cơ, giảm áp lực lên môi trường ao nuôi.
Trước khi mưa lớn xảy ra, người nuôi cần kiểm tra các chỉ tiêu môi trường, đặc biệt là độ kiềm và pH. Sau mưa, cần tiến hành đánh giá lại chất lượng nước để có biện
Dấu
hiệu nhận biết tôm khỏe
Quan sát khả năng bắt mồi, hoạt động bơi lội, đường ruột hay màu sắc cơ thể
là những cách đơn giản giúp người nuôi đánh giá sức khỏe tôm, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường để xử lý kịp thời.
Theo dõi sức khỏe tôm thường xuyên
Trong quá trình nuôi, tôm thường phản
ứng rất nhanh trước những thay đổi của môi
trường nước, chất lượng thức ăn hoặc sự xuất hiện của mầm bệnh. Tuy nhiên, nhiều trường hợp khi tôm có dấu hiệu chết rải rác hoặc giảm tăng trưởng, các vấn đề đã tồn tại từ trước đó nhiều ngày.
Việc quan sát sức khỏe tôm thường xuyên giúp người nuôi phát hiện sớm những bất thường ngay từ giai đoạn đầu, giảm nguy cơ dịch bệnh bùng phát trên diện rộng. Đây cũng là cơ sở để điều chỉnh chế độ cho ăn, quản lý môi trường và áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp.
Không nhất thiết phải sử dụng các thiết bị hiện đại hay xét nghiệm thường xuyên, nhiều dấu hiệu sức khỏe của tôm có thể
được nhận biết trực tiếp thông qua hoạt
động bắt mồi, màu sắc cơ thể, đường ruột hay tình trạng gan tụy.
Dấu hiệu cần quan sát
Lượng thức ăn tiêu thụ là một trong
những dấu hiệu quan trọng phản ánh tình
trạng sức khỏe của tôm. Khi tôm khỏe
mạnh, khả năng bắt mồi tốt và lượng thức
ăn được tiêu thụ ổn định theo từng giai
đoạn phát triển. Ngược lại, nếu tôm đột ngột giảm ăn hoặc bỏ ăn, người nuôi cần
kiểm tra ngay các yếu tố môi trường như ôxy hòa tan, pH, nhiệt độ và chất lượng nước. Tôm giảm ăn cũng có thể liên quan đến các vấn đề về đường ruột, gan tụy hoặc tác động của thời tiết bất lợi. Vì vậy, cần kết hợp kiểm tra nhiều dấu hiệu khác để xác định nguyên nhân chính xác.
Quan sát hoạt động bơi lội. Tôm khỏe thường phân bố đều trong ao, phản xạ nhanh và hoạt động linh hoạt. Khi môi trường ao nuôi xuất hiện sự cố, tôm có thể tập trung ven bờ, nổi đầu vào sáng sớm hoặc bơi lờ đờ trên mặt nước. Đây là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng thiếu ôxy, biến động môi trường hoặc ảnh hưởng của khí độc trong ao. Việc kiểm tra ao vào sáng sớm và ban đêm giúp người nuôi dễ dàng phát hiện các biểu hiện bất thường trong tập tính hoạt động của tôm.
Màu sắc cơ thể cũng là một chỉ tiêu giúp đánh giá tình trạng sức khỏe của tôm. Tôm khỏe thường có màu sắc tự nhiên, vỏ bóng và cơ thịt săn chắc. Khi gặp vấn đề về môi trường hoặc dịch bệnh, tôm có thể xuất hiện các biểu hiện như nhợt màu, đục cơ, đỏ thân hoặc mềm vỏ. Tuy nhiên, màu sắc cơ thể có thể thay đổi theo điều kiện ao nuôi và thời điểm trong ngày, do đó cần kết hợp với các dấu hiệu khác để đánh giá chính xác. Gan tụy là cơ quan quan trọng liên quan đến quá trình tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng và miễn dịch của tôm. Gan tụy khỏe mạnh thường có màu sắc đặc trưng, kích thước cân đối và ranh giới rõ ràng. Khi gan tụy nhạt màu, teo nhỏ hoặc xuất hiện các dấu
hiệu bất thường, người nuôi cần theo dõi sát vì đây có thể là biểu hiện sớm của tình trạng sức khỏe suy giảm. Việc kiểm tra định kỳ một số mẫu tôm trong ao sẽ giúp phát hiện những thay đổi của gan tụy trước khi ảnh hưởng đến toàn bộ đàn nuôi.
Kiểm tra đường ruột tôm. Đường ruột phản ánh khá rõ tình trạng tiêu hóa và khả năng hấp thu dinh dưỡng của tôm. Đối với tôm khỏe mạnh, đường ruột thường đầy thức ăn, kéo dài liên tục từ đầu đến cuối thân. Nếu xuất hiện hiện tượng ruột rỗng, đứt khúc hoặc lượng thức ăn trong ruột giảm bất thường, người nuôi cần kiểm tra lại chất lượng thức ăn, môi trường nước và các yếu tố liên quan đến sức khỏe đường tiêu hóa. Những dấu hiệu này thường xuất hiện sớm trước khi tôm biểu hiện bệnh rõ rệt. Người nuôi nên duy trì việc kiểm tra tôm hằng ngày, đặc biệt vào sáng sớm và chiều tối. Đây là những thời
dễ phát hiện các biến động về sức khỏe và môi trường ao nuôi.
THANH HIẾU
Xử lý kim loại nặng trong ao nuôi
Khác với khí độc hay vi khuẩn, kim loại nặng không bị phân hủy sinh học mà tích lũy dần trong môi trường và cơ thể tôm, gây tổn thương gan tụy, rối loạn lột xác, giảm tăng trưởng và tăng nguy
cơ bùng phát bệnh.
Cơ chế tồn tại
Kim loại nặng tồn tại trong ao dưới hai dạng chính: dạng hòa tan trong nước và dạng liên kết với bùn đáy. Dạng hòa tan (ion tự do) là dạng độc nhất vì dễ xâm nhập vào cơ thể tôm qua mang và đường tiêu hóa.
Độc tính của kim loại phụ thuộc mạnh vào pH, độ kiềm và hàm lượng chất hữu cơ. Trong điều kiện đáy ao nhiều bùn hữu cơ, khi xảy ra xáo trộn (quạt mạnh, mưa lớn), kim loại có thể được giải phóng trở lại nước, gây sốc cấp tính cho tôm.
Kiểm soát từ khâu chuẩn bị ao
Rửa và phơi đáy ao kỹ giúp ôxy hóa các kim loại dạng khử, giảm độc tính. Bón vôi CaO hoặc CaCO₃ (7 - 10 kg/100 m²)
để nâng pH nền đáy, giúp kết tủa kim loại.
Sử dụng zeolite hoặc khoáng tự nhiên
để hấp phụ kim loại còn tồn dư.
Nếu nguồn nước cấp có nguy cơ nhiễm kim loại (vùng gần khu công nghiệp, nước ngầm), nên có ao lắng riêng và xử lý trước khi cấp vào ao nuôi bằng khoáng hấp phụ hoặc chất tạo phức.
Quản lý nước
Trong quá trình nuôi, mục tiêu là duy trì các điều kiện giúp kim loại ở trạng thái ít độc
nhất: pH ổn định 7,8 - 8,3; Kiềm 100 - 150 mg CaCO₃/L; Hạn chế dao động pH > 0,5/ngày.
Định kỳ 5 - 7 ngày, bổ sung khoáng (Ca, Mg, Si) không chỉ hỗ trợ lột xác mà còn cạnh tranh hấp thu với kim loại nặng, giảm khả năng tích lũy trong cơ thể tôm. Khi mưa lớn hoặc thay nước, cần theo dõi lại pH và kiềm ngay, vì đây là thời điểm kim loại dễ chuyển sang dạng độc.
Ứng dụng vật liệu hấp phụ
và tạo phức
Hấp phụ bằng khoáng tự nhiên: Zeolite, bentonite, hoặc các chế phẩm chứa aluminosilicate có khả năng “giữ” kim loại trong cấu trúc tinh thể. Liều sử dụng thường 10 - 20 kg/1.000 m³ nước, tạt định kỳ hoặc khi nghi ngờ có kim loại.
Tạo phức bằng chất hữu cơ: Các hợp chất như humic acid, fulvic acid có khả năng liên kết với ion kim loại, chuyển chúng sang dạng không độc và khó hấp thu. Trong nhiều mô hình thực tế, việc kết hợp zeolite (xử lý nhanh) và humic (duy trì ổn định) cho hiệu quả kiểm soát kim loại rõ rệt hơn so với dùng đơn lẻ.
Sử dụng vi sinh
Một số chủng vi sinh (Bacillus, Pseudomonas) có khả năng hấp thu và
cố định kim loại nặng trong sinh khối của chúng. Khi được sử dụng định kỳ, chúng góp phần giảm nồng độ kim loại hòa tan trong nước.
Ngoài ra, vi sinh còn giúp phân hủy chất hữu cơ đáy, hạn chế hiện tượng giải phóng kim loại từ bùn. Điều này đặc biệt quan trọng trong ao nuôi mật độ cao, nơi lượng chất thải lớn và nguy cơ tích tụ kim loại cao.
Quản lý đáy ao
Xi phông đáy định kỳ để loại bỏ bùn hữu cơ.
Tránh khuấy đảo đáy quá mạnh vào thời điểm nhiệt độ cao.
Bổ sung vi sinh xử lý đáy kết hợp khoáng hấp phụ.
Trong ao lót bạt, việc thiết kế hố gom chất thải giúp cô lập vùng tích tụ kim loại, dễ xử lý hơn so với ao đất truyền thống.
Hỗ trợ tôm giảm hấp thu và tăng thải độc
Bên cạnh xử lý môi trường, cần tăng khả năng chống chịu của tôm bằng cách bổ sung Vitamin C, E giúp chống ôxy hóa. Sử dụng khoáng vi lượng cân đối (Zn, Se) để cạnh tranh với kim loại độc. Bổ sung chất tăng cường chức năng gan tụy (phospholipid, choline. Khi gan tụy khỏe, khả năng chuyển hóa và đào thải kim loại của tôm sẽ tốt hơn, giảm nguy cơ tích lũy lâu dài.
Giám sát và cảnh báo sớm
Trong điều kiện thực tế, ít khi người nuôi đo trực tiếp kim loại nặng hàng ngày. Tuy nhiên, có thể nhận biết gián tiếp qua các dấu hiệu: Tôm chậm lớn, vỏ mỏng, khó lột xác. Gan tụy nhạt màu, teo. Tôm dễ sốc sau mưa hoặc thay nước. Nếu các dấu hiệu này xuất hiện đồng thời với biến động pH hoặc nguồn nước không ổn định, cần nghĩ đến nguy cơ kim loại và can thiệp sớm. HOÀNG YẾN
Công nghệ ổn định ôxy trong hệ thống RAS
Trong hệ thống nuôi tôm tuần hoàn (RAS), việc duy trì ôxy hòa tan, kiểm soát khí độc và ổn định vi sinh là yếu tố quyết định hiệu quả sản xuất. Công nghệ nanobubble đang được xem là giải pháp tiềm năng, giúp cải thiện chất lượng nước và nâng cao hiệu suất nuôi trong điều kiện mật độ cao.
Đặc điểm của nanobubble
Nanobubble là các bọt khí có kích thước siêu nhỏ (< 200 nm), có khả năng tồn tại lâu trong nước do lực nổi gần như không đáng kể. Khác với bọt khí truyền thống, nanobubble phân bố đồng đều trong toàn bộ cột nước, giúp tăng diện tích tiếp xúc và nâng cao hiệu suất hòa tan ôxy.
Một điểm quan trọng được ghi nhận trong các mô hình thực tế là nanobubble có điện tích bề mặt âm, giúp hút các hạt lơ lửng và vi khuẩn trong nước, từ đó hỗ trợ quá trình keo tụ - làm sạch nước. Khi vỡ, nanobubble tạo ra các gốc hydroxyl có khả năng ôxy hóa mạnh, góp phần phân hủy chất hữu cơ và ức chế vi khuẩn gây hại.
Tăng hiệu suất ôxy và cải thiện
sức khỏe tôm
Trong các hệ thống RAS ứng dụng thực tế, nanobubble cho thấy khả năng duy trì ôxy hòa tan ổn định hơn 20 - 30% so với sục khí thông thường.
Điểm đáng chú ý là ôxy từ nanobubble không chỉ hòa tan tốt mà còn duy trì lâu hơn trong nước, giúp giảm biến động ôxy giữa ngày và đêm. Điều này có ý nghĩa lớn
trong nuôi mật độ cao, khi nhu cầu ôxy tăng mạnh vào ban đêm hoặc khi tảo tàn. Thực tế vận hành cho thấy tôm nuôi trong hệ có nanobubble thường ăn mạnh, phản xạ tốt hơn. Tôm ít nổi đầu vào sáng sớm và có tỷ lệ sống cao hơn rõ rệt ở giai đoạn cuối vụ.
Hỗ trợ hệ vi sinh và tăng
hiệu quả biofilter
Một điểm bổ sung quan trọng từ các mô hình RAS là nanobubble giúp tăng hiệu suất hoạt động của hệ vi sinh trong biofilter. Khi ôxy được cung cấp ổn định, vi khuẩn Nitrosomonas và Nitrobacter hoạt động hiệu quả hơn, từ đó đẩy nhanh quá trình chuyển hóa NH₃ → NO₂⁻ → NO₃⁻. Ngoài ra, môi trường giàu ôxy còn giúp hạn chế vi khuẩn yếm khí - nguyên nhân chính sinh ra khí độc H₂S. Một số hệ thống còn ghi nhận giảm đáng kể hàm lượng TSS (chất rắn lơ lửng) nhờ hiệu ứng keo tụ của nanobubble, giúp nước trong hơn và giảm tải cho hệ lọc cơ học.
Ứng dụng trong vận hành hệ thống RAS
Trong thực tế, nanobubble được tích hợp linh hoạt vào nhiều vị trí trong hệ thống:
Đường ống tuần hoàn chính: giúp ôxy hóa nước trước khi quay lại bể nuôi; Bể nuôi: cấp trực tiếp để đảm bảo ôxy đồng đều toàn bể;
Biofilter: hỗ trợ vi sinh xử lý nitơ hiệu quả hơn.
Một số mô hình còn ứng dụng nanobubble kết hợp ozone (O₃) để tăng khả năng khử trùng và phân hủy chất hữu cơ. Tuy nhiên, khi áp dụng cần kiểm soát ORP ở mức an toàn (250 - 350 mV) để tránh gây sốc cho tôm.
Hiệu quả kinh tế và vận hành
Một trong những lợi ích rõ rệt là giảm chi phí năng lượng trên mỗi đơn vị ôxy hòa tan. Do hiệu suất truyền ôxy cao, hệ thống nanobubble có thể hoạt động với công suất thấp hơn so với dàn quạt nước hoặc sục khí truyền thống. Ngoài ra, nhờ môi trường ổn định, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) có thể giảm 0,10,2. Tôm tăng trưởng đồng đều hơn và giảm hao hụt cuối vụ. Về lâu dài, chi phí đầu tư ban đầu được bù đắp thông qua việc giảm rủi ro dịch bệnh và tăng năng suất.
Lưu ý khi triển khai thực tế
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, việc áp dụng nanobubble cần đi kèm với thiết kế hệ thống phù hợp. Công suất thiết bị phải tương ứng với mật độ nuôi và thể tích nước, tránh tình trạng “thiếu ôxy giả tạo” do phân bố không đều.
Cần theo dõi thường xuyên các chỉ tiêu DO, ORP, NH₃, NO₂⁻ để đánh giá hiệu quả. Nanobubble không thay thế hoàn toàn các công đoạn như xi phông đáy, lọc cơ học hay quản lý thức ăn, mà chỉ đóng vai trò tăng cường.
Đối với hệ thống kết hợp ozone, bắt buộc phải có bộ khử ozone dư trước khi nước quay lại bể nuôi để đảm bảo an toàn sinh học.
HOÀNG NGÂN
Nắng nóng kéo dài làm nhiệt độ ao tăng cao, khiến tôm giảm ăn, chậm lớn và dễ nổi đầu. Người nuôi cần tăng cường quản lý môi trường nước và vận hành hệ thống sục khí hợp lý để hạn chế sốc nhiệt, giảm rủi ro.
Tác động của nắng nóng
Mùa nắng nóng với nền nhiệt cao kéo dài
đang gây nhiều áp lực cho nghề nuôi tôm, đặc biệt ở các vùng thâm canh và bán thâm canh. Khi nhiệt độ nước tăng cao, hàm lượng
ôxy hòa tan trong ao giảm mạnh, trong khi nhu cầu ôxy của tôm lại tăng do quá trình
trao đổi chất diễn ra nhanh hơn. Sự mất cân bằng này khiến tôm dễ rơi vào trạng thái stress nhiệt, biểu hiện như giảm ăn, chậm lớn, nổi đầu hoặc tập trung ven bờ. Không chỉ vậy, nhiệt độ cao còn thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn, đặc biệt là nhóm
Vibrio, làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Nếu không có biện pháp quản lý phù hợp, sốc nhiệt có thể gây hao hụt đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế của vụ nuôi.
Quản lý mực nước
Một trong những giải pháp quan trọng
để giảm sốc nhiệt là duy trì mực nước ao ổn định và đủ sâu. Thông thường, mực nước nên được giữ từ 1,3 - 1,8 m tùy mô hình
nuôi. Mực nước sâu giúp giảm biên độ dao
động nhiệt giữa ngày và đêm, hạn chế tác
động trực tiếp của ánh nắng mặt trời đến
đáy ao - nơi tôm sinh sống.
Ngoài ra, việc điều tiết nước hợp lý cũng giúp ổn định môi trường, hạn chế hiện
tượng phân tầng nhiệt. Trong những ngày nắng gay gắt kéo dài, có thể kết hợp thay nước một phần hoặc cấp thêm nước đã qua xử lý để giảm nhiệt độ ao nuôi, giúp tôm dễ thích nghi hơn với điều kiện môi trường.
Tăng cường sục khí và quạt nước
Hệ thống quạt nước và sục khí đóng vai trò rất quan trọng trong việc giảm sốc nhiệt cho tôm. Khi nhiệt độ tăng cao, ôxy hòa tan thường giảm xuống mức thấp, đặc biệt vào ban đêm và rạng sáng. Việc vận hành quạt nước giúp tăng cường trao đổi khí giữa nước và không khí, đồng thời phá vỡ hiện tượng phân tầng nhiệt trong ao.
Người nuôi cần bố trí và vận hành hệ thống quạt nước hợp lý, tập trung vào các thời điểm ôxy thấp trong ngày. Ngoài ra, cần thường xuyên kiểm tra hoạt động của thiết bị để đảm bảo hiệu quả sục khí ổn định, tránh tình trạng tôm bị thiếu ôxy cục bộ.
Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng Trong điều kiện nắng nóng, quản lý thức ăn hợp lý giúp giảm áp lực lên hệ tiêu hóa của tôm và hạn chế ô nhiễm môi trường ao. Người nuôi nên giảm lượng thức ăn vào các thời điểm nhiệt độ cao như giữa trưa, đồng thời tập trung cho ăn vào sáng sớm và chiều mát. Bên cạnh đó, sử dụng thức ăn chất lượng
cao, dễ tiêu hóa, hạn chế dư thừa trong ao. Việc bổ sung Vitamin C, khoáng chất và các chế phẩm tăng cường miễn dịch giúp tôm nâng cao sức đề kháng, giảm stress nhiệt và hạn chế nguy cơ mắc bệnh trong giai đoạn thời tiết bất lợi.
Kiểm soát môi trường ao nuôi
Việc theo dõi và kiểm soát chất lượng nước cần được thực hiện thường xuyên hơn trong mùa nắng nóng. Người nuôi nên kiểm tra các chỉ tiêu như nhiệt độ, pH, độ kiềm, độ trong và ôxy hòa tan từ 2 - 3 lần mỗi ngày.
Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường, cần kịp thời điều chỉnh bằng cách thay nước, bổ sung khoáng chất hoặc sử dụng chế phẩm sinh học để ổn định hệ vi sinh trong ao. Màu nước cũng cần được duy trì ở mức phù hợp để hạn chế ánh sáng xuyên sâu, giúp giảm tăng nhiệt đáy ao. Giảm bức xạ nhiệt Ngoài các biện pháp kỹ thuật trực tiếp, việc giảm tác động bức xạ nhiệt từ ánh nắng mặt trời cũng rất quan trọng. Người nuôi có thể sử dụng lưới che, thiết kế ao hợp lý hoặc trồng cây chắn gió để giảm ánh nắng chiếu trực tiếp xuống mặt ao.
Phòng, trị bệnh đốm đen trên tôm
Bệnh đốm đen là một vấn đề thường gặp trong quá trình nuôi tôm. Bệnh thường biểu hiện bằng các đốm màu nâu đen trên vỏ, phụ bộ hoặc thân tôm, làm giảm giá trị thương phẩm và ảnh hưởng
trực tiếp hiệu quả vụ nuôi.
Nguyên nhân
Bệnh đốm đen không phải là một bệnh đơn lẻ mà là biểu hiện của quá trình tổn thương vỏ tôm do nhiều yếu tố tác động.
Nguyên nhân phổ biến nhất là do vi khuẩn. Khi môi trường nước bị ô nhiễm, chúng sẽ phát triển mạnh, bám vào vỏ tôm và ăn mòn lớp vỏ chitin. Sau khi trải qua quá trình melanin hóa làm lành vết thương sẽ
để lại những đốm đen xuất hiện trên cơ thể của tôm.
Bên cạnh đó, nấm và động vật nguyên sinh cũng có thể khiến tôm bị bệnh. Đối với nấm, chúng thường xuất hiện trên mang và bám trên vỏ tôm để lại những đốm đen trên vỏ. Riêng về động vật nguyên sinh, chúng sẽ ký sinh lên cơ thể tôm gây tổn thương và hình thành các đốm đen, ngoài ra còn có thể gây đen mang và đe dọa đến sự sống của tôm trong ao.
Ngoài ra, điều kiện ao nuôi kém ổn định như đáy ao bẩn, tích tụ chất hữu cơ, khí độc
NH₃, H₂S cao cũng làm tôm suy yếu, dễ bị tổn thương cơ học và nhiễm khuẩn thứ cấp.
Mật độ nuôi cao, quản lý thức ăn không hợp lý và thiếu khoáng chất cũng là những yếu tố làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh.
Đặc điểm
Bệnh đốm đen xảy ra ở các độ mặn khác nhau từ 5‰ cho đến 20 - 25‰. Thời gian xảy ra bệnh nhiều nhất ở giai đoạn 25 - 45 ngày tuổi. Tôm thường có tỷ lệ mắc cao vào giai đoạn chuyển mùa, thời tiết thay đổi bất thường diễn ra kéo dài trong 5 - 10 ngày, hoặc nhiệt độ nước trên 290C trong thời gian dài. Tuy vậy, tôm vẫn có thể mắc phải bệnh này quanh năm bất kể ở tình trạng thời tiết nào.
Dấu hiệu
Ban đầu, tôm xuất hiện các chấm đen li ti trên vỏ, mang, râu, hoặc đuôi, thường kèm theo hiện tượng mòn đuôi, cụt râu. Khi bệnh nặng, đốm đen lan rộng, chiếm đến 70% đàn tôm, gan tụy nhợt nhạt, ruột rỗng, tôm giảm ăn hoặc bỏ ăn. Tôm có thể bị đục thân, lột xác
không hoàn toàn, dẫn đến chết rải rác.
Bệnh gây thiệt hại lớn về kinh tế và chất lượng tôm. Những con tôm bị nhiều đốm đen thường bị loại hoặc giảm giá trị khi thu hoạch, làm giảm hiệu quả kinh tế của vụ nuôi.
Phòng bệnh
Các biện pháp cần được thực hiện đồng bộ từ khâu cải tạo ao đến quản lý trong suốt vụ nuôi. Trước hết, cần cải tạo ao kỹ lưỡng, loại bỏ bùn đáy, xử lý mầm bệnh và duy trì môi trường sạch trước khi thả giống.
Trong quá trình nuôi, kiểm soát chặt các chỉ tiêu như pH, độ kiềm, ôxy hòa tan và hạn chế tích tụ chất hữu cơ trong ao. Định kỳ sử dụng chế phẩm sinh học ổn định hệ vi sinh, giảm khí độc và hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây hại.
chất, Vitamin C giúp tôm tăng sức đề kháng, giảm tổn thương vỏ trong quá trình lột xác.
Giải pháp xử lý
Khi phát hiện tôm có dấu hiệu đốm đen, cần nhanh chóng kiểm tra lại chất lượng nước và điều chỉnh môi trường ao nuôi. Có thể thay nước một phần nếu điều kiện cho phép, kết hợp sử dụng chế phẩm sinh học để cải thiện hệ vi sinh và giảm áp lực mầm bệnh.
Tăng cường bổ sung khoáng chất giúp hỗ trợ quá trình lột xác và phục hồi lớp vỏ. Đồng thời, điều chỉnh giảm mật độ cho ăn để hạn chế ô nhiễm hữu cơ trong ao. Trong một số trường hợp, có thể cần kết hợp các biện pháp xử lý tổng hợp nhằm ngăn bệnh lan rộng trong đàn.
Điều quan trọng là không lạm dụng hóa chất hoặc kháng sinh, vì có thể làm mất cân bằng hệ sinh thái ao nuôi và khiến tình trạng trở nên phức tạp hơn. NAM CƯỜNG
Bên cạnh đó, quản lý thức ăn hợp lý cũng giúp giảm nguy cơ phát sinh bệnh. Không nên cho ăn dư thừa, tránh làm ô nhiễm đáy ao. Đồng thời, bổ sung khoáng Bệnh thường biểu hiện bằng các đốm màu nâu đen trên vỏ, phụ bộ hoặc thân tôm Ảnh: Mybinh
Cùng
sú CP thắng EHP
Chinh phục tôm kích cỡ lớn
Áp lực từ những vùng nuôi nhiễm EHP
CPF SUPER MONODON là dòng tôm sú được chọn lọc qua nhiều thế hệ, cho thấy khả năng thắng EHP và thích ứng tốt với đa dạng mô hình nuôi. Theo ghi nhận thực tế sản xuất, dòng tôm này có tốc độ tăng trưởng ổn định, đàn tôm đồng đều và tỷ lệ sống cao, góp phần nâng cao hiệu quả cho người nuôi trong điều kiện áp lực dịch bệnh hiện nay. tốc độ tăng trưởng đang là mối quan tâm của nhiều hộ nuôi. Thực tế sản xuất tại một số ao tôm ở xã Tân Tới, tỉnh Đồng Tháp thời gian gần đây đã phần nào giúp giải tỏa nỗi lo này cho bà con.
Những năm gần đây, bệnh vi bào tử trùng (EHP) và hội chứng phân trắng là những thách thức lớn đối với nghề nuôi tôm tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, khiến không ít hộ nuôi gặp khó do tôm chậm lớn và hiệu quả sản xuất giảm sút. Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn được dòng tôm có khả năng thích nghi tốt, đồng thời đảm bảo
CPF SUPER MONODONSự khác biệt đáng tin cậy
CPF SUPER MONODON là dòng tôm sú được chọn lọc qua nhiều thế hệ, cho thấy khả năng thắng EHP và thích ứng tốt với đa dạng mô hình nuôi. Theo ghi nhận thực tế sản xuất, dòng tôm này có tốc độ tăng trưởng ổn định, đàn tôm đồng đều và tỷ lệ sống cao, góp phần nâng cao hiệu quả cho người nuôi trong điều kiện áp lực dịch bệnh hiện nay. Bứt phá về tốc độ tăng trưởng
Theo chia sẻ từ ông Nguyễn Văn Thương (chú Chín Thương) ở xã Tân Thới, tỉnh Đồng
Tháp (khu vực Tân Phú Đông, tỉnh Tiền Giang cũ), điều khiến chú ấn tượng nhất là khả năng thích nghi và tốc độ tăng trưởng của đàn tôm. “Chú đã thả nuôi liên tiếp 3 vụ và nhận thấy EHP gần như không ảnh hưởng gì đến con tôm sú hết”, ông Thương chia sẻ.
Đặc biệt, dù ao trước đó từng nuôi tôm thẻ chân trắng và nguồn nước đã có mầm bệnh EHP, đàn tôm vẫn phát triển ổn định. Chỉ khoảng 60 ngày nuôi, đàn tôm đã đạt kích cỡ từ 37 - 40 con/kg. “Lần đầu tiên chú thấy con tôm sú có tốc độ lớn nhanh đến vậy, có khi còn nhanh hơn cả tôm thẻ chân trắng nữa”, ông Thương cho biết thêm.
Hành trình chinh phục size kỷ lục
Nhờ đàn tôm đạt tốc độ tăng trưởng vượt trội, vừa qua, tại xã Tân Tới, tỉnh Đồng Tháp, ông Nguyễn Văn Thương và anh Ngô
Minh Vân đã được C.P. Việt Nam xác nhận là những hộ nuôi đạt kết quả nổi bật trong chương trình “NUÔI TÔM SIZE LỚN - CPF
SUPER MONODON”. Liên tiếp 3 vụ nuôi, đàn tôm ghi nhận kích cỡ lần lượt đạt 15 con/kg, 13 con/kg và vụ nuôi hiện tại tiếp tục hướng
kích cỡ lớn khoảng 12,5 con/kg. Đáng chú ý, những kết quả này được ghi nhận trong
điều kiện khu vực vẫn còn nhiều áp lực từ bệnh EHP và phân trắng.
Ông Nguyễn Văn Thương (chú Chín Thương) Tôm sú CP thắng EHP
ngũ C.P. Việt Nam xác nhận tôm sú kích cỡ lớn cho ông Nguyễn Văn Thương và anh Ngô Minh Vân
Hướng đi mới cho nghề nuôi bền vững
Liên tiếp ghi nhận các vụ nuôi đạt kích cỡ lớn cho thấy khả năng thích nghi và tăng trưởng ổn định của dòng tôm sú CPF SUPER MONODON trong điều kiện mô hình nuôi thực tế tại Việt Nam. Kết quả này không chỉ phản ánh hiệu quả tăng trưởng mà còn góp phần củng cố định hướng phát triển các mô hình nuôi tôm sú trong bối cảnh nhiều thách thức về dịch bệnh. C.P. VIỆT NAM
NANOBUBBLES
pháp tối
giúp trại tôm giảm chi phí đến 70%, tăng tỷ lệ sống lên
hơn 90%
Trong bối cảnh ngành nuôi tôm ngày càng cạnh tranh, bài toán lớn nhất của ngư dân không chỉ là tăng sản lượng mà còn phải giảm chi phí vận hành. Thực tế cho thấy, chi phí sản xuất, môi trường nước không ổn định đang làm giảm đáng kể lợi nhuận của nhiều trại tôm.
Trước những thách thức đó, công nghệ NanoBubbles đã trở thành giải pháp tối ưu trong ngành thủy sản nhờ khả năng cải thiện môi trường nước vượt trội và mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Khác với cách sục khí truyền thống, NanoBubbles tạo ra các bọt khí siêu nhỏ tồn tại lâu trong nước, phân bố đồng đều và duy trì hàm lượng ôxy hòa tan ở mức ổn định. Nhờ đó, tôm giảm stress, khỏe mạnh hơn và hạn chế tình trạng nổi đầu vào ban đêm. Theo nghiên cứu thực tế, NanoBubbles giúp tiết kiệm từ 10 - 25% chi phí điện năng so với sục khí thông thường, thậm chí có nghiên cứu ghi nhận hiệu quả cao hơn đến 400%, với mức tiêu thụ điện chỉ bằng 1/20 phương pháp truyền thống Công nghệ này còn hỗ trợ tôm trao đổi chất, rút ngắn chu kỳ sinh trưởng, giúp ngư dân tiết kiệm đáng kể chi phí thức ăn. Không chỉ tối ưu chi phí, NanoBubbles còn hỗ trợ xử lý môi trường nước hiệu quả, giảm bùn đáy ao và loại bỏ khí độc
như H 2S, amoniac. Nguồn nước sạch giúp hạn chế vi khuẩn gây hại, giảm nhu cầu sử dụng hóa
chất và kháng sinh, từ đó giảm chi phí, nguy cơ dịch bệnh và nâng cao chất lượng tôm.
Nhiều mô hình đã ghi nhận
tỷ lệ sống tăng mạnh, lên đến
trên 90% trong điều kiện nuôi
ổn định. Một số báo cáo ghi nhận
NanoBubbles giúp đạt tỷ lệ sống
lên đến 99 - 99,6%, trong khi
phương pháp thông thường chỉ
đạt khoảng 64 - 76%. Nhờ hàm
lượng ôxy luôn duy trì ở mức bão hòa, các trại tôm có thể tăng mật
độ thả nuôi gấp 2 - 3 lần để tăng năng suất.
Công ty TNHH B.H.N đã phát triển dòng Máy tạo NanoBubbles Công suất NN22 - 250 với lưu lượng lớn lên đến 250 m³/giờ (1.100 GPM), vận hành hoàn toàn tự động và cấp khí trực tiếp không cần máy nén khí. Hệ thống giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất và mang lại hiệu quả vận hành ổn định cho các trại tôm. Mặc dù chúng tôi có thể nâng hàm lượng ôxy hòa tan (DO) lên mức rất cao, nhưng qua quá trình nghiên cứu và thực tế
vận hành, nhận thấy rằng mức tối ưu để nuôi tôm là 8 ppm ở mọi vị trí trong trại nuôi. Vì vậy, chúng tôi đã phát triển giải pháp giúp duy trì đồng đều mức DO 8 ppm trên toàn bộ ao tôm.
NanoBubbles không chỉ là giải pháp công nghệ mà còn là “đòn bẩy lợi nhuận” giúp ngư dân giảm chi phí, tăng năng suất và phát triển bền vững trong dài hạn.
Thông tin liên hệ: Công ty TNHH B.H.N Số điện thoại: 028.668.101.95~96
Website: bhnenc.com
Email: bhnenc@gmail.com
B.H.N
Địa chỉ: Số DP-18 Dragon Parc2, KDC Phú Long, đường Nguyễn Hữu Thọ, xã Nhà Bè, TP Hồ Chí Minh
Sự kết hợp giữa enzyme và vi sinh trong xử lý nhớt bạt
Nuôi tôm ao trải bạt là phương thức đang được nhiều người nuôi lựa chọn. Màng bạt phủ khi lót sẽ ngăn chặn được xự xâm nhập của ô nhiễm hữu cơ, phèn, vi khuẩn dưới lớp bùn đáy ao… từ đó
duy trì được chất lượng nước tốt. Trải bạt sẽ giúp đáy ao sạch, lượng thức ăn dư thừa không bị lẫn vào lớp bùn đáy nên tăng khả năng ăn ở đáy của tôm. Tuy nhiên, hiện tượng nhớt bạt hay xảy ra lại khiến người nuôi rất vất vả.
Nguyên nhân
- Thức ăn dư thừa quá nhiều và chất thải tôm lắng xuống đáy làm cho lớp bùn bã đáy ao ngày càng nhiều.
- Nguồn nước cấp bị ô nhiễm hữu cơ.
- Nước ao nuôi quá trong, ánh sáng xuyên xuống đáy ao làm cho tảo, rong nhớt phát triển.
- Nước bị nhiễm phèn, kim loại nặng lắng tụ xuống làm xuất hiện nhớt đáy.
- Sụp floc (hạt floc chết) kết hợp với vi khuẩn yếm khí sẽ hình thành nhớt bạt.
Tác hại
- Khi xảy ra hiện tượng nhớt bạt, tôm sẽ rất khó nuôi, tăng chi phí và giảm hiệu quả kinh tế.
- Nhớt bạt đáy là nơi cư trú của vi khuẩn, nấm và các động vật nguyên sinh.
PROCOZOLL
Một dạng tổng hợp của 5 loại enzyme: Protease, Amylase, Cellulase, Lipase, Urease, giúp khống chế tảo độc và mùn bã hữu cơ
- Là tác nhân gây bệnh đường ruột và gan cho tôm nuôi.
- Cạnh tranh dinh dưỡng và hạn chế sự phát triển của tảo.
- Xác rong nhớt khi phân hủy sẽ sinh ra khi độc.
- Thức ăn lẫn trong nhớt sẽ làm giảm khả năng bắt mồi của tôm.
Cách xử lý
- Chà bạt thủ công, sử dụng HCl vệ sinh bạt sau khi thu hoạch, biện pháp này rất tốn công và chi phí.
- Quản lý chặt chẽ việc cho ăn, giảm lượng thức ăn dư thừa là nguồn dinh dưỡng cho rong nhớt phát triển.
- Duy trì mực nước thích hợp, gây màu nước, tạo độ trong ổn định 30 - 40 cm để tránh ánh sáng xuống đáy ao.
Sử dụng chế phẩm sinh học:
Chế phẩm Enzyme: Protease, Amylase, Cellulase… phân hủy tảo, chất hữu cơ dư thừa.
Chế phẩm vi sinh: Chủng vi khuẩn có lợi Bacillus spp. có khả năng phân hủy chất hữu cơ dư thừa, tiết enzyme để cắt tảo.
xuất giải pháp
Bên cạnh các biện pháp thông thường, Công ty Thái Nam Việt đã nghiên cứu và phát triển biện pháp kết hợp Enzyme và vi sinh để xử lý nhớt bạt, đem
TNV CLARITY PLUS
Chế phẩm vi sinh chuyên xử lý tảo, chất hữu cơ dư thừa trong ao nuôi, với các loài vi khuẩn như Bacillus subtilis, Bacillus amyloliquefacien,…
lại hiệu quả nhanh chóng, an toàn nhưng lại ít tốn chi phí và nhân công. Chỉ cần đánh 1 - 2 lần kết hợp “Enzyme - Vi sinhEnzyme” sẽ xử lý sạch nhớt bạt trong 12 - 24h, giảm thiểu công sức và chi phí chà bạt. Ngoài ra, việc sử dụng định kỳ “Enzyme - Vi sinh - Enzyme” có thể hạn chế nhớt bạt, duy trì chất lượng nước tốt, giúp cho động vật thủy sản phát triển khỏe mạnh.
ĐT: 091 686 5938 - 0853895939
Email: info@thainamviet.com
Website: thainamviet.com
Doanh nghiệp chịu áp lực cước vận tải biển tăng
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, giá cước vận tải biển đã bắt đầu tăng từ đầu tháng 5 và tăng mạnh trong nửa cuối tháng 6, gây áp lực lớn lên chi phí xuất khẩu thủy sản.
Theo VASEP, đợt tăng cước lần này tác động trực tiếp và toàn diện đến chi phí logistics của doanh nghiệp. Không chỉ chi phí vận tải biển tăng cao, doanh nghiệp còn phải chịu thêm nhiều khoản chi phí phát sinh liên quan như container lạnh, điện lạnh, lưu kho, lưu bãi và các phụ phí khác, làm gia tăng đáng kể tổng chi phí xuất khẩu.
Ngoài ra, biến động lịch tàu cũng làm gia tăng rủi ro giao hàng chậm, phát sinh tranh chấp thương mại, thậm chí mất cơ hội kinh doanh tại các thị trường xuất khẩu.
Doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều áp lực Ảnh: CTV
Trước diễn biến phức tạp của thị trường vận tải biển, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp thủy sản cần chủ động hơn trong công tác quản trị logistics. Trong đó, giải pháp quan trọng là đặt chỗ vận chuyển sớm nhằm bảo đảm năng lực vận tải và hạn chế rủi ro tăng giá vào phút cuối. Đồng thời, cần theo dõi sát lịch trình tàu, đa dạng hóa đối tác vận chuyển nhằm giảm thiểu rủi ro trong chuỗi cung ứng. HUYỀN THƯƠNG
C.P. VIỆT NAM
Đồng hành cùng Tuần lễ Đồng Nai Xanh 2026
Hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới 5/6 và Tuần lễ Đồng Nai Xanh 2026, C.P. Việt Nam đã tham gia nhiều hoạt động truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Tại sự kiện do Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai tổ chức, C.P. Việt Nam giới thiệu mô hình sản xuất khép kín Feed - Farm - Food cùng các hoạt động phát triển bền vững được triển khai trên toàn chuỗi giá trị. Nội dung trưng bày tập trung vào ba trụ cột gồm bảo vệ khí hậu, nâng cao chất lượng cuộc sống và kiến tạo thực phẩm bền vững. Bên cạnh hoạt động truyền thông, doanh nghiệp còn hỗ trợ 600 phần quà phục vụ chương trình thu đổi chất thải tái chế và các hoạt động tìm hiểu kiến thức về bảo vệ môi trường. Thông qua việc đồng hành cùng Tuần lễ Đồng Nai Xanh 2026, C.P. Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết phát triển bền vững, đồng thời chung tay cùng địa phương thúc đẩy các hoạt động bảo vệ môi trường và xây dựng cộng đồng xanh. NGUYỄN HẰNG
SKRETTING VIETNAM
Hỗ trợ nâng cao hiệu quả nuôi cá biển
Nhằm hỗ trợ người nuôi cá biển nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất, Skretting Vietnam vừa tổ chức hội thảo chuyên đề “Tăng trưởng tối ưu - Hiệu suất vượt trội dành cho cá biển” tại khu vực miền Trung, thu hút sự tham gia của đông đảo khách hàng và hộ nuôi. Tại chương trình, các chuyên gia của Skretting đã chia sẻ nhiều thông tin về dinh dưỡng, quản lý sức khỏe và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả nuôi cá chim trong điều kiện sản xuất hiện nay. Những nội dung được trình bày tập trung vào việc tối ưu tăng trưởng, cải thiện sức khỏe cá và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nuôi. Bên cạnh đó, Skretting giới thiệu các giải pháp dinh dưỡng chuyên biệt theo từng giai đoạn phát triển của cá biển. Trong đó, dòng thức ăn Micro S được thiết kế cho giai đoạn cá giống, góp phần xây dựng nền tảng tăng trưởng khỏe mạnh từ sớm. Đối với giai đoạn nuôi thương phẩm, sản phẩm Stella P hỗ trợ tăng trưởng tối ưu, cải thiện tỷ lệ sống và nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn. THẢO ANH
SAO TA Sản lượng tôm tăng 13% so cùng kỳ
Công ty CP Thực phẩm Sao Ta vừa công bố kết quả hoạt động hợp nhất tháng 5/2026 với nhiều chỉ tiêu cải thiện so cùng kỳ năm trước, trong đó doanh số tiêu thụ tăng trưởng trở lại sau giai đoạn suy giảm những tháng đầu năm. Cụ thể, trong tháng 5/2026, sản lượng tôm thành phẩm sản xuất của Sao Ta đạt 2.784 tấn, tăng 13% so cùng kỳ năm trước. Sản lượng nông sản thành phẩm đạt 84 tấn, tăng 2%. Về tiêu thụ, sản lượng tôm thành phẩm đạt 1.854 tấn, tăng 4% so tháng 5/2025. Trong khi đó, sản lượng tiêu thụ nông sản thành phẩm đạt 58 tấn, giảm 21% so cùng kỳ. Nhờ sản lượng tiêu thụ duy trì tăng trưởng, doanh số hợp nhất tháng 5 của Sao Ta đạt 21,67 triệu USD, tăng 4% so cùng kỳ năm trước. Đối với hoạt động nuôi tôm, công ty cho biết đã hoàn tất thu hoạch tại trại tôm Vĩnh Thuận và đang triển khai công tác cải tạo ao nuôi để chuẩn bị cho vụ thả giống mới dự kiến diễn ra vào tháng 7. Trong khi đó, trại tôm Xuân Phú đã được thả nuôi từ giữa tháng 5. LÊ LOAN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG
Ký kết hợp tác, chuẩn bị đăng cai APA 2027
Ngày 8/6, Trường Đại học Nha Trang vừa tổ chức lễ ký kết thỏa thuận hợp tác với Hội Nuôi trồng Thủy sản Thế giới (World Aquaculture Society - WAS), đồng thời chính thức khởi động công tác chuẩn bị cho Hội nghị Nuôi trồng Thủy sản châu Á - Thái Bình
Dương năm 2027 (APA 2027). Theo kế hoạch, APA 2027 sẽ diễn ra từ ngày 7 - 10/9/2027 tại Trường Đại học Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa với chủ đề “Nuôi trồng thủy sản xanh vì tương lai bền vững: Đổi mới sáng tạo từ vùng nhiệt đới, giải pháp cho toàn cầu”. Hội nghị dự kiến thu hút hơn 800 nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế cùng khoảng 130 gian hàng triển lãm giới thiệu công nghệ, sản phẩm và giải pháp mới trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản. APA 2027 được kỳ vọng sẽ tạo diễn đàn kết nối giữa giới khoa học, doanh nghiệp và nhà quản lý, thúc đẩy đổi mới công nghệ, phát triển kinh tế biển xanh và nuôi trồng thủy sản bền vững trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. NGUYỄN AN
MINH PHÚ
Hợp tác xây dựng vùng nuôi tôm sú 1.500 ha tại Cà Mau
Chiều 28/5, UBND xã Hồ Thị Kỷ (tỉnh Cà Mau) đã ký kết hợp tác với Công ty TNHH Xã hội Tôm chứng nhận Minh Phú (Minh Phú) về việc triển khai xây dựng mô hình vùng nuôi tôm sú đạt chuẩn chứng nhận quốc tế, giai đoạn 2026 - 2030. Theo kế hoạch, dự án có quy mô 1.500 ha, được triển khai theo 3 giai đoạn: năm 2026 thực hiện 500 ha; giai đoạn 2027 - 2028 mở rộng lên 1.000 ha; và hoàn thiện toàn bộ vào giai đoạn 2028 - 2030. Mô hình áp dụng chủ yếu hình thức tôm - lúa luân canh, tập trung nuôi tôm sú, nhằm phát huy lợi thế sinh thái tự nhiên, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả. Trong khuôn khổ hợp tác, các hộ nuôi sẽ tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã để tăng cường liên kết. Doanh nghiệp Minh Phú giữ vai trò kết nối chuỗi, đảm nhận cung ứng vật tư đầu vào, hỗ trợ kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm đầu ra và chia sẻ rủi ro với hộ sản xuất, hướng tới phát triển vùng nuôi đạt chuẩn, ổn định và lâu dài.
NAM CƯỜNG
THỦY SẢN XANH ĐÔNG NGŨ
Nâng cao hiệu quả nuôi tôm bằng nano bạc
Hợp tác xã (HTX) Thủy sản xanh Đông Ngũ (thôn Đông Dương, xã Đông Ngũ, tỉnh Quảng Ninh) đang triển khai mô hình nuôi tôm công nghệ trên diện tích hơn 2 ha với hệ thống ao bạt có mái che, gồm 6 ao tôm thương phẩm, 2 ao cá rô phi và các ao đang mở rộng. Mô hình thiết kế ao nhỏ khoảng 500 m²/ao, phù hợp nuôi mật độ cao, giúp tối ưu diện tích và nguồn nước. Điểm nổi bật của mô hình là ứng dụng công nghệ nano bạc xử lý nguồn nước, giúp kiểm soát vi khuẩn, virus, hạn chế dịch bệnh và ổn định môi trường ao nuôi. Nhờ đó, tỷ lệ thành công các vụ nuôi đạt khoảng 90%, tôm sinh trưởng ổn định ngay cả khi thời tiết biến động. Bên cạnh đó, HTX còn sử dụng thảo mộc tự nhiên để tăng sức đề kháng cho tôm. Sau chưa đầy 1 năm vận hành, HTX đã nuôi 3 vụ, thu hoạch 17 tấn tôm, doanh thu trên 3,6 tỷ đồng, cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình ứng dụng công nghệ trong nuôi trồng thủy sản.
THANH HIẾU
VINA CLEANFOOD
Phát triển vùng tôm xuất khẩu quy mô lớn
Với quy mô 280 ha tại xã Trần Đề, TP Cần Thơ, mô hình nuôi tôm siêu thâm canh của Công ty CP Thủy sản sạch Việt Nam (Vina Cleanfood) đang trở thành điểm sáng trong ngành thủy sản nhờ hiệu quả kinh tế cao và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.
Vùng nuôi gồm gần 240 ao, được đầu tư theo hướng công nghệ cao, tạo ra giá trị xuất khẩu từ 100 - 120 triệu USD mỗi năm.
Theo doanh nghiệp, mỗi ha nuôi cần vốn đầu tư từ 2 - 3 tỷ đồng, mang lại lợi nhuận khoảng 20% và giá trị xuất khẩu khoảng 3 tỷ
đồng/ha/năm, cao hơn nhiều lần so với sản xuất nông nghiệp truyền thống. Đáng chú ý, vùng nuôi của công ty đáp ứng các yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc và an sinh xã hội, đủ điều kiện tham gia các hệ thống bán lẻ cao cấp tại Mỹ, Nhật
Bản và Liên minh châu Âu (EU). Đây là lợi thế quan trọng giúp sản phẩm tôm của doanh nghiệp mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
DIỆU CHÂU
TRƯỜNG THỦY SẢN, ĐẠI HỌC CẦN THƠ
nối khoa học, công nghệ vì ngành cá tra bền vững
Chiều 14/6/2026, Trường Thủy sản, Đại học Cần Thơ phối hợp Công ty CP UV-Việt Nam tổ chức Hội nghị khoa học thủy sản 2026, với chủ đề “Giải pháp kỹ thuật và công nghệ nâng cao hiệu quả nuôi và phát triển bền vững ngành cá tra”. Hội nghị được tổ chức nhằm kiến tạo các giải pháp khoa học, công nghệ có khả năng ứng dụng cao vào thực tiễn của người chăn nuôi hiện nay. Tại Hội nghị, các nhà khoa học, diễn giả trình bày về tầm quan trọng của thức ăn tự nhiên trong việc nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng cá tra giống; giải pháp dinh dưỡng nhằm tăng cường chức năng gan và miễn dịch trong nuôi cá tra; giải pháp kỹ thuật nâng cao hiệu quả và phát triển ngành hàng cá tra; công nghệ sinh học vì sức khỏe vật nuôi và môi trường nuôi bền vững… Những giải pháp này được ghi nhận và triển khai ứng dụng trong nuôi trồng cá tra, góp phần phát triển an toàn, bền vững trong tương lai.
DUY MẠNH
TÉP BẠC
Chung tay số hóa ngành tôm Cà Mau
Trước áp lực từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường xuất khẩu, ngành tôm Cà Mau đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào quản lý và sản xuất. Trên cơ sở đó, Chi cục Thủy sản Cà Mau đã có buổi làm việc với Công ty Cổ phần Tép Bạc - doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực công nghệ thủy sản tại Việt Nam. Tại buổi làm việc, Tép Bạc giới thiệu nền tảng quản lý Farmext kết hợp hệ thống thiết bị IoT như quan trắc môi trường tự động, tủ điều khiển thông minh và máy cho ăn tự động. Các giải pháp này hướng đến hỗ trợ người nuôi theo dõi ao nuôi theo thời gian thực, tối ưu chi phí và nâng cao năng suất. Dự kiến thời gian tới, hai bên sẽ phối hợp triển khai các mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ tại một số hợp tác xã và vùng nuôi trọng điểm, đặc biệt là khu vực nuôi siêu thâm canh. Mục tiêu là giảm chi phí sản xuất, tối ưu thức ăn và nâng cao hiệu quả nuôi.
THÁI THUẬN
HTX CHỢ BẾN
Hiệu quả từ sản xuất tôm theo hướng hiện đại
Tại xã Long Điền, TP Hồ Chí Minh, Hợp tác xã (HTX) Chợ Bến đang trở thành mô hình tiêu biểu trong phát triển nuôi tôm công nghệ cao. Hệ thống ao nuôi được lót bạt, kết hợp các thiết bị giám sát môi trường tự động và quy trình quản lý hiện đại, giúp kiểm soát tốt các yếu tố kỹ thuật trong suốt quá trình sản xuất. Hiện HTX canh tác trên diện tích 3 ha, gồm 8 ao nuôi thương phẩm với diện tích 1.000 m²/ao, 1 ao ương giống và hệ thống ao lắng phục vụ xử lý, dự trữ nguồn nước. Ngay từ khi triển khai mô hình, HTX xác định định hướng sản xuất an toàn, tuân thủ quy trình kỹ thuật và chú trọng liên kết tiêu thụ sản phẩm. Mỗi năm, HTX tổ chức 3 vụ nuôi, đạt năng suất bình quân khoảng 70 tấn/vụ. Với giá bán hiện khoảng 155.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, HTX thu lợi nhuận hơn 10 tỷ đồng/năm. Đáng chú ý, tỷ lệ nuôi thành công luôn duy trì trên 95%, khẳng định hiệu quả của mô hình nuôi tôm công nghệ cao trong điều kiện sản xuất hiện nay.
VĨNH LONG
Bền vững từ nuôi tôm sinh thái
Tận dụng lợi thế rừng ngập mặn, Vĩnh Long phát triển nuôi tôm sinh thái theo hướng bền vững, nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập cho người dân.
Tại các xã ven biển, mô hình nuôi thủy sản quảng canh dưới tán rừng được người dân Vĩnh Long duy trì qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định, mô hình còn góp phần bảo vệ rừng, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng đến phát triển kinh tế xanh, bền vững. Điển hình tại xã Long Thành, ông Nguyễn Thanh Thủy, Phó Trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã cho biết, mô hình tôm - rừng được thực hiện trên các diện tích rừng ngập mặn ven biển với các loài cây chủ yếu như đước, mắm, bần... Người dân duy trì diện tích rừng theo quy định, phần diện tích mặt nước còn lại được sử dụng để nuôi tôm, cua quảng canh. Tán rừng giúp ổn định môi trường nước, tạo nguồn thức ăn tự nhiên từ các sinh vật thủy sinh phát triển trong hệ sinh thái. Nhờ đó, người nuôi hạn chế sử dụng thức ăn công nghiệp, hóa chất và kháng sinh, góp phần tạo ra sản phẩm thủy sản sạch,tốt cho sức khỏe người tiêu dùng.
Theo ông Thủy, hiện xã quản lý hơn 1.183 ha rừng, trong đó có 602,32 ha rừng
sản xuất. Công tác quản lý, bảo vệ rừng được duy trì thường xuyên thông qua tuần tra, giao khoán và vận động người dân tham gia trồng, chăm sóc rừng. Việc gắn sinh kế với bảo vệ rừng đã góp phần nâng cao ý thức của người dân trong gìn giữ tài nguyên thiên nhiên, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững ở vùng ven biển.
Ông Châu Hữu Trị, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông (Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long) cho rằng, mô hình tôm - rừng có quy trình kỹ thuật tương đối đơn giản; người nuôi sử dụng tôm giống đã qua kiểm dịch, có ao ương từ 20 - 30 ngày trước khi thả nuôi; thời gian nuôi từ 4 - 5 tháng. Nhờ tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên và hệ sinh thái sẵn có nên chi phí sản xuất thấp, lợi nhuận bình quân đạt trên 50 triệu đồng/ ha. Điểm nổi bật của mô hình là tạo ra giá trị kép khi vừa mang lại thu nhập cho người dân, vừa góp phần bảo vệ và phát triển diện tích rừng ngập mặn ven biển. Nhiều diện tích rừng trong những năm qua được duy
trì và phục hồi nhờ sự tham gia tích cực của cộng đồng dân cư. Tại ấp Đình Củ, xã Long Thành, nghề nuôi tôm, cua quảng canh kết hợp đã gắn bó với gia đình ông Nguyễn Linh Vương hơn 36 năm. Trên diện tích khoảng 3 ha đất, trong đó có 2,5 ha mặt nước nuôi thủy sản, gia đình ông duy trì mô hình nuôi kết hợp bảo vệ rừng ngập mặn qua nhiều thế hệ. Ông Nguyễn Linh Vương cho biết, mỗi năm gia đình thả nuôi 3 đợt, mỗi đợt khoảng 400.000 con giống tôm sú và 20.000 con cua giống. Trong giai đoạn đầu, tôm được cho ăn cá tạp nấu chín; khi tôm phát triển lớn hơn, nguồn thức ăn chủ yếu là ốc, hến… cùng các sinh vật tự nhiên trong môi trường nước.
Theo ông Vương, khác với hình thức nuôi mật độ cao, mô hình quảng canh tận dụng hệ sinh thái tự nhiên nên chi phí đầu tư rất thấp, ít phát sinh dịch bệnh hay đúng hơn là có dịch bệnh thủy sản. Tôm nuôi tuy sinh trưởng chậm hơn nhưng khỏe mạnh, tỷ lệ sống đạt cao và chất lượng thịt được thị trường ưa chuộng, giá thu mua luôn cao hơn 20 - 30% tôm nuôi công nghiệp. Sau 4 tháng nuôi, gia đình bắt đầu thu hoạch. Bình quân mỗi năm, sản lượng đạt khoảng 1,2 tấn tôm sú và gần 600 kg cua biển thương phẩm. Với giá bán hiện tại khoảng 200.000 đồng/kg tôm sú và 180.000 đồng/kg cua biển, doanh thu đạt khoảng 360 triệu đồng/năm. Sau khi trừ chi phí sản xuất, gia đình còn lợi nhuận trên 200 triệu đồng mỗi năm.
Tại Vĩnh Long, mô hình tôm - rừng còn nhiều dư địa phát triển tại các xã ven biển như: Long Thành, Long Vĩnh, Đông Hải, Trường Long Hòa, Long Hữu, Thạnh Phong, Thạnh Hải, Bảo Thuận, Bảo Thạnh, Tân Thủy, Thới Thuận, Thừa Đức và Thạnh Phước.
VÂN ANH
Giám sát tôm nuôi bằng công nghệ thông minh
Kết hợp công nghệ sonar và trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống của Minnowtech cho phép theo dõi sinh khối và hoạt động của đàn tôm theo thời gian thực, hỗ trợ người nuôi tối ưu việc cho ăn, quản lý ao nuôi và xác định thời điểm thu hoạch phù hợp.
Cách hoạt động của hệ thống ước tính sinh khối tôm
Hệ thống ước tính sinh khối tôm của Minnowtech sử dụng một cảm biến sonar (sóng siêu âm) được lắp đặt dưới nước trong ao nuôi. Thiết bị phát ra các xung âm thanh vào một vùng quan sát xác định. Khi gặp tôm hoặc các vật thể trong nước, sóng âm sẽ phản xạ trở lại và được cảm biến thu nhận để tái tạo thành hình ảnh âm học.
Dữ liệu sau đó được xử lý bằng các thuật toán thị giác máy tính và học máy nhằm nhận diện tín hiệu của tôm, từ đó ước tính
các chỉ tiêu quan trọng như mật độ nuôi, khối lượng trung bình, sinh khối và mức độ hoạt động của đàn tôm.
Cải thiện độ chính xác trong ước tính sinh khối
Quá trình đánh giá độ chính xác của hệ thống được thực hiện bằng cách đối chiếu với dữ liệu thu hoạch thực tế từ các ao nuôi thương mại, thay vì chỉ dựa trên các thử nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm.
Mục tiêu dài hạn của Minnowtech là đạt độ
chính xác khoảng 95% khi ứng dụng trong sản xuất thực tế.
Theo Minnowtech, hành vi của tôm luôn biến động theo chu kỳ ngày - đêm và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố môi trường như nhiệt độ, ôxy hòa tan hay chất lượng nước. Vì vậy, việc cho ăn không nên áp dụng theo một lịch trình cố định. Mức độ hoạt động của đàn tôm có thể được xem như một chỉ báo phản ánh sức ăn và tình trạng ao nuôi. Khi tôm hoạt động mạnh và ổn định, người nuôi có thể duy trì hoặc tăng lượng thức ăn. Ngược lại, nếu mức độ hoạt động giảm đột ngột, đặc biệt khi khác biệt so với quy luật thông thường của ao nuôi, cần xem xét giảm lượng thức ăn, kiểm tra các yếu tố môi trường và đánh giá nguy cơ phát sinh vấn đề sức khỏe trên tôm.
Kết quả nổi bật nhất được ghi nhận đến nay là khả năng theo dõi biến động sinh khối trong suốt chu kỳ nuôi, qua đó hỗ trợ các quyết định về quản lý thức ăn và thời điểm thu hoạch. Điều này có thể tác động trực tiếp đến hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và chi phí sản xuất.
Minnowtech cho biết, thông qua việc theo dõi các thay đổi trong hành vi và mật độ đàn tôm, hệ thống có khả năng phát hiện sớm những bất thường trong ao nuôi. Sự suy giảm mật độ, thay đổi về mức độ hoạt động hoặc sai lệch trong xu hướng tăng trưởng đều có thể là những tín hiệu cảnh báo sớm, giúp người nuôi kịp thời kiểm tra và xử lý trước khi các vấn đề trở nên nghiêm trọng.
Công nghệ của Minnowtech sử dụng sonar chủ động kết hợp phân tích dữ liệu tự động để theo dõi tôm trực tiếp trong ao nuôi. Hệ thống có thể thu thập hơn 6.000 mẫu dữ liệu mỗi ao mỗi ngày, cho phép người nuôi đánh giá các xu hướng và biến động của đàn tôm dựa trên dữ liệu liên tục thay vì các lần kiểm tra đơn lẻ.
Những thách thức về kỹ thuật và vận hành
Ao nuôi tôm là môi trường tương đối phức tạp đối với việc triển khai các công nghệ giám sát tự động. Bùn đáy, sinh vật bám, hệ thống sục khí, điều kiện thời tiết, hệ thống dây dẫn, kết nối internet không ổn
định, sự biến động của môi trường ao nuôi cũng như sự hiện diện của các loài thủy sinh khác đều có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của thiết bị. Một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất là nhận diện chính xác tín hiệu của tôm giữa lượng lớn tín hiệu nhiễu từ môi trường ao nuôi, đồng thời xây dựng các mô hình học máy có thể hoạt động hiệu quả trong nhiều điều kiện nuôi khác nhau. Về mặt vận hành, thách thức đặt ra là tối ưu thiết kế phần cứng và quy trình lắp đặt để hệ thống có thể vận hành ổn định, dễ sử dụng và phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế tại các trang trại nuôi tôm. MY DƯƠNG (Theo Aquafeed)
Tăng cường an toàn sinh học trong vùng nuôi tôm
Trong các vùng nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh, nguy cơ lây lan dịch bệnh ngày càng gia tăng do mật độ nuôi cao, môi trường liên thông và áp lực sản xuất lớn. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp an toàn sinh học theo hướng quản lý vùng đang trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm kiểm soát rủi ro và đảm bảo năng suất.
Kiểm soát mầm bệnh
Trong các vùng nuôi tôm tập trung, nguy cơ lây lan mầm bệnh không chỉ xuất phát từ từng ao nuôi mà còn mang tính hệ thống, liên quan trực tiếp đến hạ tầng thủy lợi, mật độ nuôi và sự đồng bộ trong quản lý. Do đó, kiểm soát dịch bệnh cần được tiếp cận theo hướng vùng nuôi khép kín sinh học, thay vì chỉ tập trung ở cấp hộ nuôi riêng lẻ. Một trong những nguyên tắc quan trọng là kiểm soát chặt chẽ dòng nước cấp và nước thải. Nguồn nước đầu vào cần được tách biệt với nước thải, đi qua hệ thống ao lắng, ao xử lý nhiều cấp. Tại đây, các biện pháp xử lý cơ học (lắng lọc), hóa học (chlorine, iodine, ozone) và sinh học (vi sinh xử lý nước) cần được phối hợp đồng bộ để giảm tối đa tải lượng mầm bệnh trước khi đưa vào ao nuôi.
Ở chiều ngược lại, nước thải từ ao nuôi phải được xử lý đạt tiêu chuẩn trước khi xả ra môi trường chung, tránh tình trạng tái lây nhiễm trong toàn vùng.
Đảm bảo chất lượng con giống
Con giống là mắt xích đầu tiên quyết định an toàn sinh học của toàn bộ chu kỳ nuôi. Trong điều kiện nuôi thâm canh, việc sử dụng giống không đảm bảo kiểm dịch là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bùng phát các bệnh nguy hiểm như EMS/AHPND, đốm trắng (WSSV)...
Người nuôi cần sử dụng tôm giống SPF (Specific Pathogen Free) hoặc SPR (Specific Pathogen Resistant).
Kiểm tra PCR đa tác nhân đối với các mầm bệnh chính trước khi thả.
Đánh giá cảm quan postlarvae (PL) thông qua thử nghiệm sốc độ mặn, độ kiềm và formol.
Đồng bộ thời điểm thả giống trong toàn vùng nuôi nhằm hạn chế sự tồn lưu và lây lan mầm bệnh giữa các vụ nuôi.
Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế truy xuất nguồn gốc giống, gắn trách nhiệm giữa trại giống và vùng nuôi, hạn chế tình trạng giống trôi nổi không kiểm soát.
Thiết kế và cải tạo ao nuôi
Thiết kế ao nuôi có vai trò quan trọng trong việc hạn chế sự tích tụ mầm bệnh. Trong vùng nuôi tập trung, ao cần được thiết kế theo hướng ao lót bạt hoặc đáy cứng để hạn chế tích tụ hữu cơ. Có hệ thống xi phông đáy hiệu quả nhằm loại bỏ chất thải định kỳ. Tách biệt rõ ràng ao nuôi, ao lắng, ao xử lý và ao chứa bùn thải. Hạn chế trao đổi nước trực tiếp giữa các ao trong cùng khu vực. Trước mỗi vụ nuôi, quy trình cải tạo ao cần đảm bảo các bước:
- Tháo cạn nước, loại bỏ bùn đáy.
- Phơi đáy đến khi nứt chân chim để ôxy hóa chất hữu cơ.
- Sát trùng đáy ao bằng vôi CaO hoặc chlorine nồng độ phù hợp.
- Gây màu nước bằng hệ vi sinh có lợi nhằm thiết lập hệ vi sinh vật ổn định.
Quản lý hệ vi sinh vật trong ao Hệ vi sinh trong ao nuôi tôm đóng vai trò quyết định đến sự ổn định của môi trường
Ảnh: Nanovietnam
nước và sức khỏe đường ruột tôm. Một hệ vi sinh cân bằng giúp cạnh tranh và ức chế vi khuẩn gây bệnh như Vibrio spp., đồng thời hỗ trợ phân hủy chất hữu cơ. Các biện pháp kỹ thuật gồm: Định kỳ bổ sung chế phẩm vi sinh có chủng Bacillus, Lactobacillus; Quản lý tỷ lệ C:N trong ao để tối ưu hóa hoạt động vi sinh có lợi; Hạn chế sử dụng kháng sinh và hóa chất diệt khuẩn phổ rộng; Duy trì độ kiềm và pH ổn định để vi sinh phát triển bền vững.
Kiểm soát khí độc và chất hữu cơ tích tụ
Trong ao nuôi thâm canh, sự tích tụ chất hữu cơ từ thức ăn dư thừa và phân tôm dẫn
đến hình thành khí độc như NH₃, NO₂, H₂S.
Đây là yếu tố gây stress mãn tính cho tôm, làm suy giảm miễn dịch và tạo điều kiện cho mầm bệnh cơ hội phát triển.
Cần tăng cường quạt nước và sục khí đáy
để nâng cao ôxy hòa tan. Xi phông đáy định
kỳ nhằm loại bỏ chất thải.
Sử dụng chế phẩm phân hủy bùn đáy.
Kiểm soát lượng thức ăn dựa trên sàng ăn và hệ số FCR thực tế.
Thiết lập cơ chế di chuyển trong vùng nuôi
Một đặc điểm quan trọng của vùng nuôi tập trung là sự di chuyển thường xuyên của người, phương tiện và vật tư. Đây là con đường lây lan mầm bệnh gián tiếp nhưng rất nguy hiểm.
Cần thiết lập vùng đệm sinh học giữa khu dân cư và khu nuôi giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm chéo.
Kiểm soát phương tiện ra vào bằng khu vực khử trùng bắt buộc.
Trong khu sản xuất, cần quy định luồng di chuyển một chiều để hạn chế phát tán mầm bệnh. Việc sử dụng chung dụng cụ giữa các ao nuôi cần được hạn chế tối đa. Đặc biệt, cần xây dựng quy trình vệ sinh và khử trùng chuẩn cho lưới, sàng ăn, ống xi phông và dụng cụ thu hoạch.
Đồng bộ hóa lịch thời vụ
Một trong những yếu tố thường bị xem nhẹ là sự không đồng bộ về lịch thả giống và thu hoạch giữa các hộ nuôi trong cùng vùng. Tình trạng này làm gia tăng nguy cơ lưu tồn và lây lan mầm bệnh giữa các ao nuôi, khiến dịch bệnh có thể kéo dài từ vụ này sang vụ khác.
Để khắc phục tình trạng trên, các vùng nuôi cần xây dựng lịch thời vụ thống nhất, tổ chức thả giống và thu hoạch đồng bộ trong cùng khu vực. Cách làm này giúp cắt
đứt vòng tuần hoàn của mầm bệnh giữa các vụ nuôi, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc cải tạo ao, xử lý môi trường và vệ sinh toàn vùng sau khi kết thúc vụ nuôi. Bên cạnh đó, việc đồng bộ thời vụ còn góp phần giảm áp lực sinh học tích lũy qua nhiều chu kỳ sản xuất, nâng cao hiệu quả của các biện pháp phòng bệnh chủ động.
Mô hình “cùng vào - cùng ra” (all-in, all-out) vì vậy được xem là một trong những nguyên tắc quan trọng trong quản lý an toàn sinh học hiện đại. Để đạt hiệu quả cao, mô hình này cần được triển khai ở quy mô vùng nuôi thay vì chỉ áp dụng riêng lẻ tại từng ao hoặc từng hộ nuôi.
Giám sát dịch bệnh và cảnh báo sớm
Trong điều kiện nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh, công tác giám sát dịch bệnh cần được chuyển từ phương thức bị động sang chủ động nhằm phát hiện sớm các nguy cơ và kịp thời đưa ra biện pháp xử lý. Hệ thống giám sát hiệu quả phải kết hợp đồng thời việc lấy mẫu định kỳ để phân tích PCR và vi sinh vật gây bệnh, theo dõi thường xuyên các chỉ tiêu môi trường như nhiệt độ, pH, độ mặn, ôxy hòa tan, NH₃ và NO₂, đồng thời ghi nhận các dữ liệu sản xuất quan trọng như tốc độ tăng trưởng, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và tỷ lệ sống của tôm nuôi.
Bên cạnh đó, việc thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin giữa các hộ nuôi trong cùng khu vực có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện và khoanh vùng nguy cơ dịch bệnh. Hiện nay, nhiều vùng nuôi đã ứng dụng các hệ thống cảm biến môi trường kết hợp nền tảng số hóa dữ liệu để theo dõi diễn biến ao nuôi theo thời gian thực. Các công nghệ này cho phép cảnh báo sớm khi các chỉ số vượt ngưỡng an toàn, hỗ trợ người nuôi chủ động điều chỉnh môi trường và triển khai biện pháp phòng ngừa trước khi dịch bệnh bùng phát.
DIỆU CHÂU
Tại các vùng nuôi tôm tập trung, cần xây dựng mô hình quản lý theo hướng liên kết kỹ thuật nhằm đảm bảo sự đồng bộ trong tổ chức sản xuất và kiểm soát dịch bệnh. Việc thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc tổ liên kết nuôi tôm sẽ tạo
nhất lịch thời vụ, quy trình kỹ thuật, biện pháp quản lý môi trường và phương án xử lý khi phát sinh dịch bệnh.
Xử lý hiện tượng tôm giảm ăn giữa vụ nuôi
Giảm ăn là một trong những biểu hiện bất thường phổ biến trên tôm nuôi. Dấu hiệu này có thể xuất hiện trước khi các vấn đề về sức khỏe hoặc môi trường bộc lộ rõ ràng.
Dấu hiệu không nên xem nhẹ
Trong điều kiện nuôi bình thường, lượng thức ăn của tôm thường tăng dần theo tốc độ sinh trưởng. Khi tôm xuất hiện tình trạng giảm ăn hoặc bỏ ăn đột ngột, đây được xem là tín hiệu cảnh báo sớm về những bất ổn trong ao nuôi.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp người nuôi chỉ chú ý khi lượng thức ăn giảm mạnh hoặc tôm chết rải rác. Tuy nhiên, ở giai đoạn này, các vấn đề về môi trường hoặc sức khỏe tôm thường đã diễn ra từ trước đó nhiều ngày.
Tôm giảm ăn không chỉ ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng mà còn làm kéo dài thời gian nuôi, gia tăng chi phí sản xuất và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh nếu nguyên nhân không được xử lý triệt để.
Do đó, thay vì vội vàng sử dụng thuốc hoặc các sản phẩm xử lý, người nuôi cần xác định đúng nguyên nhân gây giảm ăn để có giải pháp phù hợp.
Nguyên nhân từ môi trường
Thiếu ôxy hòa tan: Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến tôm giảm ăn giữa vụ nuôi, đặc biệt ở các ao nuôi mật độ cao. Khi hàm lượng ôxy hòa tan thấp, hoạt động trao đổi chất của tôm bị ảnh hưởng. Tôm thường bơi chậm, giảm bắt mồi và có thể nổi đầu vào sáng sớm. Nguyên nhân thiếu ôxy thường xuất phát từ mật độ nuôi cao, lượng chất hữu cơ tích tụ lớn, tảo phát triển dày hoặc thời tiết âm u kéo dài. Trong trường hợp này, người nuôi cần kiểm tra ôxy hòa tan vào các thời điểm nhạy cảm như rạng sáng và ban đêm để đánh giá chính xác tình trạng ao nuôi. Biến động pH và độ kiềm: Sự thay đổi đột ngột của pH hoặc độ kiềm có thể khiến tôm bị stress và giảm khả năng bắt mồi. Vào mùa mưa hoặc giai đoạn thời tiết thay đổi thất thường, pH trong ao có sự dao động lớn giữa ngày và đêm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tôm mà còn làm giảm
hiệu quả hoạt động của hệ vi sinh trong ao. Khi phát hiện tôm giảm ăn, cần kiểm tra đồng thời pH và độ kiềm để loại trừ nguy cơ mất ổn định môi trường.
Khí độc tích tụ trong ao: Khí độc NH₃ và H₂S thường phát sinh từ thức ăn dư thừa, phân tôm và chất hữu cơ tích tụ dưới đáy ao. Khi nồng độ khí độc tăng cao, tôm thường có biểu hiện giảm ăn, nổi đầu hoặc tập trung ở khu vực gần quạt nước. Nếu không được xử lý kịp thời, khí độc có thể gây tổn thương mang và làm suy giảm sức khỏe đàn tôm. Các ao nuôi bước vào giai đoạn giữa vụ thường có nguy cơ tích tụ khí độc cao hơn do lượng chất thải ngày càng tăng. Sức khỏe tôm gặp vấn đề Sức khỏe đường ruột suy giảm: Hệ tiêu hóa đóng vai trò quan trọng trong khả năng hấp thu dinh dưỡng của tôm. Khi đường ruột bị tổn thương hoặc mất cân bằng hệ
hiệu thường gặp gồm: Đường ruột đứt khúc; Ruột rỗng; Phân lỏng hoặc phân trắng; Tôm
ăn chậm hơn bình thường. Nguyên nhân có thể xuất phát từ chất lượng thức ăn, môi trường nước hoặc tác nhân gây bệnh.
Gan tụy suy yếu: Gan tụy là cơ quan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như tiêu hóa, hấp thu và dự trữ dinh dưỡng. Khi gan tụy bị tổn thương, tôm thường có biểu hiện giảm ăn kéo dài, chậm lớn và sức đề kháng suy giảm. Trong nhiều trường hợp, sự thay đổi của gan tụy xuất hiện trước khi tôm có dấu hiệu bệnh rõ rệt. Người nuôi nên định kỳ kiểm tra mẫu tôm để theo dõi màu sắc, kích thước và hình dạng gan tụy.
Tôm bước vào giai đoạn lột xác: Trong chu kỳ sinh trưởng, tôm thường giảm hoặc
ngừng ăn trước và trong thời gian lột xác.
Đây là hiện tượng sinh lý bình thường nhưng
dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề bệnh lý. Nếu
tỷ lệ tôm lột xác đồng đều, môi trường ổn
định và tôm nhanh chóng bắt mồi trở lại
sau khi lột xác, người nuôi không cần quá
lo lắng. Tuy nhiên, cần theo dõi sát để tránh
tình trạng thiếu khoáng hoặc lột xác không hoàn toàn.
Do thức ăn và quản lý cho ăn
Thức ăn bị ẩm mốc, bảo quản không
đúng cách hoặc hết hạn sử dụng có thể làm
SÁCH KỸ THUẬT
giảm khả năng bắt mồi của tôm. Ngoài ra, việc thay đổi thức ăn đột ngột cũng khiến tôm cần thời gian thích nghi, dẫn đến lượng ăn giảm trong vài ngày đầu. Khẩu phần ăn quá cao hoặc quá thấp đều ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng thức
ăn. Nhiều trường hợp lượng thức ăn được duy trì theo thói quen mà không điều chỉnh theo sức khỏe thực tế của đàn tôm. Điều này khiến lượng thức ăn dư thừa tăng lên, làm chất lượng nước suy giảm và tiếp tục tác động ngược đến khả năng bắt mồi của tôm. Do đó, việc kiểm tra sàng ăn thường xuyên là biện pháp quan trọng để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp.
Khắc phục
Khi phát hiện tôm giảm ăn, người nuôi không nên vội vàng xử lý theo cảm tính mà cần thực hiện từng bước kiểm tra.
Trước hết, cần đánh giá các chỉ tiêu môi trường như ôxy hòa tan, pH, độ kiềm, nhiệt độ và khí độc. Đây là những nguyên nhân phổ biến và thường dễ khắc phục nhất.
Tiếp theo, cần kiểm tra hoạt động bơi lội, màu sắc cơ thể, đường ruột và gan tụy của tôm. Việc bắt mẫu trực tiếp sẽ giúp phát hiện những dấu hiệu bất thường liên quan đến sức khỏe vật nuôi.
Song song đó, cần rà soát lại chế độ cho
Bệnh thường gặp ở tômphương pháp chẩn đoán và phòng
Khi sức ăn của tôm giảm, người nuôi cần tìm nguyên nhân gây nên sau đó sử dụng các biện pháp khắc phục phù hợp. Giảm ăn gây ảnh hưởng xấu lên sức khỏe của tôm, tôm bị còi cọc, rớt đáy và không thể đạt kích cỡ thương phẩm trong thời gian tiêu chuẩn sẽ làm giảm tỷ lệ thành công vụ nuôi.
ăn, chất lượng thức ăn và lượng thức ăn còn lại trên sàng để xác định liệu nguyên nhân có xuất phát từ khâu quản lý hay không.
Chủ động phòng ngừa từ
Để hạn chế tình trạng tôm giảm ăn giữa vụ nuôi, người nuôi cần duy trì môi trường ổn định, quản lý tốt chất lượng nước và kiểm soát lượng thức ăn phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Bên cạnh đó, cần thường xuyên theo dõi sức khỏe đàn tôm thông qua các dấu hiệu như hoạt động bắt mồi, đường ruột, gan tụy và tốc độ tăng trưởng. Việc phát hiện sớm các bất thường sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất.
NGUYỄN AN
Mysis relicta
Những năm gần đây, nghề nuôi tôm trở thành ngành kinh tế mũi nhọn tại nhiều địa phương ven biển và vùng chuyển đổi sản xuất. Tuy nhiên, với sự mở rộng về diện tích và thâm canh hóa, người nuôi tôm đang phải đối mặt với nhiều rủi ro, trong đó dịch bệnh là yếu tố gây thiệt hại nặng nề và khó kiểm soát nhất. Trước thực tế này, việc trang bị kiến thức bài bản về nhận diện, chẩn đoán và phòng trị bệnh trở nên hết sức cần thiết. Cuốn sách “Bệnh thường gặp ở tôm - phương pháp chẩn đoán và phòng trị” cung cấp hệ thống kiến thức từ cơ bản đến chuyên sâu về các bệnh phổ biến trên tôm nuôi. Tài liệu không chỉ giúp người nuôi nhận biết sớm dấu hiệu bệnh lý mà còn hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa và xử lý theo hướng an toàn sinh học, góp phần giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. Sách do Nhà xuất bản Nông nghiệp phát hành!
HẰNG
Tôm túi chân chỉ cổ sinh (Mysis relicta) là loài giáp xác nhỏ có nguồn gốc từ các hồ ở Bắc Âu và vùng biển
Baltic. Cơ thể tôm có kích thước nhỏ, thường
dài chỉ từ vài milimet đến khoảng 1 - 2 cm, thân trong suốt, thích nghi tốt với môi trường ánh sáng yếu ở tầng nước sâu. Mysis relicta thường có tập tính di chuyển theo chiều thẳng đứng trong cột nước, lên tầng mặt vào ban
đêm để kiếm ăn và lặn xuống sâu vào ban ngày nhằm tránh kẻ thù. Đặc điểm nổi bật của Mysis relicta là hệ thống chân ngực phát triển dạng túi giúp lọc và bắt mồi, chủ yếu là sinh vật phù du, mảnh vụn hữu cơ và vi sinh vật nhỏ trong nước. Chúng là loài ăn tạp, chủ yếu tiêu thụ các vi sinh vật phù du và mùn bã hữu cơ trong nước. Loài này đóng vai trò quan trọng trong chuỗi thức ăn thủy sinh, vừa là sinh vật tiêu thụ bậc thấp, vừa là nguồn thức ăn cho nhiều loài cá nước lạnh như cá hồi và cá trắng.
NAM CƯỜNG
BÁCH KHOA THƯ
HỎI - ĐÁP
Hỏi: Xin tư vấn các biện pháp phòng bệnh trên tôm trong mùa nóng?
(Nguyễn Thị Thảo, xã Tân Thành Bình, tỉnh Vĩnh Long)
Trả lời:
Ở nhiệt độ 26 - 32 0C, nên cho tôm ăn đúng khẩu phần phù hợp với quy trình, tránh cho ăn dư thừa; khi trời nắng nóng nhiệt độ tăng tôm sẽ giảm ăn, do vậy chỉ cho tôm ăn lượng thức ăn bằng 70 - 80% lượng thức ăn so với bình thường và tăng lượng thức ăn vào cữ ăn trời mát.
Sử dụng màn lưới đen, chống nắng căng phía trên mặt ao để hạn chế bức xạ của ánh sáng mặt trời, giảm tăng nhiệt nước ao, tránh gây sốc cho tôm.
Vào mùa nắng nóng, trời ít mưa, nước bốc hơi, rò rỉ làm ao cạn nước, độ mặn tăng và độ trong thấp, tôm dễ bị bệnh khó lột xác và chậm lớn. Cần bổ sung nước mát (ở tầng đáy) của ao lắng vào ao nuôi để duy trì độ sâu và giảm độ mặn nước ao.
Tăng cường sục khí trong ao để hàm lượng ôxy được cung cấp đủ ở mọi tầng nước. Hạn chế dùng chài, vó đánh bắt kiểm tra tôm vào ngày nắng nóng để tránh hiện tượng đục cơ trên tôm. Định kỳ xi phông nền đáy ao nhằm giảm lượng mùn bã hữu cơ trong ao, hạn chế sự phát sinh các khí độc ảnh hưởng đến tôm.
Dùng chế phẩm sinh học EM gốc định kỳ xử lý môi trường nước ao nuôi để hạn chế chất hữu cơ và khí độc ở đáy ao.
Đồng thời EM kết hợp với vitamin làm tăng vi sinh vật phù du trong nước làm tăng thức ăn cho tôm ức chế sự phát triển vi khuẩn có hại. Ngoài ra, việc chế biến và sử dụng EM tỏi, chuối bổ sung vào thức ăn cho tôm hàng ngày giúp tăng cường khả năng tiêu hóa và hấp thụ thức ăn, kích thích tăng trưởng.
Hỏi: Làm thế nào để quản lý tốt pH trong ao?
(Võ Minh Thanh, xã Giao Ninh, tỉnh Ninh Bình)
Trả lời:
pH là yếu tố dễ biến động, chịu ảnh hưởng trực tiếp của nhiệt độ và mật độ tảo trong môi trường ao nuôi. Đặc biệt là sau những trận mưa lớn, hay những lúc nắng gắt nhiệt độ cao. Vì vậy trong nuôi tôm cần kiểm tra chỉ số pH 2 lần/ngày.
Buổi sáng trước 7 giờ và buổi chiều lúc 13 giờ bằng các bộ test hoặc bằng quỳ tím. Kiểm soát yếu tố pH trong ngưỡng từ 7,5 - 8,5. Nếu pH thấp, cần sử dụng vôi CaCO 3 đánh xuống ao với liều lượng 10 - 20 kg/1.000 m 3 tùy giá trị pH đo được. Trong quy trình nuôi ao đất với những ngày mưa lớn cần rải vôi CaO quanh bờ giúp trung hòa axit trong đất bị rửa trôi xuống ao tránh tụt pH đột ngột.
Nếu pH cao cần xác định mật độ tảo để điều chỉnh hợp lý bằng thay nước hoặc cắt tảo. Dùng mật rỉ đường với liều lượng 2 - 3 kg/1.000 m 3. Sử dụng chế phẩm sinh học (men vi
sinh) ủ sục khí rồi đánh xuống ao nhằm ổn định môi trường, tăng lợi khuẩn trong môi trường nước, giảm pH trong ao nuôi.
Hỏi: Tôm thẻ chân chân trắng bị mềm vỏ thì cần xử lý
thế nào?
(Lê Minh Phương, xã Vĩnh Phong, tỉnh An Giang)
Trả lời: Có 2 nguyên nhân gây bệnh mềm vỏ trên tôm. Một là do môi trường nuôi, ở những vùng nước lợ hoặc vùng nước ngọt có hàm lượng canxi và độ kiềm thấp ảnh hưởng đến sự hình thành vỏ của tôm; Các ao nuôi trong vùng nước thải công nghiệp, thuốc trừ sâu cũng là nguyên nhân gây bệnh mềm vỏ. Thứ hai là do thiếu dinh dưỡng, trong quá trình nuôi tôm người nuôi có thể cho tôm ăn các loại thức ăn kém chất lượng, thiếu khoáng chất, vitamin giúp cho quá trình tạo vỏ của tôm làm cho tôm bị mềm vỏ. Vì vậy, để khắc phục bệnh mềm vỏ, người nuôi cần chú ý: Bón vôi với liều lượng 10 - 15 kg/1.000 m 3 nước để đảm bảo pH trong khoảng 7,5 - 8,5 và duy trì độ kiềm trong ao. Lựa chọn thức ăn đủ dinh dưỡng, khẩu phần cần đảm bảo đủ lượng canxi và phốt pho theo tỷ lệ 1:1. Không nên bổ sung nhiều canxi vào trong thức ăn vì nếu lượng canxi trên 2,3% thức ăn thì sẽ ảnh hưởng tới sự hấp thu các chất khoáng của tôm.
Hỏi: Quá trình lột xác của tôm chịu ảnh hưởng từ các yếu tố nào?
(Nguyễn Văn Bình, xã Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau)
Trả lời: Có 3 yếu tố chính quyết định đến quá trình lột xác của tôm:
Thức ăn: Dinh dưỡng là yếu tố hàng đầu ảnh hưởng đến quá trình lột xác của tôm. Nếu tôm bị thiếu chất dinh dưỡng sẽ không đủ chất làm đầy vỏ nên vỏ sẽ không thể đứt ra để lột xác. Để tôm lột xác thành công, thức ăn phải cung cấp đầy đủ hàm lượng đạm trong khoảng 30 - 45%. Ngoài ra, nên cung cấp thêm các khoáng chất cần thiết giúp tôm thay vỏ tốt hơn, đặc biệt là đối với tôm thẻ chân trắng nuôi thâm canh mật độ cao. Nên bổ sung thêm canxi, vitamin, men tiêu hóa… để tôm tái tạo lớp vỏ mới nhanh hơn.
Môi trường ao nuôi: Các chỉ tiêu về ôxy hòa tan, độ mặn, độ pH, độ kiềm không tốt có thể ảnh hưởng đến quá trình tôm lột xác, thậm chí có thể khiến tôm không thể lột xác được.
Dịch bệnh: Trong quá trình nuôi tôm bị mắc một số bệnh như nấm, đóng rong, ký sinh trùng... sẽ làm cho quá trình lột xác của tôm bị chậm hoặc không thể lột vỏ.
