Nieuws
Nu online: nieuwe interventies
SPECIFIEKE FOBIEËN, ANGST EN DEPRESSIE BIJ JEUGDIGEN Sinds kort op vgct.nl: het Durfpoli-protocol en de modulaire STARr-training. Met de implementatie van deze interventies hopen de onderzoekers op een betere behandeling van specifieke fobieën, angst en depressie bij jeugdigen.
H
et Durfpoli-protocol richt zich op kinderen en jongeren tussen de 8 en 17 jaar met een specifieke fobie. In vier sessies oefenen ze met dieren, voorwerpen, situaties of activiteiten. Zo leren ze stap voor stap over hun angst heen te komen. Onderzoeker Rachel de
Jong: ‘Kinderen met een specifieke fobie krijgen in Nederland meestal een algemeen angstprotocol zoals ‘Dappere kat’. De meerwaarde van het Durfpoliprotocol is dat het zich richt op specifieke fobieën. Eigenlijk is het maar één module van exposure; pag 2
04/2020
VGCt ontvangt PAOS-subsidie Afgelopen november hebben we in samenwerking met Agnes van Minnen, hoogleraar ‘angstregulatie en behandeling van angststoornissen’, met succes een PAOS-subsidie aangevraagd voor het ontwikkelen van een nascholingscursus exposure. Met deze cursus willen we de kennis en houding van therapeuten op het gebied van exposure verbeteren. Hoewel exposure een zeer effectief instrument is, wordt er in de praktijk nog te weinig gebruik van gemaakt. Naast de cursus willen we educatief filmmateriaal ontwikkelen met voorbeelden en ervaringen van zowel cliënten als therapeuten. (MK)
Zinnige Zorgtrajecten PTSS en psychose 3 Back to the Future 5 Dit najaarscongres mag je niet N=1: behandeling missen
van een specifieke fobie 6-7
Terugblik De mooisteVGCtparel 8 najaarscongres 8
Enverder: verder: En Praten met • Positionering van niet BIGgetraumatiseerde geregistreerden 2 •kinderen Trots op 4 N=1 nieuwe stijl 11 ereleden 9 • Word ook lid van de Praktijkdag NVGzP 10 voor EDI-teams 12
Solve, Thin k, Act&do, Act&dare, Relax... and repeat!
vervolg pag 1
‘De STARrtraining maakt het mogelijk om angst en depressie tegelijkertijd aan te pakken’
de behandeling duurt daardoor veel korter.’ Een ander voordeel van het protocol is dat het aansluit op de laatste wetenschappelijke inzichten. In plaats van het centraal zetten van het bange gevoel staat de daling van de angstige verwachting centraal. Onderzoeker Maaike Nauta: ‘In Nederland was zo’n kort programma nog niet beschikbaar. We merken dat kinderen, ouders en behandelaren het prettig vinden om zo kort en gericht te werken.’ Een mooie toevoeging aan het behandel-arsenaal dus.
COMORBIDITEIT
Colofon Deze nieuwsbrief is een uitgave van de Vereniging voor Gedrags- en Cognitieve therapieën en verschijnt vier keer per jaar. Informatie over lidmaatschap en opzeggen vind je op vgct.nl. Overname en vermenigvuldiging van artikelen is toegestaan met bronvermelding. T 030 254 30 54 E info@vgct.nl W vgct.nl LinkedIn en Facebook: VGCt Twitter: @VGCtwit YouTube: VGCtube Instagram: vgct_insta Samenstelling en eindredactie: Mariëtte Lammers en Annet Reusink Aan dit nummer werkten mee: Ed Berretty, Arnold van Emmerik, Ingrid Grutters, Thomas Jonkergouw, Mieke Ketelaars, Casper Kleist, Saskia Mulder, Annet Reusink, Pieter-Jan van Zwieten
De groepstraining STARr richt zich op een andere belangrijke doelgroep: jongeren tussen de 10 en 20 jaar met depressieve en/of sociale angstklachten. Denise Bodden, onderzoeker van het STARr-project: ‘Angst en depressie kennen een hoge mate aan comorbiditeit. Door in te zetten op een combinatietraining wordt het mogelijk om beide problemen tegelijkertijd aan te pakken.’ Het groepsformat sluit bovendien goed aan bij de behoefte van veel jongeren om met leeftijdgenoten te praten die dezelfde problemen hebben. Inhoudelijk bestaat de training uit vijf modules die gebaseerd zijn op veelvoorkomende componenten uit evidencebased cgt-protocollen: probleem oplossen, cognitieve herstructure2
training
werkboek
Relax Dit boekje is
van
‘ De meerwaarde van het Durfpoli-protocol is dat het zich richt op specifieke fobieën’
richt zich daarentegen specifiek op sociaal angstige jongeren en bestaat uit exposure. ‘Met de modulaire aanpak kun je gemakkelijker afstemmen op de behoeften van jongeren,’ zegt onderzoeker Marieke van den Heuvel. Tegelijkertijd is het volgens de onderzoekers geen vrijbrief om belangrijke onderdelen weg te laten. Rachel: ‘Uit ons onderzoek weten we dat therapeuten een voorkeur hebben voor andere modules dan exposure. Dat hoeft geen probleem te zijn als er sprake is van depressieve klachten. Maar als je jongeren in de groep hebt met angstklachten, is de module Act&dare wel noodzakelijk.’
EFFECTIVITEIT
Het Durfpoli-protocol en de modulaire STARr-training zijn inmiddels onderzocht op effectiviteit in een schoolse setting. De ervaringen zijn positief: veel MODULAIRE AANPAK De STARr-training sluit aan bij een trend jongeren zijn enthousiast over de die we de afgelopen jaren in toenemen- behandeling en de eerste behandeluitde mate zien: de modulaire aanpak. Die komsten zijn goed. De komende maanmodulaire aanpak geeft je als therapeut den zullen er steeds meer cijfers beschikbaar komen over meer vrijheid in de volgorde de effectiviteit van de van onderdelen in een interventies. Ben je geïnbehandeling, maar ook in teresseerd in het materiaal de keuze voor specifieke DURFPOLI INFORMATIE VOOR OUDERS of heb je behoefte aan onderdelen. De module meer informatie? Kijk dan Act&do bestaat bijvoorop www.vgct.nl/protocolbeeld uit gedragsactivatie len. Daar vind je ook inforen is specifiek ontwikkeld matieve filmpjes met voor jongeren met depresrollenspellen. (MK) sieve klachten. Act&dare
ring, gedragsactivatie, exposure en relaxatie.
Zinnige Zorgtrajecten
Implementatiefase PTSS en psychose van start
Voor de bijeenkomst op 2 november zijn verschillende partijen – zoals verenigingen, experts en patiëntvertegenwoordigers – uitgenodigd om te reageren op de verbetervoorstellen.
PTSS
Het plan van aanpak dat is gericht op meer traumagerichte, psychologische behandeling bij PTSS, wordt door de aanwezigen positief ontvangen. Vooral de ontwikkeling van een campagne specifiek gericht op patiënten kan op steun rekenen. Ook een campagne gericht op professionals draagt volgens aanwezigen bij aan verbetering van de zorg. Deze campagne zou zich dan vooral moeten richten op het wegnemen van misvattingen over traumagerichte behandelingen en op de verspreiding van kennis over de effectiviteit van trau-
magerichte behandeling bij complexe problematiek en vroegkinderlijk trauma. Tegelijkertijd is het verspreiden van kennis alleen onvoldoende. Daarnaast is meer supervisie en het coachen van teams nodig.
PSYCHOSE
Ook het plan van aanpak dat zich richt op meer behandeling met cgt bij psychose wordt positief ontvangen. Een groot knelpunt ‘We gaan concrete bij de verbetering van de afspraken maken psychosezorg is echter het over de gebrek aan goed opgeleide implementatie’ psychologen. Het aantal opleidingsplekken is beperkt en er is betere werving nodig; dit vereist financiële middelen.
WIL JIJ EEN BIJDRAGE LEVEREN?
De komende tijd worden de plannen van aanpak bijgesteld en gaan betrokken partijen concrete afspraken maken over de implementatie. Als VGCt willen we daar zeker een rol in spelen. Wil jij als professional meewerken aan de implementatie en/of heb je op de werkvloer een best practice die je wilt delen? Neem dan contact op via communicatie@vgct.nl. (MK)
Elk jaar in de aanloop naar ons najaarscongres komt er vroeg of laat een moment waarop ik moet denken aan de intocht van Sinterklaas. Er gaat altijd íets mis. Dit jaar begon het al vroeg, toen de coronamaatregelen de vraag opriepen of we überhaupt wel een najaarscongres zouden hebben. Dan, twee dagen van tevoren, nieuwe maatregelen van vriend Rutte. De theaters moesten dicht, maar gelukkig bleek Felix Meritis geen theater. Dan, op de ochtend zelf: technische problemen. Toen werd het wel heel spannend. Evidence-based werken was het centrale thema. In de ochtend wierpen Bea Tiemens en Trudy van der Weijden daarover een aantal dilemma’s en vragen op. In de middag kregen we van David Tolin en Johan Vlaeyen een aantal antwoorden. Tussendoor maande Flip-Jan van Oenen ons tot bescheidenheid. Hij stelde ons vragen waarvan we ‘in eigen kring’ misschien soms opkijken dat iemand ze kan hebben. Maar het zijn vragen die nu eenmaal breed leven, waar we een antwoord op moeten hebben, en waar ook antwoorden op zijn, al is zo’n dag te kort om ze ook te geven.
van de voorzitter •
Op 2 november vond de aftrap plaats van de implementatiefase van de Zinnige Zorgtrajecten PTSS en psychose. Deze trajecten zijn een initiatief van het Zorginstituut Nederland en gericht op verbetering van de diagnostiek en therapeutische interventies die deel uitmaken van het basispakket.
Gewoon weer goed
Natuurlijk kwam ook het werken volgens richtlijnen en protocollen voorbij. Zelf denk ik dat de discussie daarover vaak gebaseerd is op een valse tegenstelling: er bestaat eigenlijk niet zoiets als wel of niet geprotocolleerd werken. Elke therapeut volgt in zekere zin een protocol, zelfs een psychoanalyticus, hoewel dat protocol misschien vooral voorschrijft wat je niet moet doen. Omgekeerd geldt dat elke therapie, ook een zogenaamd geprotocolleerde, anders verloopt. Elk protocol vraagt immers om een invulling op maat. Net als met de intocht van Sinterklaas kwam het dit jaar ook met het najaarscongres natuurlijk gewoon weer goed: het is een prachtige, inspirerende dag geworden. Reageren? Mail Arnold van Emmerik via a.a.p.vanemmerik@uva.nl 3
sectienieuws •
Gevraagd: cgw’ers voor sectiebesturen Wil jij de positie van cgw’ers binnen de vereniging versterken? Word dan bestuurslid van een sectie! De VGCt heeft vijftien secties, ieder met een eigen werkveld. Meer informatie over de secties vind je via www.vgct.nl > kennisnet > secties. (TJ) Interesse? Meld je aan bij Casper Kleist via c.kleist@vgct.nl
Nieuw: online EPA Café In oktober organiseerden de VGCt, NVGzP, NIP en VEN de online studiedag ‘De EPApsycholoog in stelling’. Het enthousiasme was zo groot dat het idee ontstond om een EPA Café op te richten. Het Café is bedoeld om de positie van de psycholoog in de EPA-zorg te verbeteren en een bijdrage te leveren aan het optimaliseren van de zorg voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen. Door met elkaar in gesprek te gaan, maken we gebruik van elkaars expertise, ervaringen en ideeën. De sectie stemmen, achterdocht en bijzondere belevingen (SAABB) nodigt je graag uit voor de eerste editie van het EPA Café op 14 januari 2021 om 20.00 uur. (ML) Aanmelden kan via psycholoog.epacafe@gmail.com
Prentenboek helpt kinderen om te praten over trauma’s
‘ IK WIL JE IETS VERTELLEN’
uit de
PRAKTIJK
Ruim twee derde van de kinderen heeft voor zijn zestiende minstens een traumatische ervaring. Helaas blijven die trauma’s soms lang onder de radar. Kinderen vinden het lastig om erover te praten en professionals vragen er niet naar. Lotte Hendriks wil daar met een prentenboek verandering in brengen.
E
en paar jaar geleden lanceerde gz-psycholoog en onderzoeker Lotte Hendriks met collega’s www.rakevragen.nu. De website, die professionals helpt om de juiste vragen te stellen over trauma’s, leverde veel positieve reacties op. Tegelijkertijd bleek dat er grote behoefte bestaat aan laagdrempelig, ondersteunend materiaal om trauma’s aan te snijden bij jonge kinderen. Lotte Hendriks: ‘De laatste jaren is er veel aandacht voor het bespreekbaar maken van trauma’s, maar die richt zich vooral op de 12+ doelgroep en is erg verbaal. Onder professionals bestaat nog steeds een grote terughoudendheid om met jongere kinderen over trauma’s te praten, uit angst voor wat dit mogelijk losmaakt. De heersende gedachte is: hoe jonger 4
het kind, hoe kwetsbaarder. Deels klopt dit natuurlijk, maar de gevolgen van onbehandelde klachten na een trauma zijn veel heftiger voor een kind dan het gesprek erover voeren.’’
PRENTENBOEK
Met subsidie van de VGCt gaat Lotte Hendriks een prentenbroek maken dat het gesprek over trauma’s faciliteert. Helemaal nieuw is dit idee niet. ‘Er bestaan Amerikaanse prentenboekjes, ook over trauma. In deze boekjes mis ik de koppeling tussen het verhaal en hoe je hierover vervolgens het gesprek voert met het kind.’ Bij het prentenboek van Hendriks moet een handleiding ervoor zorgen dat professionals én niet-professionals het gesprek over trauma’s daadwerkelijk aangaan. ‘In de eerste plaats
‘ Onder professionals bestaat grote terughoudendheid om met jonge kinderen over trauma’s te praten’
willen we getraumatiseerde kinderen en het steunsysteem om hen heen bereiken. Maar ik zou het fantastisch vinden als het prentenboek zo aantrekkelijk is dat het álle jonge kinderen aanspreekt en dat we het gesprek over trauma’s normaliseren.’ (MK)
Column
Van oudsher hebben wij mensen de neiging om ons brein als vernuftig instrument te zien waarmee we ons maar mooi aan de bovenkant van de piramide weten te plaatsen. Toch blijkt het verrekte gemakkelijk te zijn om dat brein voor de gek te houden. En laat nu juist dát de mensheid kunnen redden van de ondergang.
HET GEFOPTE BREIN I
k heb het over Approach Bias Modification (ABM). Dat is een behandelmethode waarmee je automatisch gedrag kunt veranderen door het manipuleren van informatieverwerking. Klinkt ingewikkeld, maar dat is het niet. Neem alcoholverslaving. De ABM-methode bestaat er in zo’n geval uit dat je cliënten achter een schermpje zet en ze laat kijken naar plaatjes van – jawel – alcohol. Bier, wijn, breezers, noem maar op. Als het er voor iemand met een alcoholverslaving maar aantrekkelijk uitziet. Vervolgens wissel je die plaatjes af met plaatjes van non-alcoholische versnaperingen zoals spa, water en appelsap. Bij het zien van een plaatje met alcohol moet de cliënt een joystick van zich afduwen. Op het scherm wordt het plaatje dan kleiner; het is alsof de cliënt de drank letterlijk wegduwt. Wanneer de cliënt naar een plaatje van spa, water of appelsap kijkt, moet hij de joystick juist naar zich toetrekken. Het plaatje wordt dan groter – en datzelfde geldt voor de dorst van de cliënt. Je vraagt je nu wellicht af: werkt dit echt? Ja, luidt het simpele antwoord. Het werkt echt. ABM is een effectieve methode om het gebruik van alcohol te
verminderen en de kans op terugval te verkleinen. Kennelijk kan ons superintelligente brein geen onderscheid maken tussen 2D- en 3D-representaties van drank, laat staan dat het verschil ziet tussen een joystick en een hand. Wat de gevolgen zijn voor mensen die gevoelig zijn voor gameverslaving laten we maar even buiten beschouwing. Die moet je misschien überhaupt geen joystick geven. Nu is het natuurlijk niet leuk om te horen dat ons brein feitelijk een overgewaardeerd stukje hardware is dat met de meest basale technologie kan worden gefopt. Maar juist die eenvoud zou ook de sleutel kunnen zijn tot bestrijding van de huidige pandemie. De basis ligt er al: we zitten allemaal de hele dag achter onze schermpjes geplakt. Hoe makkelijk moet het dan zijn om iedereen bloot te stellen aan plaatjes van feesttenten en drukke menigten en die af te wisselen met plaatjes van eenzame mensen achter geraniums? Voor je het weet heeft iedereen een aversie tegen drukte. En het allermooiste is nog wel dat het experiment niet kán mislukken. Want als iedereen meewerkt, is er niemand op straat. (MK)
5
COLUMN Mieke Ketelaars
‘ Ons brein is feitelijk een overgewaardeerd stukje hardware’
Casus N=1
In iedere nieuwsbrief lees je het verslag van een afgeronde behandeling. In deze editie de N=1 van gz-psycholoog Elvira Dupont. Zij behandelde de 13-jarige Femke die bang is in het donker. Van slapen komt het nauwelijks, waardoor ze overdag doodop is. Daarbij komt dat Femke het heel lastig vindt om sociale contacten aan te gaan.
6
DAG EN NACHT BANG
‘ Ze slaapt pas in als haar ogen letterlijk dichtvallen.’
Het leven valt niet mee voor de 13-jarige Femke. Een paar jaar geleden is vastgesteld dat ze Gilles de la Tourette en ADD heeft. Dat maakt de dagen soms ingewikkeld. Maar het zijn momenteel vooral de nachten die haar opbreken. Door haar angst voor geesten en inbrekers loopt het slaaptekort steeds verder op.
AANGESTAARD EN UITGELACHEN
Overdag kan Femke zich door de vermoeidheid moeilijk concentreren. Daarbij komt dat het op sociaal gebied ook niet allemaal van een leien dakje gaat. Ze heeft weliswaar een paar vriendinnen, maar geeft de wens te kennen dat ze meer en gemakkelijker sociale contacten wil aangaan. Dupont: ‘Door Gilles de la Tourette had Femke tics, zoals hoofdknikken en ogen knipperen. Mensen hadden daar weleens wat van gezegd. Femke had soms het gevoel dat
ze werd aangestaard en uitgelachen. Uit angst om beoordeeld of afgewezen te worden, was een verhoogde mate van zelfobservatie ontstaan. Met als gevolg dat Femke zich snel terugtrok en niet voor zichzelf durfde opkomen. Dat wilde ze graag veranderen.’
OGEN EVEN SLUITEN
Dupont diagnosticeert een specifieke fobie (natuurlijke omgeving en overige) met als bijkomende diagnose een sociale fobie, aandachtsdeficiëntie-/ hyperactiviteitsstoornis onoplettendheid type (ADD) en Gilles de la Tourette. Ze start met de behandeling van de slaapproblemen die gerelateerd zijn aan de angst voor geesten en inbrekers. Dupont: ‘De draaglast lag op deze specifieke angsten het hoogste en de behandelbereidheid was het grootste.’ De behandeling, die bestaat uit psycho-educatie, gedragsexperimenten en exposure, werkt goed. Femke doet de oefeningen trouw en houdt haar registratie netjes bij. Dupont: ‘Ze oefende om niet in de kasten te kijken en in
bed haar ogen heel eventjes te sluiten. Dat breidde ze steeds verder uit.’ Na de dertiende sessie zijn Femkes slaapproblemen sterk verminderd. Dupont zet vervolgens taak-concentratie-training (TCT) en exposure in voor de sociale angstklachten. ‘Met behulp van Virtual Reality (VR) deden we allerlei oefeningen. Na iedere sessie bedacht Femke een oefening die ze in het dagelijks leven ging doen.’
therapietrouw; ze had grip op haar behandeling en voelde zich serieus genomen.’
OUDERBEGELEIDING
Verbeterpunten waren er ook. ‘In het begin heb ik Femkes ouders structurele ouderbegeleiding aangeboden. Met psycho-educatie hadden ze hun opvoedstijl kunnen bijstellen zodat ze minder meegaan in angstig en vermijdend gedrag van hun dochter. De ouders zagen hiervan af. We hebben wel een paar keer telefonisch contact gehad en ze waren aanwezig bij de evaluatie van de behandeling. De volgende keer zou ik ouders meer face-to-face betrekken.’ Toch kijkt Dupont vooral tevreden terug. ‘De behandeling heeft met name zo goed gewerkt door Femkes motivatie en inzet. Mocht ze ooit opnieuw klachten ontwikkelen dan ben ik ervan overtuigd dat ze de weg naar hulpverlening weer weet te vinden.’ (AR)
GRIP OP DE BEHANDELING
Gedurende de behandeling durft Femke steeds meer haar mening te uiten, nemen haar angsten af en slaapt ze beter. Langzaam maar zeker zit ze goed in haar vel. Als de therapie na 31 sessies stopt, is geen sprake meer van een angststoornis en is haar zelfbeeld verbeterd. Dupont: ‘Doordat we een samenhang en overzicht konden formuleren over een diffuus beeld van klachten werd het voor Femke allemaal wat inzichtelijker. Onderweg heb ik telkens de behandeling goed met haar afgestemd. Dat versterkte haar 7
Casus N=1
F
emke wordt door haar huisarts verwezen met angstklachten. Tijdens de intake bij Elvira Dupont maakt ze een verlegen indruk. ‘Femke praatte zachtjes en maakte in het begin geen oogcontact. Na een poosje ging het beter. Ze vertelde me dat ze iedere avond dwangmatig haar slaapkamer controleerde op geesten en inbrekers. In bed durfde ze niet met haar gezicht naar de muur te liggen en haar ogen dicht te doen. Ze sliep pas in als haar ogen letterlijk dichtvielen.’
VGCt-najaarscongres 2020: een terugblik
HOE EVIDENCE-BASED WERKEN WE EIGENLIJK? Sinds 1979 heeft VGCt-lid van verdienste Ed Beretty zelden een najaarscongres gemist. ‘Voor een niet onbelangrijk deel ging ik altijd vanwege sociale contacten met gelijkgestemden in het vak.’ Dát contact zat er dit jaar vanwege corona niet in, maar gelukkig viel er wel wat te beleven.
E
d Beretty: ‘Wat blijkt? Een VGCtnajaarscongres achter de laptop volgen met zicht op een select gezelschap in Felix Meritis went gaandeweg (een beetje). Na acht coronamaanden is beeldbellen het nieuwe normaal geworden. In het oude normaal konden logistieke zaken misgaan, zoals eindeloze files op weg naar de Koningshof in Veldhoven. Dan zat er niets anders op dan je te verbijten in de auto, hopend dat het aanvangstijdstip zou opschuiven. In het nieuwe normaal kan het verkeer naar het digitale platform ook compleet vastlopen, bijvoorbeeld als de server de drukte niet aankan. Dat overkomt bijna duizend congresgangers op 5 november, op de digitale route naar Felix Meritis. Via een omweg is iedereen anderhalf uur later op de plaats van bestemming. Groot voordeel: het is comfortabeler om intussen in je warme huis te kletsen met je huisgenoot en nog een extra kop koffie in te schenken dan ergens onderweg kou te lijden. En nee, al die parallelprogramma’s zijn digitaal lang niet zo gezellig als in
levende lijve. Maar ook hier heeft de virtuele omgeving zijn voordelen. Je kunt zonder iemand te hinderen of in verlegenheid te brengen de zaal uitsluipen en in een andere ruimte inzoomen.
ZELFKRITIEK
’s Ochtends onderzoeken de ‘plenaire’ sprekers Bea Tiemens en Trudy van der Weijden de rollen van de twee hoofdrolspelers bij evidence-based richtlijnen: de therapeut en de patiënt. Tiemens stelt dat niets menselijks de therapeut vreemd is. Natuurlijk overschatten we onze resultaten. Bij therapeutisch optimisme is dezelfde self-serving bias werkzaam als bij elke andere, gewone vorm van menselijk optimisme. Je daar bewust van zijn is belangrijk. Vanuit
‘ Plotseling is het over en uit. Zelfs geen autorit naar huis om in stilte na te genieten’ 8
haar achtergrond als arts gaat Van der Weijden in op de rol van de patiënt, die niet altijd even gebaat is bij de standaardaanpak. We moeten altijd op zoek blijven naar datgene waar de patiënt het meeste last van heeft. Bij reuma bijvoorbeeld weegt een aspecifieke factor als vermoeidheid vaak zwaarder dan de specifieke pijn van de reuma. Het openstaan voor wat medisch gezien bijzaken zijn, vergt ook zelfkritiek. In het tafelgesprek tussen beiden overheerst consensus.
EEN ANDER GELUID
‘s Middags geven David Tolin en Johan Vlaeyen een voorzet voor het verwetenschappelijken van het klinisch werk. Ook zij lijken elkaar te vinden. Een ander geluid komt echter van Flip-Jan van Oenen. Verwijzend naar meta-analyses zoals van Pim Cuijpers en Michael Lambert stelt Van Oenen dat decennia aan onderzoek niet heeft geleid tot een toenemende evidence-base van cgt in de klinische praktijk. Het plafond zou zijn bereikt en bescheidenheid is op zijn plaats. Zijn stellingen zijn soms weinig genuanceerd en botsen met die van Agnes van Minnen, die hoge verwach-
tingen heeft over exposure bij PTSS. Maar dat is precies in de geest van Tiemens.
MOOIE AFSPIEGELING
Dan staan er ook digitale masterclasses, workshops en symposia op het programma. Afgewisseld met leuke intermezzo’s geven ze een mooie afspiegeling van het vakgebied. Van evidence-based hulp bij kinderen met ADHD, die lang niet altijd wordt toegepast, tot behandeling van PTSS bij patiënten met een dissociatieve identiteitsstoornis, wat heel goed mogelijk blijkt. Maar ook het symposium ‘augmentatie-strategieën in aanvulling op behandeling’ geeft een interessant inkijkje. Een combinatie met fitness levert bemoedigende resultaten op. Onverwachts stijgen daarmee wel de negatieve schema’s. Wellicht het gevolg van de niet meteen uitnodigende entourage van een sportschool ambiance? Dan is het opeens vijf uur. Een paar afrondende woorden en het najaarscongres is plotseling over en uit. Zelfs geen autorit naar huis om in stilte na te genieten. Nee, eerlijk gezegd, echt wennen doet het toch niet, een virtueel congres. (EB)
Strengere beroepseisen moeten zorg verbeteren
P3NL nieuws •
Impressie uitzending najaarscongres vanuit Felix Meritis, foto’s Lars Beekman
NIP, NVGzP en NVP hebben op 26 oktober het ‘Advies beroepenstructuur psychologische zorg’ aangeboden aan minister Van Ark voor Medische Zorg en Sport. P3NL en LVVP namen deel aan de stuurgroep namens de partijen waarmee het hoofdlijnenakkoord ggz/fz is gesloten en waarin dit een van de projecten is. De kern van het advies is: strengere eisen aan behandelaren moeten – paradoxaal genoeg – de lange wachtlijsten voor ggz-instellingen korter maken. Binnen tien jaar zou elke zelfstandig behandelend psycholoog in Nederland aan dezelfde minimumeisen moeten voldoen als een arts. Draaideurcliënten Het klinkt tegenstrijdig: de eisen voor behandelaren moeten hoger worden, terwijl lange wachtlijsten een van de grootste problemen van zorginstellingen is. Maar juist verkeerde behandelingen door onervaren behandelaars leiden ertoe dat sessie na sessie mislukt, waardoor mensen soms als ‘draaideurcliënten’ langer in de ggz blijven hangen. Basiskwaliteit borgen Het advies aan het ministerie is om alles terug te brengen tot één BIG-basispsychologenberoep voor patiënten met algemenere klachten, en twee gespecialiseerde beroepen voor patiënten met complexere klachten. Dit moet de basiskwaliteit borgen. Want wie nu met mentale klachten hulp zoekt, heeft een té grote kans om bij een psycholoog terecht te komen die niet voldoende bekwaam en opgeleid is. (IG) 9
NIEUW
bij de VGC t
START SECTIE SUPERVISOREN
Tom Deenen
wordt gegeven. Wiesette Krol ziet supervisie geven als een echt vak: ‘Als je iemand de fijne kneepjes leert, sta je stil bij hoe je kennis overdraagt, hoe je competenties evalueert en hoe je de voortgang bespreekt. Je bent procesbegeleider. Dat is inspirerend om te doen.’ Wiesette Krol
De VGCt heeft verschillende secties. Deze secties hebben als doel VGCt-leden binnen een bepaald segment te verenigen en richten zich op het verzamelen en verspreiden van kennis. Komend jaar komt er een nieuwe sectie bij: de sectie supervisoren.
Ante Lemkes
Joyce Kokx
De sectie supervisoren gaat zich onder meer bezighouden met de invulling van de supervisoren- en docentendag, mogelijke tools voor de N=1-implementatie en het opzetten van onderlinge toetsing. Daarnaast gaat de sectie ook kijken naar de doorontwikkeling van het competentiegericht opleiden. De komende periode gaat het sectiebestuur een concreet plan met doelstellingen opstellen.
FIJNE KNEEPJES
Dat zo’n concreet plan op dit moment nog niet bestaat, is logisch. Het kersverse bestuur van de sectie supervisoren werd pas op 11 december jl. benoemd. In dat bestuur zitten Tom Deenen, Wiesette Krol, Ante Lemkes, Joyce Kokx en Irene de Vlaming. Tom Deenen is al jaren een bekend gezicht binnen de
10
Irene de Vlaming
VGCt. Hij heeft bij de vereniging verschillende functies vervuld. Nu hij zijn taken als voorzitter van de registratiecommissie heeft neergelegd, heeft hij tijd om zich in te zetten voor de supervisoren-sectie. Hij hoopt komend jaar de supervisievaardigheden van supervisoren te vergroten door bijvoorbeeld het organiseren van supervisie over supervisie geven. Daarnaast wil hij zich hard maken voor een betere afstemming van de wijze waarop supervisie
‘ Ik wil me hard maken voor de voordelen die het competentiegericht opleiden biedt’
KRACHT EN KINDERZIEKTES
De sectiebestuursleden willen zich ook (verder) inzetten voor het competentiegericht opleiden. Ante Lemkes en Joyce Kokx deden hiermee ervaring op tijdens hun eigen opleiding. Ante Lemkes: ‘Tijdens mijn opleiding tot klinisch psycholoog heb ik de kracht, maar ook de kinderziektes van deze vorm van opleiden ervaren.’ Deze ervaringen willen de bestuursleden meenemen in de verbetering van de cgt-opleiding. ‘Juist omdat ik in de nieuwe stijl ben opgeleid tot klinisch psycholoog wil ik me hard maken voor de voordelen die het competentiegericht opleiden biedt’, aldus Joyce Kokx. Ook Irene de Vlaming heeft als hoofddocent Behandeling in de opleiding tot gz-psycholoog veel ervaring opgedaan met competentiegericht opleiden. Haar interesse gaat met name uit naar de wetenschappelijke evidentie voor supervisie en het uitdragen van die evidentie in de vorm van nascholing. (MK)
Ook in 2021 kun je weer in aanmerking komen voor een financiële bijdrage voor de organisatie van een workshop. De VGCt stelt hiervoor vier budgetten van maximaal 500 euro beschikbaar.
WAT MOET JE DOEN?
Vul uiterlijk 31 januari het online formulier in dat je vindt op vgct.nl/kennisworkshops. • Bedenk met je collega’s een actueel onderwerp of thema waarover jullie graag een workshop willen volgen • Beschrijf in het kort het doel van de kennisworkshop en voor wie de workshop interessant is • Laat op een ludieke manier weten waarom het kennisbudget juist aan jouw organisatie goed is besteed • Stuur een foto mee van jouw team Uit de inzendingen kiest de jury vier winnaars. Die maken we half februari
Hulp bij het zoeken
2021 bekend. De winnaars worden per mail geïnformeerd.
EEN WORKSHOP GEWONNEN?
• Bepaal samen met de workshopgever een datum en tijdstip • Houd rekening met een lengte van 2-3 uur voor de workshop • Reserveer een ruimte in je instelling of bepaal dat de workshop online plaatsvindt • Nodig zo veel mogelijk (online) deelnemers uit met behulp van een wervende tekst die je van ons ontvangt (ML) Heb je vragen over de VGCt-kennisworkshops, stuur dan een mail naar communicatie@vgct.nl.
Schrijven N=1 nieuwe stijl
De ledenraad is in oktober akkoord gegaan met de reglementswijziging voor het schrijven van de N=1. Vanaf 1 januari 2021 mag de N=1 volgens nieuwe richtlijnen worden geschreven en ingediend. Vanaf dat moment geldt ook een overgangsregeling die twee jaar geldig is. Je vindt de richtlijnen N=1 nieuwe stijl op vgct.nl. Cognitief gedragstherapeuten in opleiding en supervisoren hebben een mail ontvangen met meer informatie. (ML)
Gezocht: leden accreditatiecommissie
De accreditatiecommissie is een zelfstandige commissie binnen de VGCt die de uitvoering van het accreditatiereglement tot taak heeft. De accreditatiecommissie beoordeelt de aanvragen voor: • basis- en vervolgcursussen die leiden tot de registratie als cognitief gedragstherapeut VGCt • nascholingsactiviteiten voor de herregistratie als cognitief gedragstherapeut VGCt • supervisoren- en docentenactiviteiten • cursussen voor de registratie als cognitief gedragstherapeutisch werker. De commissie is op zoek naar nieuwe leden. Wil jij je op regelmatige basis inzetten voor de kwaliteit van het cgt-onderwijs en samenwerken met medeleden? Reageer dan uiterlijk 15 januari 2021 op de vacature die je vindt op vgct.nl/vacatures of mail Margot Regtien via m.regtien@vgct.nl. (ML)
Versoepelde regels online onderwijs
Het ziet ernaar uit dat we voorlopig nog niet af zijn van corona. Om ervoor te zorgen dat het onderwijs toch zo veel mogelijk gewoon doorgaat, verlengt de VGCt de aangepaste regels rondom het online onderwijs. Deze regels zijn van toepassing op cursussen die starten voor 1 juli 2021.
Hulp bij het zoeken
HOE ZAT HET OOK ALWEER?
Volgens het accreditatiereglement mag een basis- of vervolgcursus normaal gesproken 40 procent online worden gegeven. Vanwege corona mogen de basis- en vervolgcursussen die voor 1 juli 2021 zijn gestart of gaan starten volledig online worden gegeven en afgemaakt worden. Voor nascholing geldt hetzelfde. Als de nascholing voor 1 juli 11
2021 is gestart of gaat starten en oorspronkelijk is geaccrediteerd als face-toface-bijeenkomst mag het onderwijs volledig online worden gegeven en worden afgemaakt. Voor al het onderwijs dat na 1 juli 2021 start geldt het ‘gewone’ accreditatiereglement weer. (ML) Op vgct.nl/corona vind je meer informatie.
Opleidingsnieuws •
Win een VGCt-kennisworkshop
AGENDA Beter worden in je vak ’21 12 februari Workshop: ‘Het schrijven van een N=1-verslag nieuwe stijl’ Online 28 januari Studiedag: ‘Landelijke praktijkdag vroegdetectie en preventie van psychose voor EDI-teams’, door sectie stemmen, achterdocht en andere bijzondere belevingen (SAABB) Online 4 februari Supervisorenmiddag Online 19 maart Cgw-congres 2021: ‘Terug naar de basis’
Meer informatie en aanmelden: vgct.nl/agenda
Landelijke praktijkdag voor EDI-teams De VGCt-sectie SAABB organiseert op 28 januari een praktijkdag voor medewerkers van vroegdetectie en vroege interventieteams (EDIT en VIP) bij psychosespectrumklachten. Professionals ontmoeten elkaar die dag online. In wetenschappelijke flitslezingen worden nieuwe ontwikkelingen op het gebied van vroegdetectie gepresenteerd. Daarnaast wordt stilgestaan bij de organisatorische voorwaarden voor succesvolle implementatie. Bij de intervisies over de CAARMS en cgt-behandelingen zijn landelijke experts aanwezig. Prof. dr. Mark van der Gaag sluit af met een lezing over complottheorie, waan, idee-fixe en dwanggedachte. (TJ)
Afscheid Dinie Naezer-Heerschop In oktober besloten het VGCt-bestuur/-MT en verenigingsmanager Dinie Naezer-Heerschop afscheid van elkaar te nemen. Dinie heeft zich 27 jaar met hart en ziel ingezet voor de VGCt. Zij begon als interim-manager om vervolgens als bevlogen verenigingsmanager het bureau verder uit te bouwen en het contact met de leden te versterken. Dinie was jarenlang het gezicht van de vereniging voor alle leden die zich op vrijwillige basis inzetten in secties, commissies, bestuur en ledenraad. Zij heeft een grote bijdrage geleverd aan het opbouwen van de administratieve en ict-processen en de personeelszaken op het bureau van de VGCt in Utrecht. We danken Dinie nogmaals hartelijk voor haar langdurige betrokkenheid en uitstekende inzet. (ML)
Aanmelden kan via vgct.nl/agenda
D e VGCt wenst je een fijne jaarwisseling en een heel gezond 2021! We hopen je tijdens onze evenementen en bijeenkomsten weer te zien, in het echt of online.
Lees meer op vgct.nl 12