vfonds jaarverslag 2020

Een jaar om nooit te vergeten

jaarverslag 2020

Inhoudsopgave Voorwoord. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 1. Over vfonds.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 2. Subsidieaanvragen en toekenningen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 3. Partners en samenwerkingen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4. Samen zichtbaar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 5. Organisatie en governance. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 6. Financieel verslag. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 Jaarrekening 2020 7. Risicomanagement. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 8. Op een nieuw kruispunt van vrijheid.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Bijlagen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 • Samenstelling en nevenfuncties Raad van Toezicht • Samenstelling en nevenfuncties Raad van Bestuur • Samenstelling bureau • Projectlijst 2020 • Noodsteun

Voorwoord Een jubileumjaar om nooit te vergeten We wisten dat 2020 een jaar zou worden waaraan we nog lange tijd zouden terugdenken. Een jaar waarin we het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog zouden herdenken en zouden vieren dat we sindsdien al 75 jaar lang in vrijheid leven. Op vele manieren zouden we er bij stilstaan hoe bijzonder dat eigenlijk is, en welke prijs mensen hebben moeten betalen om dit mogelijk te maken. In musea, in filmzalen, op begraafplaatsen, op herdenkingsplaatsen, tijdens reünies, lezingen, in schoolklassen - overal waar mensen samen konden komen om elkaar in de ogen te kijken. Ook zou vfonds zijn 50e verjaardag vieren. Het is dan ook een vreemde gewaarwording om een jaarverslag te schrijven over een jaar dat we ons zo anders hadden voorgesteld.

corona toe. Evenementen werden afgezegd, herdenkingen moesten digitaal, musea sloten hun deuren en er kwam onzekerheid over theatervoorstellingen. De afwezigheid van een massa mensen tijdens de herdenking op de Dam maakten een onvergetelijke indruk op zowel ouderen als jongeren.

Onze koning noemde 2020 in zijn troonrede op 15 september treffend ‘onwerkelijk en zeer realistisch tegelijk’, doelend op het besef dat de viering van 75 jaar vrijheid ‘noodgedwongen een ingetogen karakter had gekregen.

Er waren grote teleurstellingen als dingen echt niet door konden gaan, maar er waren ook veel nieuwe inzichten. Over hoe het ook kon, en welke impact dit had op onze vrijheid en het jubileumjaar. Het fotoboek heeft in feite nog meer historische waarde gekregen doordat de invloed van corona zichtbaar is geworden vanaf het begin van de viering en richting het einde.

In drie jaar tijd investeerde vfonds 30 miljoen euro en werkten we intensief samen met verschillende partners om ervoor te zorgen dat 75 jaar vrijheid door heel Nederland herdacht, gevierd en gevoeld zou worden. De viering begon in 2019 in het zuiden van Nederland veelbelovend. Fotograaf Sacha de Boer was druk bezig met haar reis door Nederland om de door vfonds gesteunde projecten vast te leggen voor ons gezamenlijke fotoboek.

Begin 2020 waren bijna alle musea waarin we hadden geïnvesteerd in de afgelopen jaren geopend. Met veel enthousiasme keken we als founding partner uit naar de Invictus Games, de laatste draaiuren vonden plaats voor de speelfilm De Slag om de Schelde en de voorbereidingen voor 4 en 5 mei werden getroffen. Maar op het moment dat de herdenking en viering haar route naar het noorden van Nederland vervolgde, sloeg

Met de herdenking en viering van 75 jaar vrijheid kwam voor vfonds ook de tijd om de balans op te maken, ons beleid te evalueren en nieuwe lijnen uit te zetten voor de komende jaren. Hoe gaan we verder? De maatschappelijke uitdagingen waar we als samenleving voor staan, vragen om nieuwe vormen van aandacht en bewustwording. Dit vormde in 2020 de leidraad voor de ontwikkeling van ons nieuwe beleidsplan en subsidiekader, waarin we meer nadruk op de actualiteit en de relevantie van de ondersteunde projecten voor de democratische rechtstaat en vreedzame samenleving in het ‘nu’ willen leggen. Samen met onze partners en tal van bijzondere projecten en initiatieven uit het veld gaan we ons hiervoor inzetten.

4

Graag bedanken we hier nog een keer iedereen, door het hele land, die betrokken was bij alle initiatieven. We danken ook onze medewerkers, onze leden van de Raad van Toezicht en in het bijzonder de Nationale Postcode Loterij, BankGiro Loterij en de Nederlandse Loterij; dankzij hen kunnen wij ons werk mogelijk blijven maken.

Ten slotte danken wij ook de man die gedurende zestien jaar onze toegewijde voorzitter was en in 2020 het stokje overdroeg: mr. Robert S. Croll. Door zijn maatschappelijke betrokkenheid, zijn persoonlijke inbreng en zijn vele contacten op tal van plaatsen in het maatschappelijk veld was hij voor vfonds van grote betekenis.

Matthieu Borsboom voorzitter Raad van Bestuur Lisette Mattaar directeur / secretaris Raad van Bestuur John Bakker lid Raad van Bestuur

5

1. Over vfonds

2020 was op vele manieren een bijzonder jaar. Ondanks het feit dat corona ons in de greep kreeg, werd 75 jaar vrijheid toch herinnerd, herdacht en gevierd, zij het wat meer ingetogen en vaak op een andere manier dan gepland. In dit hoofdstuk nemen we u mee in onze missie en hoe we daar in 2020 vorm aan hebben gegeven.

aansluiten bij de beleveniswereld van alle Nederlanders. Hierbij hebben we ons de afgelopen beleidsperiode ingezet op een aantal speerpunten die in 2020 mooi tot uitdrukking zijn gekomen. Zo wilden we in het bijzonder leerlingen in het primair, voortgezet en middelbaar onderwijs en hoger beroepsonderwijs meer bereiken. Daarnaast wilden we gehoor geven aan toenemende belangstelling voor het erfgoed van de Tweede Wereldoorlog en inzetten op de versterking van de infrastructuur van oorlogsmusea en herinneringscentra. Ook wilden we werken aan een betere afstemming binnen het brede veld van herinneren, herdenken en vieren en lag er een focus op innovatieve projecten. We illustreren deze speerpunten aan de hand van verschillende projecten die door het jaarverslag verspreid worden besproken.

Maatschappelijke relevantie en missie In Nederland leven we inmiddels al meer dan 75 jaar lang in vrijheid. Toch is in al die jaren de oorlog nooit ver weggeweest. Verhalen en ervaringen van de laatste nog in leven zijnde veteranen en andere ooggetuigen, maar ook veteranen van meer recente conflicten, laten zien dat de verworvenheden die we vandaag de dag kennen niet vanzelfsprekend zijn. Daarnaast wonen er in Nederland veel mensen die persoonlijke ervaring hebben met oorlog en conflict in hun land van herkomst.

Voor deze missie wil vfonds blijven staan. Juist deze tijd, waarin de waarheidsbeleving steeds meer fluïde dreigt te worden en de vrijheid van meningsuiting en de rechtsstaat steeds vaker onder druk komen te staan, vraagt om alertheid van vfonds. In 2020 hebben we een nieuw beleidsplan en missie geformuleerd voor de komende jaren. Deze bouwen daadkrachtig voort op ons bestaande, brede werkterrein. In hoofdstuk 8 gaan we hier verder op in.

Onze missie is om zoveel mogelijk mensen op uiteenlopende manieren het belang van vrede, vrijheid en democratie mee te geven. Vfonds doet dit door jaarlijks meer dan 200 bijzondere en vernieuwende initiatieven en projecten te steunen die zich inzetten voor een vrije en vreedzame samenleving. Wij willen met de projecten die we steunen zo dicht mogelijk

6

De Kunst van Vrijheid De impact van de Tweede Wereldoorlog was niet alleen groot toen die plaatsvond en voor velen ook in de tijd lang erna, het verdient ook in het nu en de toekomst te worden onthouden.

Daarom ondersteunde vfonds het veelomvattende initiatief De Kunst van Vrijheid van Brabant Remembers. Op diverse Brabantse en Limburgse Tweede Wereldoorlog erfgoedlocaties zorgden tijdelijke kunstinstallaties van gerenommeerde kunstenaars voor een bijzondere verbinding tussen de locatie en haar verhalen.

Bij Nationaal Monument Kamp Vught, Museum Bevrijdende Vleugels in Best, de Duitse Oorlogsbegraafplaats Ysselsteyn en Biesbosch MuseumEiland werd een unieke beleving gecreëerd om op een andere manier stil te staan bij 75 jaar vrijheid.

Net voordat corona toesloeg kon de installatie Crossing Time van Beeldjutters en de Theatermachine bij Nationaal Monument Kamp Vught nog worden geopend. In de buitenruimte nodigde een ruimtelijke installatie met videoprojecties, licht en audio de toeschouwer uit na te denken en overeenkomsten te zoeken tussen je vrije positie nu en de onvrije positie van een kampgevangene destijds. Door van standpunt of perspectief te wisselen bepaalt de bezoeker zelf de rol die hij of zij aanneemt. De bezoeker wordt verleid om de ratio los te laten en terug te keren naar het gevoel en naar de emotie, op zoek naar de kern van het onzegbare en ondenkbare.

Helaas is de voorstelling, evenals Panorama Ysselsteyn bij de Duitse Oorlogsbegraafplaats Ysselsteyn en het indrukwekkende Airborne bij Bevrijdende Vleugels in Best vanwege corona komen te vervallen. Het imposante beeld Waiting for it to end bij Biesbosch MuseumEiland kan zodra het mogelijk is wel bezocht worden.

Bekijk de roadtrip die acteur Tim Haars maakte langs alle locaties

Werkvelden De missie van vfonds bestond in de afgelopen beleidsperiode uit drie werkvelden: 1. Erkenning en waardering van veteranen en andere geüniformeerden in overheidsdienst Dit werkgebied is de oorsprong van vfonds. Veteranen zijn in hun leven als militair van grote waarde voor de handhaving van de rechtsorde, veiligheid en vrede in Nederland en daarbuiten.

Dat gold voor veteranen uit de Tweede Wereldoorlog, maar ook voor veteranen die in recenter tijd actief waren bij internationale missies.

De overheid heeft in de afgelopen decennia de verschillende facetten van veteranenzorg geborgd in haar beleid en steeds efficiënter ingevuld. Naast de individuele waardering voor veteranen vanuit het overheidsbeleid, gelooft vfonds dat ook de publieke waardering voor veteranen en andere geüniformeerden onverminderd van belang blijft. In dat kader ondersteunde vfonds ook in 2020 veteranenorganisaties die de veteranenzorg op zich nemen, reünies en andere projecten die erkenning en waardering van geüniformeerden onder de aandacht brengen en stimuleren, zoals de ontwikkeling van de Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen, de Nederlandse Veteranendag, het Veteranen Search Team, Helmen vol Verhalen en de Invictus Games.

2. H et levend houden van de herinnering aan oorlog en vredesmissies en daarmee het herinneren, herdenken en gedenken van slachtoffers van conflicten. Daarnaast ook het vieren van de vrijheid Vfonds vindt het belangrijk om kennis over de geschiedenis van de oorlog in stand te houden, toegankelijk te maken en te blijven verrijken.

Gedeelde kennis, samen herinneren, herdenken én vieren, kan mensen verbinden en bijdragen aan het collectief bewustzijn dat vrede en vrijheid waardevol en kwetsbaar zijn en nooit vanzelfsprekend. Daarom heeft vfonds grootschalig geïnvesteerd in de museale infrastructuur en dragen we bij aan de ontwikkeling van de Liberation Route Europe. Ondanks de grote beperkingen die corona het land oplegde, steunden we in 2020 diverse herdenkingen zoals de Nationale Herdenking en Kinderherdenking op 4 mei, de Nationale Herdenking 15 augustus 1945 en het project Levenslicht als eenmalige aanvulling op de Nationale Holocaust Herdenking.

8

3. Het in stand houden van vrede, democratie en rechtsstaat en het stimuleren van de (inter)nationale rechtsorde Voor vfonds zijn herdenken en vieren onlosmakelijk verbonden met de begrippen democratie, rechtsstaat en (inter)nationale rechtsorde. Nu democratische waarden wereldwijd onder druk staan, is de grootste uitdaging de komende decennia hoe we het besef van de urgentie van deze waarden levend houden voor nieuwe generaties. In dit kader steunt vfonds projecten om het maatschappelijk debat over vrede en vrijheid op gang te brengen en te houden, een debat waarin ontmoeting en dialoog centraal staan. Voorbeelden in 2020 zijn de V-Lab Express, het Nationaal Gesprek over Vrijheid en Stoepkrijt voor Solidariteit.

Onze rol Vijfenzeventig jaar later staan we in de jaren 2019 en 2020 uitgebreid stil bij de bevrijding. Het landelijke herdenkingsprogramma begint op 31 augustus 2019 in Terneuzen met volop aandacht voor de Slag om de Schelde, een cruciale logistieke, militaire operatie aan het einde van de oorlog. Met de verovering van de Belgische en Nederlandse oevers van de Westerschelde kon Antwerpen de aanvoerhaven worden voor de geallieerde legers.

Deze herdenking is een van de vijf grote landelijke projecten die voortvloeien uit de intentieverklaring die het vfonds in 2019 heeft getekend met het Nationaal Comité 4 en 5 mei om stil te staan bij 75 jaar vrijheid.

Vfonds maakt uitsluitend projecten mogelijk die kunnen bogen op maatschappelijk draagvlak, ook in financiële zin. Dit betekent dat we vasthouden aan de richtlijn dat onze bijdragen complementair en projectmatig zijn. In de loop der tijd is onze rol daarin steeds breder geworden. Van de rol van ontvanger en toekenner van aanvragen is vfonds zich steeds meer gaan ontwikkelen als pro-actief fonds dat mede de agenda bepaalt. We hebben zicht op het hele speelveld en zien ook steeds meer waar kansen liggen voor verbinding en ontwikkeling. Zo nemen we vaker de rol van verbinder en initiator op ons. Door ons bijvoorbeeld als eerste te verbinden aan een initiatief zoals het naar Nederland halen van een groot internationaal sportevenement als de Invictus Games en het initiëren van de speelfilm De Slag om de Schelde, over een onderwerp dat lang onderbelicht is gebleven. In hoofdstuk 3 gaan we verder in op onze rol en het type samenwerkingen die we onderscheiden. In de lijn met sterkere regievoering, is vfonds de laatste jaren overgegaan tot het actief bevragen van de sector op een deelgebied door middel van calls for proposals. Hierover meer in hoofdstuk 2.

Vieren van 75 jaar vrijheid “De steun van vfonds is onmisbaar voor tal van projecten op het gebied van herdenken, vieren en herinneren door heel Nederland. Ik ben vfonds daar zeer erkentelijk voor.”

Op 12 september 1944 wordt het Zuid-Limburgse Mesch bevrijd, als eerste dorp in Nederland. Op 11 juni 1945 is de laatste plaats aan de beurt, Schiermonnikoog. Daarmee is Nederland bevrijd, maar nog niet het Koninkrijk der Nederlanden. Pas op 15 augustus 1945 komt er met de capitulatie van Japan ook in dat deel van ons Koninkrijk een einde aan de Tweede Wereldoorlog.

Gerdi Verbeet, voorzitter Nationaal Comité 4 en 5 mei

9

Waar komt vfonds vandaan?

Militairen lopen langs de deuren met lootjes en luciferdoosjes om geld in te zamelen voor hun kameraden die gewond zijn geraakt.

De oprichting van de Bond voor Nederlandse Militaire Oorlogs – en Dienstslachtoffers (BNMO), de eerste belangenorganisatie voor veteranen, is een feit.

De maatschappelijke relevantie van de BNMO is van meet af aan duidelijk en wordt onder andere uitgedragen door fondsenwerving van de in die tijd wereldberoemde actrice Audrey Hepburn.

Zij draagt daarbij in belangrijke mate bij aan het belang van veteranenzorg en concreet aan de bouw van zorgcentrum de Basis.

De BNMO groeit verder uit tot een professionele organisatie die geld inzamelt, wetgeving stimuleert en juridische ondersteuning biedt.

Veteranenzorg blijft hard nodig en daarom richt voorzitter van de BNMO Bib van Lanschot de GiroLoterij op, de eerste Nederlandse loterij voor goede doelen. Ook staat hij aan de wieg van onze voorloper de Stichting Fondsenwerving Militaire Oorlogs- en Dienstslachtoffers (SFMO) die een deel van de opbrengsten ontvangt om de BNMO en andere veteranenorganisaties de financieren. De SFMO verstrekt ook subsidies voor herdenkingen, herdenkingsmonumenten en oorlogs- en verzetsmusea.

1970: Oprichting GiroLoterij (Vanaf 1978: BankGiroLoterij) Einde Tweede Wereldoorlog

1945

1954

1970

BNMO

De Basis

SFMO

10

Het overheidsbudget voor veteranenzorg groeit verder. Naast erkennen en waarderen van veteranen neemt aandacht voor het herdenken van de Tweede Wereldoorlog en zijn slachtoffers en het vieren van de bevrijding toe.

De overheid neemt steeds meer facetten van veteranenzorg op in haar beleid en vult deze steeds efficienter in. De vaststelling van de Veteranenwet geeft vfonds de mogelijkheid tot verdere verbreding van de werkvelden.

50 jaar vfonds, 75 jaar BNMO en 75 jaar vrijheid.

Een symbolische mijlpaal om een nieuwe periode in te gaan, om met behoud van aandacht voor veteranen en dienstslachtoffers een aangescherpte invulling te geven aan een bredere maatschappelijke impact.

SFMO verandert naam in vfonds

2006

2012

2020

vfonds

Veteranenwet

75 jaar vrijheid

11

Onthulling lichtmonument Levenslicht Het lot van 104.000 Joden, Roma en Sinti die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen is nauwelijks over te brengen. We kunnen en moeten het wel blijven proberen, zo vindt vfonds, liefst laagdrempelig zodat het bij zoveel mogelijk mensen binnenkomt. Studio Daan Roosegaarde deed dat met het tijdelijke monument Levenslicht, ontworpen op verzoek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei als eenmalige aanvulling op de bestaande oorlogs- en Holocaustmonumenten. Met Levenslicht werd een breed publiek op indrukwekkende wijze betrokken bij de herdenking van 75 jaar vrijheid en de bevrijding van het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz, het symbool van de Holocaust. Op donderdagavond 16 januari werden 104.000 stenen verlicht, net zoveel lichtjes als er buren, collega’s of plaatsgenoten waren die zijn vermoord in de oorlog. Kunstenaar Daan Roosegaarde en zijn team lieten zich inspireren door het belang van stenen in zowel de joodse herdenkingstraditie als de Roma- en Sinticultuur. De stenen ‘ademen’ in licht en symboliseren daarmee een ademhaling of hartslag. Na de indrukwekkende onthulling in Rotterdam reisde Levenslicht tussen 22 januari en 2 februari in de gemeenten door heel Nederland waar de vervolging van Joden, Roma en Sinti heeft plaatsgevonden om mensen in hun eigen gemeente te betrekken bij dit oorlogsverleden.

Het tijdelijke lichtmonument is één van de vijf nationale lustrumactiviteiten die tot stand is gekomen in samenwerking met het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

2. Subsidieaanvragen en toekenningen

Vfonds krijgt jaarlijks honderden aanvragen voor financiële ondersteuning waarvan er gemiddeld zo’n 200 gesubsidieerd worden. In aanloop naar 2020 waren dit er bijna tweemaal zoveel. Veel van onze partners en beneficiënten hebben toegewerkt naar een hoogtepunt in 2020. Door het hele land vonden er in dat kader prachtige projecten plaats. In dit hoofdstuk een inkijkje in de hoeveelheid aanvragen en toekenningen, een verslag van de activiteiten in de provincies, de daaropvolgende coronamaatregelen en het noodsteunpakket.

In de loop van 2020 zagen we dat er in de provincies Drenthe, Flevoland, Utrecht en Noord-Holland relatief minder aanvragen binnenkwamen. Om een gelijkmatige spreiding van activiteiten te kunnen garanderen hebben we daarom onze richtlijnen tijdelijk aangescherpt waarbij de focus kwam te liggen op uitsluitend bijzondere en innovatieve projecten die in 2020 en binnen de genoemde provincies zouden plaatsvinden. Ook hebben we budget gereserveerd voor provincies die later op gang kwamen alsook het overzeese deel van het Koninkrijk.

Projectaanvragen door heel Nederland Het doel voor dit jubileumjaar was om 75 jaar vrijheid door heel Nederland te beleven en te vieren. Daarom lag er in het bijzonder een focus op provinciale en regionale projecten. Hiervoor sloot vfonds intentieovereenkomsten met alle Nederlandse provincies. De inzet daarbij was steeds om onze bijdrage te verdubbelen door aanvulling vanuit de provincie. Via onze eigen communicatiekanalen, en ook via de provincies zelf, kon vfonds zo nog meer organisaties en partijen door het hele land bereiken en wisten veel projecten vfonds te vinden. De activiteiten stimuleerden partijen om ook in hun eigen dorp of stad iets te organiseren.

”Onze kinderen Jeroen en Maureen zijn lid van het #Vteam en we hebben daarom met hen allerlei bijzondere activiteiten omtrent 75 jaar vrijheid mee mogen maken. Zoals de start van de viering in Terneuzen, de herdenking en luchtlandingen op de Ginkelse Hei en de Bridge to Liberation in Arnhem. Mijn meest dierbare herinnering aan het jubileumjaar is wel de ontmoeting met Engelandvaarder Rudi Hemmes. Een bijzonder gesprek over oorlog, hoortoestellen en tennis”

13

Familie Wennekes

12 € 1.100.000

16

75 jaar vrijheid door heel Nederland

€ 1.100.000 Op deze kaart is te zien hoeveel vfonds samen met alle provincies heeft geïnvesteerd. Ook is het totaal aan toegekende aanvragen

23

door vfonds in het kader van 75 jaar vrijheid te zien. Een deel is al

€ 2.750.000

in 2019 toegekend. Projecten die uiteindelijk (deels) geen doorgang hebben kunnen vinden vanwege corona zijn hier ook in opgenomen.

17

5

€ 600.000

29

€734.000

€ 3.000.000

22

21

26

€ 1.000.000

€ 2.750.000

€ 1.500.000

43 8 € 300.000

€ 10.300.000

5

176

€ 120.000

17 € 2.155.000

14

Totaal aantal projecten € 31.659.000

Aandacht voor de veteranenwereld De fundamenten van vfonds liggen kort na de Tweede Wereldoorlog toen veteranen iets wilden doen voor hun lotgenoten. Erkenning en waardering van veteranen blijven belangrijke pijlers van vfonds. We zetten ons samen met onze partners uit de veteranenwereld in om de maatschappelijke erkenning en waardering voor veteranen en hun bijdrage te vergroten en nog krachtiger onder de aandacht te brengen.

Ook vanuit het koningshuis is er veel steun en aandacht voor de activiteiten die vfonds ondersteunde. Zo bezocht onze koning in het afgelopen jaar verschillende jubileumactiviteiten en opende daarnaast de Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen. Op 15 juli bezocht koningin Máxima het Veteraneninstituut waarbij diverse vertegenwoordigers uit de veteranenwereld aanwezig waren, zoals onze partner de BNMO en het Veteranen Platform. Het bezoek van de koningin, die met veteranen en diverse vertegenwoordigers uit de veteranenwereld sprak, stond in het teken van waardering, erkenning en zorg. De aanwezigen waren blij met het bezoek en oprechte betrokkenheid en belangstelling van de koningin.

Momenteel bestaan er verschillende organisaties die verantwoordelijk zijn voor de uitvoer van het veteranenbeleid. In 2021 voegt de Stichting Veteraneninstituut samen met de vijf andere organisaties in één nieuwe landelijke organisatie, het Nederlands Veteraneninstituut (NVI).

Call for proposals

hebben in verhouding extra nadeel ondervonden, omdat de bevrijding 75 jaar geleden van het zuiden naar het noorden trok en juist de projecten in deze noordelijke delen van het land nog aan bod moesten komen.

Naast samenwerking met alle provincies heeft vfonds voor dit jubileumjaar de sector actief bevraagd door middel van het uitschrijven van calls for proposals op specifieke deelterreinen. De eerste was eind 2019, om aanvragen in het Caribisch gebied te stimuleren. Hier kwamen meerdere aanvragen op binnen vanuit de gemeenten Bonaire, Sint-Eustatius en Saba en de autonome landen Curaçao, Aruba en Sint-Maarten. De aanvragen waren met name gericht op activiteiten rond de Vrijheidsmaaltijden op 5 mei 2020. Vanwege corona zijn deze uitgesteld naar 2021.

Het hele jaar bleven de onzekere ontwikkelingen een aanhoudende uitdaging. Begrijpelijk maar betreurenswaardig was de annulering van de Nederlandse Veteranendag, de Nijmeegse Vierdaagse, de Bevrijdingsconcerten en de Freedom Ride. Dit waren evenementen waar naar verwachting veel mensen naartoe zouden komen en juist om die reden onmogelijk door konden gaan. Ook de Invictus Games moest noodgedwongen worden uitgesteld. Om te waarborgen dat er samenhang zou blijven bestaan in de inhoud en timing van de projecten in het kader van 75 jaar vrijheid heeft de Stichting Coördinatie 75 jaar Vrijheid het gesprek gecoördineerd hoe alle betrokken partners om zouden gaan met uitstel en annulering. De focus lag vooral op wat wél mogelijk zou zijn om het lustrum door te laten gaan. Gemeenten, lokale organisaties en burgers werden opgeroepen in die geest te handelen en, in lijn met de richtlijnen van de Rijksoverheid, na te denken over alternatieven om te herdenken zonder publiek. Daar werd gehoor aan gegeven. Vfonds stelde op basis hiervan ook eigen richtlijnen op en probeerde een waardevolle partner te zijn bij beslissingen om de gesteunde projecten uit te stellen of aan te passen.

De tweede call is uitgeschreven in het kader van 75 jaar Verenigde Naties op 24 oktober 2020. Dit zou de nationale afsluiting worden van de lustrumactiviteiten. Onze partner Nationaal Comité 4 en 5 mei organiseerde samen met Humanity House een evenement rond 75 geselecteerde verhalen over solidariteit en samenwerking in verleden, heden en toekomst. Samen riepen we partijen op om zich aan te sluiten bij dit nationale moment.

Impact corona In januari en februari van 2020 hebben er nog een aantal bijzondere projecten kunnen plaatsvinden, zoals de opening van het tijdelijke lichtmonument Levenslicht, de start van het bijzondere project de Kunst van Vrijheid door Brabant Remembers en het 102.000 Namen Lezen in Herinneringscentrum Kamp Westerbork. De coronamaatregelen zijn echter van grote invloed geweest op de verdere viering en dat werd gevoeld in alle provincies. Grote evenementen mochten niet meer georganiseerd worden en de 1,5 meter maatschappij werd de nieuwe realiteit. De noordelijke provincies

“De oorlogsmusea en herinneringscentra hebben een vitale functie in onze samenleving. Zij zorgen ervoor dat verhalen en herinneringen over de verschrikkingen van de oorlog levend blijven, zodat ook toekomstige generaties ervan doordrongen blijven dat zoiets nooit meer mag gebeuren.

Vfonds en ik zetten ons samen in om dit essentiële werk in stand te houden en de effecten van de coronacrisis daarop zoveel mogelijk te beperken.”

Staatssecretaris Paul Blokhuis n.a.v. het gezamenlijke noodsteunpakket 16

Humanity House sluit deuren Humanity House wist tien jaar lang complexe thema’s rond vrede en conflict invoelbaar en bespreekbaar te maken. Als slotstuk van dit jubileumjaar steunde vfonds Humanity House en partners in de lancering van het bijzondere project 75 jaar VN in 75 verhalen. De coronacrisis en onzekerheid rondom subsidietoekenningen hebben Humanity House echter dusdanig geraakt waardoor het op 1 november 2020 zijn deuren heeft moeten sluiten. Wij danken Humanity House voor zijn verbindende manier van werken en het brede maatschappelijk draagvlak dat hiermee werd bereikt.

Noodsteunloket Stichting Musea en Herinneringscentra ‘40-’45 (SMH 40-45) en het Platform WO2 uitten hun zorg over de financiële gevolgen van de coronamaatregelen en hebben om steun gevraagd bij zowel het Ministerie van VWS als vfonds. Vfonds deelde deze zorgen en heeft aan het ministerie van VWS voorgesteld een gezamenlijk noodloket op te zetten. Inzet was dat ieder één miljoen euro zou inbrengen. Het bleek een mooie publiek-private samenwerking. De steun is gegaan naar SMH-locaties en geassocieerde leden waarin vfonds de afgelopen jaren grootschalig heeft geïnvesteerd en die door gedwongen sluiting van de deuren tijdens de coronacrisis vrijwel direct in serieuze financiële problemen kwamen. In de bijlage zijn de bijdragen per ontvangende organisatie te zien.

een reünie van hun eenheid of missie. Omdat vfonds ook veel waarde hecht aan de rol van de partner, als steun en toeverlaat van de veteraan, kan de lid-organisatie eveneens een bijdrage aanvragen voor partnerdeelname. In 2020 moest aan reünies noodgedwongen een andere invulling worden gegeven. De organiserende partijen hebben grote inzet getoond.

Eerst was de hoop om te verschuiven naar een half jaar later. Toen het niet meer mogelijk bleek, werden diverse creatieve oplossingen gevonden om contact te houden met hun achterban. De Stichting Zeeuwse Veteranendag heeft zelfs een alternatieve Zeeuwse Veteranendag weten te organiseren op 19 september in het Bevrijdingsmuseum in Nieuwdorp. Geen defilé met honderden veteranen door de stad, maar een afgesloten terrein waar voldoende afstand bewaard kon worden.

Reünieaanvragen Een vaste subsidieregeling voor vfonds zijn de reünies. Veteranen delen een indrukwekkende ervaring met elkaar. Daarom is het belangrijk dat actief dienende en post-actieve veteranen samen kunnen deelnemen aan

We zagen dat ook veel andere projecten die in het gedrang waren gekomen door hard werken en met creativiteit toch door konden gaan. Zo leverden de Nederlandse Veteranendag, Bridge to Liberation en de viering van 75 jaar Verenigde Naties unieke momenten op die een krachtige impact wisten te creëren op afstand. Dat bood hoop en perspectief.

Vfonds coronarichtlijnen en hulpmiddelen voor aanvragers √ Uitstel van projecten i.hk.v. 75 jaar vrijheid mogelijk tot uiterlijk 5 mei 2021 √ Extra spreekuren √ Extra relatie-updates √ Ontwikkeling van de ‘checklist voor annulering’ √ Noodsteunloket in samenwerking met het Ministerie van VWS √ Tips om ‘coronaproof’ aanvragen in te dienen √ Tegemoetkoming gemaakte kosten bij annulering 17

Bekijk hier alle toegekende projecten in 2020 per provincie en werkveld

Overzicht aanvragen en toekenningen

98

189

649

202

aanvragen in 2019

375

324

aanvragen in 2020

24

85

Toegekend Niet in behandeling genomen Afgewezen

20

38 141

375

toekenningen in 2019

65

37

202

toekenningen in 2020

Werkveld Erkenning en waardering Werkveld Herinnering, herdenken en vieren

169

80

Werkveld Vrede, democratie en . (inter)nationale rechtsorde Noodsteun musea

18

Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog De verhalen van de Tweede Wereldoorlog doorgeven aan nieuwe generaties en zorgen dat hun relevantie in deze tijd wordt behouden is een uitdaging die vfonds graag aangaat. Daarom ondersteunde het fonds de publicatie van de Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog, een unieke uitgave van het Nationaal Comité 4 en 5 mei en Noordhof Atlasproducties ter gelegenheid van 75 jaar vrijheid. Het is een veelomvattend boek geworden vol heldere kaarten, gedetailleerde infographics en authentiek fotomateriaal die de Tweede Wereldoorlog op een toegankelijke manier in leven houdt. Het rijke naslagwerk staat boordevol verhalen van grote militaire veldslagen en het leven van alledag tijdens de oorlog. Daarnaast is het een unieke uitgave geworden met aangrijpende verhalen over de Duitse inval, vervolging, collaboratie, verzet, de bevrijding en nog veel en veel meer. De eerste exemplaren werden op 5 oktober uitgereikt aan de zesde klas van Marike Barendse van het Vossius Gymnasium. De Amsterdamse docent was eerder al uitgeroepen als Geschiedenisleraar van 2019. Na uitreiking op het Vossius gingen tienduizend gratis exemplaren naar alle middelbare scholen in het land. De atlas was een initiatief waarmee vfonds, in samenwerking met de Nationale Postcode Loterij, een zeer breed publiek weet te bereiken en hopelijk voor de komende jaren kan vasthouden.

3. Partners en samenwerkingen

Het jaar 2020 was naast een jaar waarin we veel projecten ondersteunden ook het jaar waarin we de samenwerking met onze relaties naar een hoger niveau wilden tillen. Het stakeholderonderzoek van 2019 had ons richting gegeven hoe en waar we onze relatie met onze partners en beneficiënten konden verbeteren. Ons doel was door hen ervaren te worden als een betrokken partner die veel kennis heeft van het speelveld van vrede, vrijheid en democratie. In dit hoofdstuk leest u hoe we dit, ondanks corona, hebben aangepakt, welke rol we in de toekomst willen nemen in die samenwerkingen en op welke samenwerkingen we de nadruk hebben gelegd.

waaronder provincies en gemeenten, zodat het ‘grote’ nationale verhaal én lokale initiatieven elkaar op verschillende manieren konden vinden. Kortom, we bewegen ons in een grote en diverse werkomgeving. Onze ervaring is dat dat we door samenwerking de uitkomst veel groter kunnen maken dan de som der delen. In dit hoofdstuk lichten we enkele samenwerkingen uit.

Strategische partners Door samen te werken met enkele strategische partners kunnen we nog beter een groot publiek bereiken. Afspraken leggen we vast in intentieovereenkomsten. In 2020 had vfonds lopende meerjarige intentieovereenkomsten met het Nationaal Comité 4 en 5 mei, Stichting Nederlandse Veteranendag, Bridge to the Future, de Roosevelt Foundation, International Film Festival Rotterdam (IFFR), de BNMO en de Stichting Liberation Route Europe. Verder is het Veteranen Platform vaste partner bij de uitvoer van de reünieregeling.

Vfonds steunt en werkt samen met verschillende partijen en op verschillende manieren. Zo bieden we financiering aan kortlopende, eenmalige projecten, maar zijn we naast financier ook initiator van grote eenmalige projecten, zoals De Slag om de Schelde. Daarnaast zijn er diverse organisaties die we voor meerdere jaren steunen, zoals het #Vteam en Bridge to Liberation, en leggen we met een aantal organisaties meerjarenafspraken vast in intentieovereenkomsten. Vfonds is verder onderdeel van verschillende strategische overlegstructuren en werkt samen met de loterijen, de Rijksoverheid en veteranenorganisaties. In het kader van 75 jaar vrijheid werkten we voor afstemming en coördinatie met verschillende partijen,

Nationaal Comité 4 en 5 mei Het Nationaal Comité 4 en 5 mei kennen we als organisator van de Nationale Herdenking op 4 mei en de Nationale Viering van Bevrijdingsdag op 5 mei. Vfonds is al jaren partner van het comité, omdat

20

het een brug slaat tussen generaties, met aandacht voor verleden, heden en toekomst en de bewustwording vergroot onder het brede publiek over wat het betekent om in vrede en vrijheid te leven. Zo draagt vfonds jaarlijks bij aan de 14 landelijke bevrijdingsfestivals.

Vanwege corona konden deze in 2020 helaas niet doorgaan. Vfonds is betrokken bij de doelstellingen en activiteiten van het comité door financiële steun te bieden, maar ook door op diverse vlakken samen te werken. In het bijzonder zijn we trots op de samenwerking die tot stand is gekomen voorafgaand en tijdens 75 jaar vrijheid.

leges vaste onderdelen van het filmfestival. Door film en inhoudelijke dialoog te combineren beogen ze hiermee niet alleen jongeren in aanraking te brengen met het brede spectrum van de filmcultuur, maar deze ook te verbinden aan hun eigen belevingswereld en te stimuleren hierover met elkaar in gesprek te gaan. Tijdens het Vredescollege in 2020 ging een speciaal geselecteerd filmpanel met elkaar en met ruim 200 HAVO/VWO leerlingen in gesprek over de film Les Misérables, dat het leven van jongeren in de banlieues van Parijs belicht. Met moderator Milou Adjanga, acteur en theatermaker Mahfoud Mokaddem, projectadviseur bij vfonds Charlotte Rommes en mensenrechtenambassadeur Bahia Tahzib kreeg het panel vorm. Het ging over etnische profilering, vooroordelen en criminaliteit: in hoeverre speelt deze problematiek in Nederland en op welke manier kan de film vertaald worden naar de situatie in Rotterdam?

Stichting Nederlandse Veteranendag Samen met de Stichting Nederlandse Veteranendag is vfonds steeds op zoek naar eigentijdse manieren om de inzet en verhalen van veteranen te vertellen aan het grote publiek. Binnen het partnerschap steunt vfonds projecten zoals de uitreiking van de Witte Anjer Prijs en de jaarlijkse Nederlandse Veteranendag. Helaas konden we in 2020 niet samenkomen op het Malieveld maar organiseerde de stichting een aangepast programma in de Ridderzaal dat live werd uitgezonden door de NOS. Tijdens het programma, voor een kleine groep gasten en in aanwezigheid van de minister-president, stonden de verhalen van vier veteranen centraal, waaronder die van Maaike, veteraan en ondersteunend ic-verpleegkundige tijdens de coronacrisis en Dennis, Bosnië- Irak- en Afghanistan-veteraan die tijdens de coronacrisis als vrijwilliger in een verpleeghuis werkte.

BNMO (Bond van Nederlandse Militaire Oorlog– en Dienstslachtoffers) Niet alleen heeft de BNMO aan de wieg gestaan van vfonds; dat geldt ook voor het Veteraneninstituut, het Veteranen Platform en Stichting De Basis. Door middel van kameraadschap, kennis en verbondenheid houdt de BNMO de herinnering aan oorlogen, vredesmissies en andere gewapende conflicten in leven en geeft veteranen, dienstslachtoffers en andere geüniformeerden de erkenning en waardering die zij verdienen. Op 25 augustus 2020 bestond de bond precies 75 jaar. Vanwege de coronamaatregelen waren de jubilieumactiviteiten grotendeels uitgesteld. Wel was vfonds als partner en belangrijkste financier uitgenodigd voor een diner, om de oprichtingsdag en de historische band te markeren. Vervolgens liepen we gezamenlijk de Sunset March, de dagelijkse gedenktocht over de Waalbrug in Nijmegen ter ere van de bevrijders.

International Film Festival Rotterdam (IFFR) Ook in 2020 werkten we, als hoofdpartner van IFFR, mee aan een inhoudelijk programma om jongeren te bereiken. Zo zijn de Freedom Lecture, dat tevens in samenwerking is met De Balie, en de Vredescol-

21

Opening Maczek Memorial Breda In 2019 was het 75 jaar geleden dat Zuid-Nederland werd bevrijd van de Duitse overheersing. Zo wisten soldaten van de 1e Poolse pantserdivisie, onder leiding van generaal Stanisław Maczek, op 29 oktober 1944 de Duitse bezetters te verdrijven. Dat de Poolse troepen een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de bevrijding van grote delen van Nederland is, waaronder Zeeland, maar bij weinig mensen bekend. Daarmee zijn de opofferingen die de Poolse soldaten hebben gebracht grotendeels onderbelicht gebleven. Voor vfonds reden om de realisatie van het Generaal Maczek Memorial te steunen, zodat de erkenning en de waardering van de Poolse inzet 75 jaar na dato alsnog tot uitdrukking gebracht kan worden.

Door de locatie, direct naast het Pools Militair Ereveld in Breda, wordt de mogelijkheid tot herdenken versterkt.

Op de muur van het Memorial zijn beroemde bevrijdingsfoto’s afgebeeld.

Bij het modern vormgegeven gebouw kunnen bezoekers door middel van een multimedia-wand en luisterpalen kijken en luisteren naar de persoonlijke verhalen van Poolse soldaten. Museumstukken zoals persoonlijke attributen en oorlogsmaterialen brengen deze verhalen tot leven. Ook is het Informatie- en Documentatiecentrum geopend.

Hier kunnen geïnteresseerden in een database gedetailleerde informatie vinden over dit speciale onderdeel uit de Bredase geschiedenis.

21

“De LRE Foundation is vfonds erg dankbaar voor de steun als partner sinds 2012. Van de lancering van de Liberation Route tot aan de succes-

Samenwerkingsverbanden

volle publiekscampagnes rond 75 jaar vrijheid.’”

Naast projectfinanciering en bovengenoemde partnerschappen is vfonds onderdeel van verschillende overlegorganen waarin we nauw samenwerken met verschillende partners in het werkveld. We lichten er enkele uit die in 2020 van belang waren.

Rémi Praud, statutair directeur van de LRE Foundation

Stichting Coördinatie 75 Jaar Vrijheid (S75V) S75V heeft een verbindende rol gespeeld voor de landelijke en regionale initiatieven om 75 jaar vrijheid te vieren en betekenisvol te maken voor iedereen.

In aanvulling op bestaande herdenkingen en vieringen organiseerde het Nationaal Comité in samenwerking met de stichting een aantal nationale evenementen op vijf momenten in 2019 en 2020, die als een rode draad door de viering heenliepen. Van de start van de viering in 2019 in Terneuzen, tot aan het tijdelijk monument Levenslicht als eenmalige aanvulling op de Holocaust-herdenking in januari 2020, de Maand van de Vrijheid in april 2020, het evenement in aansluiting op de Nationale Herdenking bij het Indisch Monument in Den Haag op 15 augustus en ten slotte de viering van 75 jaar Verenigde Naties op 24 oktober 2020 met het project 75 jaar VN in 75 verhalen. Met de afronding van 75 jaar vrijheid zal de stichting in 2021 worden opgeheven waarbij ook een evaluatie zal worden uitgevoerd.

waarvan de ministeries van Defensie en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de belangrijkste zijn. In 2020 richtten we samen met het Ministerie van VWS het noodsteunloket op om de SMH-leden te steunen in de coronacrisis. Met het Ministerie van Defensie werken we nauw samen als het gaat om de reünieregeling en de nuldelijnsondersteuning uitgevoerd door het Veteranen Platform. Tijdens de coronacrisis troffen we samen met het ministerie een 50/50 regeling om de gemaakte kosten voor reünies tegemoet te komen.

Veteranenorganisaties Naast ons partnerschap met verschillende veteranenorganisaties en de financiële steun aan projecten die zich inzetten voor de erkenning en waardering van veteranen, werkt vfonds ook op andere vlakken samen met veteranenorganisaties. In 2020 was vfonds betrokken bij de voorbereidende stappen voor de totstandkoming van het nieuwe Nederlands Veteraneninstituut dat als aparte stichting in opdracht van het Ministerie van Defensie het veteranenbeleid uit zal voeren. Het doel is om de bestaande capaciteit en expertise op het gebied van veteranenondersteuning, zorg, onderzoek en maatschappelijk erkenning en waardering beter te benutten. Per 1 januari 2021 zijn zes grote veteranenorganisaties samengevoegd in deze nieuwe landelijke organisatie: het Veteraneninstituut, de Stichting Nederlandse Veteranendag,

Overheden Omdat overheidsbeleid op zowel lokaal, regionaal als landelijk niveau onze drie werkvelden raakt, is communicatie en afstemming met overheden voor ons van groot belang. Om deze reden werkt vfonds samen met verschillende ministeries en overheidsorganen;

23

Stichting de Basis, het programmabureau van het Landelijk Zorgsysteem voor Veteranen (LZV), de zorgcoördinatie van ABP/APG en de coördinatie van het nuldelijnsondersteuningssysteem van het Veteranen Platform. In deze herstructurering is de lening van vfonds aan Stichting de Basis door het Ministerie van Defensie overgenomen. Er is tevens een nieuwe Raad van Toezicht samengesteld.

Samenwerking met loterijen Vfonds kan niet zonder de steun van drie maatschappelijke loterijen. Hieronder gaan we in op de inhoudelijke samenwerking; de financiële relatie wordt toegelicht in hoofdstuk 6.

De BankGiro Loterij De BankGiro Loterij steunt culturele organisaties die werken aan cultuur en behoud van cultureel erfgoed in Nederland. Bij de BankGiro Loterij kun nen deelnemers geoormerkt meespelen voor een van de partners, waaronder vfonds. Dat betekent dat de opbrengst van een lot direct naar het door de deelnemer gekozen goede doel gaat. Met de opbrengsten van de geoormerkte loten kon vfonds in de afgelopen jaren bijdragen aan het behoud en ontwikkeling van het erfgoed van de Tweede Wereldoorlog in Nederland, bijvoorbeeld door Netwerk Oorlogsbronnen te steunen en te investeren in de museale infrastructuur. Daarnaast hebben wij een speciale band met de BankGiro Loterij vanwege onze gezamenlijke geschiedenis.

Stichting Musea en Herinneringscentra 40-45 (SMH 40-45) Vfonds is ervan overtuigd dat het levend houden van de herinnering aan oorlog bijdraagt aan het bewustzijn rond vrede, democratie en internationale rechtsorde. Om een jong en divers publiek te kunnen blijven betrekken is het steeds zoeken naar nieuwe manieren en bijzondere projecten om het voor deze doelgroepen aansprekend te maken. Oorlogsmusea en herinneringscentra spelen hierin een belangrijke rol. Dankzij de SMH 40-45 heeft vfonds toegang tot 14 samenwerkende musea- en herinneringscentra die zich richten op de periode 1940-1945. Unieke locaties waarin we al sinds 2013 grootschalig geïnvesteerd hebben. De SMH vormt bovendien een directe gesprekspartner voor vfonds, zoals in 2020 rondom het noodsteunloket. Ook treffen we elkaar als toehoorders in het samenwerkingsverband Platform WO2, dat de Staatssecretaris van VWS in 2016, mede op initiatief van vfonds, in het leven heeft geroepen. Overige leden zijn het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, Netwerk Oorlogsbronnen, de Oorlogsgravenstichting, de LRE Foundation en het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Begin 2021 zal de evaluatie rondom dit platform worden afgerond.

De Nederlandse Loterij De Nederlandse Loterij is de naam achter zeven bekende kansspelen: Staatsloterij, Lotto, Eurojackpot, Miljoenenspel, Lucky Day, Krasloten en TOTO. Haar missie is bijdragen aan een gelukkig, gezond en sportief Nederland. Zo is de Invictus Games, het sportevenement voor fysiek en mentaal gewonde militairen, een mooi voorbeeld waarbij de missie van de Nederlandse Loterij en vfonds samenkomen. Ook met de Nederlandse Loterij wordt gezocht naar gezamenlijke communicatiekansen over projecten die we beide steunen.

In aanloop naar 75 jaar vrijheid steunde vfonds de (her)opening van de oorlogs- en verzetsmusea en herinneringscentra verbonden in de SMH 40-45 die op de volgende pagina’s in beeld ziet.

24

Airborne Museum Hartenstein

Generaal Maczek Memorial Breda

Engelandwaardersmuseum Noordwijk

Bezoekerscentrum Militaire Erevelden Bergen op Zoom (2021)

Bezoekerscentrum Duitse Oorlogsbegraafplaats Ysselsteyn (2021)

Museum Sophiahof (Indisch Herinneringscentrum)

Vrijheidsmuseum Groesbeek

Oorlogsmuseum Overloon

Nationaal Monument Oranjehotel

Nationaal Monument Kamp Vught

Nationaal Monument Kamp Amersfoort

Kazemattenmuseum Kornwerderzand

Informatiecentrum Canadese Begraafplaats Holten

Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen

Nationaal Holocaust Museum I.O.

Memory Vrijheidsmuseum

Informatiecentrum WOII Nijmegen

Airborne at the Bridge

Zichtbaar vfonds De samenwerking met de Nationale Postcode Loterij kwam in 2020 op verschillende manieren tot uiting. Zo gaf het televisieprogramma Koffietijd een uniek podium in de vorm van een interview met onze directeur en kwamen de producenten van De Slag om de Schelde en een Engelandvaarder aan het woord over het belang van de film.

Op 5 juli kreeg vfonds in het spelprogramma Eén tegen 50 zendtijd waarin we de rijkheid en veelzijdigheid van onze partners en werkvelden konden belichten. Daarnaast hebben de loterij en vfonds dit jaar mooie publiekscampagnes opgezet in samenwerking met het Nationaal Comité 4 en 5 mei, waaronder de verzending van 750.000 Vrijheidspins naar loterijdeelnemers en de uitgave van De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog, een boek dat al gauw in de top 10 bestverkochte boeken in de categorie non-fictie stond. Hierdoor kwamen de inhoudelijke boodschap van 75 jaar vrijheid letterlijk op de deurmat bij vele duizenden huishoudens. In het programma De Nieuwe Tijd gingen De Balie en de Nationale Postcode Loterij op zoek naar nieuw perspectief met mensen en organisaties wiens werk nu belangrijker lijkt te worden. Lisette Mattaar, Humberto Tan, directeur van Oorlogsmuseum Overloon Erik van Dungen en programmamaker Tim Wagemakers gingen met elkaar in gesprek over het behouden en verstevigen van onze democratie. Waarom is het zo belangrijk om te herdenken en hoe bouw je aan een weerbare samenleving? Ten slotte zijn we dankbaar voor de extra bijdrage van de Nationale Postcode Loterij aan het fotoboek 75 jaar vrijheid in beeld dat vfonds samen met Sacha de Boer maakte.

De Nationale Postcode Loterij De Nationale Postcode Loterij is als vaste partner de belangrijkste inkomstenbron van vfonds. Naast behoud van de planeet zet de loterij zich in voor de bescherming en verbetering van de levensomstandigheden van de mens op basis van drie prioriteiten: levensbehoeften, integer handelen & mensenrechten, en de ontwikkeling van veerkrachtige samenlevingen. Vfonds sluit goed aan bij de missie van de loterij door actief te zijn op het snijvlak van deze laatste twee domeinen. Niet alleen wijst de Nationale Postcode Loterij actief potentiële aanvragers door naar vfonds waardoor wij in staat zijn de rol van curator daadwerkelijk vorm te geven; ook leidt de samenwerking tot zichtbare inhoudelijke en communicatieve versterking richting het brede publiek.

De Nationale Postcode Loterij en de BankGiro Loterij vormen samen met de VriendenLoterij de Goede Doelen Loterijen. Hun ideaal: streven naar een groene, rechtvaardige samenleving waaraan iedereen kan meedoen en met een bloeiende culturele sector. Dat doen zij door goededoelenorganisaties langdurig financieel te steunen en hun werk onder de aandacht te brengen.

“Ik probeer het verhaal van toen naar het nu te halen.”

Sacha de Boer, over het fotoboek 75 jaar vrijheid in beeld

“Ik heb er eigenlijk geen woorden voor hoe mooi ik het boek vind.”

Lezer Paul, over 75 jaar vrijheid in beeld

27

4. Samen zichtbaar

Om de band met onze partners en beneficiënten warmer te maken en inhoudelijke zichtbaarheid te geven aan onze missie, en in het bijzonder de herdenking en viering van 75 jaar vrijheid, hebben wij voor 2020 een marketing- en communicatiestrategie ontwikkeld.

Waar de steun van vfonds in het verleden voornamelijk zichtbaar werd bij projecten in logo’s en tijdens openingsspeeches, wordt nu samen met beneficiënten onderzocht hoe gezamenlijk invulling gegeven kan worden aan het zichtbaar en ervaarbaar maken van de gezamenlijke doelstellingen.

Al onze communicatiemiddelen bieden daarbij een podium aan onze beneficiënten waarmee we vooral willen laten zien dat we hen een warm hart toedragen. In onze tone-of-voice zijn we minder zakelijk en directief, meer toegankelijk en meer van zins om een snaar te raken. Verder zijn we gestart met de ontwikkeling van campagnemiddelen om ook tijdens evenementen een inhoudelijke boodschap te delen.

Deze strategie richt zich op drie pijlers.

1. Branding: vfonds moet een merk worden met eigen boodschappen, waarden en verhalen; 2. Stakeholders in het zonnetje: we gaan intensief bouwen aan de relatie met belangrijke stakeholders, zoals beneficiënten, veteranen, langdurige partners, vrienden en de loterijen, en bieden hun een podium; 3. ‘Samendoen’ is het sleutelwoord: we gaan in gesprek met stakeholders om te kijken hoe we onze samenwerking meer diepgang en zichtbaarheid kunnen geven.

28

Inzet en ontwikkeling van communicatiemiddelen in 2020 Onze achterban bevindt zich in het hele land.

Samen met onze partners hebben we 19 vriendenaanbiedingen bedacht om hen enthousiast te maken voor de projecten.

In de zomer van 2020 kwam het vmagazine uit, speciaal voor onze vrienden en stakeholders.

Met interviews, columns en achtergrondartikelen belichtten we vanuit verschillende invalshoeken de partnerprojecten en werkvelden waar vfonds zich in bevindt.

We stuurden in totaal 14 nieuwsbrieven uit naar 28.481 abonnees.

Om onze partners en beneficiënten op de hoogte te houden van ontwikkelingen rondom onze organisatie, beleid en coronarichtlijnen stuurden we daarnaast 6 relatie-updates.

Samen met verschillende partners maakten we customized partneradvertenties voor onder andere de Kareoler, Checkpoint en programmaboekjes zoals die van Bridge to Liberation, IFFR en Airborne Herdenking Ede.

De Communicatie Toolbox geeft vfonds beneficiënten een handzame uitleg over hoe de samenwerking zichtbaar gemaakt kan worden.

Sacha de Boer reisde door heel Nederland om 25 door vfonds gesubsidieerde projecten die 75 jaar vrijheid voelbaar en tastbaar hebben gemaakt vast te leggen in het fotoboek 75 jaar vrijheid in beeld. Het boek gaven we als relatiegeschenk aan onze stakeholders, waaronder alle organisaties die in het kader van 75 jaar vrijheid een project hebben uitgevoerd. Ook is het boek door Uitgeverij Komma uitgebracht in de boekhandel.

5. Organisatie en governance

Zeker in het jubileumjaar 2020 was er grote betrokkenheid bij de gesubsidieerde projecten vanuit vfonds. In hetzelfde jaar vonden er ook diverse functiewisselingen binnen de organisatie plaats en drukte corona een grote stempel op het lustrum. Dit vroeg flexibiliteit van iedereen die betrokken was om de continuïteit en de output te borgen, zowel binnen als buiten de organisatie. In dit hoofdstuk leest u wie er werken en volgens welke reglementen, codes en werkwijzen wij werken we.

op de Raad van Toezicht de codes naleeft die voor zijn werk gelden. In 2020 is het proces in gang gezet om alle statuten en reglementen te actualiseren waarvan een deel begin 2021 is afgerond.

Bureau De dagelijkse werkzaamheden van vfonds worden uitgevoerd door een bureau met 11 medewerkers onder leiding van de directeur. Het bureau werkt beleidsvoorbereidend en faciliteert de Raad van Bestuur. Op 31 december 2020 bestond ons team uit 10 vrouwelijke en 2 mannelijke medewerkers.

Het aantal fte’s bedroeg 10. De gemiddelde leeftijd was eind 2020 45 jaar en de gemiddelde duur van het dienstverband 3,1 jaar.

Vfonds heeft een maatschappelijke rol en daarom hechten we veel waarde aan de kwaliteit van onze governance. We staan voor zorgvuldigheid, transparantie en professionaliteit. Essentieel is dat onze bijdragen goed terechtkomen op de juiste tijd en op de juiste plek. Dit alles vereist uiterste zorgvuldigheid in de besluitvorming bij de toekenning en afwijzing van deze bijdragen. Door stelselmatige controle en toezicht wordt gegarandeerd dat alle middelen op een verantwoorde, doelmatige, effectieve en rechtmatige wijze worden besteed aan de doelstellingen van de stichting en dat hierover op een juiste wijze wordt gerapporteerd. Waar dat mogelijk wordt wat we doen vooraf, tussentijds en achteraf getoetst. Om de bestuurlijke taken goed uit te kunnen voeren, werken de Raad van Bestuur en de directie volgens de geldende codes voor Goed Bestuur. Hetzelfde geldt, mutatis mutandis, voor de manier waar-

In 2020 vonden er diverse wisselingen en uitbreidingen plaats binnen het team. Zo kregen we een nieuwe bestuurssecretaris, een nieuw hoofd bedrijfsvoering, een nieuwe communicatiemedewerker en er werd een derde projectadviseur geworven. Daarnaast waren er in de tweede helft van 2019 twee externe medewerkers aangenomen voor het beheer van de relaties met bijzondere organisaties en partnerschappen. In september 2020 is hiervoor een nieuwe vaste functie gecreëerd, namelijk die van manager partnerships.

30

Codes voor Goed Bestuur De volgende codes zijn van toepassing voor vfonds.

SBF-code De SBF-code voor Goed Bestuur, opgesteld door de Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie (SBF), moet filantropische instellingen stimuleren hun maatschappelijke activiteiten zo effectief en efficiënt mogelijk te ontplooien en hierbij een proces van continu ‘leren en verbeteren’ te omarmen. Daarnaast biedt de SBF-code een richtsnoer voor de omgang met de maatschappij in het algemeen en belanghebbenden in het bijzonder.

Naleving Code Goed Bestuur FIN Via het SBF is vfonds aangesloten bij Vereniging van Fondsen in Nederland (FIN). De FIN heeft een Code Goed Bestuur opgesteld die normen geeft over het besturen, toezichthouden, het afleggen van verantwoording en het afwegen van belangen. De normen stimuleren een effectief bestuur en een efficiënte organisatie en dragen daarmee bij aan het behalen van de maatschappelijke missie. Cruciale aspecten van deze code zijn: het algemeen belang voorop, onafhankelijkheid, professionaliteit, duidelijk beleid, transparantie, verantwoording afleggen, zorgvuldigheid en respect.

Naleving Code Goed Bestuur voor Goede Doelen Naast de Code Goed Bestuur van de Vereniging van Fondsen in Nederland onderschrijven we de Code Goed Bestuur voor Goede Doelen Nederland. Dit betekent dat de organisatie overeenkomstig is ingericht en dat taken en bevoegdheden van Raad van Bestuur en Raad van Toezicht zijn vastgelegd in statuten en reglementen. De regels van deze code zijn dat binnen de organisatie de functies van toezicht houden en uitvoeren duidelijk van elkaar worden gescheiden en dat de organisatie erop let dat de middelen optimaal worden besteed zodat de effectiviteit en efficiency zo groot mogelijk zijn.

CBF-keurmerk Het Centraal Bureau Fondsenwerving houdt toezicht op erkende goede doelen in Nederland. Vfonds is door het CBF getoetst om dit keurmerk te mogen dragen. Daarmee laten we zien dat we voldoen aan de strenge kwaliteitseisen. Jaarlijks vindt er door CBF een check plaats en driejaarlijks een uitgebreide hertoetsing om het keurmerk te behouden. In 2019 heeft de hertoetsing plaatsgevonden en vfonds kan het keurmerkweer voor drie jaar behouden.

ANBI-status Vfonds is door de Belastingdienst aangemerkt als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Door de ANBI-status zijn donaties aan vfonds – onder bepaalde voorwaarden – fiscaal aftrekbaar.

31

Het team bestaat uit stuk voor stuk maatschappelijk betrokken mensen met diverse achtergronden en expertises die goed aansluiten bij de werkvelden en doelgroepen van vfonds. Ook hebben verschillende medewerkers in 2020 opleidingen en trainingen gevolgd om zich verder te ontwikkelen in hun vakgebied.

Directie Sinds oktober 2019 is Lisette Mattaar directeur van vfonds. Lisette is verantwoordelijk voor de dagelijkse aansturing van het bureau en vormt het eerste aanspreekpunt van vfonds voor externe contacten. Haar kerntaken zijn de ontwikkeling van de strategie, beleidskaders en begrotingen. Dat gaat altijd in overleg met en ter vaststelling door de Raad van Bestuur.

Overige taken en bevoegdheden zijn nader uitgewerkt in het Directiestatuut1. Naast directeur is Lisette Mattaar ook secretaris van de Raad van Bestuur.

Ons kantoor: het Vredesbolwerk Het Vredesbolwerk in Utrecht is het huis voor ontmoeting, ontwikkeling en innovatie rond vrede en vrijheid. Het pand vormt de basis voor het bureauteam en biedt daarnaast een inspirerende werkplaats voor externe professionals. In 2020 waren Stichting Liberation Route Europe, Stichting Vredeseducatie, Stichting Petities.nl en S75V hier gevestigd. Daarnaast vonden er begin 2020 uiteenlopende bijeenkomsten plaats zoals de expertsessie ‘Erkenning en waardering veteranen’, een directeurenoverleg vanuit Platform WO2, een overleg met de coördinatoren van de Vrijheidsexpress, een strategisch overleg met delegatieleden IHRA met ministerie van VWS en een collectieoverleg SMH 40-45. Ook is het Vredesbolwerk de plek waar vfonds vaak intentieovereenkomsten tekent, zoals met de provincie Flevoland en met Nationaal Comité Veteranendag.

In maart 2020 is met het afkondigen van de pandemie de losse verhuur stil komen te liggen en hebben we de deuren helaas moeten sluiten voor externen.

Ondanks de beperkingen hebben we in november coronaproof in het Vredesbolwerk een interview kunnen regelen voor het project Helmen vol Verhalen. Het project brengt kunstenaars samen met veteranen, in dit geval veteraan Kaweh Madad uit de Flevopolder en kunstenaar Sjaak Kooij, die door omstandigheden tijdelijk geen beschikking heeft over een eigen atelier. We zijn blij dat we deze ontmoeting op een veilige manier hebben kunnen faciliteren en zoeken na corona naar mogelijkheden om de presentatieruimte en vergaderruimtes voor losse verhuur aan te bieden.

Beloningsbeleid De voorzitter van de Raad van Bestuur stelt het bezoldigingsbeleid, de hoogte van de directiebeloning en de hoogte van andere bezoldigingscomponenten vast en legt deze ter goedkeuring voor aan de Raad van Toezicht. Bij de vaststelling van het bezoldigingsbeleid en de bepaling van de beloning volgt vfonds de Adviesregeling Beloning Directeuren van Goede Doelen voor besturen en raden van toezicht en de WNT. De regeling geeft aan de hand van zwaartecriteria een maximumnorm voor het jaarinkomen van de directeur. De zwaartecriteria worden bepaald aan de hand van een score voor directiefuncties, de zogenaamde BSD-punten.

Vfonds heeft over 2020 een score van 415 BSD punten. Het hierbij behorende maximum voor beloning van de directie is € 124.142 (brutoloon inclusief vakantiegeld en eindejaarsuitkering). Vanuit de WNT wordt het algemene bezoldigingsmaximum gehanteerd van € 201.000. Het jaarinkomen van de directeur met een bedrag van € 107.579 blijft binnen de BSD-norm van € 124.142 (1 FTE / 1 jaar). Het jaarinkomen, de werkgeversbijdrage pensioen en de overige beloningen voor de directeur blijft met een bedrag van € 133.588 binnen het maximum vanuit de WNT van € 201.000 (1 FTE / 1 jaar).

1

Waarvan de aangepaste versie op 10 februari 2020 is vastgesteld door de Raad van Bestuur

32

Opening Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen Op 26 november 2020 opende koning Willem-Alexander de Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen door plaats te nemen voor De Spiegel. Dat is een grote spiegel van kunstenares Renee van Bavel. De nieuwe veteranenbegraafplaats, naar een idee van voormalig vfonds voorzitter Robert Croll, werd mede door vfonds in gang gezet en gefinancierd. De Oorlogsgravenstichting en de Stichting Veteranenbegraafplaats Loenen hebben hiermee een mooie en waardige plek gerealiseerd, een laatste rustplaats die recht doet aan de inzet van veteranen.

De begraafplaats is gelegen midden in de Veluwse bossen, naast Nationaal Ereveld Loenen en is bedoeld voor veteranen die later in hun leven besluiten begraven te willen worden naast andere veteranen. In combinatie met het ereveld en het nieuwe herdenkings- en educatiecentrum vormt de begraafplaats een bijzondere plek van ontmoeting, bezinning en waardering. Naast dat er uitvaartdiensten gehouden worden kan de bezoeker informatie vinden en persoonlijke verhalen lezen over de inzet en ervaringen van Nederlandse burgers en militairen tijdens de Tweede Wereldoorlog en actuele internationale (vredes)missies.

31

Raad van Bestuur

Beloningsbeleid De leden van de Raad van Bestuur ontvangen een jaarvergoeding. In 2020 bedroeg die € 16.000 voor de voorzitter en € 8.000 voor de leden (uitgezonderd de secretaris in het geval die tevens directeur is).

De Raad van Bestuur is verantwoordelijk voor het besturen van de organisatie en eindverantwoordelijk voor onder meer het beleid, de begroting en de jaarrekening. Het is nauw betrokken bij alle projecten die vfonds steunt en in 2020 was een belangrijk aandachtspunt daarnaast de ontwikkeling van het beleidsplan voor de komende jaren. Het bestuur heeft de dagelijkse leiding van het bureau gedelegeerd aan zijn secretaris die ook directeur van vfonds is2. De Raad van Bestuur besluit over de projectaanvragen, waarbij de directeur een mandaat heeft te besluiten over aanvragen tot € 50.000. Het legt verantwoording af aan de Raad van Toezicht. Eenmaal per jaar bespreekt het bestuur zijn eigen functioneren. Ook hebben de voorzitters van de Raden van Bestuur en Toezicht eenmaal per jaar een functioneringsgesprek met de directeur. In het Reglement Raad van Bestuur zijn de verantwoordelijkheden, werkwijze en rolverdeling verder uitgewerkt.

Raad van Toezicht De Raad van Toezicht bespreekt de ontwikkelingen binnen het werkterrein en de organisatie en houdt toezicht op het functioneren van het bestuur, de uitvoering van de strategie en de algemene gang van zaken bij vfonds.

Het adviseert de Raad van Bestuur gevraagd en ongevraagd en is verantwoordelijk voor de benoeming (en eventuele schorsing of ontslag) van de leden van de Raad van Bestuur. Zijn bevoegdheden zijn vastgelegd in de statuten en nader uitgewerkt in het reglement Raad van Toezicht. Hierin is onder meer opgenomen dat de Raad van Toezicht een auditcommissie kent.

Samenstelling en benoeming De Raad van Bestuur bestaat uit drie leden: een voorzitter, een secretaris en een algemeen lid. De leden worden telkens voor een termijn van drie jaar benoemd door de Raad van Toezicht. Op 12 mei 2020 heeft mr. Robert S. Croll, vooruitlopend op zijn afscheid als bestuurslid per 1 juli 2020, het voorzitterschap overgedragen aan viceadmiraal bd Matthieu Borsboom.

Borsboom is al sinds 2014 verbonden aan vfonds. Tot februari 2018 was hij lid van de Raad van Toezicht en sindsdien is hij bestuurslid. De Raad van Toezicht heeft ook besloten om per 1 juli 2020 mr. John Bakker als lid van de Raad van Bestuur te benoemen.

Samenstelling en benoeming De Raad van Toezicht bestaat uit zeven leden – inclusief een voorzitter – die elk voor maximaal drie termijnen van drie jaar worden benoemd. Ieder lid heeft affiniteit met, en brengt vanuit zijn/haar expertise inhoudelijke kennis in over de werkvelden en doelstellingen van vfonds. In de profielschets is daarnaast opgenomen dat RvT-leden beschikken over een relevant maatschappelijk netwerk, aantoonbare bestuurlijke ervaring en kwaliteiten en inzicht in maatschappelijke en politieke processen en verhoudingen. Een onafhankelijke opstelling, aanwezigheid bij vier vergaderingen per jaar en

2.

Omdat de functies van directeur en secretaris van de Raad van Bestuur sinds 1 oktober 2019 door een en dezelfde persoon worden vervuld zijn de reglementen aangepast. Deze zijn vastgesteld op 10 februari 2020.

34

Afscheid van een bevlogen voorzitter 16 jaar lang was hij actief voor vfonds, waarvan lange tijd als voorzitter van de Raad van Bestuur. In 2020 nam mr. Robert S. Croll afscheid van ons en maakte plaats voor Matthieu J.M. Borsboom. Crolls visie, persoonlijke betrokkenheid en bestuurlijke kwaliteiten hebben sterk bijgedragen aan waar vfonds nu staat.

Bij zijn aantreden was fonds een relatief onbekende, charitatieve organisatie van, voor en door veteranen. Onder andere door zijn leiding heeft vfonds zich ontwikkeld tot een in het veld gekende organisatie die maatschappelijk veel breder georiënteerd is. In alles wat hij aanpakte ging het Robert Croll om de bewustwording dat “freedom is not free”. Daarom heeft hij zich altijd ingezet voor de erkenning en waardering van, en zorg voor de geüniformeerden die deze vrijheid mogelijk maakten en dat nog steeds doen. In de laatste jaren van zijn voorzitterschap heeft vfonds gewerkt aan twee prachtige initiatieven. Vfonds was initiator en belangrijkste financier van de speelfilm De Slag om de Schelde en in 2017 was op zijn initiatief vfonds als founding partner betrokken bij het naar Nederland halen van de Invictus Games. Dat alles vanuit de wens het bewustzijn van de waarde van de vrijheid waarin wij in Nederland mogen leven te vergroten.

Een groots afscheidsfeest in bijzijn van Crolls familie, (ex-)collega’s, vrienden en partners van vfonds was vanwege de coronamaatregelen helaas niet mogelijk. Gelukkig hebben we alsnog, op verschillende momenten, afscheid kunnen nemen. Zo was er, noodgedwongen in kleiner gezelschap maar, ten overstaan van enkele vfonds relaties, een afscheid tijdens de wereldpremière van De Slag om de Schelde. Van vfonds ontving Robert Croll een bronzen miniatuur van het standbeeld The Falling Man, dat in 1950 in opdracht van de Oorlogsgravenstichting werd gemaakt door kunstenaar Cor van Kralingen. Het beeld, een man gevallen in de strijd tegen de vijand, werd in 1951 geplaatst op de Algemene Begraafplaats Crooswijk en een aantal kleinere varianten op Nederlandse erevelden in binnen- en buitenland. Speciaal voor deze gelegenheid maakte de zoon van de kunstenaar twaalf miniatuur exemplaren. De overige miniaturen worden geschonken aan de Oorlogsgravenstichting. Als bekroning van zijn inzet ontving Croll van de demissionair Minister van Defensie Ank Bijleveld in januari 2021 het Ereteken van Verdienste in Goud.

35

de bereidheid nevenfuncties inzichtelijk te maken is daarbij belangrijk. De nevenfuncties van de huidige leden zijn te vinden op onze website en in de bijlage. Van (beoogd) leden van de Auditcommissie wordt bovendien gevraagd dat zij beschikken over voldoende financiële kennis en inzicht, bij voorkeur specifieke kennis van en ervaring met vermogensbeheer.

Bij de werving en selectie van een nieuw lid voor de Raad van Bestuur kwam in 2020 ook een kandidaat naar voren die dusdanig goed bij vfonds past, dat de selectiecommissie het erover eens was deze kandidaat aan de organisatie te willen binden. Op initiatief van de huidige voorzitter van de Raad van Toezicht mr. dr. Job Cohen is, anticiperend op diens vertrek in 2021, verkend of het voorzitterschap door de desbetreffende kandidaat vervuld zou kunnen worden. Door zowel de Raad van Toezicht, de Raad van Bestuur als de kandidaat zelf, is hier positief op gereageerd. Dat betekent dat de RvT mr. dr. Ton Rombouts heeft geselecteerd als opvolger van Job Cohen. De opvolging zal in maart 2021 plaatsvinden. Wel neemt hij vanaf september deel aan vergaderingen als gast (zonder formele stem).

voor. De gehele Raad van Toezicht heeft de eindverantwoordelijkheid voor de uiteindelijke besluitvorming: de Auditcommissie adviseert, de Raad van Toezicht beslist. De Auditcommissie van vfonds kent drie leden: De heer Willem Jelle Berg (als lid van de Raad van Toezicht en voorzitter van de Auditcommissie), mevrouw dr. Anita Vlam (als lid van de Raad van Toezicht en lid van de Auditcommissie), en een lid van de Raad van Bestuur. De leden bekleden hun functie onbezoldigd. In 2020 heeft de auditcommissie vijf keer vergaderd.

De belangrijkste onderwerpen op de agenda waren de conceptbegroting 2021, het concept jaarverslag 2019 (inclusief de concept jaarrekening 2019), de beleggingsfilosofie, de procesbeschrijvingen, het beleidsplan 2021-2025, het interne auditplan, het procuratiereglement en het risicomanagement.

Beleggingsadviescommissie (BAC)

Auditcommissie

Vfonds heeft een door de Raad van Bestuur ingestelde beleggingsadviescommissie (BAC) die het bestuur gevraagd en ongevraagd adviseert over het belegde vermogen van het fonds. Het reglement beleggingsadviescommissie vormt de basis voor de werkzaamheden van deze commissie.

De BAC bestaat uit vier leden: Alae Laghrich en Jeroen Schreur (onafhankelijke adviseurs), Lisette Mattaar (als directeur en lid van de Raad van Bestuur en voorzitter van de BAC) en John Bakker (als lid van de Raad van Bestuur). Het bestuurslid en de directeur bekleden hun functie ambtshalve. De twee onafhankelijke adviseurs krijgen jaarlijks een vergoeding van € 5.000 exclusief btw.

De Auditcommissie adviseert de Raad van Toezicht over onderwerpen op het gebied van onder andere financiële informatievoorziening, interne beheersing en accountantscontrole en bereidt daarmee besluitvorming

De BAC vergadert zo vaak als zij nodig acht voor een goed functioneren, maar in ieder geval twee keer per jaar. Mede vanwege de herziening van de beleggingsfilosofie is de commissie in 2020 vier keer samengekomen.

Beloningsbeleid De leden van de Raad van Toezicht vervullen hun functie onbezoldigd.

Per vergadering ontvangen zij een renumeratie tot een maximum van de regeling voor vrijwilligersgoeding. In 2020 was dit per vergadering € 300 (voorzitter) en € 225 (lid).

36

Finale Op weg naar het Lagerhuis Middelbare scholieren stimuleren om een afgewogen mening te vormen over maatschappelijke kwesties, zoals over 75 jaar vrede en vrijheid, is iets waar vfonds zich graag hard voor maakt. Bijvoorbeeld door jongeren daarover te laten debatteren en speechen en te bouwen aan hun vaardigheid om actief als burger in de samenleving te participeren. In voorgaande jaren steunde vfonds al de reguliere reeks van het programma Op weg naar het Lagerhuis. Sinds 1997 is dit programma uitgegroeid tot de grootste debat- en speechcompetitie van Nederland met landelijk in totaal meer dan 200 deelnemende scholen in het voortgezet onderwijs. De voorrondes vinden jaarlijks plaats in de provinciehuizen van elke Nederlandse provincie met de Commissarissen van de Koning als juryleden. Hierop volgen de achtste, kwart en halve finales in de tv-studio’s in Hilversum.

In 2020 ging het fonds verder met zijn steun door ondersteuning van de finale-uitzending in het kader van 75 jaar vrijheid op Bevrijdingsdag dat werd uitgezonden op NPO 2.

Juryleden waren Nadia Moussaid, Splinter Chabot en Gerdi Verbeet. De scholier Zoë Heeg won en gaf een indrukwekkende vrijheidsspeech over hoe woorden soms als een messteek kunnen binnenkomen. De beelden van de uitzending werden gebruikt als lesmateriaal op meer dan 200 middelbare scholen.

Deze finale van Op weg naar het Lagerhuis was een samenwerking van BNN-VARA, Hope XXL en de Nederlandse provincies.

Maatregelen tegen belangenverstrengeling

Financiële verantwoording

Om de governance te waarborgen zijn zowel bestuur, toezicht als uitvoering duidelijk van elkaar gescheiden. Volgens de code voor goed bestuur stelt vfonds tevens regels op om belangenverstrengeling te voorkomen.

Hier wordt bij de aanstelling en tijdens het bestuurslidmaatschap op toegezien. Zo worden de (neven)functies van alle bestuursleden op de website van vfonds gepubliceerd en waarborgen we in de reglementen voor de Raad van Toezicht en Raad van Bestuur een scheiding tussen toezicht en uitvoering. Wordt er tijdens de bestuursvergadering een besluit genomen waarbij een van de bestuurders betrokken is, dan verlaat deze bestuurder de vergadering en doet hij/zij niet mee aan de besluitvorming. In 2020 was dit het geval bij John Bakker. Hij was penningmeester van het Dagelijks Bestuur van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei is een belangrijke strategische partner van vfonds. Daarom zijn er schriftelijk afspraken gemaakt tussen betrokkenen om eventuele belangenconflicten te voorkomen. De belangrijkste is dat John Bakker zich tot zijn aftreden als lid van het Nationaal Comité 4 en 5 mei zal onthouden van deelname aan alle beraadslagingen als bestuurslid van vfonds, alsmede van besluitvorming over en inzage in toepasselijke documentatie die het Nationaal Comité 4 en 5 mei direct raken. Deze afspraken zijn in eerste instantie gemaakt tot 1 oktober 2020 en daarna gecontinueerd tot het einde van zijn bestuurstermijn in juni 2021

Subsidieaanvragen Vfonds toetst iedere ontvangen aanvraag volgens de subsidierichtlijnen en voorwaarden zoals opgenomen in het subsidiekader. Subsidies worden, afhankelijk van de omvang, in twee of meerdere delen uitbetaald. Uitgangspunt is dat we 75% betalen nadat de subsidieaanvrager de akkoordverklaring heeft ingediend. De overige 25% volgt als vfonds de evaluatie van de subsidieaanvrager heeft beoordeeld. Voor grote subsidies maken we betaalafspraken op maat. We controleren of aan de voorwaarden voor uitbetaling is voldaan vóórdat we het geld uitbetalen. Ook beoordelen wij de evaluatie van projecten voordat we de laatste betaling doen. Belangrijke aandachtspunten die wij hanteren zijn of het project is uitgevoerd zoals afgesproken en de bijdrage is besteed zoals bedoeld. Periodiek checkt het hoofd bedrijfsvoering of de interne procedures correct zijn gevolgd als het gaat om toekennen en uitbetalen.

Accountantscontrole jaarcijfers en procedurecheck Onze accountant Share Impact Accountants neemt jaarlijks een steekproef uit de projecten die we subsidiëren. Over 2020 heeft de accountant 33 subsidies inhoudelijk gecontroleerd. Daarnaast heeft hij onder andere de administratie gecontroleerd en de administratieve controle en interne beheersing beoordeeld. De constateringen en aanbevelingen zijn opgenomen in de management letter. De aanbevelingen zullen we gebruiken om de interne processen te verbeteren. Voordat de accountant een controleverklaring afgeeft, controleert hij de boeken en de jaarcijfers van vfonds. Share Impact Accountants heeft voor 2020 een positieve verklaring afgegeven.

38

Nationaal Gesprek over Vrijheid In 2020 bracht De Balie, in samenwerking met de MBO Raad, het nationale en het lokale samen in het project Het Nationaal Gesprek over Vrijheid.

Een ontmoeting tussen MBO-studenten en politieke en ambtelijke bestuurders die in het dagelijks leven wellicht minder vanzelfsprekend is.

Een gesprek van jongeren met ministers, staatssecretarissen, commissarissen van de koning, burgemeesters en CEO’s. Juist in het MBO ervaren studenten soms afstand tot de Nederlandse maatschappij terwijl ze daar zelf onderdeel van zijn. Vertrekpunt van het gesprek was steeds de persoonlijke achtergrond van de hoogwaardigheidsbekleder en wat volgde was een indringend gesprek over oorlog, vluchten, immigratie en vrijheid. In 2020 waren er ontmoetingen met onder andere Tweede Kamerleden Rob Jetten en Klaas Dijkhoff, Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib en haar voorganger Gerdi Verbeet, de Groningse burgemeester Koen Schuiling en de Minister van Defensie Ank Bijleveld, de burgemeesters Femke Halsema en Ahmed Aboutaleb, korpschef van de Nationale Politie Henk van Essen en astronaut André Kuipers. Ook in coronatijd wist De Balie afstand te overbruggen door innovatief om te gaan met digitale mogelijkheden om gesprekken ook op afstand te laten doorgaan. Wegens succes worden de gesprekken ook in 2021 doorgezet.

Publieke verantwoording

Vertrouwenspersoon Sinds 2020 heeft vfonds een interne en externe vertrouwenspersoon aangesteld. We vinden het belangrijk dat medewerkers bij iemand terecht kunnen als er sprake is van bijvoorbeeld ongeoorloofd gedrag op de werkvloer. Om daaraan laagdrempelig en zorgvuldig invulling te geven, beschikken we over zowel een intern als een extern vertrouwenspersoon.

Tot een goede verantwoording en governance rekenen we ook een heldere en zorgvuldige communicatie naar onze stakeholders, beneficiënten en publieksgroepen. Hiervoor hebben we in 2020 een mix van communicatiemiddelen ingezet. We stemden onze communicatie daarbij zo goed mogelijk af op de behoeften van de verschillende doelgroepen. In hoofdstuk 3 en 4 leest u hier meer over.

Klachtenprocedure Vfonds heeft een klachtenprocedure en het reglement daarvan is in zijn geheel te vinden op de website van vfonds. In 2020 zijn er geen klachten over projecten ingediend.

Integriteitsbeleid Vfonds hecht veel waarde aan betrouwbaar en integer handelen van iedereen die bij of namens vfonds werkt of optreedt. Het is een van de meest wezenlijke voorwaarden voor het goed functioneren van een organisatie.

Op 12 mei 2020 is het integriteitsbeleid vastgesteld. De met dit beleid vastgestelde gedragscode bestaat uit vier uitgangspunten die voor ons leidend zijn in ons handelen. Hierbij vertrekken wij vanuit een positieve basishouding: wij hebben vertrouwen in elkaar en voelen ons verantwoordelijk voor ons eigen gedrag. Hoewel integriteit en regels aan de voorkant worden vastgesteld, gaat het om de attitude (de houding) die we hanteren en uitstralen. Daarbij hoort openheid en transparantie. Dat is de basisvoorwaarde om goed en oprecht te kunnen werken.

“Dialoog, reflectie, vrijheid, tolerantie en openheid zijn voor onze beide organisaties belangrijke waarden. Natuurlijk zijn wij daarom heel blij met vfonds als hoofdpartner van ons festival.”

Marjan van der Haar, zakelijk directeur IFFR

40

6. Financieel verslag

Een goed werkende organisatie is er een die ook financieel gezond is, nu en in de toekomst. In dit hoofdstuk leest u hoe vfonds er financieel voor staat en hoe we onze financiële middelen inzetten. Verder in dit hoofdstuk een overzicht en een doorkijk naar 2021.

Een financieel gezonde organisatie

Het financieel beleid van vfonds is primair gericht op de continuïteit van de organisatie, zodat we steeds kunnen beschikken over voldoende financiële middelen voor het realiseren van onze doelen en ambities. Daarnaast is het beleid gericht op cashmanagement, om ervoor te zorgen dat we altijd over voldoende liquide middelen beschikken om de subsidies en bureaukosten te betalen. Financiële middelen op zowel korte als op de lange termijn zijn essentieel voor de realisatie van de doelstellingen van vfonds.

Dat betekent dat we enerzijds moeten sturen op inkomsten (baten) en anderzijds op (rendement op) het vermogen. Voor een betrouwbaar en gedegen financieel beleid beantwoorden wij steeds de volgende vragen:

Inkomsten uit loterijen Vfonds kan niet zonder de steun van de drie goede doelenloterijen: Nationale Postcode Loterij, BankGiro Loterij en de Nederlandse Loterij. Samen gaven zij vfonds in 2020 bijna € 15,5 miljoen. Dit bedrag komt direct ten goede aan de projecten die wij ondersteunen.

De inkomsten (baten) van vfonds bestaan uit financiële steun van drie goede doelenloterijen, giften van particulieren en inkomsten uit rendementen.

In 2020 bedroegen de reguliere inkomsten van vfonds € 15,7 miljoen.

Nationale Postcode Loterij (NPL) De belangrijkste inkomstenbron van vfonds is de Nationale Postcode Loterij, vaste partner van vfonds. Vfonds heeft een contract met het NPL tot 2032, waarbij het een gestaffeld percentage ontvangt van de opbrengst (met een maximum van € 10.000.000). Dit contract wordt een keer per vijf jaar geëvalueerd, zo ook in 2020. Als onderdeel daarvan heeft vfonds zijn werkwijze, keuzes en toekomstplannen toegelicht en de samenwerking met de Nationale Postcode Loterij, en de vele bijzondere projecten die we hiermee mogelijk kunnen maken,

• Hoe zorgen we dat we financieel gezond blijven?

• Hoe ontwikkelen de liquiditeiten zich?

• Hoe zetten we onze financiële middelen in?

• Hoe gaan we om met gebeurtenissen na balansdatum?

41

Particuliere donaties in 2020 In 2020 heeft vfonds twee hele mooie donaties mogen ontvangen van een particulier initiatief en de gemeente Rotterdam. Bij het particuliere initiatief ging het over een donatie van het bedrijf MeisterSinger. Speciaal voor dit jubileumjaar heeft het horlogemerk een unieke, gelimiteerde editie van hun horloge gemaakt om 75 jaar vrijheid te herdenken en te vieren. Van elk verkocht horloge ging 75 euro naar vfonds. Dit leverde een bedrag op van € 5.625. De donatie van de gemeente Rotterdam is afkomstig van de verkoop van de oude ledlampen die sinds 2010 de zogenoemde ‘Brandgrens’ in Rotterdam markeren. De twaalf kilometer lange brandgrens laat zien tot waar de brand als gevolg van het bombardement van Rotterdam in 1940 de binnenstad had verwoest. We zoeken naar een goede manier om deze donatie ten goede te laten komen aan de stad Rotterdam om zo herinneringen en verhalen over onze geschiedenis, en in het bijzonder het oude Rotterdam, levend te houden en door te geven aan de nieuwe generatie.

onderstreept. We zijn verheugd met een positieve beoordeling op deze evaluatie vanuit de NPL. In 2020 heeft vfonds € 10 miljoen ontvangen van de NPL. Daarnaast heeft vfonds in 2020 een extra bijdrage van de NPL ontvangen van € 750.000 in het kader van 75 jaar vrijheid.

BankGiro Loterij Vfonds investeert in de lotenacties “op naam” van de BankGiro Loterij. In 2020 bedraagt de investering van de BankGiro Loterij € 2.500.000. De investering besteden we aan de actieve werving van deelnemers die loten kopen. De inkomsten die vfonds jaarlijks ontvangt zijn deels afkomstig van loten die in datzelfde jaar zijn verkocht en deels van loten die in de voorgaande jaren zijn verkocht.

In totaal heeft vfonds over 2020 een bedrag van € 4.368.659 toegekend gekregen van de BGL.

Door onze partners te ondersteunen met deze fondsen op naam krijgen zij de mogelijkheid om, zonder extra administratieve lasten, gericht hun werkzaamheden te versterken en fiscaal aantrekkelijke schenkingen te ontvangen. Bij de fondsen op naam is het ook mogelijk dat donaties door leden of opbrengsten vanuit andere activiteiten aan dat specifieke fonds geschonken worden. Onder de paraplu van het Ted Meinesfonds heeft vfonds in 2019 € 2,5 miljoen toegekend voor de aanleg en de bouw van de Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen en bijbehorend herdenkings- en educatiecentrum.

Nederlandse Loterij In 2020 heeft vfonds € 370.769 van de Nederlandse Loterij ontvangen, een bedrag dat vergelijkbaar is met voorgaande jaren.

Inkomsten via particulieren In 2020 hebben ook particuliere donaties vfonds bereikt. De inkomsten uit particuliere giften bedroegen in 2020 € 48.347. De particuliere inkomsten bestaan uit donaties en giften van particulieren en zes fondsen op naam: het Ted Meinesfonds, het Mike Hoekendijk Fonds, Fonds op naam Stichting Pelita, WEP Projectenfonds en Fund4U van de BNMO. Vfonds beheert deze fondsen en de partners bepalen in overleg met vfonds de bestemming.

Nieuwe inkomsten Vanuit onze maatschappelijke opdracht vragen we iedereen om zijn of haar bijdrage te leveren aan onze vreedzame samenleving. Dat biedt ook een nieuwe basis voor fondsenwerving: hetgeen waarin vfonds ooit

42

Bridge to Liberation Onder de noemer Bridge to Liberation vormt Arnhem sinds 2013 het decor voor een ervaring die jong en oud meeneemt in waargebeurde verhalen ten tijde van de Slag om Arnhem. Dat gebeurt met muziek, special effects, film en dans. Ieder jaar weer is het een onvergetelijk herdenkingsspektakel aan de voet van de John Frostbrug. Door de Bridge to Liberation te steunen wil vfonds de impact van oorlog en de waarde van vrijheid, toen en nu, zichtbaar en invoelbaar maken voor een breed publiek.

In 2020 wist de organisatie het evenement om te toveren tot een ‘screen experience’. Verteller Francis Broekhuijsen nam iedereen mee terug in de geschiedenis en Art Rooijakkers duidde de impact van oorlog en de waarde van onze vrijheid van vandaag. De emoties van het verhaal werden vertaald door muziek van diverse artiesten en een adembenemende moderne dans van Introdans. Een coronaproof voorstelling kon slechts enkele genodigden hebben, maar werd via de livestream door duizenden mensen thuis beleefd.

“We zijn heel blij met de nu al jaren lopende steun van vfonds. Die is tegenwoordig niet alleen meer puur financieel, maar wordt ook steeds inhoudelijker van aard. Dat is goed, want zo lukt het nog beter om ons gemeenschappelijke doel te bereiken.”

uitblonk en wat te ver naar de achtergrond is verdwenen. Op dit moment heeft vfonds, zoals gezegd, een bescheiden aantal Fondsen op Naam als onderdeel van een derde geldstroom. We gaan in 2021 verkennen of dit verder uitgebouwd kan worden. Vfonds heeft in dat opzicht een interessante achterban van veteranen en vrienden die zich sterk verbonden voelen met het werk van vfonds. Ook willen we inspelen op de mogelijke terugloop van inkomsten uit de loterijen die het gevolg kan zijn van de ingrijpende wijziging in de Wet op de kansspelen in de loop van 2021. Die wijziging maakt online spelen onder strikte voorwaarden mogelijk waardoor concurrentie op de kansspelenmarkt groeit. We streven de komende jaren naar een gezondere balans tussen de inkomsten via de loterijen en eigen inkomsten.

Jaap Smit, voorzitter Nationaal Comité Veteranendag

beschikken en het vermogen waarnaar vfonds maximaal streeft. Volgend op de begin 2021 vast te stellen beleggingsfilosofie zullen het eerste halfjaar van 2021 het nieuwe beleggingsplan en het daarop gebaseerde beleggingsmandaat worden geactualiseerd. Het beleggingsbeleid van vfonds is behoudend en gericht op de lange termijn. Het fonds belegt maatschappelijk verantwoord en conformeert zich aan de tien principes van United Nations Global Compact.

In 2020 is tijdens de Development audit onderzocht in hoeverre dit haalbaar is. Vfonds onderschrijft de potentie. Op basis van de audit is vastgesteld dat in 2021, in navolging van deze audit, een strategie ontwikkeld gaat worden voor inkomstenwerving bij private partners. 2021 staat naast strategievorming in het teken van het goed op orde krijgen van de interne processen die hiervoor nodig zijn.

Bekijk hier ons beleggingsbeleid

Ontwikkeling liquiditeiten We bewaken onze liquiditeiten door een prognose voor de komende twaalf maanden van de inkomende en uitgaande kasstromen bij te houden. Deze prognose monitoren we voortdurend en waar nodig stellen we deze bij.

In de liquiditeitsprognose maken we onderscheid tussen de kasstromen voor bureau en organisatie, kasstromen voor de projecten en reünies, en inkomende kasstromen.

In 2018 zijn we begonnen met het driejarige programma van de viering van 75 jaar vrijheid. Vfonds heeft hiervoor € 14 miljoen aan extra middelen ingezet, deels via extra trekkingen van loterijen en deels door geld in te zetten vanuit het eigen vermogen van vfonds. Het grootste deel van de extra subsidietoekenningen voor dit programma heeft plaatsgevonden in 2019. De daadwerkelijke uitgaande kasstromen zijn verdeeld over 2019 en

Financiële baten De financiële baten bestaan uit de rendementen op de aandelen, obligaties en leningen van vfonds. Dit vermogen wordt belegd, waarbij we hebben gekozen voor een behoudend beleggingsbeleid. In 2020 waren de financiële baten ruim € 0,9 miljoen.

Beleggingsbeleid In 2020 is de beleggingsadviescommissie nauw betrokken geweest bij de begin 2021 vast te stellen beleggingsfilosofie. Belangrijk onderdeel daarbij was de vaststelling van het minimale vermogen waarover vfonds wenst te

44

2020. In 2020 is daarom in totaal € 5.500.000 aan het belegd vermogen onttrokken voor een adequate liquiditeitspositie van vfonds. Vanaf 2021 zetten we weer in op groei van het belegd vermogen.

Noodfonds Mogelijk zal er ook in 2021 sprake zijn van financiële ondersteuning van musea en herinneringscentra, die geraakt worden door de coronacrisis. Als daartoe in 2021 besloten wordt, zal daarvoor ruimte worden gezocht binnen de reeds begrote bestedingen aan doelstellingen. Er zal in die situatie dus geen sprake zijn van een additioneel vermogensbeslag

Inzet van financiële middelen Vfonds zet zijn financiële middelen zoveel mogelijk in voor het realiseren van de doelstellingen. Uitgangspunt is dat we de inkomsten uit loterijen en donaties daar zo veel mogelijk voor inzetten, rekening houdend met de kosten van het bureau en de organisatie die in 2020 € 2,6 miljoen bedroegen.

Op langere termijn streven we naar een evenwichtige inzet op de verschillende werkvelden en pijlers. Door de activiteiten rond de viering van 75 jaar vrijheid lag de nadruk in 2020 op de werkvelden Erkenning en Waardering en Herinnering, Herdenken en Vieren. De opbrengsten uit de beleggingen zijn bedoeld om het gedaalde vermogen weer aan te laten groeien.

Begrotingsaanpassingen De coronacrisis heeft (vrijwel) geen invloed op de kosten die vfonds maakt voor bijvoorbeeld personeel, het kantoor en ICT. Tot op heden heeft de crisis slechts een beperkte impact gehad op de inkomsten vanuit loterijorganisaties. Afhankelijk van de verdere ontwikkelingen, kan het zijn dat we later in het jaar begrotingsaanpassingen zullen moeten doorvoeren.

Eigen vermogen Vfonds heeft voldoende eigen vermogen om eventuele lagere inkomsten in 2021 op te vangen en te voorkomen dat de continuïteit in het gedrang komt.

Gebeurtenissen na balansdatum Jaarrekening Nieuwe subsidieaanvragen De coronacrisis zal ook in 2021 haar impact nog hebben op de wijze waarop projecten vormgegeven kunnen worden. Een belangrijk verschil met 2020 is dat aanvragers van subsidie daar nu in hun voorbereidingen en vormgeving zo veel als mogelijk al rekening mee kunnen houden. In 2021 zal dan ook naar verwachting veel minder sprake zijn van het annuleren, doorschuiven of aanpassen van subsidietoekenningen.

De jaarrekening geeft een volledig overzicht van onze financiële situatie in 2020. Bij het opstellen nemen wij de richtlijnen in acht die door de Raad voor de Jaarverslaggeving zijn uitgegeven. Dit zijn onder meer de Richtlijnen 640 (voor organisaties zonder winststreven), 650 (voor fondsenwervende organisaties) en de Richtlijn Financieel Beheer Goede Doelen. De jaarrekening is opgemaakt op 25 juni 2021. Vfonds heeft geen deelnemingen of verbindingen.

Bekijk hier de vfonds jaarrekening 2020

45

Eerste paal geslagen Holocaust Namenmonument Op 19 juni werd de eerste paal geslagen voor het Holocaust Namenmonument Nederland. Dat gebeurde door initiatiefnemer Jacques Grishaver van het Auschwitz Comité en burgemeester van Amsterdam Femke Halsema.

Met het monument krijgt Amsterdam een indrukwekkende plek waar nabestaanden van de Holocaust hun familie kunnen herdenken. Het wordt een internationaal icoon dat dient als blijvende waarschuwing voor de dramatische gevolgen die racisme en discriminatie kunnen hebben. Op elk van de 102.000 stenen wordt een naam, geboortedatum en leeftijd bij overlijden gegraveerd van alle Joden, Sinti en Roma die vanuit Nederland zijn vervolgd en gedeporteerd. Verder ook de namen van gedeporteerde Nederlandse Joden woonachtig in andere landen, die in naziconcentratie- en vernietigingskampen zijn vermoord, alsook zij die zijn omgekomen door honger of uitputting tijdens transporten en dodenmarsen en waar geen graf van bekend is.

Het Holocaust Namenmonument komt in het hart van het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam en is een ontwerp van de wereldberoemde Pools-Joodse architect Daniel Libeskind, onder andere bekend van het Jüdisches Museum Berlin en de reconstructie van het World Trade Center. Ook ontwierp Libeskind de Vectors of Memory voor de Liberation Route Hiking Trail. Hoewel vfonds normaal gesproken de aankoop, restauratie of oprichting van monumenten niet financieel ondersteunt, vormt dit monument een uitzondering. Het zal worden opgenomen in de nationale herdenking van het Auschwitz Comité. Rond het Holocaust Namenmonument wordt een bijzonder educatief programma ontwikkeld om scholieren door heel Nederland te bereiken. Bij dit programma wordt een bezoek aan het monument gecombineerd met andere belangrijke historische locaties, zoals het Joods Historisch Museum, de Hollandsche Schouwburg, het Verzetsmuseum of het Anne Frankhuis. De oplevering zal in het najaar van 2021 zijn.

7. Risicomanagement

Bij vfonds realiseren we ons goed dat er altijd problemen kunnen ontstaan die ons belemmeren onze doelstellingen te behalen. Ze kunnen van invloed zijn op de resultaten die we (willen) halen, onze positie in het veld en onze continuïteit. Om de risico´s voor vfonds zoveel mogelijk te beheersen hebben we in 2020 verschillende acties ondernomen.

en de genomen beheersmaatregelen gerapporteerd aan de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht. Het doel is in beeld te hebben welke gebeurtenissen of ontwikkelingen van invloed kunnen zijn op de resultaten, de continuïteit en de reputatie van vfonds.

Eind 2020 onderscheidden we zeven cruciale risicocategorieën. De externe risico’s, trends in de maatschappij; de risico’s rond projecten en (daarmee) voor het imago van vfonds; de vele projecten rond 75 jaar vrijheid (in 2021 niet meer van toepassing); integriteits- en frauderisico, risico’s bij het vermogensbeheer, risico’s in het ICT- systeem en tenslotte risico’s in de organisatie en ondersteunende processen.

Voor al deze verschillende risico’s hebben we maatregelen genomen om ze te voorkomen dan wel om de schade te beperken als ze optreden. Zo hebben we een systematiek voor risicomanagement uitgewerkt en is de strategische risicoanalyse uitgevoerd. Deze systematiek en analyse worden begin 2021 formeel goedgekeurd. In 2021 vindt vervolgens een verdieping plaats naar een tactische en operationele risicoanalyse. Dit zal in nauwe samenwerking plaatsvinden met het team, de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht. Daarnaast wordt er vanaf 2021 periodiek over de risico’s

“Het idee is ontstaan in 2019 toen wij lazen over de viering van 75 jaar vrijheid en wij als horlogemerk hier iets mee wilde doen. Heel snel kwam toen vfonds naar voren, omdat dit fonds de huidige generaties eraan wilt blijven herinneren dat vrijheid en democratie geen vanzelfsprekend goed zijn en we er te allen tijde aan moeten blijven werken om dit in stand te houden. Tijd is te belangrijk om te verspillen aan oorlog en strijd.’”

Mark Hastman, Brand Manager bij Meistersinger

47

75 jaar Verenigde Naties 24 oktober 2020 was het precies 75 jaar geleden dat de VN werd opgericht. De viering had de grootse afsluiter moeten worden van 75 jaar vrijheid. Net als bij veel andere projecten in het jaar stak corona hier een stokje voor. Desalniettemin ondersteunde vfonds verschillende projecten waarmee er toch een bijzonder moment van kon worden gemaakt.

Zo werden in de week voorafgaand aan 24 oktober gebouwen en objecten door heel Nederland in het blauw aangelicht, waaronder Slot Loevestein en het Vredespalein in Den Haag. Daarnaast was er het Stoepkrijtproject voor basisscholen, een lespakket voor groep 1 t/m 8 over de waarde van internationale samenwerking en de betekenis van de VN voor vrede en veiligheid. De jaarlijkse Nacht van de VN werd omgetoverd tot een hele week met als afsluiter de benoeming van de VN-jongerenvertegenwoordiger.

Humanity House zorgde samen met Nationaal Comité 4 en 5 mei, UNICEF en Just Peace voor de totstandkoming van 75 jaar VN in 75 verhalen, een project dat de rode draad vormde door diverse activiteiten. De kleindochter van medegrondlegger Eleanor Roosevelt, Nina Roosevelt-Gibson, generaal van de VN-troepen Patrick Cammaert, hulpverlener Arjan Erkel en schrijver Arnon Grunberg gingen allemaal in op de grondbeginselen van de VN zoals medemenselijkheid, solidariteit en de gezamenlijke inspanning voor vrede en veiligheid. Deze waarden kregen niet alleen online een plek, zekwamen ook tot leven in de gratis openluchttentoonstelling aan de Lange Voorhout in Den Haag en in diverse provinciesteden. Op 23 oktober, op de avond voor het precies 75 jaar geleden was dat de VN werd opgericht, stonden enkele verhalen centraal in een bijzondere uitzending van de NOS vanuit het Vredespaleis.

8. Op een nieuw kruispunt van vrijheid

Het jaar 2020 was een hoogtepunt in het bestaan van vfonds. 75 jaar vrijheid is een historische prestatie en tegelijkertijd een inspiratie om na te denken over de uitdagingen waar we de komende decennia mee worden geconfronteerd. Een nieuw beleidsplan voor de periode 2021-2025 geeft daarin een duidelijke richting. In dit hoofdstuk de prognose voor 2021, ontwikkelingen rondom corona en plannen voor erna.

Ontwikkeling beleidsplan 2021-2025 Het zijn deze ontwikkelingen die van belang zijn geweest voor de aanscherping van onze strategische koers voor de komende jaren. In 2020 gaf de Raad van Bestuur opdracht tot het schrijven van een nieuw beleidsplan, een uitvoerig proces dat plaatsvond met ondersteuning van Weareabout.

Er werden intensieve gesprekken gevoerd en workshops belegd met de Raad van Toezicht, medewerkers, vertegenwoordigers van onze werkvelden en met onafhankelijke deskundigen die goed zijn ingevoerd in specifieke maatschappelijke uitdagingen en sectoren. Daarnaast vormde onderzoek – van kortlopende studies over actuele vraagstukken en trendanalyses tot resultaten van meerjarige onderzoeksprogramma’s – een belangrijke basis voor de visie en beleidsontwikkeling. Het beleidsplan is een reflectie geworden van de verkregen inzichten en vormt de inhoudelijke afbakening van het werkveld van vfonds. Daarnaast is er een nieuw subsidiekader geformuleerd met daarin de richtlijnen en voorwaarden waaraan vfonds de ontvangen aanvragen toetst.

De viering van 75 jaar vrijheid markeert een belangrijke overgang. Met steeds minder directe getuigen van de Tweede Wereldoorlog stellen wij ons de vraag: hoe zorgen we ervoor dat we relevant blijven voor nieuwe generaties en waarom is dat van belang?

Het ‘waarom’ is geworteld in de historie van vfonds én in de huidige samenleving. Het verhaal van oorlog en (gewapend) conflict laat zien dat er in onze tijd heel veel is bereikt. Het kunnen leven in vrede en vrijheid en het hebben van instituties die deze beschermen zijn gelukkig in onze samenleving zaken die velen voor lief nemen. Maar vanzelfsprekend zijn ze allerminst en in de huidige tijd en toekomst liggen nieuwe uitdagingen op de loer, die te maken hebben met het opkomend nationalisme, het afbrokkelend vertrouwen in democratische instituties, het groeiend onvermogen om met elkaar in dialoog te gaan en toenemende polarisering.

49

Speelfilm De Slag om de Schelde Het is niet eenvoudig om iets dat meer dan 75 jaar geleden is gebeurd relevant te maken in het nu en waarmee je jongeren ook nog eens aan het denken zet. Vfonds zag kansen om hier op betekenisvolle en invoelbare wijze duiding aan te geven en is als inititiefnemer en grootste financier vanaf het begin betrokken geweest bij de verfilming van het onderbelichte verhaal over De Slag om de Schelde. Levitate Film maakte er, speciaal voor het jaar waarin we 75 jaar vrijheid herdenken en vieren, een indrukwekkende speelfilm van doordicht op de huid kruipent van de jeugd: Hoe is het om in oorlog op te groeien, hoe bepaal je wat goed en wat slecht is, wat betekenen abstracte begrippen als vrede en vrijheid in het echte leven en hoe voelt het om hiervoor te moeten strijden? Vfonds subsidieerde daarnaast een educatief programma van Young Crowds, over ethische dilemma’s uit de film, speciaal gericht op VMBO, HAVO en VWO-scholieren. Daarnaast nodigde vfonds tijdens de filmopnames, die grotendeels plaatsvonden in Zeeland, ooggetuigen uit 1944 uit om samen met hun (klein)kinderen een dag op de set te komen.

Op 14 december vond de wereldpremière plaats in het Zeeuwse Vlissingen. Vanwege corona moest de première helaas sober zijn, maar de bezoekers die de film zagen, vertelde onder de indruk te zijn. Vfonds nodigde, naast een aantal belangrijke relaties, de 16-jarige #Vteam-ers Ezra en Zoë uit Zeeland uit. Zij maakten een reportage met een aantal eerste beelden en exclusieve interviews. De premièreavond was echter ook de avond waarop er nieuwe coronamaatregelen werden afgekondigd, waaronder de sluiting van de bioscopen.

Gelukkig kon de releasedatum worden opgeschort.

Bekijk de trailer Bekijk de reportage van het #VTeam

“Meestal worden deze jongens in films weggezet als puur slecht en krijg je niet de kans om iemands psyche te duiken, om écht te begrijpen hoe diegene dingen

Het aangescherpte beleid voor de periode 2021-2025 legt meer nadruk op het hogere doel waaraan alle door vfonds ondersteunde activiteiten bijdragen, namelijk: het versterken van de democratische rechtsstaat en de vreedzame samenleving vanuit de lessen getrokken uit oorlog en conflict. Vfonds draagt bij aan deze missie door steun te verlenen aan projecten die zich bezighouden met vier doelstellingen:

verwerkt en ervaart. Voor mij was het de uitdaging om van een personage als Marinus een mens te maken.”

Gijs Blom, speelt Marinus in De Slag om de Schelde, een Nederlandse jongen die zich aansluit bij de NSB

1. Het vergroten van kennis van oorlog en conflict 2. Het vergroten van waardering voor de democratische rechtsstaat 3. Het vergroten van de waardering voor veteranen en de waardering voor politie 4. Het vergroten van vaardigheden om actief bij te dragen aan de vreedzame samenleving

Lees hier het vfonds beleidsplan 2021-2025

Een actuele invulling van het verleden Het beleidsplan blijft stevig staan op de fundamenten van het fonds, zo zullen veel activiteiten waar vfonds bekend om is worden doorgezet. Ook blijft vfonds er samen met partners aan werken om de erkenning en waardering voor veteranen goed onder de aandacht te brengen. Tegelijk geeft het plan duidelijke en weldoordachte richting voor de toekomst en waarin de betekenis van wat veteranen hebben doorstaan een actuele invulling krijgt. Een voorbeeld hiervan is het Veteranen Search Team waarbij veteranen zich vrijwillig inzetten bij door de politie gecoördineerde zoekacties naar vermiste personen. Ook zijn er nieuwe initiatieven waarbij de betekenis van veteranen daadwerkelijk een podium krijgen op plaatsen waar hun rol van betekenis is geweest. Vfonds probeert daarbij een faciliterende en verbindende rol te spelen tussen de makers en degenen die er daadwerkelijk bij zijn geweest.

Bekijk hier het bijbehorende subsidiekader voor aanvragers

Vfonds zal zich in de komende beleidsperiode ook blijven richten op politiemensen. Want waar veteranen zich met name buiten de grenzen hebben bijgedragen aan de bescherming en handhaving van onze vrede en vrijheid, zet de politie zich in binnen de landsgrenzen. Deze inzet vormt het fundament van onze democratische rechtsstaat en vreedzame samenleving.

51

Effectievere maatschappelijke rol Bij de keuze van projecten ligt dus nog meer nadruk op de actualiteit en de relevantie van de ondersteunde projecten voor de democratische rechtsstaat en vreedzame samenleving in het ‘nu’. Vfonds ziet het als zijn taak om samen met andere maatschappelijke partijen antwoorden te vinden op actuele vraagstukken zoals die over racisme en verdeeldheid in de samenleving. Die rol zien wij niet als een directieve, maar eerder als een initiërende, verbindende en ondersteunende rol in het werkveld. Ook stelt vfonds zich als doel projecten te subsidiëren die tezamen recht doen aan de geschiedenis van voormalig Nederlands-Indië en daarin een breed publiek op een constructieve manier mee te nemen.

betrekking tot de positionering van vfonds, het versterken van onze externe en interne relaties en, samen met al die prachtige projecten en initiatieven, aan het realiseren van onze missie. Met het nieuwe beleidsplan willen we onze relevantie voor de lange termijn waarborgen. Daarom gaat vfonds de komende periode de meting van impact verder vormgeven. Ook zullen aanvullende inkomstenbronnen en awareness onder het brede publiek een grotere rol gaan spelen.

De maatschappelijke uitdagingen waar we als samenleving voor staan, vragen om nieuwe vormen van aandacht en bewustwording waarbij de ervaringen van veteranen en politiemensen, en de verhalen over oorlog en conflict (toen én nu) een rol kunnen spelen als referentie. Vfonds zal met die erfenis en met die ervaringen in onze tijd projecten ondersteunen die bijdragen aan de versterking van kennis, vaardigheden en waardering. Om zo iedereen in de samenleving - ongeacht achtergrond, geloofsovertuiging, gender, leeftijd of opleiding - te motiveren en faciliteren zelf verantwoordelijkheid te nemen en een actieve bijdrage te leveren aan de versterking van de vreedzame samenleving in het Koninkrijk der Nederlanden.

Om onze maatschappelijke rol nog effectiever te maken, houdt vfonds de komende beleidsperiode de behoefte van de aanvragers tegen het licht waarbij de bezoekreis die zij doorlopen, waar dat mogelijk is, gemakkelijker en transparanter wordt gemaakt. Dit alles om, passend bij de actualiteit en onze missie, gedrevenheid te ondersteunen en van betekenis te zijn bij het bespreken van maatschappelijke vraagstukken over vrede, vrijheid en democratie.

Corona voorbij

“Ik besef heel goed hoe kostbaar onze vrijheid is. Bewustwording bij de huidige jeugd is enorm belangrijk. Want als je het nooit aan den lijve

Dat de gevolgen van het coronavirus zo’n impact hebben gehad op de viering van 75 jaar vrijheid hadden we niet kunnen voorzien. Het verloop van verdere gebeurtenissen is daarnaast onzeker. Dat is een gegeven dat in het bijzonder een enorme weerslag heeft op al de projecten en initiatieven die we steunen. Los van wat het virus verder voor invloed zal hebben op de maatschappij, zullen we in 2021 voortbouwen op de ingeslagen weg met

hebt kunnen voelen hoe het is, is dat best moeilijk. Een film als deze kan daar heel goed aan bijdragen.”

Han Rozemeijer, ooggetuige tijdens filmopnames Slag om de Schelde

52

Podcast over Indische ervaringen Lange tijd werd er door veel families niet gesproken over de tijd in Nederlands-Indië.

Verhalen werden nauwelijks doorgegeven aan de tweede generatie die er vaak ook niet naar durfde te vragen. Voor de derde generatie is dat anders. Deze jonge mensen zijn nieuwsgierig naar hun geschiedenis en zoeken graag naar antwoorden op hun vragen over waar ze vandaan komen en wie ze zijn. Wat gebeurde er bijvoorbeeld in de Jappenkampen, tijdens de Bersiap en de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog?

Waarom wordt er nog steeds weinig over gepraat? Hoe was het voor de eerste generatie Indo’s om in Nederland te wonen? En hoe was het voor de tweede generatie om niet te mogen praten over de wonden van die tijd? Precies daarover gaat ‘Postcast’, een bijzondere podcastserie met overlevenden en nazaten van de koloniale periode van Indonesië, de Tweede Wereldoorlog, de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog en de repatriëring. In verschillende afleveringen worden brieven van Indische Nederlanders en Molukkers besproken.

Meraki Theaterproducties lanceerde de podcastserie op 15 augustus die weer het vooronderzoek vormde voor theatervoorstelling Rumah Saya (Mijn Thuis) die in 2021 in première gaat.

Vfonds steunde de eerste podcast die in het teken stond van herdenken en is opgenomen in Museum Sophiahof in Den Haag, en de derde aflevering over belangrijke VN-waarden zoals solidariteit en samenwerking.

Bijlagen Samenstelling en nevenfuncties Raad van Toezicht 2020 mr. dr. M.J. Cohen – voorzitter.

Overige nevenfuncties: voorzitter Curatorium VNG; voorzitter Cedris (Brancheorganisatie voor sociale werkgelegenheid); voorzitter Commissie Individuele Tegemoetkoming Slachtoffers WO II Transporten NS; voorzitter Stichting voor Vluchteling-studenten UAF; voorzitter Raad van Toezicht Openbare Bibliotheek Amsterdam; voorzitter Amsterdams 4-5 mei comité; vorzitter Commissie Kennis & Onderzoek (CKO) van de Politieonderwijsraad (POR); voorzitter Adviescommissie Grondrechten Functie-uitoefening Ambtenaren; voorzitter Nederlandse Vereniging voor het Vrijwillig Levenseinde (NVVE); voorzitter Stichting Cello Oeuvreprijs; voorzitter Bestuur Cappella Amsterdam; voorzitter Stichting MS Nederland; bestuurslid Stichting Anton de Kom.

mr. H.P. van Essen – lid.

Overige functies: korpschef Nederlandse Politie (hoofdfunctie). dr. A.J. Vlam – lid en lid Auditcommissie.

Overige (neven)functies: wethouder gemeente Woudenberg (hoofdfunctie); lid VNG Commissie Financiën; lid Raad van Toezicht Gezondheidscentrum de Roerdomp. drs. mr. A. van Vark – lid.

Overige (neven)functies: senior adviseur Koninklijke Marechaussee (hoofdfunctie); promovenda Universiteit Leiden.

De heer luitenant-generaal bd B.H. Hoitink – lid.

Overige (neven)functies: voorzitter Stichting Koninklijke Luchtmacht Historische Vlucht; militair adviseur Klankbordgroep Adaptieve Krijgsmacht; lid Raad van Advies Stichting Herdenking Slachtoffers Japanse Zeetransporten 1942–1945 (SHSJZ); lid Raad van Advies Dutch Dakota Association (DDA); lid Kapittel Koninklijke Militaire Willemsorde (KMWO); adviseur Erik Hazelhoff Roelfzema Foundation Advisory Committee (EHR-AC); toezichthouder World Tour Foundation.

W.J. Berg – lid en voorzitter Auditcommissie.

Overige (neven)functies: voorzitter netwerk Levenlang Ontwikkelen van de SER; lid Raad van Toezicht ISO; lid Raad van Toezicht Nationaal Monument Hotel de Wereld; bestuurslid Fonds WI; voorzitter beheercommissie Kerk in Den Haag. drs. M. Scharloo – lid.

Overige (neven)functies: directeur Teylers Museum; lid bestuur CODART; lid Curatorium Teylers leerstoelen Universiteit Leiden; lid benoemingscommissie Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen.

54

Samenstelling en nevenfuncties Raad van Bestuur 2020

Samenstelling bureau 2020

De heer mr. Robert S. Croll – voorzitter tot 12 mei 2020.

Overige (neven)functies: senior vicepresident van de rechtbank Gelderland (hoofdfunctie); Kolonel (r) Militair Juridische Dienst Krijgsmacht; voorzitter Vereniging Particuliere Historische Buitenplaatsen; lid Raad van Toezicht Stichting Algemeen Pensioenfonds KLM.

• Bert Blankenstijn – hoofd bedrijfsvoering (vanaf 1 juni 2020) • Charlotte Rommes – senior projectadviseur • Chrismar Huls – bestuurssecretaris (vanaf 1 oktober 2020) • Evelyn Houtriet – projectondersteuner • Isabel van Amelsvoort – senior projectadviseur • Jemma Land – manager partnerships en communicatie (vanaf 1 sepember 2020) • Karima Koubia – medewerker frontoffice • Laura Van Schalm - projectondersteuner • Lisette Mattaar – directeur • Maaike van der Steen – controller (tot 1 februari 2020) • Paulien Hofstede – coördinator Vredesbolwerk • Philip Romer – senior projectadviseur (vanaf 14 april 2020) • Renee Middendorp – medewerker communicatie • Tobias Vis – bestuurssecretaris (tot 1 oktober 2020)

De heer Vice-admiraal bd Matthieu J.M. Borsboom – lid, voorzitter per 12 mei 2020.

Overige (neven)functies: voorzitter Raad van Toezicht Scheepvaartmuseum; eigenaar A3 Admirals Autonomous Advice; lid wetenschappelijke adviescommissie Corts Foundation; adviseur Wings for Aid; lid extra ordinarious Michiel de Ruyter Stichting; voorzitter Raad van Commissarissen Loodswezen Nederland; senior adviseur Burson Cohn & Wolfe; senior adviseur Public & Corporate sectors KPGM; stuurman Anchorites; directeur Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen.

De heer mr. John C.G.M. Bakker – lid per 1 juli 2020.

Overige (neven)functies: directeur Bestuursraad R.K. bisdom Rotterdam; penningmeester Nationaal Comité 4 en 5 mei (tot 1 juni 2021 ); voorzitter Verantwoordingsorgaan Pensioenfonds PNB; bestuurslid Museum Catharijneconvent; penningmeester Samenwerkende Brancheorganisatie Filantropie; secretaris van interkerkelijk contact in overheidszaken (CIO); secretaris internationaal caritasfonds Pour les Autres; voorzitter Erfgoedcommissie Hillegom, Lisse en Teylingen.

Interimmedewerkers: • Dorien Korsten – interim corporate relations manager (tot 1 juni 2020) • Jemma Land – interim manager partnerships (tot 1 september 2020) • Miranda Rovers – Interim hoofd bedrijfsvoering (tot 1 juli 2020) en interim bestuurssecretaris (van eind augustus tot 1 december)

Mevrouw drs. Lisette G. Mattaar – secretaris.

Overige (neven)functies: directeur vfonds (hoofdfunctie).

55

Bureauteam juni 2021

Toegekende projecten 2020 Het betreft hier alle door vfonds toegekende projecten in 2020.

Een deel van de projecten is noodgedwongen geannuleerd, aangepast of uitgesteld vanwege corona.

Werkveld 1 – Erkenning en waardering Organisatie

Omschrijving project

Bond van Wapenbroeders

Bond van wapenbroeders projectsubsidie 2019/2020

Bedrag in €

Stichting vriendenkring van oud-Natzweilers

Herdenkingsreis Natzweiler 2020

2.625

BNMO-vereniging

Bedrijfsfilm en animatie over de BNMO

17.061 18.563

18.200

Vereniging Veteranen Platform

Veteranenvlag

BNMO-vereniging

Duikclinic

BNMO-vereniging

Overijssel Jongeren Actief: Klimmen op hoogte

563

BNMO-vereniging

Overijssel Jongeren Sensatie Nijverdal

500

BNMO-vereniging

Limburg - Geüniformeerde jongeren/gezinsweekend

3.200

Stichting Zeeuwse Veteranen Dag

Reünie 19 september 2020 Zeeuwse Veteranen Dag

1.600

St. Muziekinstituut van de Kathedraal St. Bavo

Thank You Tour

10.000

Stichting veteranen search team

Veteranen op zoek naar..

50.000

BNMO-vereniging

Workshop ATB en racefiets

Stichting Oorlogsverhalen

De laatste ooggetuigenissen over WO2?

BNMO-vereniging

Overijssel Gezinsdag Slagharen

Stichting Helmen Vol Verhalen

Kunstproject ‘Helmen Vol Verhalen’

Vereniging Veteranen Platform

Nuldelijnsondersteuning 2021

BNMO-vereniging

Gitaarconcert

Vereniging Veteranen Platform

Nuldelijnsondersteuning voor projectjaar 2020

BNMO-vereniging

Projectsubsidie 2021

Stichting Nederlandse Veteranendag

Witte anjer uitreikingen educatie 2020

1.200

1.200 30.000 550 60.000 100.000 2.225 100.000 2.520.000

57

334.000

Werkveld 2 – Herinnering, herdenken en vieren Provincie

Plaats

Organisatie

Omschrijving project

Bedrag in €

Drenthe

Meppel

Puppet International

75 jaar vrijheid @ Puppet International

Schoonebeek

Stichting Schoonebeek in Actie

75 jaar vrijheid Schoonebeek

Hooghalen

Herinneringscentrum Kamp Westerbork

Herdenking Bevrijding Kamp Westerbork - 12 april 2020

30.000

Hooghalen

Herinneringscentrum Kamp Westerbork

Gevangen in beelden. De Westerborkfilm 1944

40.000

10.000 9.000

Emmen

Stichting Vocalin Drenthe

Muziekvoorstelling ‘OVERleven en dood’

4.000

Assen

Garage TDI

Tweeluik Verzet 2020

6.500

Coevorden

Stichting Garnizoensstad Vesting Coevorden

Verbonden in vrijheid: viering 75 jaar bevrijding van Drenthe in Coevorden

13.000

Flevoland

Dronten

Stichting Wende2001

Het verhaal van Alfred Edward Kitchen & Maurice Williamson

10.000

Lelystad

Stichting Erfgoedpark Batavialand

Onderzoek en archivering rondom Flevoland en de Tweede Wereldoorlog

40.000

Zeewolde

stichting De Verbeelding Zeewolde

Diverse activiteiten rondom 75 jaar Vrijheid

Urk

St. Culturele Muzikale Activiteiten Flevoland

Bevrijdingsconcert 75 jaar vrijheid

Urk

Urker VIS Food Festival

Theaterwandelroute 75 jaar Vrijheid op Urk

Friesland

Leeuwarden

Fries Museum

Tentoonstelling ‘75 jaar vrij’

7.500

Sint Jacobiparochie

Stichting Ans maar gelyk

Locatietheatervoorstelling ‘De Kraak’

5.000

Leeuwarden

Stichting Museumhaven Leeuwarden

Herdenkingsreis Stânfries X 2020

12.440

Olterterp

It Fryske Gea

Luisterroute ‘Het veilige onland’

Bolsward

De Tiid

In het Spoor van Titus Brandsma

51.500

Emmeloord

Stichting Bigband Drift

Concert 75 jaar vrijheid

16.500

12.775 7.500 10.000

8.500

Gelderland

Provinciaal

Omroep Gelderland

75 jaar vrijheid, op weg naar 2020

113.472

Ede

Gemeente Ede

Airborne Luchtlanding en herdenking 2020

15.000

Nijmegen

Radboud Universiteit

Werkschrift ‘Todesfuge, een gedicht om niet te vergeten?’

22.500

Wageningen

Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld

Educatief stripboek 5 Mei 1945, Hotel De Wereld Wageningen

25.000

Groesbeek

Vrijheidsmuseum

Projectsubsidie nieuwbouw

400.000

Arnhem

Stichting Bridge to Liberation

Bridge to Liberation 2020

100.000

Groningen

Groningen

Stichting Focus Vocaal

Verhalende muziekvoorstelling ‘Japan in vogelvlucht’

Groningen

De Verhalen van Groningen

‘Twee ijkpunten 75 jaar Vrijheid’: evenementen ihkv. Nederlands-Indië en de VN

58

2.500 20.000

Limburg

Venlo

Gemeente Venlo

Slotmanifestatie 75 jaar bevrijding Limburg

Roermond

Stichting Nationaal Indië monument 1945-1962

Herdenking Nationaal Indië-monument 1945-1962

15.000

Margraten

Stichting Eerbetoon Netherlands American Liberation Concert Margraten 2020-2024

15.000

Cemetery and Memorial

Noord-Brabant

Stichting Bezoekerscentrum Militaire Erevelden

Bergen op Zoom

7.500

Bergen op Zoom

Bezoekerscentrum Militaire Erevelden Bergen op Zoom

100.000

Tilburg

Stichting Bonbon

Theatervoorstelling ‘Gevaarlijke Namen’

Noord-Holland

Alkmaar

Artiance - Centrum voor de Kunsten

Educatieproject Face Freedom

5.000

Naarden

Stichting Museum Bastion Oranje

Museum het Gooi in WO 2

5.000

Haarlem

Stichting ter bevordering van de Jiddishe Cultuur Voorstelling ‘Herdenken, bezingen en vieren! 75 Jaar Vrijheid!’

12.782

Slootdorp

Stichting Joods Werkdorp

Herinneringen van polderpioniers en Joodse vluchtelingen

6.000

Amsterdam

SHSJZ - Stichting Herdenking Slachtoffers

Expositie en digitaal lespakket ‘Japanse zeetransporten van krijgsgevangenen

60.000

Japanse Zeetransporten

en Indische dwangarbeiders WO2’

37.500

OpusOne

Theatervoorstelling ‘Ghetto’

25.000

Amsterdam

Amsterdam

Verzetsmuseum Amsterdam

Tentoonstelling De Februaristaking

30.000

Amsterdam

Comité Herdenking Februaristaking 1941

Lustrumprogramma 80 jaar Februaristaking

35.000

Utrecht

Woerden

Stichting 4 en 5 mei Woerden

Theatervoorstelling ‘de Dochter van Meijer’ tijdens plaatsing Stolpersteine

Schalkwijk

Stichting SHE

Expositie op het Fort Honswijk voor 75 jaar vrijheid

Utrecht

Stichting Sportevenementen Nederland

Freedom Ride 2021

20.000

Utrecht

het NUT (Nieuw Utrechts Toneel)

Toneelvoorstelling ‘Graven, het verhaal dat vergeten wil worden’

10.000

Amersfoort

033FOTOSTAD

Fototentoonstelling ‘Naar Huis?’

Amersfoort

Nederlandse Kastelenstichting

Bezet & Bevrijd, kastelen en buitenplaatsen in 1940-’45

Amersfoort

Openluchttheater Vissers in Verzet

Openluchttheater ‘Vissers in Verzet’

5.000

Utrecht

Utrechts Stadsdichtersgilde

Poëzieproject ‘VersVrijheid’

7.500

Utrecht

Stichting Sportevenementen Nederland

Toerversie La Vuelta Holanda

17.500

Vinkeveen

De Proosdijlanden

Expositie VRIJHEID/BLIJHEID te Vinkeveen

5.900

Abcoude

Cultuurhuis Abcoude

Deelprojecten in Abcoude en Baambrugge ‘ZOMERTUIN’

Lopikerwaard

Stichting Veteranen Lopikerwaard

Boekje ‘Verhalen van Veteranen uit de Lopikerwaard’

Leusden

Stichting Sovjet Ereveld

‘Eren en leren’: digitalisering van collectie en opzet van database

59

2.555 5.000

12.450 50.000

3.725 2.000 10.000

Zeeland

Nieuwerkerk

Vereniging Musea Schouwen-Duiveland

Vlissingen

St. voor Kunst & Cultuur Vlissingen / Cultuurwerf Vrijheidsboulevard 2021

Schouwen-Duiveland Bevrijd!

20.000 66.550

Zuid-Holland

Den Haag

Oorlogsgravenstichting

Projectsubsidie

Den Haag

Haags Historisch Museum

Tentoonstelling ‘Verlangen naar Vrijheid en Vrede’

10.000

Rotterdam

Museum Rotterdam

Tentoonstelling ‘Leeuwen op de Coolsingel’

10.000

Rotterdam

Stichting Sanderling

Erasmiaanse Namen

Noordwijk

Stichting Museum Engelandvaarders

Pilot theatervoorstelling ‘Wat zou jij doen?’

8.000

Schiedam

Stichting De Stokerij Schiedam

OORLOG - wat zou je doen als het hier was?

15.000

Leiden

Theater en Productiehuis de Generator

Theatervoorstelling ‘Nina Bobo’

4.000

CEDE Aruba

Theatervoorstelling ‘Aan tafel met Max’, als inhoudelijk programma rond

Caribisch gebied Aruba

15.125

11.250

Vrijheidsmaaltijden op Aruba

20.000

Curaçao

Stichting de Cultuur Kameleon

Ontwikkeling Jewish Heritage Center in Willemstad

85.000

Bonaire

Stichting Jongeren en Toekomst

Programma rond Vrijheidsmaaltijden op Bonaire

20.000

Nationaal

Missing Chapter Foundation

Educatief programma bij film De Slag om de Schelde

55.000

NIOD instituut voor oorlogs-, holocaust- en

genocidestudies

Projectplan Netwerk Oorlogsbronnen 2020-2021

Stichting Erfgoed Luchtoorlog Nederland

The human legacy of the WW2 plane crashes over Holland: Digitale ontsluiting

en verzameling van informatie rondom de luchtoorlog

Reproductie Verboden: docufilm, educatiemateriaal en randprogrammering

Stichting Educatie Nederlands-Indië

250.000 60.000

over de oorlog in Nederlands-Indië

Meraki Theaterproducties

Podcast Rumah Saya - 15 augustus

Stichting Europees Erfgoed Atlantikwall

Bunkerdag 2020

35.000

Stichting Europees Erfgoed Atlantikwall

Bunkerdag 2021

35.000

Centraal Joods Overleg Externe Belangen

Nationale Kristalnachtherdenking 2020

Theater Na de Dam

Theater Na de Dam 2021: Iets Waardevols

Stichting Nationaal Comité 4 en 5 mei

Adopteer een Monument 2021

Stichting Nationaal Comité 4 en 5 mei

Bevrijdingsfestivals 2021

Centraal Orgaan Voormalig Verzet en

Slachtoffers (COVVS)

COVVS Projectsubsidie 2020

60

69.000 4.155

2.000 50.000 90.000 528.000 7.000

Internationaal

Comité project Nagasaki 2020

Project Monument Nagasaki 2020

Stichting Liberation Route Europe

Europe Remembers 2020

15.000

Oorlogsgravenstichting

Pelgrimsreizen 2020

11.000

Stichting Sobibor

Herdenkingsreis Stichting Sobibor 2020

2.000

200.000

Werkveld 3 – Vrede, democratie en (inter)nationale rechtsorde Provincie

Plaats

Naam organisatie

Naam Project

Friesland

Joure

St. Nationale Herdenking Joure

Nederlandse ondertiteling concert registratie ‘Er reed een trein naar Sobibor’

Bedrag in €

Gelderland

Nijmegen

Stichting DE 4DAAGSE

104de Vierdaagse Nijmegen

Oosterbeek

Stichting War Requiem - Bridge to the Future

Bridge to the Future 2020

Nijmegen

FAN Friendship Albany NY-Nijmegen

Congres 75 jaar Vrijheid & Internationale Vriendschap, Solidariteit Toen en Nu

5.900

Groningen

Groningen

CBK Groningen

Lezingenprogramma en aftrap rondom Unuiginta: Een Kunstgame over de VN

7.500

2.000 125.000 25.000

Limburg

Roermond

Stichting Nationaal Indië monument 1945-1962

Ontmoetingsproject ‘Vrede, Veiligheid en Vrijheid, ook voor jou!’

4.650

Noord-Holland

Amsterdam

Theater Stuiter

Jeugdvoorstellingen KAT AAN DE KNOPPEN en KAT KAN ALLES

4.000

Amsterdam

Stichting De Terugkeer

Joodse werkkampen in het Amsterdamse Bos en op Schiphol-Oost tijdens WOII

Stichting ROSE

Voorstelling ‘De brieven van Mia’

18.329

Overijssel

Provinciaal

Platform WO2 Overijssel

Burgerschapsonderwijs in Overijssel, fase 1

5.000

Apeldoorn

Gelre Association International

Bijeenkomst Grote Kerk Apeldoorn ‘75 Jaar Verenigde Naties, 75 Jaar Vrede & Vrijheid’

5.000 7.500

75.000

Provinciaal

IJsselacademie

Stoepkrijt voor Solidariteit

Utrecht

Utrecht

Utrecht University Model United Nations

2020: Global Reset?

Zeeland

Middelburg

Roosevelt Foundation

Coördinator Four Freedoms Awards Nieuwe Stijl

50.000

Middelburg

Roosevelt Foundation

Publieksprogramma Four Freedoms Award 2020

25.000

Zuid-Holland

Provinciaal

Stichting Gezamenlijke Projecten Haagse Musea Educatieproject ‘Cultuurmenu Voortgezet Onderwijs’

Den Haag

Carnegie Stichting Vredespaleis

75 jaar VN Kunst van de Vrede audiowandeltour

Rotterdam

International Film Festival Rotterdam (IFFR)

vfonds: hoofdpartner International Film Festival Rotterdam

61

870

10.000 7.500 200.000

Nationaal

Stichting Liberation Route Europe

Aansluiting Limburg en Zeeland op Hiking Trail Liberation Route Europe in 2021

250.000

De Balie

Nationaal Gesprek over Vrijheid 2021

100.000

De Balie

De Vrijheidslijn 2021

105.347

Stichting de Muren hebben Oren

Ontmoetingsproject ‘De Muren hebben Oren’

15.000

Nederlandse Vereniging voor de Verenigde Naties Pilot educatieve VN/SDG online game

7.500

Meraki Theaterproducties

Podcast voor de reeks ‘Postcast’, i.h.k.v. 75 jaar VN

2.760

#Vteam

#Vteam 2020

Stichting HOPE XXL

Finale Op weg naar Het Lagerhuis 5 mei 2020

35.000

Stichting Nationale Kinderherdenking

Nationale Kinderherdenking 4 mei 2021

50.000

Nederlandse Vereniging voor de Verenigde Naties Blauw aanlichten van gebouwen

Nationale Jeugdraad

Nacht van de VN: 75ste verjaardag

Stichting Vrijheidscolleges

Vrijheidscolleges 2021

Stichting F6

Mediawijsheid en Verkiezingen 2021

Stichting NTR

Multimediaal project ‘Indonesia roept!’

50.000 15.000

150.000

7.500 7.500 87.750 5.350

Solo Stories

Solovoorstelling ‘VLUCHT’

Stichting Multatuli Lezing Nederland

Multatuli-lezing 2020: Tweehonderd jaar na dato

5.000

Anne Frank Stichting

Leren van de Oorlog 2021 - Docenten en Jongeren

100.000

Be-wonder

Multidisciplinair project ‘Tabee Nieuw-Guinea’

70.000

Stichting 21st Century Skills

Young Peacebuilders Nederland

50.000

62

Reünies Naast deze projecten hebben we in 2020 verschillende reünieaanvragen van organisaties gehonoreerd. Een groot deel is vanwege corona uitgesteld naar 2021.

• Algemene Marine Vereniging Zeeland (AMVZ)

• Vereniging (oud) Pontonniers en Torpedisten

• Algemene Vereniging voor Oud- of actief dienend personeel van de Koninklijke Marine

• Vereniging Jonge Veteranen

Amsterdam/Haarlem (AVOM)

• Vereniging Oud Korea Strijders (VOKS.)

• Bond van Wapenbroeders

• Vereniging Reünisten Electromonteurs KM

• Contact Oud- en actief dienende Mariniers (COM)

• Veteranen Vereniging Noord Limburg

• Contact Oud- en actief dienende Mariniers Veluwe (COM)

• Veteranen Vereniging Regiment Limburgse Jagers

• Contact Oud- en actief dienende Mariniers Bosnië (COM)

• VOMI Binnenland regio Noord Brabant Oost

• Contact Oud- en actief dienende Mariniers Achterhoek (COM)

• VOMI Limburg

• Contact Oud- en actief dienende Mariniers Arnhem (COM)

• VOMI Nederland

• De Laarbeekse Veteranen

• VOMI Zuid-Holland

• HoBoKo

• Vredesmissie Veteranen Koninklijke Luchtmacht

• Identiteitsgroep Marinier Commando afdeling van het Contact Oud Mariniers

• Vereniging van Veteranen en Postactieven Regiment Verbindingstroepen (VVPRV)

• Identiteitsgroep Marinier Speciale Operaties

• Veteranen Regiment Technische Troepen (VVRTT)

• Landelijke Vereniging Veteranen Geneeskundige Diensten (LVVGNKD) • Nederlandse UNIFIL Vereniging • Stichting 298 Squadron • Stichting Veteranen Ontmoetingsplaats Haarlemmermeer (VOH) • Stichting Herdenking Birma-Siam Spoorweg en Pakan Baroe Spoorweg (SHBSS) • Stichting Herdenking Gesneuvelde Stoottroepers (SHGS) • Stichting Limburgse Veteranendag • Stichting Nederlandse Veteranen Motorrijders • Stichting Oranjehotel • Stichting reünie Bangkinang • Stichting Veteranen Korps Rijdende Artillerie (AVA) • Stichting Veteranen Someren

63

Vfonds noodsteun per organisatie Samen met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zette vfonds het noodloket op. De steun is gegaan naar SMH-locaties en geassocieerde leden waarin vfonds de afgelopen jaren grootschalig heeft geïnvesteerd en die door gedwongen sluiting van de deuren tijdens de coronacrisis vrijwel direct in serieuze financiële problemen kwamen.

Organisatie

noodsteun in €

Fries Museum

40.000

Kazemattenmuseum Kornwerderzand

60.000

Indisch Herinneringscentrum

30.000

Bevrijdingsmuseum Zeeland

80.000

Stichting Nationaal Monument Kamp Amersfoort

30.000

Nationaal Onderduikmuseum

10.000

Stichting Nederlands Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum Overloon

100.000

Herinneringscentrum Kamp Westerbork

100.000

Stichting Oranjehotel

60.000

Stichting Generaal Maczek Memorial

10.000

Museum Rotterdam/ 40-45.nu

20.000

Stichting Informatiecentrum Canadese Begraafplaats

10.000

Stichting Internationaal Oorlogsmuseum

30.000

Nationaal Monument Kamp Vught

60.000

Museon

10.000

Joods Cultureel Kwartier

40.000

Airborne Museum Hartenstein

100.000

Vrijheidsmuseum

100.000

Verzetsmuseum Amsterdam

40.000

Humanity House

60.000

64

Colofon Redactie | Koos de Wilt, Renee Middendorp, vfonds Grafische productie | btz vorm en regie, Marcel van Dijk Foto’s | Cover: Airborne Luchtlanding en herdenking, Maarten Weij. p6: Brabant Remembers. p8: Martijn Beekman. p14: Ministerie van Defensie. p21: Maczek Memorial Breda. p24, vlnr/vbnv: Airborne Museum Hartenstein, Daan van Oort. Maczek Memorial Breda. Renee Middendorp. Engelandvaardersmuseum Noordwijk.

Grassodenridder Architecten. Oorlogsmuseum Overloon, Visit Brabant. Stichting Vrienden van Ysselsteyn. Museum Sophiahof. Nationaal Monument Oranjehotel, Ulrike Grafberger. p25, vlnr/vbnb: Nationaal Monument Kamp Vught, Jean-Marc Vloermans. Nationaal Monument Kamp Amersfoort. Kazemattenmuseum Kornwerderzand, Piebe van den Berg. Stichting Canadese Begraafplaats Holten. Nationale Veteranenbegraafplaats Loenen, Simone Bossi. Nationaal Holocaust Museum, Luuk Kramer. Memory Vrijheidsmuseum, Alex Ossel. Infocentrum WO2 Nijmegen. Airborne at the Bridge, Arjan Vrieze. p32: Rob Gieling. p36: Stichting HOPE XXL. p38: De Balie, Jan Boeve. p42: Chiel Eijt. p45: Dirk Spits. p47: Martijn Beekman. p49: Levitate Film. p52: Maan Limburg.

2020 © vfonds. Aan de inhoud van dit jaarverslag kunnen geen rechten worden ontleend.

Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg Lucasbolwerk 10 | 3512 EH Utrecht info@vfonds.nl www.vfonds.nl 030 – 2006 833 IBAN Triodos Bank NL37 TRIO 0390 2741 19

Dankzij de deelnemers van de Nationale Postcode Loterij, de BankGiro Loterij en de Nederlandse Loterij kan vfonds jaarlijks meer dan 200 projecten mede mogelijk maken.