Sommarvind 2014

TROLLEBRUA • LIDENSKAP FOR BIL • ALLE TIDERS BRYLLAUP • TENNISFEBER

SOMMARVIND

GR

AT IS

M

AG AS I

N

!

TAPASFEST • LIVET PÅ FERJA • GODT I VARMEN

2

SOMMARVIND

Vinn stor friluftspakke Bli abonnent

Sykkelsalet er i sterk vekst, kan Jostein Almås og Kjell Olav Tharaldsen ved Intersport Sykkel & Sport fortelja. Butikken på Heiane på Stord har ikkje berre eit stort utval av syklar, men generelt alt som har med friluftsliv å gjera.

Vinn Bergans produkt verdi 8.700 kroner!

Alle som teiknar abonnement på Vestavind i perioden fram til 18. juni er med i trekninga av Bergans telt og ryggsekk levert av Intersport Sykkel og Sport på Stord!

Teiknar du gåveabonnement er både du som gjev og den som får avisa med i trekninga.

+

• 1 år: 650 kr • 1/2 år: 375 kr • Student: 500 kr • • aud@vestavind-sveio.no • 53 74 01 80 • Wiglo LT heilårstelt for 4 personar Verdi 6.000 kroner

Trollhe tt ryggse a kk 95 L Verdi 2.700 krone r

Opningstider: Man-ons. 09-18 Tor-fred. 09-19 Lørdag 10-16

SOMMARVIND

Innhald

4

13

20

16

Din for alltid

Tett på ferjekapteinen

Fjonaren som fekk kongen til å klappa Sommarkryssord

Tør du møta trollet?

Dessertar det er vanskeleg å sei nei til Møt BMW-entusiasten

Sporty sommaraktivitet i Buavåg Badeguide

REDAKTØR: Magnhild C. H. Steinsland, redaksjonen@vestavind-sveio.no JOURNALIST: Kari Haukås, kari@vestavind-sveio.no Irene Flatnes Haldin, irene.flatnes@gmail.com ANNONSESAL: Jan Morten Wiland Nesse, annonse@vestavind-sveio.no ØKONOMI OG ABONNEMENT: Aud Tofte, aud@vestavind-sveio.no redaksjonen@vestavind-sveio.no • annonse@vestavind-sveio.no

7 4-6 7 8-10 11 13-14 15 16-18 22-23 39

OPPLAG: 5 000 FRAMSIDEFOTO: Irene Flatnes Haldin IDÉ OG LAYOUT: Vestavind TRYKK: NR1 Trykk as

Her får du kjøpt Vestavind n Kiwi Sveio n Rimi Sveio n Haukås Bensinstasjon n Joker Førde n Auklandshamn Handel n Valevåg Landhandel n Haugesund Sjukehus, Narvesen

3

4

SOMMARVIND

Olga Reiersen f. Hansen, gifta seg med Sigvald Reiersen Sørevåge, 2. juni 1916. Olga har skrive minne frå dagen for 98 år sidan.

Eit litt oppgitt, men først og fremst lukkeleg brurepar på den store dagen. Silje Kristine og Cato Ekrene rekna ikkje med at dette til slutt skulle bli eit morosamt minne frå deira store dag. Foto: Fotomagi

Dette staselege brudeparet er Anna Sæ Bryllaupsstasen har dei leigd av Bondek

Dei smiler meir nå, brurepara – ein bør sjå nøgd ut når ein har gitt sitt JA. Og detaljane rundt det heile skal vera personlege. Spesielt bildene.

Naturleg og forelska Trenden med det oppstilte brudebildet, der hovudpersonane ser rett på kamera og smiler på oppfordring, er litt ut. Dagens brudepar vil ha spreke, morosame og kule bilder.

Tekst: Kari Haukås kari@vestavind-sveio.no

– Ein-to-tre, - smil!

Nei, slik er det ikkje lenger, fastslår fotograf Audun Munthe. Sveibuen har i løpet av dei 10 åra han har drive Fotomagi i Haugesund fotografert rundt 300 brudepar.

Trym Spilde fekk vera brudesvenn i foreldra, Synnøve Selsås og Daniel Spilde sitt bryllaup. Foto: Fotomagi

Mange vordane brudepar har klare formeiningar om korleis nettopp deira brurebilde skal sjå ut. Ja, enkelte har litt i overkant urealistiske forventningar, kan fotografen fortelja,

og då er det hans oppgåve å koma med innspel for å tona det litt ned. Men kreative stunt er så absolutt lov. Som at brura blir løfta høgt i veret, eller vassar i bekken iført støvlar og brurekjole. Eller brudgom liggjande på greenen med golfball i munnen, medan brura har golfkølla løfta til slag.

– Før skulle brudeparet stå rett opp og ned og smila, og det skulle vera romantisk, men no er det mykje meir uformelt med lett og glad stemning, fortel Audun Munthe.

Som fotograf har han ei tilbaketrekt rolle, - han skal foreviga dagen, men ikkje delta.

Han står kanskje 30 meter vekke med kameralinsa.

– Brudefotografering er den – Det er det som er greia, eg desidert kjekkaste delen av skal ikkje vera oppi brudepajobben min, seier Audun ret, forklarar han. Det er her Munthe i Fotomagi. Foto: Kari hans gode medhjelpar kjem Haukås

SOMMARVIND

ætre Haugsgjerd og Martin Haugsgjerd. kvinnelaget på Voss. Året er 1968.

Synnøve Selsås og Daniel Spilde valde idylliske Selsåsvika som rame rundt sitt brudebilde. Foto: Fotomagi

inn, ektefellen Kari, som er den som instruerar brudeparet under fotoseansen.

Saman er dei eit ettertrakta fototeam.

Dei fleste velgjer sommarbryllaup. Ferie, kombinert med sol og varme gjev ei fin ramme rundt dagen. Men både brudepar og fotograf må vera budde på regn. Kva gjer ein då?

– Litt regn må me tola, men det er alltid greitt å ha ein plan B om det skulle ausa ned, då tek me bildene i studio. Dei aller fleste ønskjer å bli fotografert utandørs, og det klarar me nesten alltid å innfri, fortel Munthe.

Brudefotografering er ikkje noko ein overlet til kven som helst. Når det gjeld å foreviga stunda i kyrkja, er det gjerne vener og familie som trer hjelpande til. Men dei aller fleste bestiller fotograf i tillegg.

– Litt skummelt, med tanke på at ting kan gå galt?

– Med fire minnekort, og kanskje 200 bilder på kvar av dei, har me kontroll. Me har enno aldri mista eitt einaste bilde, seier den rutinerte fotografen som har Laksefossen i Haugesund som sin favorittplass for brudefotografering.

Strandfotografering ved Kvalsvik. Rakel Schmith og Kim Hovda Grottenberg. Foto: Fotomagi

Bryllaupsfeiring i gamle dagar Heilt fram til 1880-åra blei bryllaupa i Sveio feira etter gammal skikk. I visitasmeldingane får me vite at feiringa ofte varte tre dagar til ende. I 1869 slo visitasen fast at det gjekk med mellom 1/3 og ei halv tønne brennevin til eit vanleg bryllaup i Sveio, altså om lag 50 liter. I tilleg blei det drukke mellom to og tre tønner øl. Altså 300 liter.

Skjenkinga i bryllaupa starta laurdag ettermiddag, etter at gjestene var komne til gards etter vigslinga. «Kjøgemesteren» hadde ansvaret for brennevinskjenkinga, medan «Kjældermanden» hadde ansvaret for ølskjenkinga.

Første skjenk med brennevin og øl var ved framkomsten. Neste skjenk var ved kveldsmaten, og ofte blei det skjenka ein dram ved leggetid.

Søndagen bar det av stad til gudsteneste i kyrkja. Då blei det skjenka ein dram når folk kom sto opp om morgonen og ein dram før ein la i veg på kyrkjevegen. Like etter gudstenesta fekk bryllaupsgjestene skjenk, og slik gjekk det slag i slag heilt til bryllaupet var over tysdag ettermiddag.

Då skulle bryllaupsgjestene ha fått 14 brennevinsskjenk til faste tider. Ølskjenkinga var enda tettare, og mange stader var det sjølvbetening av øl. Når «Kjøgemesteren» gjekk rundt og skjenka morgondrammen, skulle og dei som gav gjestene husrom bli skjenka, sjølv om dei ikkje var bryllaupsgjester. Kvinner og barn skulle og skjenkast alle dei 14 gongen, men ein måtte passe på at desse ikkje fekk for mykje av det sterke.

Kjelde: «Tilbake til røtene. Livet i Sveio-bygdene på 1800-talet», forfatta av Sverre Halleraker

Gro Hege Tofte var brurepike i 1984.

5

6

SOMMARVIND

Gode gamle minne

Bryllupsdagen Skrive av Olga Reiersen f. Hansen, gift 2. juni 1916 med Sigvald Reiersen Sørevåge

Ja da var det regn, lyn og torden om formiddagen, men vi måtte naturligvis til Sveio. Og ingen biler var det på den tid. Men Sigvald hadde nu bestilt en bruravogn som de kalte til oss. Det var Oskar Saltveit som kjørte den, og vi ante lite da at han skulle bli en grendamann her i Smørsund. Vi satt både godt og tørt. Vi og våre foreldre var med.

Det var festlig pynta i kirken. Og noen hadde satt seg på galleriet for å se oss. Presten Gunnarson ønsket oss velkommen, og han sang «Kjærlighet fra Gud», alle versene alene for oss.

Han var nok rørt, for jeg var den første av hans konfirmanter, som ble viet av han. Og han var en gild prest.

Og siden var vi hjemme på Sørevåge.

Og det var fest og mange gjester, både tanter og onkler. Og min bestefar, Skulehans var med kan jeg huske.

Det regnet i 3 dager, og alle var værfaste så vi åt og drakk og var i godt humør alle. Andre dagen var det også regn, og vi måtte holde oss inne.

Heldigvis hadde vi stort hus heime og senger som stod i rad og rekke på søre salen, og der var fullagt hele kvelden.

Noen var syke og noen gamle, noen barn, om en anden. Det var jo bryllup.

Han som skulle spille trekkspill fikk plutselig hjemlengsel, og hoppet ut vinduet i stuen og gikk sør om Haugesund til Norheim hvor han bodde. Men heldigvis var der noen som kunde litt spille, så det greide seg fint likevel.

Det var helst gamle og fulle folk som danset, så det var ikke så farlig hva de spilte, just. Husker far var så redd for bjelkene i kjelleren. Men huttetu når han valset omkring, da var det ikke farlig og de greide påkjenninga storartet.

Så blev det søndag, tredje dagen og noen tenkte hvis på hjemreise. Men far til Sigvald hadde slaktet en fin okse til bryllups-middagen så vi hadde mat.

Og jeg husker min onkel fra Hagland sa at hvis vi ikke hadde nok kjøtt, skulle kan late merra si. Men det greide seg vist fint med maten den dagen også.

Jeg var visst svert sint, for jeg kunne ikke fordra sterke drikke. Jeg var jo i losjen «Vigdar» og syntes det var stygt.

Men Sigvald hadde noen flasker på lur, og da var det nok. Jeg hadde fått noen flasker med fin likør for at gi dem som gav bruresjenk, og det var storartet. Vi fikk masse både penger og presanger den gangen også.

Den store festen: Brureparet, Anna Sætre og Martin Haugsgjerd fremst, med sine respektive foreldre ved sida av seg.

Mange av gjestene kjem frå Valestrand, med etternamn som Haugsgjerd, Helland, Kvamsøy, Bruvik, Grutle, og Frøkedal.

Mange forskjellige bunadar er representerte; Hallingdal, Sognebunad, Sunnhordlandsbunad, Sunnfjordbunad, og sjølvsagt Vossabunad.

Vossabryllaup 20. juli 1968. Denne lørdagen er det sju krunebrurer i alt på Voss. Ei av dei er 23 år gamle Anna Sætre, som ved si side har ein staut valestrending, - den nesten 10 år eldre Martin Haugsgjerd.

Tekst: Kari Haukås kari@vestavind-sveio.no

Vossajenta Anna kom til Ørevik som nyutdanna lærar i 1966. Med unntak av eitt år, skula ho alle åra i Ørevik fram til 1996. Sin tilkomne trefte ho på ei privat samkome i bygda.

Så langt kan dei to sjå tilbake på 46 år som lukkeleg gifte. Det er nesten like lenge som Sveio og Valestrand kommunar har vore i lag, men det er ei heilt anna historie.

Sommarbryllaupet har 95 gjester, og omtrent heile Haugsgjerd-slekta har teke turen til brura sin heimstad Voss. Den staselege Vangskyrkja i stein frå 1277, der Anna både er døypt og konfirmert, er vakkert pynta. Presten som står klar til å via dei heiter A. Østtveit. Dei seier ja til kvarandre, og blir velsigna av presten. Inntrykka er mange på ein slik dag, - noko blir sitjande i minnet for alltid, medan andre ting er meir vage.

– Då me kom opp igjen til Voss nokre år seinare spurde Martin meg, «kan me ikkje gå inn i kyrkja, - eg har ikkje sett korleis ho såg ut?» Dette har me i ettertid ledd godt av begge to, fortel Anna.

Voss har sterke bunadskikkar. Det siste ekte Vossabryllaupet, då brurafølgjet reid til kyrkja, var i 1900. Brura var Anna si grandtante.

Festlokalet er i Dalane Fjellstova. På menyen står aspargessuppe, røykt svinekam og karamellfromasj. Spesielt fromasjen var utruleg god, minnast Anna og Martin.

Seinare blei det kaffi og mange gode kaker, blant anna spesialiteten «vossakling» som alltid høyrer med når det er vossabryllaup. Far til brura byr på heimebryggja vossaøl, som skikken er.

Nøyaktig klokka 12 skjer det noko: Då har brura kledd seg om, ho er blitt kone. Ho er iført konebunad, som består av svartsaum skjorta, grøn kant nede på stakken og skaut. Alle gjestene stiller seg

I prosesjon til kyrkja: Først går fedrane, Lars Sætre og Reidar Haugsgjerd. Bak dei, kjøgemeister (Gudmund Mundal), og spelemann (Sigurd Kvåle). Deretter kjem brureparet Anna og Martin Haugsgjerd, brurajenta (Kikken Glimme og bruresvein Vermund Haugsgjerd som ber brurateppet (eit stort vevd teppe, med Vossarosa-motiv, som blir lagt over brurastolane i kyrkja). Deretter alle koner, alle ugifte jenter, alle gifte menn, og til sist alle ugifte menn.

Langs vegen er det mange skodelystne, både fastbuande og turistar.

opp i rekke og gratulerer Martin med kona og Anna med mannen. Brudeparet gir alle gjestene ein såkalla skautadram, og eit bitte lite kakestykke.

Spelemennene har vore gjennom både «Fagre Stryn», «Budeiene på Vikafjellet», og mange fleire, men har ikkje tenkt å gje seg på lenge enno. Valestrendingar og vossafolk svingar seg i valsetakt, tango, foxtrot og gamal reinlender. Til slutt er det nattmat som består av rømmegraut og spekemat. Først i dei seine nattetimar går folk til ro. Dei tilreisande blir plasserte hos naboar og slektningar.

Neste morgon samlast alle til felles frukost på garden der Anna kjem frå. No byrjar snart ein ny epoke for dei nygifte. Martin, som er eldst av sju søsken, skal ta over heimegarden. Anna har lærarposten på Ørevik skule. Dei ser framover med forventning.

Deira felles framtidsdraumar ligg planta i Valestrand.

– I starten sakna eg snø og vidder, men det gjer eg ikkje lenger, for her er alt så mykje enklare, smiler Anna Sætre Haugsgjerd.

SOMMARVIND

SOMMAR PÅ SJØEN: INTERVJU MED KAPTEINEN PÅ M/F UTSTEIN

N E N N A M Ø J S T S E B T S V I TR T E L L E J F Å P NAMN: Kjell Arne Aga ALDER: 59 ARBEID: Ferjekaptein HOBBY: Snikkararbeid og fisking MAT: Ein god fiskerett

Når han ikkje held kursen mellom Buavåg og Langevåg brukar Kjell Arne Aga mykje av fritida som hobbysnikker. Foto: Magnhild C. H. Steinsland

– Korleis er sjøen akkurat no?

– I dag er ein heilt A4-dag. Einaste det er litt kald vind.

– Kvifor valde du sjømannyrket?

– Eg bur på Bømlo og har alltid vore knytt til sjøen.

Eldste bror min var kaptein.

– Korleis blir ein kaptein?

– To år på styrmannskule, og mykje praksis. Først må ein ta fagbrev som matros.

– Kor lenge har du jobba på sambandet Buavåg - Langevåg?

– To år.

– Kvar jobba du før det?

– Eg jobba på sambandet Halhjem - Sandvikvåg før gassferjene kom. Elles har eg jobba mykje i Sunnhordland.

– Kor ofte jobbar du på ferja?

– Me har 14 dagar døgnvakt i månaden.

– Kor gamal er Utstein?

– Båten er bygd i 1975. Til neste år er det jubileum, då får du komme tilbake å få kake.

– Kva type passasjerar er det som nyttar båten mest?

– Det er mykje pendlarar og fisketrailerar.

– Er det likt om sommaren?

– Då er det også turistar, hyttefolk og sykkelturistar. Syklistane kjem jo ikkje gjennom tunnelen.

– Kor mange passasjerar brukar de ha?

– Mellom 20 og 40. Det varierar kva tid det er på dagen.

– Kor ofte har du fri?

– Me har ei veke fri og tre veker fri anna kvar månad. Då er eg ofte saman med kona på hytta me har på Geilo.

– Kva liker du å finna på når du har fri?

– Det går mykje i snikkerarbeid, reparasjonar og måling. Elles går eg mykje på tur. Og så er eg veldig glad i å fiska i båt.

– Korleis er det å jobba på båt?

– Det går bra. Me jobbar eit døgn på, og eit døgn heime i to veker før me har fri. Me har fri i ei veke ein månad og tre veker neste. Det var ein som heiter Kvalnes som fann opp systemet, og difor heiter det Kvalnes-systemet.

– Får de tid til å finna på noko sosialt medan de bur på båten?

– Det er ikkje så mykje å ta seg til når båten står

i hamn. Kanskje det blir litt tv-sjåing, men det er vel alt.

– Kva gjer du om 10 år?

– Eg er pensjonist då.

– Har du ferieplanar i år?

– Me skal ei veka til Barcelona, og ein tur til London i juli. Då blir dotter mi uteksaminert frå skule der. Utan om det blir det nok eit par turar til hytta på Geilo.

– Trivst ferjekapteinen best på fjellet?

– Eigentleg. Det er avslappande, og der er det tørr og fin luft.

– Kvifor valde de Barcelona i år?

– Eg er fasinert av arkitektur og likar å besøka byar med spennande byggverk.

– Kva er den beste sommarmaten?

– Hmm, ikkje pizza. Eg er veldig glad i fiskeretter.

Om ein går forbi ein god fiskerestaurant kjenner ein det på dufta at her har dei god fisk.

– Vil du anbefala ferjeyrket til andre?

– Ja, det er veldig familievennlig. Ein har lange periodar der ein er heime kvar dag.

7

8

SOMMARVIND

HISTORIE: Fjonaren – Endre Hansson Fjon (1839-1914)

Spelemannen frå Fjon som imponerte kronprinsen «For musikkelskende bygdefolk hervestpaa, for bønder fra Sveiaa, Torvestad, Skaare og Skjold, lød og lyder navnet Fjonaren omtrent som en klunk paa en gammel fele. Saa uadkilleligt er dette navn fra tonende og strænge og gamle slaater. Det kan altsaa med god grund siges, at navnet har en meget smuk klang i vaare grender. Og den samme smukke klang har der været i dette navn i næsten et halvt hundre aar. Der er vel i vaar omegn faa mennesker, som ikkje har «haurt Fjonaren». Blant de ældre er der vel næppe nogen. Thi det var saa før og er det delvis endnu, at Fjonaren og hans gamle violin var uundværlige gjæster overalt, hvor glæden samlede mennesker i muntert lag. Intet bryllup havde den rette stil, uden at Fjonarens slaater tonede og jublede i gaarde, ingen ungdomsflok kom riktig i stemning, før hans koglende strøg og løb sang gjennom stuen.

Da løftet sig det lave, sværtede loft, da blegnede de unge i spændning og betagethed; hverdagsligheden veg, og forborgne magter brød frem og lagde sit skjær over tingene. Ude i vore – især forhen – så mørke bygder har da Fjonaren, trods sine beskedne kaar, bidraget meget til at forædle smagen og bevare sansen for musik og gamle ægte toner.»

Kjend på heile Haugalandet

Sitatet over er innleiinga på ein artikkel i avisa Karmsundposten frå 8. november 1900. Artikkelen blei skriven i samband med Endre Hansen Fjon, eller «Fjonaren» som han blei kalla, hadde fylt 60 år. Artikkelen gir oss mange interessante opplysningar om spelemannen frå Fjon. Artikkelforfattaren, Fritjof Øvrebø, var full av lovord om den gamle spelemannen. Her går det tydeleg fram kor populær den gamle spelemannen hadde vore siste halvdel av 1800-talet, og kor kjend han var på heile Haugalandet for spelinga si, og då særleg i samband med bryllaupsfeiringar. Bryllaupa på denne tida var storslagne festar, som ofte varte tre dagar til ende, og i desse festane hadde spelemanne ei særs viktig rolle.

Endre Hansson Fjon blei født på Fjon den 8. november 1839. Foreldra hans var Hans Eilivson Fjon (1806-1856) og Ragnille Hansdotter, født Bua (1804-1874). Hans voks opp på Lindland ved Sundfør, som var nabogarden til Fjon, og det var far hans som eigde begge desse gardane. I 1833 kjøpte Hans Eilivson heile garden Fjon. Hans var velståande og av eigendeler utanom sjølve garden kan nemnast notbruk til vårsildfiske og kvern i Fjonaelva. Han var dreiar av yrke, i tillegg til å vere gardbrukar og fiskar. Både mora og faren til Endre var svært musikalske. Hans Eilivson Fjon var ein kjend bygdespelemann. Dessutan var mora, Ragnhild Hansdotter, svært musikalsk og glad i song og felespel. Mange av dei finaste melodiane og slåttane Endre spela, skal han i tidleg barndom ha lært av mor si.

Debuterte som niåring

Endre lærte seg å spele fiolin medan han var svært liten, og då han var stor nok til å begynne på skulen, var han så heldig å få ein lærar som var like lidenskapeleg interessert i musikk og felespel som seg sjølv, nemleg Torgeir Haukås. Det var ikkje noko fast skulestove på Fjon i 1850-åra. Dei måtte

gå på såkalla omgangsskule. Då Torgeir Haukås oppdaga Endre sitt musikalske talent, byrja han å spele fele for den unge eleven sin om kveldane. Det tok ikkje lang tid før eleven var vel så god som sin læremeister. Medan Endre sat og prøvde seg fram med nye tonar på læraren sin fiolin, sette Torgeir Haukås seg ned og fekk laga ein fiolin til sin musikalske elev. Dette blei Fjonaren sin første fiolin.

Fjonaren sitt første oppdrag som spelemann fekk han allereie som niåring. Då spela han i onkelen sitt bryllaup. Det var faren sin bror, Eiliv Vikse, som skulle gifte seg. Her skal Endre ha imponert bryllaupsgjestene med springarar og slåttar, og stemninga skal ha vore uvanleg høg medan Endre spela opp til dans i dei seine nattetimane. Faren ønska ikkje at Endre skulle satse på ein karriere som spelemann, og han oppmuntra ikkje sonen til å prøve å få ei utdanning innan musikken. Likevel reiste han til Bergen saman med Endre, og kjøpte ny fiolin til han.

Etter den vellukka debuten som spelemann fekk Endre mange tilbod om spelejobbar. Det var ikkje uproblematisk for foreldra å la den unge guten ta på seg desse oppdraga, men han fekk likevel lov av faren å spele i mange bryllaup. Dei kritiske røystene i bygda var mange. Korleis kunne dei la eit barn ta del i dei lettsindige og syndige bryllaupsfestane? Dei livlege festane som følgde med den tradisjonelle bryllaupsfeiringa blei heller ikkje sett på med blide auge av prestane. Det blei konsumert ufattelege mengder med brennevin og øl i dei gamle bondebryllaupa, og alkoholmisbruken førte med seg ein heil del usømeleg, og etter prestane si meining, syndig åtferd. Mange religiøse leiarar såg faktisk på sjølve felemusikken som syndig. Dei livlege tonane frå fela lokka fram syndige kjensler, og mange hevda at denne musikken var ukristeleg, ja at han stamma frå djevelen sjølv.

Storsinna og raus prest

Då Fjonaren voks opp i 1850-åra, var Sveio ein del av Finnås prestegjeld, og soknepresten var Johan Frederik Holst. Holst kom frå Trondheim. Han hadde vore stortingsmann i 1830-åra. Soknepresten hadde fått høyre om den vesle guten frå Fjon med det store musikalske talentet. Soknepresten hadde lyst til å høyre Endre spele, og inviterte derfor Endre til seg då han var ti år gammal. Presten fekk høyre dei vakraste slåttane, og han var mektig imponert over det han fekk høyre. Han kunne ikkje gi Endre nok ros for prestasjonane sine på fela.

Soknepresten skal fånyttes ha prøvd å påverke Endre sin far, slik at guten skulle få utvikle talentet sitt gjennom ei musikalsk utdanning. Åra gjekk og Endre skulle konfirmerast. Han heldt fram med spelinga, og han spela til dans i mange bryllaup i distriktet. Det var problematisk for presten å ha ein konfirmant som dreiv på med ei slik syndig verksemd medan han gjekk og les med presten, men Holst var ein storsinna og raus prest, og det må seiast at han hadde eit liberalt syn på kva som kunne tolererast av konfirmantane sine. Då Endre blei konfirmert i gamle Sveio kyrkje den 12. august 1855, sto han som nummer ein av konfirmantane, og han fekk høgaste karakter av presten både i lesing og i katekismekunnskap.

Bygdespelemannen Endre Hanson Fjon (1839-1914) kom frå Fjon i Sveio. Han var kjend over heile Haugalandet, og gjekk under tilnamnet «Fjonaren». Endre var ungkar og spelemann det meste av livet, og det kan vel seiast at han levde eit omflakkande liv, frå ein spelejobb til ein annan. Fjonaren var ikkje rik på jordisk gods, men musikktalentet hans må kunna kallast usedvanlig rikt. Då han var godt vaksen flytta han til Haugesund, og på sine eldre dagar gifta han seg med enka Anna Tjærandsdotter Tveit. (Foto: Karmsund Folkemuseum.)

Ugift skomakar

Far til Endre, Hans Eilivson Fjon, døydde året etter at Endre blei konfirmert. Etter at Hans var død, blei Fjon delt i tre ulike bruk, og dei tre eldste sønene blei sitjande som eigarar av kvart sitt bruk.

Hans og Ragnille hadde seks born som fekk leve opp. Det var Hans (f. 1828), og han blei eigar av hovudbruket, med bruksnummer 1 og tilnamnet «Stora-Fjon», etter at faren var død. Det gamle våningshuset på «Stora-Fjon» står den dag i dag.

Hans greidde ikkje å sitje med «Stora-Fjon» særleg lenge. Han måtte selje bruket i 1865, og fekk byksle ein liten husmannsplass av broren Eiliv som eigde Lyngbakken. Eiliv (f. 1830), blei altså eigar av bruksnummer 4 «Lyngbakken», då faren døydde, medan Endre (f. 1839), blei brukar av «Litla-Fjon», med bruksnummer 5, etter at faren var død. Endre dreiv sin del av garden saman med mora. Yngstebror Lars (f. 1843) budde og her. Endre hadde to systrer som var eldre enn seg, nemleg Anna (f. 1832), som gifta seg og flytta til Haukås, og Ingeborg Elisabeth (f. 1836), som gifta seg og flytta til Tveitastøl ved Viksefjorden.

I 1865 var det folketeljing i heile landet, og alle innbyggarane blei registrerte med alder, sivil status, opphaldsstad og yrkestittel. I folketeljinga finn me Endre heime på garden sin på Fjon. Han er no 27 år gammal, og han er framleis ugift. Han bur saman med mora, som no er 62 år gammal, og yngste bror sin, Lars, som no er 22 år gammal, ugift, og med yrkestittelen sjømann. Endre står oppført med tittelen skomakar, men på denne tida var det nok musikken og spelinga som engasjerte Endre

SOMMARVIND

9

av Sverre Halleraker

Illustrasjon som skildrar avdukinga av Haraldsstøtta 18. juli 1872. Mange høgtståande personar var til stades, mellom anna kronprins Oscar. Dagen blei markert over heile landet, og det kom rundt 20 000 tilreisande til Haugesund for å vere med på feiringa. Den bekjedne spelemannen frå Fjon var invitert til å opptre på dette arrangementet. Den langt meir kjende fiolinisten Ole Bull ønska å få opptre, men arrangementskomiteen fann ikkje plass til han i programmet.

mest. Det var truleg mora som stod for gardsdrifta på det vesle bruket, og Endre var nok ikkje så mykje heime. Han var ein etterspurd spelemann, og han var stadig ute på speleoppdrag. Det hadde nok vore rettare å få yrkestittelen spelemann i folketeljinga, men jobben som spelemann var ikkje høgt nok respektert blant styresmaktene som stod bak folketeljinga, til at dette kunne noterst som yrkestittel.

Våningshuset på Lyngbakken. Lyngbakken blei eige bruk under garden Fjon i 1856. Før det var Lyngbakken husmannsplass under Fjon. Det sjarmerande våningshuset er teken godt vare på og er i god stand. Huset er truleg frå 1700-talet. Dei siste fastbuande som budde her var dei legendariske «Lyngbakkegutane». Dei var brør, og begge to døydde i 1964. Fjonaren var onkel til Lyngbakegutane, og han oppheldt seg mykje på Lyngbakken i oppveksten deira.

Møtet med Myllarguten

Det mangla ikkje på oppdrag for Endre. Han spela opp til dans i bryllaup i heile distriktet. Det gjekk nesten ikkje ein laurdag utan at Fjonaren var på plass i eit nytt bryllaup. Som me veit varte eit bryllaup som regel i tre dagar på denne tida, og det blei spela opp til dans kvar av desse dagane. Fjonaren hadde eit stort repertoar å spele på. Han var særleg kjend for brureslåttane han spela, men han spela og andre slåttar, halling og springar, i tillegg til meir moderne saker som reinlender og vals.

Endre hadde altså inga musikalsk utdanning. Han var i stor grad sjølvlærd. Likevel hadde han mykje omgang med kjende spelemenn som Ola Gulhaug, Knud Mæland og Ola Mossefin. Han har heilt sikkert lært eit og anna frå desse dyktige musikarane.

Fjonaren skal og ha møtt den legendariske «Myllarguten» ved eit høve i Bergen. Dei møttes tilfeldig inne på verkstaden til ein fiolinmakar. Endre fortalde at møtet med «Myllarguten» hadde gjort inntrykk. Han såg ut som ein gammal liten bonde med kvitt langt hår. Han kom rett frå eit bryllaup, og han var full og gal, men likevel greidde han å spele på alle instrumenta til fiolinmakaren på imponerande vis.

Onkel til Lyngbakkegutane

Sjølv om Endre var ein namngjeten og høgt akta spelemann, blei det ikkje mykje pengar i kassa av speleoppdraga. Ofte fekk ikkje spelemennene stort anna som løn enn fri overnatting og gratis mat og drikke i bryllaupet. I 1867 måtte Endre selje bruket han åtte på Fjon. Det var økonomiske vanskar

som gjorde at han måtte selje. Endre flytta no til systera Ingeborg Elisabeth, som budde på Tveitastøl ved Viksefjorden. Det skulle gå mange år utan at han greidde å etablere seg i eige hushald. Mellom spelejobbane veksla han på å opphalde seg hos søskena sine, eller hos andre venner og kjente.

I folketeljinga i 1875 var han å finne som «tilreisande skomakar» hos bror sin Eiliv på Lyngbakken. Det kan nemnast at Eiliv var far til Johan (f.

1867) og Johannes (f. 1870) Lyngbakken, som i Sveio gjekk under tilnamnet «Lyngbakkegutane».

Både Johan og Johannes Lyngbakken var svært musikalske. Lyngbakkegutane kunne spele på fleire instrument, og begge brørne var gode songarar.

Dei to ugifte brørne dreiv Lyngbakken saman frå 1921 til 1959, men dei blei begge buande på Lyngbakken heilt fram til dei døydde i 1964. «Fjonaren» var såleis onkel til «Lyngbakkegutane», og dei har truleg fått god musikalsk opplæring av onkelen sin medan han oppheldt seg på Lyngbakken.

Storslagent arrangement

Det er særleg ei hending som stadfestar «Fjonaren» sin sterke posisjon som spelemann, og som viser at han var høgt respektert og beundra også av kultureliten i Haugesund. Han blei nemleg hyra inn til å spele for prins Oscar, som seinare blei kong Oscar 2., i samband med den storslagne opninga av riksmonumentet Haraldshaugen den 18. juli 1872. Det kan vere vanskeleg for oss i dag å forstå kor storslagent dette arrangementet var. Dagen blei feira over heile landet. Over 20 000 menneske hadde kome til byen for å ta del i feiringa. Til van-

10

SOMMARVIND

HISTORIE: Fjonaren – Endre Hansson Fjon (1839-1914)

Det gamle våningshuset på «Stora-Fjon». Huset er veldig gammalt. På skiltet over inngongsdøra står det 1729. Det var her spelemannen Endre Hanson Fjon, eller «Fjonaren» som han blei kalla blei født og voks opp.

leg var det om lag 4 000 innbyggarar i Haugesund.

Representantar for regjering, høgsterett og universitetet var til stades. Stortinget sende ein delegasjon på tolv av sine fremste representantar.

Fylka som steinane kring minnesmerket symboliserte, hadde sine utsendingar. Elles bidrog til dømes «Hardangerske bataljon», «Bergenske brigades musikkorps» og eit songkor frå Bergen. Eit norsk og eit svensk krigsskip hadde kome til byen.

Det norske hadde med seg «Marinens musikkorps», samt kanoner og fyrverkeri frå Horten. Frå Christiania var det sendt flagg, servise til festmiddagen og personale til å oppvarte. Haugesund var rydda og reingjort og gatene pynta med flagg og grønt. Handelsstanden nytta høvet til å tilby diverse suvenirar, mellom anna «Haraldssigarar» og krus med teikning av riksmonumentet.

Imponerte kronprinsen

Det kan nemnast at namn som Bjørnstjerne Bjørnson og Ole Bull hadde ytra ønske om å få vere med på arrangementet, men at førespurnadane deira var avslegne av arrangementskomiteen i Haugesund. Ole Bull hadde reist eins ærend frå Amerika, for å ta del i arrangementet, men måtte slukøyra ta imot meldinga om at hans opptreden ikkje var ønska, då han kom heim til Noreg. Det må ha vore smigrande for Fjonaren å vite at han blei invitert til å spele fiolin på eit arrangement kor den verdskjente fiolinisten Ole Bull ønska å opptre, men fekk avslag.

Feiringa av den store dagen starta med kanonsalutt klokka seks om morgonen. Deretter gjekk det slag i slag med festgudsteneste i Skåre kyrkje, prosesjon gjennom byen og til Haraldsstøtta, kor dagens høgdepunkt stod for tur, nemleg den høgtidlege av-

dukinga av det nye riksmonumentet. Det var Prins Oscar som stod for avdukinga. Kongen kunne ikkje kome på grunn av sjukdom. Etter avdukinga var det festmiddag med mange talar og opptredenar i ein provisorisk paviljong. Det var under denne festmiddagen Fjonaren opptredde for kronprinsen. Det seies at prinsen skal har blitt imponert av felespelet til «Fjonaren», og at han personleg skal ha gjeve han ros etter førestellinga.

Stilferdig og beskjeden

Mot slutten av 1800-talet blei det vanskelegare tider for dei tradisjonelle spelemennene. Det var slutt på dei livlege bondebryllaupa som blei feira i fleire dagar. Dessutan hadde religiøse vekkingsrørsler spreidd om seg i heile distriktet, og den religiøse vekkinga hadde i stor grad sett ein stoppar for den syndige dansen som gjekk føre seg i bryllaupa.

I tillegg heldt fela på å gå av moten. No var det musikken frå eit nytt instrument som blei populært, nemleg trekkspelmusikken.

I artikkelen i Karmsundposten i 1900, blir også personen bak spelemannen skildra: «Fjonaren er en ægte bonde, tænksom og gløgg, men kjemisk fri for knot og anden styggedom. Det gamle norske, rolige, troverdige lag ligger over hans person og fremtræden, hans skik og sprog, ligesom den norske tonestemning farver hans musikk, selv når han nødes til at spille fremmede melodier og danse. Den vakre gamle spillemand er velseet overalt. Han gjør et saa ægte og tilforladeligt indtryk, er saa naturlig, saa stilfærdig og beskeden, at det er en nytelse at tale med ham. Hans beskedenhed er baade smuk og pudsig. Taler nogen om ham selv og hans kunst, smiler han, halvt skjælmsk, halvt undskyldende og mumler

noget om at han er nu bare en gammel spillemand, som det ikkje er verdt at gjøre stort vesen af. Ber man ham om at spille, efterkommer han ønsket med den største elskverdighet, «når man blot vil tage til takke», siger han.»

Fann endeleg kjærleiken

I godt vaksen alder fekk Endre Hanssen Fjon fast adresse i Haugesund. I folketeljinga frå 1900 finn me han som leigebuar sør på Hasseløy, nærare bestemt på adressa Skagen 182. Dette er eit kombinert sjøhus og våningshus. Det er totalt tre hushald og tolv personar som bur på denne adressa.

Her får me vite at Endre no bur saman med enka Anna Tjærandsdotter Tveit. Han har framleis status som ugift skomakar. Anna var født i 1844, og i folketeljinga har ho tittelen «arbeiderske». Dette samlivet utanom ekteskapet, vart nok ikkje sett på med blide auge i samtida. I 1900 var det på ingen måte godteke at mann og kvinne budde saman utan å vere gifte. Det gjekk heller ikkje lange tida før Endre gifta seg med Anna. Etter at dei var gifte flytta dei til Haugevegen, og der budde dei saman i heller beskjedne kår, heilt til Endre døydde den 6. januar 1914, 74 år gammal.

Endre Hanssen Fjon hadde ingen etterkomarar.

Han etterlet seg heller ikkje nokon form for verdsleg rikdom. Likevel var livet hans rikt på opplevingar, og musikken hans hadde i aller høgste grad gleda mange menneske. Det var ikkje få som hadde gode minne frå dei mange bryllaupa kor han spela opp til dans. Fjonaren blei hugsa for felespelinga si i mange år etter at han var gått bort, og historiene om han levde vidare i generasjonar.

SOMMARVIND

11

Løys Sommarkryssordet og vinn flakslodd OLJESELSK.

ORDNINGA

TIDL. KARAKTER

VEKT

NEPPE

TAL

TURA

HASTA

IMITERT

ME

STABLE

POLEN

LIKESÆLE

OM

BØKER

RASK

NAMN FARTY

TIDLBILMERKE

NOKSÅ GÅ RUSK RÅSTOFF

ART. NOTABENE GOLVET

RE SPEKT

DIKT

FROSNE

STAT

FUGL

KRYPDYR

GUDINNE

FIN

BØTTE

HAT

SOLE

LIKE

TOSK

OPEN

LIKE

IHUGE

TAL

KLAR

FYLKE

GLANE

DERFOR

HAST

NAMN

FRUKT TAL LÆRAR -EN

BUSK

VENA

FASE

KORN (OMV.)

EIGE

ELV

BØKER

PREP.

GJEVAR

TRUSKAP

FAT

PLAN

STRÅ NEKTING

KLEKKE UT (OMV.) ENDA

BÅT

FYR

INTERJ. (OMV.)

LAM

VYRKE

BILPRODUSENT

NORSK STANDARD

SKRIVE -REISK.

ART. KONJ.

RU

RAPP

ÅTAK

FUGLEN

LIKE

GREI

KLIPP

ORG.

PÅLEGG

MØBEL

UTFØRE

OVERFLATA

KJÆLEDYR

BØN

KOMM.

VANÆRE

FYR

VEKT

ION

50

ELV

DEKKVEV

VISS

KOMM.

SNEV

LAG

SIDAN ULÆRD

INTERJ.

ELV

MÅNAD

LIBERIA

TENESTE

BÅTEN

ARVESTOFF

STAT

JORDART

EINAREN

TRISTE

DEN ANDRE

FERNISS

LIKE

UJAMN

LIKE

VEKT

SKIP

SKUR

STREKK TONE

RETTLEIINGAR

Kryssord skal skjerpa hjerneaktiviteten, og når du i tillegg kan vinna flaxlodd, er det jo verdt å prøva. Alt du treng å gjera er å senda inn rett løysingssetning.

Me trekkjer ut 2 vinnar som får 2 flaxlodd kvar.

Svarfrist: 18. august.

Send til: Vestavind, Postboks 53, 5559 Vestavind eller e-post: redaksjonen@vestavind-sveio.no

Namn: ..............................................................................................................................................................................................................................

Adresse: ..........................................................................................................................................................................................................................

Telefonnr: .................................

Setningsløysing: ..........................................................................................................................................................................................................

SØLV

SOMMARVIND

Totalt finst det litt over 30 arter av skogstre i Noreg.

Gran, furu og bjørk dominerer. Å kjenna til alle desse, er det berre eit fåtal som kan. Men trea me har i nærmiljøet vårt derimot, skulle me alle ha ein viss peiling på. Her er ein oversikt over tre som veks i Sveio, det

vil seia blad til tre som veks i Sveio. Kan du gjetta kva treslag det er snakk om? Det kan sjå lett ut, men krev faktisk litt kunnskap om lauvtre, for å kunna løysa denne oppgåva. Lukke til. Etterpå kan du sjekka rett svar under. Alle foto: Kari Haukås

1. Bjørk • 2. Bøk • 3. Hassel • 4. Lind • 5. Lønn • 6. Osp • 7. Rogn • 8. Selje

12

SOMMARVIND

13

EVENTYRSKATTEN PÅ TUSSATRE

Fem år gamle Lillian Nguyen Wiik syntest det var kjekt og spennande å leika rundt trollebrua.

14

SOMMARVIND

Traskar du deg ned trappene til ein landstad på Fjon, kan du rett som det er risikera at både marg og bein blir knust. Eit fælt troll med lange tær og hår på kroppen må passerast før du kan setja dine føter ved hytta på Tussatre.

Tekst og foto: Irene Flatnes Haldin

Dei tre bukkane bruse lengta etter grøne enger og saftig gras etter ein skral vinter. Eventyret er eit av dei mest kjende i landet, men det er ingen som veit kor denne setra er – eller var. Kanskje den finst nærmare enn du trur?

Personane bak det vesle eventyrstykket er Mildred og Arne Aasen. Dei har feriert på Tussatre store delar av livet. Hytta eig dei saman med Mildred si syster, Anne Marie Hermansen. Far deira, Egil Tveit, frå Tveit i Sveio, eigde i si tid Litlafjon.

Eigedomen blei seinare selt til familien Matre, men eit stykke ville dei behalda – Tussatre.

Samarbeid

Her blei det rundt krigstida bygd eit skur av bord frå sildekassar – kassabord.

– Det var små greier, med det var eit loft med stige opp, der me ungdommane kunne vera, minnest Mildred, som er oppvaksen i Skåredalen.

Tidleg på 90-talet blei den vesle hytta riven, og ei ny hytte blei reist.

Det var då tanken om ei bru dukka opp. Skulle ein halda fram med trapper ned til hytta, eller gjera noko annleis?

– Det er Mildred som har hatt idéen og vore arkitekt, fortel Arne.

Han har på ein måte vore prosjektleiar, med sine kunnskapar og trivsel som frimurar.

– Men me har jobba godt i lag, legg han til, med glimt i auga.

Han var ikkje heilt med på kor kona ville med denne brua, som måtte ha bue, i starten, og han ante ikkje korleis det skulle bli til slutt. Planane blei lansert litt etter litt. Brua blei laga i ein ferie.

Det var ein gong ei kone som hadde ein god idé, som saman med gubben og nokre hjelparar fekk til å laga ei trollebru…

Anne Marie Hermansen og ekteparet Mildred og Arne Aasen står på brua saman med ungar frå Bråtveit Barnehage, som er innforstått med at troll et både «mark» og bein. Sitjande på brua, frå venstre: Jenny Haldin, Olav Haara Matre, Andrea Styve Apeland og Sunniva Ekkje Hjelmeseter. Under brua, frå venstre: Thorbjørn Våga Rullestad, Lillian Nguyen Wiik og Benjamin Framnes Rossehaug.

– Me må ha eit troll

– Då brua var ferdig sa Mildred at me måtte ha eitt troll. Og då trollet var på plass, måtte me jo ha nokre bukkar òg meinte ho, smiler den spreke 84-åringen, som då skjøna at det var ei scene frå folkeeventyret dei hadde laga.

Muring er ikkje Arne fag, men noko han likar å gjera, til liks med å hogga ved. Forutan hobbymuring, har han jobba som blekkslagar, og gjekk læretida si under Jacob Hegland i Haugesund.

Arne Aasen fortel vidare om 14 år i Chicago og Canada som ventilasjons- og airconditionmontør, mellom anna på eit landemerke i Lake Shore Drive, Chicago – Lake Point Tower.

Ekteparet Aasen bur i Fjellbakkane i Haugesund, og er i Sveio når det passar seg. Gjerne med Mildred si søster, Anne Marie.

Det er ikkje berre gode minner knytt til Fjon. I 1969 gjekk den ni år gamle dottera deira bort. Ho gjekk gjennom isen på sjøen, og blei ikkje funnen att.

– Det er lenge sidan, men det ligg alltid i bakhovudet, seier faren, som likevel synest at det kan vera godt å vera nær sjøen.

– Han har ei laus tann, kan Benjamin Framnes Rossehaug raskt konstatera. Han har pirka borti den skranglete tanngarden.

– Ja, han har hatt mykje tannverk opp gjennom åra, denne karen, kan Arne fortelja.

Men ikkje alle har vore like begeistra for trollet.

Ein gutunge hylskreik og ville derifrå ein gong i tida.

– Men han var ikkje så mykje større då han kom tilbake og ville ta bilde saman med trollet, smiler Mildred.

Stein til både bru og trapper har han funne på eigedomen. Det har vore nok å ta av.

Etter at brua var ferdig, kom resten på plass når det passa seg. Ekteparet har hatt god hjelp av barnebarna til Mildred si søster. Bukkane blei teikna av venninna til ei i slekta. Deretter blei dei skorne ut på Haugaland Industri.

Dei få tennene i trollkjeften er av småstein, medan kroppen er laga av betong. Hønsenetting og trestykke er hovudsakleg brukt som innmat. Hovudet har forma som ei blåse i aluminium. Hender og føter er støypt i hanskar.

Skremmer og begeistrar

Nå har han og Mildred eit roleg liv som pensjonistar. Katten Flora (15) er gjerne med til hytta på Fjon. I hagen er det livlegare enn det pleier å vera.

Ein gjeng frå Bråtveit barnehage skal få sjå trollebrua.

Den mellomste bukken bruse og Andrea Styve Apeland.

SOMMARVIND

Tre raske sommardessertar Banan- og mangosmoothie 2 høge glas 1 frosen mango i bitar to bananar ca 2 dl appelsin juice 3 spiseskeier vanilje yoghurt Hell den frosne mangoen oppi ein blender saman med oppkutta banan, og hell over appelsinjuicen. Tilsett yoghurten og miks til blandinga blir passe tjukk. Spe på med appelsinjuice eller vatn til smoothien får ønska konsistens.

Verdas enklaste browniskake 4 til 6 personar 3 dl sukker 1,5 dl kveitemjøl 2 ts vaniljesukker 4 ss bakekakao 150 g smelta smør 2 egg Ha sukker, kveitemjøl, vaniljesukker og bakekakao i i ein bolle. Smelt smøret og bland det i bollen saman med egga. Rør godt og tøm blandinga i ei smurt kakeform (diameter 24 cm). Pensla kaka med litt olje.

Steik kaka ved 200 grader i om lag 25 minutter. NB: Kaka skal vera litt blaut i midten. Skjær kaka i bitar og server med vaniljesaus eller is.

Illustrasjonsfoto: Christiano Betta.

Bananpannekaker 2 personar (6-8 pannekaker) 2 bananar 1 egg 1 dl havregryn 1 dl spelt mjøl 0,5 ts bakepulver 0,5 ts kanel Mos bananane med ein stavmiskar, og tilsett alt det tørre. Bland saman, og tilsett eitt egg som du miksar inn til slutt. Steik i smør eller olje på sterk varme i steikepanne. Snu etter ca 2 minuttar på kvar side. Toppas gjerne med vaniljekesam og blåbær.

15

16

SOMMARVIND

Bilen hadde uendeleg høg status for 11 år gamle IVAR LAE PEDERSEN i 1985. Nå har sveibuen eit strøkent eksemplar, sjeldan som få. Godt innelåst i garasjen, står ein velskapt BMW ALPINA B7 TURBO KATALYSATOR, med BMW sitt interne modellnamn E28. For sveibuar flest, er den kanskje ikkje meir enn ein strøken rånebil frå 80-talet. For kjennarar er den ein farkost som haustar stum begeistring.

Tekst og foto: Irene Flatnes Haldin

Ivar Lae Pedersen (39) har skrudd bil heile livet.

Ikkje eit motorrom er ukjend for han, men det er BMW han kan, ut og inn. Han omtalar det som ei fanatisk interesse, som han ikkje kan gi slepp på.

For å gi eit genuint bilete på kor stor pasjonen er, kan det nemnast at Pedersen har hatt rundt 300 tyskarar mellom arbeidshanskane. Kjøpt, fiksa, seld.

– Men slikt gjer eg ikkje nå lengre, nå skrur eg berre for meg sjølv, seier 39-åringen. Før var fiksing av andre sine køyretøy levebrød, men etter 10 år som mekanikar og deretter som Nordsjøarbeidar, jobbar han nå til dagleg som seniorteknikar på Aibel i Haugesund. Ein kontorjobb med innslag av feltarbeid.

På heimebane er han ein familiemann, med fem barn i alderen 4 til 16 år. Åse traff han sjølvsagt då han skulle hjelpa til med bilen ho køyrde. Sambuaren møtte Ivar saman med lidenskapen hans.

– Ho visste kva ho gjekk til, men ho forstod nok ikkje at det var så gale, smiler Pedersen, som åtvara ho at han brukte over snittet mykje tid med nasen under forskjellege panser. Men det har gått bra det òg.

Nå held familien på å pakka ned huset, for å flytta til eit større og meir eigna hus på Krossleite for ein familie på sju. Han gir slepp på mange kjekke kvadrat for bilane, men heldigvis for pappa Ivar, har det andre huset også eit stort bilhus med tre garasjeportar.

Familiebil

Det seier seg sjølv at kvardagen i mange år har vore – og er ganske tettpakka med familie, jobb, hus og heim.

– Eg brukar kveldane og nettene i garasjen. Gjerne fram til klokka 02.00, så er det opp igjen klokka 05.45. Men, eg merkar det på kroppen nå, at det ikkje er bra, meiner Pedersen.

Han fortel at det sosiale som skjer i garasjen betyr mykje.

– Eg har kompisar og kjende som kjem innom for å slå av ein prat, då blir alt arbeid lagt til sides, smiler mekanikaren, som set stor pris på besøk.

– Det har vore mange kjekke kveldar, smiler Pedersen.

Tilbake til den andre kjærleiken.

Då BMW Alpina B7 Turbo Katalysator kom for sal, blei den marknadsført som verdas raskaste sedan.

Av utsjånad – ein vanleg familiebil, men med spoiler og dekorstriper.

Mens andre sveiogutar samstundes drøymde om sportsbilar, til dømes Ferrari Testarossa, blei akkurat denne tyske fartsjuvelen med fire dører og

slepekrok aldri gløymt av unge Ivar.

Nå har han brukt tallause timar på å byggja seg eit eksemplar, bit for bit. Del for del. Den er nå inne i sin andre sesong med skilt, og er å rekna som «ferdig».

Haustar pokalar

Bilen har han synt fram på fleire treff i lokalt, i Noreg og i utlandet. Spesielt stas var det då Alpinaen fekk stå på podiet med spotlights på seg på Oslo Motorshow i oktober 2013.

– Det er første gongen eg viser fram min eigen bil, fortel Pedersen, som med sine kunnskapar har vore dommar og medbyggjar på andre sine bilar.

Fjoråret gav sju pokalar, mellom anna for klassen for beste retro bil, beste europeiske bil, beste bil i modifisert klasse og så vidare.

Utstillingar i bilmiljøet har nettopp starta for i år.

Han har vore med på to treff i år, og har fått to skinnande pokalar – aksept for alt arbeidet han har lagt ned.

Dei yngste ungane i flokken tar del i utstillingar, om det passar slik. Då blir bakseta fylt opp med barneseter, og rett som det er, ei campingvogn på slep.

– Bilen skal kunne brukast og køyrast, og det utan å sjekka vêrmeldinga tre gonger på veg til by’n, men det skal heller ikkje leikast rundt og i bilen, medgir Pedersen.

Lang prosess

Bildelane har han hatt i 6 år, og jobba effektivt mot å få han i stand i 3-4 år.

Det heile tok fart då han var på arbeid i Kristiansand i 2008. Der kom han i snakk med ein kar som kjende ein som eigde ein Alpina, ja, den var til og med for sal! Timar seinare var Pedersen på visning.

Bilen var døden nær, og det var kun motoren og eit par el-vindauge som funka. Alt av originale Alpinadetaljar var på plass. Me snakkar interiør, spesialkomponenter og dekalar. Eit svært sjeldan funn, med andre ord. Etter ein samtale med sin respektive sambuar, blei det avgjort. Denne mulegheita kunne dei ikkje gå glipp av. Konebil med 320 hestar skulle det bli då. Same kvelden hadde bilen skifta eigar, og blei frakta frå Farsund til Sveio.

Donorbil

Det viste seg at bilen var meir prega av åra, enn det som var forventa.

– Alt eg tok i, datt i frå kvarandre, minnast Ivar. Litt bittert, men likevel eit utgangspunkt. Den blå Alpinaen blei kategorisert som donorbil – og Pedersen skaffa seg ein ordinær 1987-modell BMW 518 (E28) med det som skulle vera eit betre karosseri.

Også her blei han skuffa. Bilen kjøpte han usett, og

SOMMARVIND

Kamuflert med hengarfeste og fire dørar, men med 3,4 liters turbo og 320 hestekrefter – verdas raskaste familiebil på 80-talet kunne danka ut sportsbilar.

Nøklar og nøkkelring er som dei skal vera – originale.

17

Originale felgar og 17 tommars dekk.

Tallause timar i garasjen, mykje tolmod og 22 år med BMW-erfaring har truleg blitt til den mest gjennomarbeida BMW Alpina B7 Turbo Katalysator i Noreg. BMW-entusiasten Ivar Lae Pedersen frå Sveio er eigaren.

18

SOMMARVIND

To bilar blir til ein. Den blå Alpina «donorbilen» med alle delane, og den kvite 87-modellen, BMW 518 (E28) som blei brukt som karrosseri.

Mange timar har gått med i garasjen.

Første luftetur på eigne hjul.

Ein av mange forsendingar i posten – skuar til takluka.

Setene er trekte om i skinn. Det var dei ikkje originalt, men ein oppgradering Ivar Lae Pedersen har valt å gjera. Dei noko sære blå og grøne stripene på setene, er varemerke for Alpina.

seljaren lova meir enn bilen var god for. Det var ikkje noko anna å gjera enn å bretta opp ermane, og pussa på rust og tectylbehandla for alle pengane.

Arbeidet med oppbygginga har tatt langt tid.

– Eg brukte over fem år på å samla inn delar. Originale Alpina-delar er sjeldne, så det har vore tidkrevjande, medgir entusiasten, som har detaljsamla skruar, klips og deksel. I BMW-miljøet skal alt vera originalt.

Med sitt breie kontaktnett verda over, har han fått skaffa alt han treng. Og det har kosta sin pris. Eit døme på begjæret, er eksospakningane til motoren. Dei venta han på i to år – til ein total kostnad av 12 000 kroner. Då var dei originale.

Ingen freistande snarvegar blei tatt, og når alt kjem til alt, har han nå ein heilt ny bil.

Framgang

Eit slikt utgangspunkt er vanleg for Ivar Lae Pedersen.

Om ei tid skal dette bli ein fullverdig 1976 BMW E21 Peters cab i utstillingsstand.

Om det var denne lastebilen ungguten sat og ratta i som barn veit han ikkje, men bilen vart i 1930 seld til Sveio.

Den skal bli til ein tysk/amerikansk hotrod. Prosjektet er allereie godkjent av Biltilsynet.

Mykje av drivkrafta og motivasjonen for å halda fram med bygginga, er takka vere eit diskusjonsforum på nettet for BMW-entusiastar, bimmers.no.

Der er han kjend bak nicket Pedi, og er vidt kjend for sin prosjekttråd. Der har han lagt ut alt frå A til Å om prosessen, med over 2 000 bilete. Motgang og framgang. Backup og støtte.

I skrivande stund har tråden «Pedi's BMW E28 Alpina B7 TurboKat» 205 000 visningar og nesten 5 000 svar. Den er då nettstaden sin lengste tråd, med sine 429 sider.

Brukarane på forumet har og vore hjelpsame mot superbrukaren frå Sveio.

– Eg har fått tilsendt ting eg trong til bilen i posten, heilt gratis, fordi dei meinte at denne delen skulle eg ha, fortel Pedersen.

Gule løvetannar blømer langs vegane, og Pedersen har tenkt seg på fleire biltreff ut over vår og sommar, i inn- og utland. Diamanten skal visast fram.

Det har til og med blitt «kalenderpike» av frøken Alpina – bladet Autofil har valt bilen til Pedersen til motiv i mai.

Fleire prosjekt

Med gullbilen i boks, ventar to nye prosjekt for Pe-

Innsuget har spesiell utforming.

dersen. Ein haug bildeler, som kan forvekslast med vrakdelar, skal bli gjenoppliva til ein 1976-modell BMW E21 Peters cabriolet.

– Eg veit ikkje kva eg skal begynna på av den og lastebilen. Eg skal byggja opp ein 1929-modell Chevrolet Truck med BMW V12-motor òg. Ein amerikanar med BMW-hjarte og motor. Ein Ivarbil, seier Pedersen, som trur han vil bli både hata og elska i både tysk og amerikansk leir for denne hotroden.

– Det skal bli eit bra bygg, og det er det som betyr noko. To-setaren med plan var registrert for første gong i Haugesund, og seld til Sveio 2. januar 1930.

Alt han har av delar, er ei ramme og nokre 85 år gamle rusta stålplater, men ikkje minst ein idé.

Planane for denne er allereie forhåndsgodkjend av Biltilsynet, før han har begynt å skru ein einaste skrue. Pedersen har fått «nokre» køyretøy godkjende for trafikken hos dei, og er på førenamn med dei fleste tilsette der.

– Eg har prøvd å gå fram som seriøs, og hatt ein god dialog på førehand. Mange ungdommar dukkar fordomsfulle opp med ferdigbygde bilar med store motorar, og blir irriterte om bilane ikkje får skilt. Ein må greia hunden med håra, og ikkje gå bak ryggen på Biltilsynet. Dei er ikkje vrange slik mange trur, dei har eit regelverk å halda seg seg til. Ein god dialog og forståelse for regelverket er stikkordet, tipsar Pedersen.

Ut på tur i Sveio

SOMMARVIND

19

I samband med 50 års jubileet til Sveio kommune i 2014 har turkartet for Sveio komme i ei ny utgåve. Her kjem turanbefalingar frå lokale innsendarar og fagfolk.

Valestrand – Sveio nord

1. Røysaneset Umerka sti/traktorveg. Start frå festningen på Tittelsnes. Ytst på neset ligg to gravrøyser frå bronsealderen.

2. Trollavassnipen 432 moh. (graderingssymbol blå). 2 – 3 t t/r. Startpunkttavler.

Merka tursti frå tre startpunkt: 1.Start på Einsstadbøvoll, om lag 500 m sør for Valestrand skule. Parkering ved skulen.

2.Start ved Haugsgjerdelva.

3.Start på traktorveg ved Holsvika.

Parkering ved friområdet.

Til dels bratte løyper til toppen, som er den høgaste i Sveio. Flott utsyn i alle retningar.

3. Bjørgjo – Staupe Umerka sti via garden Haugsbu, som var veglaus inntil for få år sidan.

4. Leirvåg (graderingssymbol grøn). 1 time t/r. Startpunkttavle.

Start ved Nappabrua. I Leirvåg er det friområde med badeplass og toalett.

Her ligg òg ein kolerakyrkjegard frå 1849, kjend som «Kyrkjegarden ved havet» etter ein komposisjon av Fartein Valen.

5. Målefjellet Umerka traktorveg/sti .

6. Valestrand folkesti. 2,7 km Merka tursti som følgjer deler av den gamle kongevegen mellom Eidsvåg og Liereid. Merka som Folkestimed skilt for kvar 0,5 km. Parkering ved Valestrand idrettsbane.

7. Rindo – Ørevik Umerka tursti. Start frå …

9. Hopsfjellet 333 moh. (graderingssymbol grøn). 2 t t/r. Startpunkttavle.

Merka sti. To startalternativ ved E39 på Flåtene. Parkering ved startpunktet lengst sør – OBS! Farleg utkjørsel.

Tur på traktorveg/god sti gjennom skog og etter kvart ope landskap. I 1992 brann eit område på fleire tusen mål, og deler av det er verna som naturreservat.

Område Førde – midtre Sveio

10. Dreng 272 moh. (graderingssymbol grøn). 1,5 t t/r. Startpunkttavle.

Parkering ved Førde samfunnshus.

Merka turløype på traktorveg og sti, gjennom gammal furuskog. Flott utsikt mot nord og vest frå toppen.

11. Rusletur i Førde Parkering ved butikken. Her kan du følgje Elvestien ned til Prestabryggjo (badeplass, toalett mm) og vidare til Lauvneset, eller følgje vegen ned mot

kaien og ta inn på Kjærleiksstien gjennom vestre delen av bygda. Stiane følgjer terrenget og er grusa, men kan vera bratte for rullestol nokre stader.

12. Lierfjellet Umerka sti/traktorveg. Start frå E39 i Førde (parkering ved Førde skule), eller frå traktorveg i Banddalen. Turen kan gå til toppen av Lierfjellet, eller om gardane på Lier.

13. Geitalemen Følg traktorveg frå gamlevegen ved Hanabrekka. Under helleren Geitalemen ved Drongsvågen er det funne spor etter busetnad frå steinalderen.

Ein kort og lett tur.

14. Børshovda 189 moh. (graderingssymbol grøn). 2 timar t/r. Startpunkttavle.

Start på traktorveg frå Fv1 ved Røykjenes, vidare på sti. Toppen er utilgjengeleg frå nord og vest, her var det bygdeborg i folkevandringstida.

Nå er det lite spor att i terrenget. Det er to alternative, umerka trasear som begge fører tilbake til fylkesvegen: Om Lierånå og om Mørkatjørna.

Området rundt Auklandshamn

15. Emberlandsnipen 271 moh. (graderingsymbol blå). Startpunkttavler Merka turstiar frå tre startpunkt: 1.Stølen, Auklandshamn. Parkering ved butikken eller skulen. Stien startar ved skulen. 2 – 3 timar t/r med slak stigning.

2.Sætre. Parkering ved badeplass v/ Langavatnet. God sti, bratt mot toppen.

3.Emberland. Parkering ved vegen før gardane på Emberland. Stien går gjennom privat hage og gjennom beite – vis omsyn.

Flott utsikt i alle retningar frå toppen.

16. Rundt Storavatnet, Auklandshamn Start og parkering ved Granlund samfunnshus eller Slettene. Ved Slettene er det friområde med badeplass og toalett. Ein avstikkar kan gå til Eikelandsneset der det ligg ei gravrøys frå bronsealder/jernalder.

18. Mjuka Umerka sti gjennom skogen til den vesle toppen Mjuka. Start ved vegen på Vestvik, eller ved Eikeland kapell.

19. Mjånestjørna rundt Umerka sti. Start frå Auklandshamn skule.

20. Lio – Slettafjellet – Tjernagel Umerka sti. Start og parkering ved Fv 6 på Lio. 21. Emberland – Tveita

Umerka sti i ope terreng. Nokre våte parti.

Sveio sørvest

22. Bua skule – Kinnavegen Start og parkering på nordsida av Bua skule. Kort og lett tur gjennom ope terreng.

23. Buavåg – Lokna Umerka sti. Start ved vegen til Buanes eller frå parkeringsplass ved Storavatnet. Turen går via gardane på Lokna.

Ved Loknaelva er eit kvernhus og ei bru restaurert.

24. Prestavegen Buavåg – Litlasåt Umerka sti. Start frå Bua eller ved vasstårnet ved Lierklovningen. Prestavegen blei brukt når presten frå Fjelberg kom til Buavåg og skulle til kyrkja i Sveio.

25. Bua – Hovda. Umerka sti.

26. Hovda – Anderstjørna Umerka sti. Start ved vegen på Hovda.

27. Kvitaneset Start og parkering ved veg ned til sjøen på vestsida av Buavåg. Stien går ut til gravrøysa på Kvitaneset, som truleg er frå bronsealderen. Kulturminneskilt ved startpunktet.

28. Gullstien på Hovda Merka som del av Nordsjøløypa. Start frå gardstun på Hovda, eller ved veg til sjøen på vestsida av Buavåg (parkering). Stien går ut til gullgruvene som var i drift på slutten av 1800-talet.

29. Salhusvik – Lyngholmsvegen Merka som del av Nordsjøløypa.

30. Lyngholm – Ryvarden (graderingssymbol blått). Startpunkttavler.

1,5 t ein veg.

Stien er merka som del av Nordsjøløypa. Ein tur i ope kystterreng. Umerka avstikkarar til gravrøysene ved Lyngholm og Håskru, og til utsiktspunktet Landsåt. Ved Ryvarden kjem ein ut på vegen frå Mølstrevåg. Kafe, galleri og overnattingsplass på Ryvarden kulturfyr.

31. Mølstrevåg – Ryvarden (graderingssymbol grøn). Startpunkttavle.

Om lag 1 t t/r Turen går på ca 2 km lang grusveg frå Mølstrevåg, gjennom kupert terreng med lynghei og gammalt kulturlandskap. På Ryvarden er det kafe, galleri og overnatting. Tilgjenge for hjulbrukarar, men nokre bratte parti kan gjera det vanskeleg å ta seg fram med rullestol. Bomveg. Ved særskilde behov kan ein gjera avtale om å køyra på vegen med bil.

32. Rundt Åsetjødna og Sandvatnet Umerka sti med start frå Åse. Ope og lettgått terreng, nokre våte parti.

33. Rossafjellet Umerka. Turen går på grusveg til vasstårnet på toppen av Rossafjellet.

34. Forevatnet rundt Umerka sti med start frå Paddevegen ved Fjellstad. Nokre våte parti. På nordsida av vatnet finn ein spor av garden Istertveit, som blei fråflytt for fleire hundre år sidan. Like ved stien står dei såkalla Brørsteinane, som det er knytt ei dramatisk historie til. Frå Rv47 ved Tveitevegen går turen på sykkel- og gangsti via byggjefeltet på Krossleitet.

35. Sveio golfpark Start frå klubbhuset til Haugaland golfklubb. Informasjonstavle ved startpunkt. I det idylliske området rundt golfbanen er det lagt til rette for turgåarar med stiar og vegar. Ei løype på 2 km og ei på 4 km er merka som Folkesti, med markering for kvar halve km. Vis omsyn til spelarar på golfbanen og følg merka løyper.

35. Sveio sentrum Nærstiar i og rundt Salamanderparken knyter saman sentrumsområdet med Sveio skule og Mannabergsvegen. Kulturminneskilt ved Mannaberget. Parkering ved kommunehuset.

36. Hokla – Tveitefjellet – Tveit Umerka sti med start ved Midtstemmetjørna.

37. Vigdarheim – Tveit Start og parkering frå leirplassen Vigdarheim. Sti rundt Urdafjellet til grusveg på Tveit.

Sveio sør-aust 38. Svebakken – Fjon Start frå parkeringsplass ved fylkesgrensa ved E39 nord for Sundfør. Merka sti til Svebakken i Tysvær kommune, der det er friområde med badeplass og toalett. Umerka sti frå Svebakken via Grunnavåg til Fjon.

39. Våganeset Merka tursti med start ved Pøyla, Våga.

40. Kvernavatnet Merka sti med start frå byggjefeltet på Våga.

41. Vågamarka Merka rundtur frå Våga inn til Krossvikevatnet.

42. Kvalahaugen. Merka sti frå Kvalvåg.

20

SOMMARVIND

til sommarfesten Tekst og foto: Jan Morten Wiland Nesse

No kjem den varme sommarvinden sørifrå og kviskrar forsiktig om at tida er komen for å slappa av litt i matvegen også. Humøret vert litt meir sydlandsk og apetitten deretter. På denne årstida når alt vaknar til liv, inviterer me gjerne gjestar på besøk litt oftare enn elles. I uformelt lag på varme dagar, plar eg som regel å by på tapas når eg lengtar for mykje mot sør og latinoen i meg kjem fram.

Då treng eg ofte ei lita, kulinarisk trøyst sommarstid. Døra til terrassen og hagen let eg stå open, og gjestane forsyner seg sjølve frå min spanske buffet.

Tapas er små, smakfulle munnfullar av spansk fingermat, og fungerar veldig godt når du skal eta saman med andre.

Opprinneleg plasserte ein i Spania eit lite stykke

brød over cavaglasset for å forhindra at småfloger hamna oppi, og etterkvart vart det også vanleg med eit stykke chorizopølse, spekeskinke eller eit lite stykke manchego-ost.

Namnet «tapas» kjem av det spanske verbet «tapar» som tyder «å dekka over» eller «å dekka til » og substantivet «una tapa» som tyder «eit lokk». Etterkvart som smårettane vart fleire og fleire vart det då til «tapas». Fantasien set knapt nok grenser for kva ein kan trylla fram av smårettar, men for min eigen del er eg ei lita stund i paradis med eit godt stykke brød med litt aioli til og ei lita skål med grøne oliven. Eg skal gje dykk ein litan smakebit av mine favorittar. Server gjerne dei varme rettane i ei leirkrukke, så held dei seg varme til alle er godt forsynt.

Buen provecho!

Serranoskinke med friske jordbær i midten.

SERRANOSKINKE eller JAMON IBÉRICO: Spansk spekeskinke som du rullar rundt ein oliven og stikk ein tannpirkar gjennom, slik at det vert lett å eta. Pynt gjerne med friske jordbær i midten, men hugs at gjestane et opp all pynten, så legg på litt ekstra.

STEIKTE DADLER MED BACON: Surr dadlene lett i steikepanna med ei tynn baconskive rundt til baconet er passe steikt. Eg knyttar ein liten hyssing rundt som eg fjernar når baconet ligg trygt rundt dadlene.

REKER I KORIANDER OG CHILI: Skrell om lag ein kilo med reker (frosne grønlandsreker er alltid i sesong om sommaren om du ikkje får tak i ferske reker). Finhakk ein chili og eit fedd kvitlauk saman med ein plante fersk koriander. Bland alt dette saman og server i ei kvit, avlang skål for å få eit godt fargespel.

MANCHEGO: Spansk geitost som du skjer i tynne skiver og danderar på eit fint fat

CHORIZOPØLSE: Godt krydra spansk pølse som du brettar dobbelt over ein oliven og stikk ein tannpirkar gjennom.

Du treng: • 3 eggeplommer • Ei halv teskjei med dijonsennep • Ca 2 dl. god olivenolje • 2 fedd pressa kvitlauk • Safta av ein kvart lime • Ein tupp av ei teskjei med kvitvinseddik • Salt • Pepar Slik gjer du: Her bør alt vera i romtemperatur før du tek til slik at aiolien ikkje skiller seg. Visp eggeplommene godt og ha i olivenolje i ei jamn, tynn stråle medan du heile tida vispar godt. Ha oppi sennep og dei andre ingediensane og smak til med salt, pepar og lime. La gjerne aiolien vera litt tjukk, så renn den ikkje av brødet. Min (tidlegare) løyndom var å nytta litt safran i aiolien, slik at alle lurte på korleis den hadde vorte såpass guloransj.

SOMMARVIND

Det er alltid kjekt med ein liten sinnatagg på bordet. Den retten eg let vera aller sintast er kjøttbollane mine som eg tilset akkurat så mykje chili at gjestane mine svettar litt i panna.

Du treng: • 3 boksar opphakka tomatar (evt. 10-12 friske tomatar som du forvellar i kokande vatn) • Ein god klunk olivenolje • To fedd kvitlauk • To til tre chilipepper (dei små du finn på innvandrarbutikkane er akkurat passe sterke) • Salt og pepar • Sukker • Om lag 600 gram kjøttbollar som du anten lagar sjølv eller kjøper ferdige i butikken.

Slik gjer du: Ta fram ein passande stor kasserolle og ha i tomatane. Ha oppi ein god klunk olivenolje (ca ein halv deciliter), tilsett salt og pepar etter smak. Bruk ei kvitlaukspresse til fedda og ha oppi finhakka chilipepper. (Her kan du godt overdriva).

Bruk ein stavmiksar til å mosa dette til ein jamn saus. Ein liten løyndom er å tilsetja halvanna teskjei sukker, slik at syrligheita i tomatsausen vert akkurat passe avrunda.

Steik kjøttbollane til dei er gyldne og ha dei oppi tomatsausen etter at du har lete denne småkoka i fem minuttar. Etter dette kan alt godt stå og trekkja i ein time eller to. Berre gje det eit lite oppkok før servering, så er maten akkurat passe varm.

Server i leirkrukker eller ein fin kasserolle med lokk. – (« Tapa »)

Fargeklatten på bordet vert som regel den mellomgrøne pestoen. Denne kan eigentleg nyttast til alle typar kjøt, men eg likar den best til kylling.

Eigentleg eit italiensk, fint brød, men eg føretrekk dette saman med tapas. Du treng god tid og mykje kjærleik til dette brødet, men du får óg mykje brød for akkurat passeleg med kjærleik. Hugs at deigen skal hevast i omlag ein time og etterhevast i eit kvarter. Om du no har dårleg tid, finn du ferdige posar med mjølblanding i butikken.

Du treng: Om lag 14 dl kveitemjøl 1 pakke tørrgjær 6 spiseskjeier olivenolje 2 teskjeier salt 2 teskjeier sukker 6 dl. lunka vatn Rosmarin, helst tørka på krydderglas

Slik gjer du: Bland alt det tørre i ein bolle og ha i litt og litt av det lunka vatnet. Hugs å halda av litt mjøl som du kan ha i heilt til slutt. Elt deigen i 15 minutt, medan du tenkjer på nokon du er glad i, til den er akkurat passe. Sett den på ein lun plass og la den heva seg i om lag ein time til den er vorten dobbelt så stor.

Ha olivenolje i ei langpanne, her skal heile langpanna vera dekka av olje. Det gjer ingenting om deigen «badar» i olje. Trykk ut deigen slik at den dekkjer heile langpanna. Trykk «smilehol» i deigen med fingrane og ha over godt med olivenolje, eit godt havsalt og rosmarin. La deige heva i panna i 15 minuttar til før du steiker den på 225 grader i omlag 15 min. Kjøl av på rist og server saman med heimelaga aioli.

(Kvitlauksmajones)

Du treng: • 1 blender/miksmaster • 1 plante med fersk basilikum • Omlag 100 gram pinjekjernar • 2 fedd kvitlauk • Ei god olivenolje • Safta av ein halv lime • Salt • 600-700 gram kyllingfiletar.

Slik gjer du: Kjør omlag ein desiliter olivenolje i blenderen saman med pinjekjernar, kvitlauk og lime til du har fått ei blanding som er akkurat passe flytande. Denne skal vera litt meir klebrig enn olivenolja, slik at den festar seg til den ferdigsteikte kyllingen. Her er det berre å prøva seg fram med litt og litt olivenolje og pinjekjernar til du er nøgd. Smak til med salt.

Napp av alle blada på basilikumen og pass på at du får med minst mogeleg av stilken. Trikset her er å tilsetja i basilikumen i blenderen heilt til slutt, slik at du ikkje trekk ut for mykje syre av planten. Kutt opp kyllingfiletane i passe tynne bitar og steik dei godt gyldenbrune. Slå pestoen over kyllingfiletane like før servering, så vert ikkje kyllingen avkjølt før gjestane forsyner seg.

21

22

SOMMARVIND

Hekta p책 tennis

SOMMARVIND

Pausebenken: Anders Tendeland (19), Joachim Grasdal Larsen (19) og Magnus Hovda Bergersen (18) brukar mykje ferietid på tennisbana i Buavåg.

Så snart vårsola kjem tek sveibuane Anders Tendeland, Joachim Grasdal Larsen og Magnus Hovda Bergersen med seg racketane til Bua. Tekst og foto: Magnhild C. H. Steinsland redaksjonen@vestavind-sveio.no

Ballen går høgt opp i lufta. Det gjeld å slå hardt for å setja serven rett i det venstre hjørnet på motsett side av tennisbana der Joachim Grasdal Larsen ventar. Ein sving frå Anders Tendeland, og spelet er i gang.

– Me starta med å spela tennis for to år sidan, seier Larsen.

Fleire gongar i veka kan ein finne dei tre kameratane ved kaien i Buavåg. Her øver dei på hobbyen som har blitt ein av favorittsportane å halda på med om sommaren.

– Me er eigentleg fotballspelarar heile gjengen, seier idrettsutøvarane som er aktive i Sveio IL og Djerv 1919.

I starten av mai naut dei sommartemperaturar medan dei spelte i ballbingen på kaien.

– I år starta me så snart det kom fint ver. Rundt slutten av mars, seier Tendeland.

– Kven er best?

– Det må du aldri spørja om, smilar Larsen.

– Det er ganske jamt, seier Bergersen.

I profesjonelle tenniskampar er det vanleg å spela eit sett fordelt på seks games. Den første som vinn to sett har vunne kampen. Ettersom slike kampar kan dra ut i fleire timar har gutane kutta ned speletida.

– Me brukar å spela tre games. Om me skulle spelt heile sett ville me brukt heile dagen.

– Kva er det som gjer at de brukar så mykje tid på det?

– Det er knall gøy. Og så har me lyst til å bli litt gode, seier Larsen.

Ute: Denne ballen kom litt for langt vekk til at Joachim Grasdal Larsen kunne redda poenget.

Ein god backhand er fin å ha når motspelar Tendeland sender ballen over nettet mot Larsen.

23

24

SOMMARVIND

GRUS - SINGEL - JORD

GRUNNARBEID

Støpesand - Grus - Singel - Pukk - Stein - Jord Sement - Mørtel - Armering - Fiberduk - Rør Kulestein

Hyttetomter

Boligtomter

Kan leveres tilkjørt eller du kan hente selv.

Byggefelt

Åpningstider Man-fre 07.00-15.30 April - 12.juli: lørdagsüpent 09.00-14.00

Vann

NATURSTEIN ValevĂĽg-Stein Maskinstein - Minigraverstein - HĂĽndstein

Bruddheller nĂĽ pĂĽ lager.

Vi leverer ogsĂĽ ferdig oppsatt mur.

& kloakk systemer

Veger

Kaianlegg & rorbuanlegg

Idrettsbaner – kunstgress

Offentlige park- ute omrĂĽder

IndustriomrĂĽdet Ingen jobb for liten, ingen jobb for stor...

Ă…pent hele ĂĽret man-fre 07.00-15.00 Telefon direkte til steinbrudd 982 42 626

Vassbakk & Stol as

Vassbakk & Stol as

Avdeling Staupe Tlf.:53747800 Hinderlid, Sveio

Avdeling Staupe Tlf.:53747800 Hinderlid, Sveio

Vi tilbyr hjelp med:

t *EĂ? SĂŒE PH WFJMFEOJOH t ,VOEFO J GPLVT t 'BHGPML J BMMF MFEE ,POUBL PTT GPS QSJTUJMCVE

! ! ! ! ! ! ! ! !

XXX IBHFPHNBTLJO DPN

"

46626 26631 638 466 46626 26638 631 466

Hager Kantstein Naturstein Beplantning Gjerder Hagedesign Prosjekter Gravetjenester Skifer

5PNUFBSCFJE t 4LPHJOH t (SBWJOH /BUVSTUFJONVSJOH t 6UFNJMK“ t #FQMBOUOJOH

SOMMARVIND

BIL - MC - MOPED - HENGER

40 30 00 80 www.trygve-trafikkskole.no

ValeVåg senter

Velkomen til ein hyggeleg handel! åpningstider: Mandag-torsdag 9-18 Fredag 9-19 lørdag 9-16 Valeveien 90 - tlf. 53 74 08 08

Har du

stranden... ...Da har vi

sanden!

Gjør stranden klar for badesesongen!

Tlf: 45 25 11 11• E-post: post@boston-as.no • www.sandstrand.no

25

26

SOMMARVIND

Førde Daglegvare A/S OPNINGSTIDER 09.00 - 19.00 mandag - fredag 09.00 - 19.00 lørdag

Mat, kultur og overnatting i Sveio SVEIO:

Kårbu AS Kåre Bua, Kinn 5550 Sveio Victors Naturpark og Båtutleige, Kvalvåg tlf. 53 74 13 25 Mob.: 982 96 623 e-post: victoc@online.no

FØRDE:

Fjord Idyll Vestbygda tlf. 53 74 32 63 Mobil 991 67 887 e-post: f-utlei@online.no Selsaas, Johan Selsås tlf. 53 74 24 23 Mobil: 952 02 119 johan@selsaas.no

VALEVÅG:

Valevåg Bruk AS Kjosaneveg 70 tlf. 53 74 23 90 Mobil: 905 03 520 Økland Gard og Hytteutleige, Økland toroek@online.no

AUKLANDSHAMN:

Solstrand Hytteutleige, Øklandsnes tlf. 53 74 17 44 Mobil: 906 94 367 konstan@start.no

GODE TILBOD

CAMPINGPLASSAR

& LEIRSTADER:

Valevåg Camping & Hyttetun, Valen Mobil: 971 90 308 camping@valevaag.no Tjernagel Leir & Fritidssenter, Tjernagel tlf. 53 74 16 44 Mobil: 909 99 156 fritidssenter@tjernagel.no

Kafe/ Restaurant/ Bar/Catering/ Båthavn/ Drivstoff: Kaien AS, Førde Mobil: 901 72 883 e-post: sonja@kaienas.no

- helt i nærheten

MERSMAK Conditori AS Sveio Senter, Mobil:941 96 076 post@mersmakconditori.com

Post • Tipping • Medisinutsal Her får du Trumf

AUTORISERT FORHANDLER AV:

AIRCONDITION / VARMEPUMPER

Stort utvalg i VARMEPUMPER og GASSPEISER! Kalland AS leverer luft/luft, luft/vann og væske/vann varmepumper og gasspeiser til alle boliger. Med vår erfaring sikrer vi en riktig løsning til din bolig, og at arbeidet blir utført riktig med vår faglige kompetanse. Ta kontakt for en hyggelig prat og en uforpliktende befaring. Vi hjelper deg med dine planer!

TLF: 52 71 35 10 Kirkegt. 190. Åpent torsdag 10-16 eller etter nærmere avtale. post@kalland-as.no www.kalland-as.no

Sveio Reiseliv www.sveio.info

Faghandel gir trygghet!

SOMMARVIND

• • • •

27

data språk karriere kultur og fritid www.folkeuniversitetet.no - alltid på rett kurs

haugesund@fu.no Tlf: 52 70 43 20

* Med ferdigbetong fra Gismarvik, Leirvik eller Ølen, er vi alltid nærmest når du skal støpe eller bygge noe. * Byggelementer fra fabrikk i Sandeid Bolighus, landbruksbygg, næringsbygg * Rør, kummer, murblokker, heller og belegg Fra vårt lager i Haugesund - tlf 52 72 65 90

Din fagfrisør for hele familien

SOMMERFIN PÅ HÅRET Ka oss hjelpe med frisyren!

Kvala senteret: 52 73 66 00 man. - fred.: 10 - 20.00 Lør: 10 -- 18.00 Solvang nærsenter: 52 73 86 00 man. - fred.: 10.00 - 19.00 Lør: 10 - 18.00

Du får det hos:

Ølen 53 77 52 00 Gismarvik 52 77 45 50 www.olenbetong.no

Me e

båtfrelst!

- det skal din hobby nyte godt av

420 classic

STandard uTSTyr: kjølebeslag, avtagbar midttofte, åregafler, stigetrinn og selvlensing.

445 exclusive

Hobby 540 cc

STandard uTSTyr: rustfritt rekkverk, kjølebeslag, badestige, selvlensing, styrekonsoll, sportsratt og putesett m.m.

paKKepRis med 50 hk Suzuki Fra kr

Hobby

e ndingan Haugale ge ulike har mon s. som f.ek g, hobbyar ok, fiskin o b e c a f , ors, fotball H, Røde K 4 , s e k a c cup te. å ei røys Ironman y er båt!

Vår hobb

paKKepRis med 40 hk Suzuki Fra kr 123.300,119.900,-

Hobby 430 open

paKKepRis med 9,9 hk Suzuki Fra kr 49.900,53.500,-

169.000,159.000,STandard uTSTyr: kjølebeslag, badestige, selvlensing og midtofte med fiskebrønn.

Tlf: 52 71 50 60, E-post: post@wfmotor.no

www.wfmotor.no Åpningstider: Man-fred: 09.00-16.30, Tors: 09.00-18.00, Lørd: 10.00-14.00

l en båtprat velkommen ti ! elst eller ikke – om du er fr vinnarskalle.no

En hobbyfiskers drømmebåt med sine gode og gjennomtenkte løsninger. standaRd utstyR: hydraulisk styring, dobbel konsoll med ratt, skjerm og bøy, rustfritt rekkverk og 180 L fiskebrønn m.m.

Fra kr 27.700,26.900,-

28

SOMMARVIND

Velkommen inn for en hyggelig sommerhandel på ditt lokale kjøpesenter!

SVEIO senter MY E NY TT FR A BLA FRE , KÄHL ER OG B L OOMING VILL E

S OM M E R PÅ KOLIBRI

Snopebutikken for den interiørglade

For timebestilling tlf 53743398 eller sms 97942957 post@kolibrikonsept.no

www.kolibrikonsept.no FRISØR OG INTERIØR

SOMMARVIND

Velkommen inn for en hyggelig sommerhandel på ditt lokale kjøpesenter!

Velkommen til vår nylig åpnede kafé i Sveio Senter!

Alternativet

SJÅ DEN NYE KATALOGEN til Noregs største bustadbyggjar!

Majen ø. Singstad Kosmetisk fotpleier b_majenn@hotmail.com TLF: 48076706

Bestill

en på katalog hus.no k n li www.b

Sommeren er her og det er på tide å stelle godt med føtter og legger (voksing).

Visste du at vi har sko på føttene våre ca 12-16 timer pr. dag?

Velkommen innom eller ring for bestilling av time.

Me vil inspirere deg til å realisere din eigen husdraum.

Med vår trygge og oversiktlege byggeprosess som «grunnmur», kandu bruke tida på alle dei spanande detaljane som skapar heimen din!

Vi lover deg en behagelig time i godfotstolen.

Ringvegen 12 5412 Stord Tlf. 53 40 20 70 Sveiogata 66 5550 Sveio Tlf. 98 28 99 39 www.valvatne.no

29

30

SOMMARVIND

100% fiber. alltid. ... og Norges beste kundeservice* *Kilde: TNS Gallup

Altibox Fiberbredb책nd

Sjekk om du kan f책 fiber og bestill p책 www.haugnett.no

SOMMARVIND

Sommar i Sveio ͷǣͻͶ ͶͶͶ ͸;ͷ͹ Ǧ

Sveio

God tur med nytt kart!

I Sveio finn du ei rekkje lett tilgjengelege turløyper. Langs kysten er landskapet lågt og ope, og frå fjelltoppane er det vidt utsyn i alle retningar.

Foto: Ida K. Vollum, Ellen Tveit, Widerøe (1961 - 62)

Sveio kommune sitt nye turkart inneheld informasjon om 45 merka og umerka turstiar. I tillegg er dei viktigaste turstiane i nabokommunane med. Her finn du turforslag anten du vil gå ein rusletur i nærmiljøet, ein meir krevjande topptur, eller noko midt imellom.

Kartet får du kjøpt i turistinformasjonen og andre utsalsstader i distriktet for kr 199,-.

?Turløyper ?Friluftsliv ?Verd å sjå

Opplev Ryvarden kulturfyr Frå Ryvarden har du utsikt til Bømlafjorden nordover, det utfordrande havstykke t Sletta sørover og det opne havet mot vest. Tur en ut går på ein smal grusveg som svingar seg 2 km utover frå den gamle handelsstaden Mølstrevåg. Ryv arden Kulturfyr har kafé med enkel matservering, flotte utstillingar og ein spennande galleributikk. Frå juli til primo august er opningstidene utvida. I tille gg til søndagar kl. 11 – 16, også onsdagar og lørdaga r frå 12 – 16.

Tlf. 53 74 00 41/53 74 80 00 - www.ryvarden.no

Valenheimen Komponisten Fartein Valen (1887-1952) budde i Valevåg store delar av livet. Han var svært knytt til heimbyda og landskapet der, og det har sett sitt preg på komposisjonane hans. Komponistheimen er open for publikum torsdagar i juli kl 16 - 18. Elles omvisning etter avtale på tlf. 53 74 80 00. www.farteinvalen.no.

Leirvåg friluftsområde

Leirvåg friluftsområde ligg vest for Valevåg. Turen ut tek om lag ein halv time, og er nyleg tilrettelagt med klopper over våte område. Både her og ved fleire andre turstiar i kommunen, er det sett opp nye startpunkttavler med informasjon om turen.

Den gamle kolerakyrkjegarden i Leirvåg, kjend gjennom Fartein Valen sin komposisjon “Kirkegården ved havet”, er nyleg restaurert.

maritimecolours.no

I 1964 blei dei tre kommunane Valestrand, Vestre Vikebygd og Sveio slått saman til ein felles kommune for heile Tittelsneshalvøya. 50-årsjubileet for «nye» Sveio kommune blir markert i 2014.

Postboks 40, 5559 Sveio

Tel. 53 74 80 00

Eit av Noregs

gg

beste golfanle

sistisk vestland leg til i karakter de ny g lig en Golfban .

Sveio sentrum og natur like ved ke opplevingar tis as nt fa på r by eio golfet el Sv d sp ne Ba alle nivå. Ve på ar ar el sp til tur-stiar. utfordringar reng med merka er rt tu tt flo utleige. Kontakt park finn du sykkel- og kano så og r ha n ke Golfpar tlf. 53 74 20 20 Sveio golfpark:

postmottak@sveio.kommune.no

www.sveio.kommune.no

31

32

Byggmester Kåre I. Høyland AS har endret navn til:

SOMMARVIND

Førde Auto – Verksted for alle biler!

Byggmesterfirmaet Mesterbygg.as gir deg hjelp og råd gjennom hele byggeprosessen. Byggmester Kåre Høyland har daglig oppsyn med alle byggeprosjekter. Firmaet har 6 utdannede tømrere med lang erfaring, i tillegg til byggmesteren.

VI TILBYR BLANT ANNET:

Nyhet!

Tegning, byggesøknad, materialleveranser, oppføring og ferdigstillelse av bygg, nybygg, rehabilitering, påbygg og innredning.

Nå forhandler vi også tilhengere fra Brenderup –

Kontakt Kåre Høyland, tlf. 91 62 25 72

Kom inn og se vårt utvalg Vi gjør alt for bilen din: 4 Karosseri

4 Service

4 Ruteskift

4 Diagnose

4 Dekk & felger

4 Eu-kontroll

Førde Auto A/S, Hanaleite 5555 Førde I Hordaland Tlf. 53747310 Vakttlf. 909 94494

Mesterbygg.as, 5554 Valevåg • Tlf. 53 74 21 77 • Mob. 91 62 25 72 E-post: mesterbygg.as@gmail.com

www.boschcarservice.no

mesterbygg-sveio.no

For everything your car needs.

ALT INNEN ANLEGG OG LANDBRUK

Ta kontakt i dag!

Vi feirer 10 års jubileum i år og gir derfor 10 % rabatt på maskinarbeid som kan utføres til vinteren.

Tilbudet gjelder fra 1. juni og ut august.

Graving, drenering, grøfter, natursteinsmurer, hager og tomter.

Jordarbeiding, sprøyting, slått, rundballepressing, gjødselkjøring.

Vi leverer: Grus, singel, sand og andre knusemasser.

Skjellsand, jord, bark, kulestein og naturstein.

Rør, kummer, minirenseanlegg og pumpestasjoner.

SOMMARVIND

Fargerike Raglamyr har sommersalg!

Gjør et kupp nå!

Se etter vår kundeavis full av gode tilbud!

648

598

Før kr 748 10 ltr Baron Solid

Baron Solid

20% rabatt

Ny generasjon oljemaling med god dekkevne, beskytter treverket mot fukt og hindrer vekst av sopp og alger.

Naturen er en fantastisk skaper av mangfold, og ettersom forskjellige trematerialer har forskjellig farge, karakter og mønstre vil du i parkettens verden finne noe som passer ditt hjem!

Drygolin Oljemaling/ Oljedekkbeis

Værbestandig oljemaling og oljedekkbeis for utvendig treverk.

998

på en mengde parkett

Lyst på nytt gulv?

Nå har vi 20% rabatt på en mengde parkettgulv!

10 ltr Drygolin OM og ODB

998

Før kr 1198 10 ltr Baron Storm

Baron Storm

Kombinasjon av dekkbeis og oljemaling spesielt utviklet for maksimal farge og glansstabilitet i harde klimatiske værforhold.

Meget god beskyttelse mot fuktopptak og oppsprekking.

Før kr 1398 10 ltr Optimal Jotun

Optimal

God fargestabilitet og lange vedlikholdsintervaller. Beskytter treverket mot sollysets nedbrytning gir meget god værbestandighet.

Tørker raskt.

1498

1498

Før kr 1698 10 ltr Drygolin Ultima

10 ltr Baron Ultra

Baron Ultra - Vår mest solgte!

398

En hybridmaling der oljen trekker inn i treverket og beskytter mot fukt og oppsprekking, mens akrylmolekylene gir svært lange vedlikeholdsintervaller fordi de tåler solens UV-stråler meget godt.

Drygolin Ultimat

Kombinasjon av dekkbeis og oljemaling spesielt utviklet for maksimal farge og glansstabilitet i harde klimatiske værforhold.

per m2 Saga Exclusive Platinum Ask

SAGA Exclusive Platinum Ask nå kun kr 398,- per m2

En fantastisk pris på et fantastisk parkettgulv for deg som vi ha noe spesielt! 220 cm lengde, innfarget med en lys gråtone og en lett børstet overflate behandlet med hele 9 strøk mattlakk. Tåler gulvvarme. Barliclick leggesystem gjør det lett å legge.

2200x14x180 mm.

Fargerike Raglamyr, Longhammarvegen 21, 5536 Haugesund Åpningstider: 09.00 – 19.00 (10.00 – 16.00) Tlf.: 52 70 47 47 www.fargerike-raglamyr.no Følg oss på Facebook, www.facebook.com/fargerikeraglamyr

Beise terrassen i sommer?

Kjøp nå og få 30% rabatt på 2,7ltr Baron Terrassebeis!

Vannbasert terrassebeis som sikrer en vannbestandig beskyttelse og gir en meget pen beiseffekt selv på tidligere behandlede flater.

348 Før kr 498 2,7 ltr Baron Terrassebeis

33

34

SOMMARVIND

DEKKSENTERET PÅ HEIANE STORD • Lastebildekk • Traktordekk • Trillebordekk • Truckdekk • Felgar • Bildekk • Motorsykkeldekk • ATV

Hos oss kan du legge Bytt til sommardekk no!

Hos oss kan du legge vinterdekka på dekkhotell vinterdekka på dekkhotell!

18’’felg-

pakke

Mega Mega Tigera Tigera Mega Tigera

Mega Mega Futera Mega Futera Futera

TSW TSW Nurburgring TSW Nurburgring Nurburgring

Vertini Vertini Concare Vertini Concave Concave

Vertini Vertini Hennessay Vertini Hennessey Hennessey

Vertini Vertini Riviera Vertini Riviera Riviera

frå

7500,-

Dekk, felg og montering inkl. i prisen

Stort utval i tilhengarar

Sjølvvaskeanlegg • Innandørs • Varmt vatn • 12 x 12 m hall • store og små køyretøy • døgnope

Rundehaugen 31 - 5412 Stord Tlf. 53 41 51 75

Tlf. 53 41 51 75 • www.stord-dekkservice.no • www.facebook.com/StordDekkservice

Jorunn Karin Vad Leder

Aud Spissøy Horneland Autorisert Finansiell Rådgiver

Reidun Gaulen Gulliksen Kundesenter / Autorisert Finansiell Rådgiver

Camilla Aga Autorisert Finansiell Rådgiver

Evelyn Sjo Autorisert Finansiell Rådgiver

Anne Sissel Hovland Kundesenter

Ny bolig?

Ta oss med i planleggingen Snakk med oss før du går på visning. Våre rådgivere hjelper deg å finne den løsningen som passer for deg og din økonomi.

Ta kontakt med oss.

Gjør det mulig Nordea Stord Besøksadresse: Ringveien 32, 5406 Stord Tlf: 06001 eller gå til nordea.no Epost: stord@nordea.no

SOMMARVIND

G A L L E R I utstilling

2014

G I G A

A L L

05.04–29.04

0 4.0 6 – 3 0.0 6

0 1 . 0 1 O P E :

-

K U N S T

H E I L E

J A N U A R

3 1 . 0 1

M A N D A G

O S E N 4 , 5 4 0 1 S TO R D

-

F R E D A G

TLF: 53 41 10 23

1 1 - 1 7

L AU R D A G

POST@GALLERIGIGA.NO

1 1 - 1 5

w w w. G A L L E R I G I G A . N O

I samarbeid med Bodil Haga

KJELL NUPEN

J a n w i l l y f o l g e r ø - H o l m U t s tillin g a v a r pl a nl a g t f ø r K j ell N u p e n sin bor tgang Vandring i nye landskap m a l e r i

0 5 . – 3 1. 0 7

o p n i n g

l a u r d a g

5 . 4 .

k l .

INGER SIT TER

1 3 . 0 0

0 2 . 0 7– 3 1. 0 8

ANNE LISE K ARLSEN

m a n d f r e d 1 1 - 1 7 l a u r d 1 1 - 1 5 o s e n 4 , 5 4 0 1 s t o r d w w w. g a l l e r i g i g a . n o i

KsE R AMIK K amarbeid med Bo design & foto Su venir m e d fok us p å L eir vik , S tord

0 2 . – 2 7. 0 8

ØRNULF OPDAHL M A N D – F R E D 11–17 L Ø R D 11–15 OSEN 4, 5 4 01 STORD W W W.G A L L E R I G I G A . N O

Bli inspirert på

Me syr det meste Me syr det meste kanskje kanskje me kan hjelpe deg?me kan hjelpe deg?

• • •

• Gardinsaum Gardinsaum • Interiørsaum Interiørsaum • Reparasjon av kalesjen Reparasjon av kalesjen Dårlige saumar - Rifter/sår

Dårlige saumar - Rifter/sår Me syr det meste Glidelås – Vindauge - m.m. Glidelås – Vindauge - m.m.

kanskje •meBunad kan hjelpe deg?

•

Eller andre ting

• •

Bunad Eller andre ting

MOTEHUSET AMFI Stord

40 BUTIKKAR

• • •

Gardinsaum Interiørsaum Ta kontakt på tlf: 53 41 73 03 - 901 16 937 Ta kontakt på tlf: 53 41 73 03 - 901 16 937 Reparasjon av kalesjen E-post: stordsaum@sklbb.no

• •

Bunad Eller andre ting

Dårlige saumarE-post: - Rifter/sår stordsaum@sklbb.no Internett: Glidelås – Vindauge - m.m.

Internett: www.stordsaum.no

www.stordsaum.no

Ta kontakt på tlf: 53 41 73 03 - 901 16 937 E-post: stordsaum@sklbb.no Internett: www.stordsaum.no

Ligger det ikke en bjørn under treet der nede?

Nei, jeg tror det er ei ku...

Tasty

Vi har de beste

kikkertene!

Opticron har testvinnere i flere prisklasser.

Sele ur

1 TIME GRATIS PARKERING

Sørhauggt. 92, vis a vis Markedet.

Gratis kundeparkering Telefon: 52 72 30 83

AMFI STORD - MØTEPLASSEN OPE MÅNDAG-FREDAG 10-20 (MENY 9-22) · LAURDAG 10-18 (MENY 9-20) AMFI.NO/STORD

35

36

SOMMARVIND

Velkomen til våre gjestehamner på Stord!

Me har gjestebrygge i Leirvik, Sagvåg og på Huglo • Bunkers (bensin/diesel) • Boss/vatn • Vaskemaskin • Tørketrommel • Dusj/toalett

Pris kr 240,- for båt inntil 35 fot og over 35 fot kr 340,-.

Stord Hamnestell

Telefon 53 49 67 66 e-mail: sh@stord.kommune.no

Vi lærer deg å kjøre!

firmapost@haukaasmaskin.no

Tlf. kontor 52 71 75 66 Mobil 90 10 81 15 • Privat 53 74 12 66 Faks 52 72 66 64 • epost: post@ekrene.no Moderne undervisningslokaler

Graving - Sprengning - Transport - Vei og VA-anlegg - Landmåling Masseberegning - Prosjektering - Kontroll og dokumentasjon Kontakt info: Telefon 952 46 800 eller firmapost@haukaasmaskin.no

Velkommen til en sikker og god trafikkopplæring

! r e s i l f s t e t i l a v k i alg

v t u t r o t S

g se Kom innom o v vår utstilling a er! inne og ute flis

Keramisk flis med betongdesign Store fliser - 45x90 og 60x120 cm

Smart Flis Haugaland As - Karmsundsgata ved Shell Select. - Tlf 52 72 40 40

Keramiske fliser med historisk motiv

20x20 cm fliser

SOMMARVIND

Velkommen

37

gavetips!

til Albatross Helse og Velvære i Sveio Golfpark Gavekort på spa og fitness!

• • • • •

Privat legesenter Fysioterapiavdeling Sveio Frisklivssentral Klinikk for Stressmedisin Unikt SPA og fitness anlegg - det eneste i distriktet!

• Privatpraktiserende urolog/ortopedavdeling under etablering • Heis Spa- og fitnessanlegget har topp kvalifiserte terapeuter og instruktører.Vi tilbyr det meste innen trening og velvære! Besøk også vår behagelige våtspa-avdeling.

Ca 300 m2 lokaler i 2. etasje til leie for etableringer innen helse som passer inn i allerede etablert struktur.

post@albatrossenter.no

T

2

.

TK

S

S

G OL

Tlf: 52 00 35 30

Følg oss på Facebook!

SVEIOTUNET

Moderne firemannsboliger med flott beliggenhet og gode solforhold.

Ta kontakt for mer info.

Leiligheter med høy standard • Fra kr 1 960 000,- • Finnkode 34702652

Illustrasjon

Illustrasjon

NORHUS HAUGESUND

Telefon 932 55 557 gunnar.hammer@norhusnorge.no

www.norhusnorge.no

SOMMARVIND

Fordi jeg fortjener det Veil pris 5 930,-

KAMPANJEPRIS

4 595,-

MECA Ditt lokale bilverksted MECA Kortet Kortet – det – Betal Betal når når det MECA Ditt lokale bilverksted passer MECA deg. passer deg.

– – Beta Beta

Vi utfører service og reparasjoner utfører service og reparasjoner på alleVibilmerker.

• rr ny • Dekk Dekk e nye byrr nå vå nå vå tilby Vill til • Olje på alle bilmerker. Vi • Olje e lei • e vå ut rr ny Servicehallen Dombås as Peug • Dekk Dekk til ut e eott til r nå nye ugeo by • lei Batteri Servicehallen Dombås as

Pe

• Rask levering ved timeavtale MECA Kortet Ditt lokale bilverksted – Betal når det • Rask ved timeavtale • Småfeil taes på stedet ViDitt har lang erfaring medlevering debilverksted fleste merker.

MECA K lokale passer deg. www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no – Betal n

Vi Vår utfører service og reparasjoner verksted kjede carservice sikrer oss •Meca Småfeil taes stedet Vi har lang erfaring med de fleste merker.

• Vi reparerer alle feilpå og mangler passer d Vi utfører EU-kontroll www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no kvalitetssikrede deler og teknisk info. på alleVibilmerker. utfører service og reparasjoner Vår verksted kjede Meca carservice sikrer oss • Dekk • Vi reparerer alle ogutfører mangler Vi EU-kontr • Raskfeil levering ved timeavtale • Olje info. kvalitetssikrede deler og teknisk på alle bilmerker.

• Dekk Servicehallen Dombås as • Småfeil taes på stedet • Batteri Betal når det passer deg • Rask levering ved timeavtale

• Olje Besøksadresse Telefon Vakttelefon Åpningstider • ViMECA reparerer alle feil mangler – be om Kortet Servicehallen Dombås as Småfeil taesog på stedet Statoilbygget • Batteri Betal •når det passer deg 2660 Dombås 61 24 24 94 91 12 95 44 ManFre: 08.00-16.00 DIN Besøksadresse BILVERKSTAD Telefon Vakttelefon Åpningstider DIN LOKALE LOKALE BILVERKSTAD • ViMECA reparerer alle feil og mangler – be om Kortet Statoilbygget Betal når det passer deg 2660 Dombås 61 24 24 94 91 12 95 44 ManFre: 08.00-16.00 DIN LOKALE BILVERKSTAD ·· Service DIN LOKALE BILVERKSTAD Service – be om MECA Kortet ·· EU Olje S v e i o EU kontroll kontroll Olje Betal når det passer deg ·· Service Service MECA ·· Reparasjoner MECA Kortet Kortet – be om MECA Kortet Klima/ac service Reparasjoner Storformat • Tekstil • Firmagaver • Messer • Multimedia Digitalisering • Bildekor • Design • Skilt • Web • Kopi

• Karosseri skader og bilglass • EU kontroll • Diagnose • Karosseri skader og bilglass • • eu-kontroll Ditt lokale bilverksted • Ditt lokale bilverksted • Års/km service • Klima/ac service Diagnose – ··•EU kontroll • Olje Du mottar ikke lenger varsel fra Statens Vegvesen.

– Betal Betal når når det det Du kan EU kontroll • Olje eu-kontroll passer www.mecacarservice.no • Diagnose/feilkoding Kortet passer deg. deg. MECA as B I Bil-Spesialisten Lservice V E R K S T E D Velkommen uansett bilmerke!

Ditt lokale bilverksted • Diagnose/feilkoding · Reparasjoner MECA Kortet Velkommen uansett bilmerke!

• Klima/ac Ditt lokale bilverksted • Års/km service selv finne ut når din bil skal til ettersyn ved å klikke den inndetpå Du kan ·og Reparasjoner Vi service reparasjoner • Klima/ac service – Vi utfører utfører service og reparasjoner Du mottar ikke lenger varsel fra Statens Vegvesen.

– Betal Betal når når det • PKK/EU kontroll • PKK/EUwww.mecacarservice.no kontrollBesøksadresse passer deg.

• deg.

Bil-Spesialisten på bilmerker.

Bil-Spesialisten as Velkommen uansett bilmerke!

• Diagnose/feilkoding Diagnose/feilkoding på alle allemecacarservice.no bilmerker.

Velkommen uansett bilmerke!

• Dekk selv finne ut når din bil skal ettersyn vedas åpasser klikke den inn på Vi utfører service og reparasjoner • Dekk • Karroseri/rust skade Skulevegen, Straumgjerde Vi utfører service og reparasjoner Vi tilbyr bil til utleige vedtilbilreparasjon!

• Karroseri/rust skade Besøksadresse • PKK/EU kontroll • Vi utfører EU KONTROLL. Bestill tid i dag!

• PKK/EU kontroll • Olje Olje Besøksadresse på alle bilmerker. mecacarservice.no Bil-Spesialisten as Servicehallen Dombås as E Skulevegen, Straumgjerde R KLEPP AUTO T • Batteri Ø på alle bilmerker.

Servicehallen Dombås as Åpningstider • Batteri• Dekk KLEPP AUTO JØ • Dekk • Karroseri/rust skade Skulevegen, Straumgjerde tilbyr bil- 16.30 til utleige vedÅpningstider bilreparasjon!

Besøksadresse Telefon Åpningstider •Vakttelefon Karroseri/rust skade Besøksadresse Telefon Vakttelefon Åpningstider Besøksadresse • Olje Man - fre: 08.00 Kjøpsmannsbrotet 9,Vi 4352 Kleppe DISK K IO

L PER OL

Postadresse, Bilverksted v eSi o v e i53 Haukås 5550SPostnummer SVEIO 25Sted 51 - 15.30 o 74B I LMan V - fred E 7.30 R K S T AS E D Man-fre 07:00-16:30 Man-fre 07:00-16:30 Haukås 5550 SVEIO 53 74 25 51 Man -- fred 7.30 -- 15.30 www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no Tlf.: 012-345678 Haukås 5550 SVEIO 53 74 25 51 Man fred 7.30 15.30 www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no C

Haukås

A

R

S

E

R

V

I

C

E

DITT BILVERKSTED

Sveio Sveio

eio 5550S vSVEIO

www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no

52 77 83 84 - Aksdal Senter

ONTR YK

Sveio Sveio

ONTR YK

Vi utfører EU9, KONTROLL. tid i dag!

• Olje Kjøpsmannsbrotet 4352 Kleppe Bestill Man - fre: 08.00Skulevegen, - 16.30 Servicehallen as Straumgjerde RETØ KLEPP AUTO VerkSteDSnAVn • 61 24 24 94 91 12 95 44 Dombås ManFre: 08.00-16.00 EU-KONTROLL Servicehallen Dombås as Åpningstider KLEPP AUTO • Batteri Batteri JØ Bilverksted AS 61 24 2451 94 78 91 12 95 4460 ManFre: 08.00-16.00 Tlf.: 60 Bilverksted AS Besøksadresse Telefon Vakttelefon Åpningstider Tlf.: 51 78 60 60 Åpningstider Besøksadresse Telefon Vakttelefon Åpningstider Man fre: 08.00 16.30 Kjøpsmannsbrotet 9, 4352 Kleppe Postadresse, Postnummer Sted Bilverksted ASMan - fre: 08.00 - EU-KONTROLL Statoilbygget Kjøpsmannsbrotet 9, 4352 Kleppe Statoilbygget 16.30 Man-fre 07:00-16:30 2660 DombåsVerkSteDSnAVn 61 24 24 94 91 12 95 44 ManFre: 08.00-16.00 Man-fre 07:00-16:30 Bilverksted AS-- 15.30 2660 Dombås 24 2451 94 78 91 1260 95 ManFre: 08.00-16.00 Haukås 5550 SVEIO 53 74 51 Man Tlf.: www.mecacarservice.no Bilverksted AS Tlf.: 012-345678 Haukås 555061 SVEIO 534460 74 25 25 51 Man -- fred fred 7.30 7.30 15.30 Tlf.: 51 78 60 60 www.mecacarservice.no

Statoilbygget Statoilbygget 2660 Dombås 2660 Dombås

www.espeland.no

Vi r nå vå • Batteri tilby Vill til

Vi utfører EU-kontroll Vi utfører EU-kontroll

• Alle typer rep.

• EU kontroll • Alle typer rep.

1603101 Alliansering hvitt gull m/diamant 0,10ct Wsi x 1 stk

passe passe

• Olje n sjo • lei Olje Besøksadresse Telefon Vakttelefon Åpningstider pa lre n e sjo v/ ra ut Besøksadresse Telefon Vakttelefon Åpningstider para tt til lrePe e bi eo lei v/ bi ug ut Servicehallen Dombås as til eo ug • Statoilbygget Pe Servicehallen Dombås as • Batteri Batteri Statoilbygget n 2660 Dombås 61 24 24 94 91 12 95 44 ManFre: 08.00-16.00 sjo ra Besøksadresse Telefon Vakttelefon Åpningstider 2660 Dombås 61 24 24 94 Telefon 91 12 95 44 Vakttelefon Man- Fre: 08.00-16.00 v/ Besøksadresse Åpningstider parasjon lrepa bilre v/ bi Statoilbygget Statoilbygget 2660 61 Man2660 Dombås Dombås 61 24 24 24 24 94 94 91 91 12 12 95 95 44 44 Man- Fre: Fre: 08.00-16.00 08.00-16.00

DISK K IO

K A M PA N J E – ALL I A N S E R I N G

L PER OL

38

C

A

R

S

E

R

www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no www.mecacarservice.no

02.05.14 13.20

BYGGI Sveio Byggsenter AS – alt i bygg og trelast Me utfører mange byggjeoppdrag og kan hjelpe deg med å planleggje, teikne, få endeleg godkjenning og sjølvsagd byggje! Og med eigen butikk har me også dei materialene og verktøyet som trengs for å få det til.

Ta kontakt, så ser me kva som er mogeleg!

BUTIKK • • • • •

Byggevarer Trevarer Jernvarer Betongvarer Maling

NB: Varene kan du få tilkøyrd.

BYGGI Sveio Hanaleite 3, 5555 Førde. Tlf: 53 74 34 00. Åpningstider: 7.30 –16 (9–14) www.sveiobyggsenter.no. post@sveiobyggsenter.no

A

R

S

BYGGJEPLANLEGGING • Prosjektering • Teikning • Søknad

BYGGJEOPPDRAG • Nybygg • Tilbygg • Restaurering

E

R

V

I

C

E

C

V

I

C

A

R

S

E

R

E

53 74 25 51 Man - fred 7.30 - 15.30DITT BILVERKSTED

Velkommen til BYGGI Sveio!

Allianse Ann 90x150mm SOMMER2014.indd 1

C

DITT BILVERKSTED

DITT BILVER

SOMMARVIND

39

BADEGUIDE Slettene friluftsområde

Dei aller fleste kjem sjøvegen når dei vitjar Slettene, heilt nord i bygda Auklandshamn. Friluftsområdet er etterkvart godt tilrettelagd for båtfolk. Dei som ikkje får fortøya ved brygga like etter innseglinga til Lambeidvågen, kan ankra opp på svaberga. Eit fint toalett ligg noko gøymd i skogen like ved. Kjem ein landevegen frå Haukås/Rød, tek ein etter om la 8 km til høgre i den såkalla «Mjåneskrossen» (få metrar etter skiltet «Tjernagel»), vidare nedover til ein ser skiltet «Slettene», ta av til høgre og følg vegen heilt til den kommunale parkeringsplassen der turen startar.

Selsåsvika ved Ålfjorden Selsåsvika ligg idyllisk til mot Ålfjorden, omlag 4 kilometer frå Førde. Følg skilting mot Erve. Nord-Rogaland og Sunnhordland friluftsråd har tilrettelagt området, mellom anna med toalett. Frå parkeringsplassen er det få minutt å gå ned til stranda på grusveg, og det er mogleg å koma ned med barnevogn. Det står ein gammal bøkkarverkstad og eit naust i vika, i tillegg til eit par private hytter.

Storavatnet ved Buavåg

Selsåsvika

I Storavatnet ikkje langt frå Buavåg ligg ein lett tilgjengeleg og idyllisk badeplass. Her finn ein sandstrand samt ein usedvanleg flott flåte med stupetårn.

For å koma dit kan ein køyra om lag 7 km nordover frå Sveio sentrum i retning Buavåg. I krysset der det er skilta Buavåg/Åsbu/Auklandshamn må ein køyra rett fram og forbi gamle Bua skule, og parkeringsplassen på venstre sida av vegen er lett å sjå. Badeplassen ligg på høgre sida av vegen.

Holsvika på Tittelsnes Holsvika ligg på ålfjordsida av Tittelsnes og er del av eit friluftsområde med eit nett av merka stiar, fleire fine strender, grasbakkar og svaberg. Følg skiltinga frå Valevåg mot Tittelsnes, og til slutt grusvegen mot Bjørgjo. Området er tilgjengeleg til fots og med båt, og det går fleire merka stiar frå vegen ned mot sjøen. Stranda i Holsvika er lettast tilgjengeleg frå den siste parkeringsplassen, 5 minuttars tur på ein noko bratt, men tørr og tydeleg sti. Nord-Rogaland og Sunnhordland friluftsråd har tilrettelagt området, m.a. med toalett og båtfeste. Holsvika er staden for deg som vil nyta fred og ro når du er på badetur – her er det ikkje eit hus å sjå, berre vakker natur, men på fine dagar kan det vera mange som har funne vegen til stranda.

Leirvågen Like ved «Kirkegården ved havet»(sjå artikkel side 10). Tilgjenge til fots frå Nappabrua ved Valevåg, eller med båt. Turen til fots tar ca 1/2 time på god sti med ein del våte parti.

Strando i Førde Bygdelaget i Førde har opparbeidd området ved Prestabryggjo til ein flott badeplass med strandpromenade, store plenar og volleyballbane.

Området var ferdig opparbeidd i 2004. Parkering i sentrum ved butikken, følg turvegen merka «Sidespranget» og vidare «Elvestien» ned til sjøen. Strandområdet er lett tilgjengeleg med både barnevogn og rullestol.

Lindøya i Førdespollen

Svaberg, lune viker, tronge sund og bratte knausar å hoppa frå. Lindøy ytst i Førdespollen er eit aldri så lite sommarparadis. Blåbærlyng og slanke furuer dekker øya. Hit kjem du deg ikkje utan båt. Øya er eit ynda utfartsmål for folk frå begge sidene av fjorden. Øya ligg like sør-vest for Straumøy.

Åpningstider:

Sveiogata 74 5550 Sveio

Tlf. 416 37 722

Arrangement i helgene Kom og prøv vår nye kosekrok!

man.-tors.11.30-22.00 fredag - 11.30-00.00 lørdag - 11.30-01.30 søndag - 13-22.00

www.aksdalbok.no • Tlf: 52 77 51 00

Hobby - spill Lys og servietter Kontor og selvsagt bøker Vi leser mest og anbefaler best.

Alltid gode tilbud!

Følg oss på Facebook

40

SOMMARVIND

!

BLI MED PÅ SOMMERENS STØRSTE HØYDEPUNKT OG FÅ EN MAGISK OPPLEVELSE!

ETNEMARKNADEN 31. JULI - 3. AUGUST

SAMSAYA * HENRIK * GRANNEKAMP DANIEL ENGEN & THE HUGIN BAND

+ FLEIRE ARTISTAR SOM VERT AVSLØRT ETTERKVART

OLD RIVER SALOON:

*BYTING

*THE IRISH VIKINGS * DJ KR. SOLVANG

4 dager du ikke vil gå glipp av!

Vi sees på Norges beste marknad!

Med langt over 200 uts1llarar blir det fullt av flo6e salgsuts1llingar med alt du kan tenka deg innan handel og industri, tradisjonar og gamalt handtverk, hobby, kunst, dyreuts1llingar, fri1d, skog og landbruk, stort ny6 ma6org, Lund`s 1voli og mykje mykje meir…

!

Kultur og underholdning av alle mogelege slag, magi, konsertar, ak1vitetar for liten og stor, konkurransar, pokalkjøring med hest, vikingcamp for born, biketrial, Duathlon og en skikkeleg Grannekamp!

! !

Følg oss på facebook og www.etnemarknaden.no for nyheter og program Etnemarknaden -­‐der folk og fe møtest

G r a n n e k a m p