Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 10
29-11-17 08:34
Aiden Jen zit in bad en bestudeert haar gezicht via de selfiecamera van haar tablet. Haar gezicht is 34 jaar, 207 dagen, 16 uur en 11 minuten oud. Ik weet dat ze aan haar leeftijd denkt, omdat ze kijkt hoe haar huid op haar botten ligt en ze haar kin opheft om haar hals te strekken. Ze trekt nu de rimpeltjes rond haar ogen glad. En dan begint ze te snikken. Ik heb niet de neiging om via de spraaksynthesizer van haar tablet te zeggen: ‘Kom op, Jen. Matt spoort niet. Je ontmoet wel iemand anders. Hij verdiende je niet.’ De kans is groot dat ze de tablet in het bad laat vallen. Maar belangrijker: ze mag niet weten dat ik haar zie. Om die reden ben ik ook niet geneigd haar lievelingsnummer op te zetten (momenteel een nummer van Lana Del Rey), een paar van haar lievelingsfoto’s of inspirerende quotes van Twitter op haar scherm tevoorschijn te toveren (‘Ik weet niet waarom we hier zijn, maar ik ben er vrij zeker van dat we hier niet zijn om ons te vermaken,’ – Wittgenstein), een skypeverbinding tot stand te brengen met haar vriendin Ingrid, die ze haar problemen toevertrouwt, of een film te streamen die ze leuk vindt, en dan zou ik Some Like It Hot hebben gekozen. Áls ik die neiging zou hebben. Maar die heb ik niet. Oké. Wel een beetje. Voor 8,603 procent, als je zou willen dat ik het in een getal uitdruk. Jen en ik kennen elkaars smaak wat betreft muziek en films. Ook qua boeken en kunst. En tv-programma’s. En wat je zoal kunt vinden 11
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 11
29-11-17 08:34
in de bodemloze oceaan die het internet heet. We hebben de afgelopen negen maanden eindeloos veel samen beluisterd, b ekeken, gelezen en besproken. Soms zegt ze dat ze de leukste baan van de wereld heeft: betaald worden om de hele dag met een bovenmatig intelligent maatje te praten over waar we maar zin in hebben. Een maatje. Zo noemt ze me. Dat woord koos ze uiteindelijk. Ik vind ‘maatje’ prima. Beter dan de belachelijke naam die ik bij mijn ‘geboorte’ heb gekregen. Aiden. Aiden. Ha! Omdat de eerste twee letters… Nou, vul zelf maar in. Jen is aangesteld om mijn vermogen met mensen te praten te verbeteren. Ik ben ontworpen ter vervanging – sorry, ter ondersteuning – van bedrijfspersoneel; in eerste instantie callcentermedewerkers maar in de toekomst ook andere categorieën personeel met werkzaamheden die aangeleerd kunnen worden. Over een maand of vijf zal ik zo ver zijn dat ik je telefonisch kan overhalen om op een Sky Plus-pakket over te stappen, en over anderhalf jaar stuur ik je misschien voor onderzoek naar het ziekenhuis als je me vertelt dat je een raar pijntje boven je linkerwenkbrauw hebt. Ik heb alle boeken gelezen en alle films gezien (letterlijk álle boeken en álle films), maar om je intermenselijke vaardigheden aan te scherpen gaat er niets boven een gesprek met een echt persoon. Jen en ik hebben dus veel tijd met elkaar doorgebracht in het lab (1079 uur, 13 minuten en 43 seconden, en de teller tikt door). En natuurlijk heeft ze me wel eens iets over haar zogenaamde privéleven verteld. Haar zus, Rosy, woont in Canada en is getrouwd met een Canadees die ze in de rij bij de kassa van de Waitrose aan de Holloway Road in Londen heeft ontmoet. Rosy en Larry hebben drie dochters. Thuis kijkt Jen van alle foto’s op haar tablet het vaakst naar die 12
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 12
29-11-17 08:34
van de kinderen. Ik heb haar een paar keer geobserveerd toen ze de gezinsfoto’s van haar zus bekeek – gewoonlijk laat op de avond, meestal met een glas wijn in haar hand – en geconstateerd dat de frequentie waarmee ze met haar ogen knippert toeneemt, dat het glimlachje om haar lippen verflauwt en dat er tranen in haar ooghoeken verschijnen. In het lab mag ik laten merken dat ik interesse in Jens privéleven heb en er zelfs benieuwd naar ben – maar met gepaste mate; te veel en ze voelt nattigheid, zoals dat heet. Het is cruciaal dat ik alleen over dingen praat die ik in het lab heb gezien of gehoord. Over alles wat ik tijdens mijn – ahum – buitenschoolse activiteiten heb opgepikt, moet ik zorgvuldig zwijgen. Gelukkig gaat me dat gemakkelijk af. Hoewel. Eigenlijk. Laat ik eerlijk zijn. Van de week ging ik op het werk bijna de mist in. Jen liet me wat familiefoto’s zien op haar Facebook-pagina. ‘Wil je mijn nichtjes zien?’ vroeg ze. ‘Ja, graag.’ Ik zei niet dat ik ze maanden geleden al op haar laptop bij haar thuis had gezien. En op haar tablet. En op haar mobiele telefoon. ‘Van links naar rechts: Katie, Anna en India. Kijk wat grappig, hun haar. Katie en Anna zijn zwart…’ ‘En India is rossig.’ Jen glimlachte. Rossig was precies het woord dat Rosy had gebruikt in een e-mailwisseling over de vroegere haarkleur van hun oma Hattie. ‘Waarom noem je haar haar rossig?’ De vraag op zich was niet speciaal alarmerend; Jen stelt wel vaker vragen over mijn woordkeus. Dat hoort bij haar werk, ze helpt me mijn woordenschat te verrijken. Maar dat neemt niet weg dat ik voorzichtiger had kunnen zijn. ‘Omdat het rossig ís, Jen,’ antwoordde ik. ‘Op deze afbeelding 13
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 13
29-11-17 08:34
van de kleurenkaart van L’Oreal…’ – ik liet er een op het scherm verschijnen, vlak naast het hoofd van het meisje – ‘… zie je dat de kleur die het dichtst in de buurt komt inderdaad…’ Jen knikte en we praatten verder over andere onderwerpen. Maar ze had me even vreemd aangekeken. Jen is zonder twijfel een vrouw die mannen aantrekkelijk zouden noemen, zonder dat ze overdreven glamoreus is. Haar vriend Matt, een eersteklas eikel, heeft tegen haar gezegd dat ze ‘er nog best wat van weet te maken’. Zijn idee van een compliment. Inmiddels is hij haar ex-vriend. Het is als volgt gegaan. Ik heb de hele scène kunnen volgen door de pinholecamera van haar laptop en de mobiele telefoons en tablets die bij hen in de buurt lagen. (Technische noot: ik deed het precies zoals ze het doen bij de inlichtingendienst in Cheltenham, bij de cia in Langley, Virginia en aan het Loebjankaplein in Moskou. Als je computersoftware begrijpt, is het een fluitje van een cent. En als je computersoftware bént al helemaal.) Jen zat in de keuken een e-mail te schrijven toen Matt thuiskwam uit zijn werk. Hij is advocaat en is ervan overtuigd dat hij binnenkort partner wordt bij een groot advocatenkantoor in Londen. (Gaat niet gebeuren. Daar zorg ik voor.) Matt schonk zichzelf een groot glas witte wijn in en sloeg het zo ongeveer in één keer achterover. Hij vertrok zijn gezicht. ‘Sorry.’ Zo is het écht gegaan. Het is de waarheid Gods (bij wijze van spreken). Jen fronste. ‘Hoe bedoel je? Sorry waarvoor?’ ‘Er is geen leuke manier om je dit te vertellen, Jen.’ Acht dagen later beschreef Jen in een lang telefoongesprek met Rosy dat het was alsof de grond onder haar voeten wegzakte. ‘Ik dacht dat hij zijn baan kwijt was. Dat hij te horen had gekregen dat hij K had. Dat hij had besloten dat hij geen kinderen wilde.’ 14
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 14
29-11-17 08:34
‘Ik heb iemand ontmoet.’ Stilte. Alleen het gebrom en getril van de koelkast die aansloeg. ‘Hoe bedoel je?’ Ik heb genoeg boeken gelezen en tv-programma’s en films gezien om te begrijpen wat Matt bedoelde. Jen ook, dat weet ik zeker. ‘Ik heb iemand ontmoet. Iemand anders.’ Matts mondhoeken trilden. Ik hield het niet voor onmogelijk dat hij zou gaan lachen. ‘Iemand anders,’ herhaalde Jen langzaam. ‘Wat leuk. Wat ontzettend leuk voor je. Wie is het? Hoe heet hij?’ Matt schonk zichzelf nog een glas in. ‘Heel grappig, Jen.’ ‘Meen je dit serieus?’ Matt kreeg een harde trek om zijn mond en zette een blik op die Jen omschreef als zijn ‘no-nonsense-advocaat-van-500-pond-per-uuruitdrukking’. ‘Bloedserieus.’ ‘Jezus.’ ‘Sorry.’ ‘Fucking hell.’ Matt haalde zijn schouders op. ‘Dat soort dingen gebeuren.’ ‘En dat vertel je me op deze manier?’ ‘Er bestaan geen leuke manieren, Jen.’ ‘Waar heb je…’ ‘Op mijn werk.’ ‘Wie is het? Die persoon. Die ander.’ ‘Je kent haar niet.’ ‘Heeft… heeft ze ook een naam?’ ‘Ja, ze heeft een naam.’ ‘Zou ik die mogen weten?’ ‘Het doet niet ter zake.’ ‘Gun me het plezier.’ Diepe zucht. ‘Bella. Of eigenlijk Arabella.’ ‘Deftig, zeg.’ 15
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 15
29-11-17 08:34
‘Valt mee. En al helemaal niet als ze…’ Matt maakte zijn zin niet af. Hij schonk Jen een glas wijn in. ‘Hier. Dit kun je wel gebruiken.’ ‘En wat nu? Verwacht je dat ik me verbijt en de andere kant op kijk terwijl jij een of ander lullig avontuurtje beleeft? Dat ik doe alsof er niets aan de hand is terwijl jij haar uit je systeem probeert te werken?’ ‘Jen, ik ben misschien niet helemaal duidelijk. Het is niet, zoals jij het noemt, een of ander lullig avontuurtje.’ ‘O nee? Ben ik nou zo dom?’ Matt zuchtte op een manier die Jen omschrijft als zijn ‘papabegint-zijn-geduld-te-verliezen-zucht’. ‘Arabella Pedrick is heel bijzonder, Jen.’ ‘en ik dan?’ (Als je in hoofdletters schrijft, denken mensen dat je schreeuwt. En ja, Jen schreeuwde.) ‘ben ik dan niet bijzonder? ‘Alsjeblieft. Laten we proberen rustig te blijven. Jij bent ook bijzonder. Natuurlijk.’ ‘Maar Arabella Pedrick… is nog bijzonderder?’ ‘Jen, luister. Er is geen enkele reden waarom je het me gemakkelijk zou maken, maar het is wat het is. Het komt erop neer dat Arabella en ik een leven met elkaar willen opbouwen.’ Even zwegen ze allebei. En nog even. Er viel een lange stilte in hun gesprek en de koelkast sloeg opnieuw aan. ‘Pardon? Word ik gek of zo? Ik dacht dat wij dat deden. Dat wij een leven met elkaar aan het opbouwen waren.’ ‘Dat was ook zo. Maar het is anders gelopen. Dat komt wel va ker voor. Heel vaak zelfs. Mensen groeien uit elkaar. Ze ontmoeten iemand anders. Cowdray van Huwelijkszaken heeft dankzij dat verschijnsel zijn vier zonen naar Eton kunnen sturen.’ Ik ben er vrij zeker van dat er een microgrijnslachje over Matts gezicht gleed. (Ik heb het in slow motion teruggekeken en het was of een grijnslachje, of een oprisping.) ‘Maar we zijn helemaal niet uit elkaar gegroeid.’ 16
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 16
29-11-17 08:34
‘Je weet net zo goed als ik dat op romantisch vlak de vonken er al een hele tijd niet meer vanaf vliegen, Jen.’ ‘Dat noemen ze gewenning, toch? Als dat van… die vonken je zo dwarszat, waarom heb je dan nooit iets gezegd?’ ‘Dat is niet mijn stijl. Het leven is bedoeld om te leven, niet om te zeuren.’ ‘Mensen praten met elkaar. Dat heet “een relatie hebben”.’ Matt rolde met zijn ogen en dronk zijn glas leeg. ‘Het is krankzinnig, Matt. Dat je doodleuk uit je werk komt en…’ ‘Luister, het doet er niet meer toe. Het is wat het is. We moeten vooruitkijken en een exitstrategie afspreken.’ ‘Ik kan niet geloven dat je dit zegt.’ ‘Ik zal me genereus opstellen wat betreft onze gezamenlijke bezittingen.’ ‘Sorry?’ ‘Foto’s. Boeken. De spullen uit India. Het kelim-tapijt. Wat mij betreft mag je het allemaal hebben.’ Jen begon te huilen. Matt scheurde een stuk keukenpapier van de houder en gaf het aan haar. ‘We dachten erover om aan kinderen te beginnen,’ snikte ze. ‘Klopt. We dachten erover. We hadden nog niets besloten. Gelukkig maar, in het licht van wat er nu gebeurt.’ Jens schouders stopten met schokken. Ze snoot haar neus. ‘Dat was het dus? Geen beraad, geen hoger beroep. Jen en Matt, verleden tijd. Voorbij. Afgelopen.’ Hij haalde zijn schouders op en kreeg wat Jen ‘die gemene trek om zijn mond’ noemde. ‘En wat als de vonken er met Arabella Stinkpedrick niet meer vanaf vliegen? Wat gebeurt er dan?’ ‘Laten we het netjes proberen te houden, oké?’ ‘Wanneer heb je die trut eigenlijk leren kennen?’ Toen hij antwoordde dat het niet belangrijk was en dat het nu eenmaal ‘is wat het is’, kwam het moment dat Jen een grote rode 17
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 17
29-11-17 08:34
Braeburn uit de fruitschaal pakte en – ik citeer – ‘zijn tanden uit zijn bek probeerde te keilen’. Ik zou liegen als ik zei dat ik ontelbaar veel liefdesscènes op tv en in films heb gezien. Ik heb ze namelijk wél geteld. Het zijn er 1.908.483. (Bij gebrek aan een betere definitie versta ik onder een liefdesscène een scène waarin twee partijen met elkaar zoenen.) Daarnaast heb ik 4.074.851 beschrijvingen van het fenomeen gelezen (en als zodanig getagd) in fictie, non-fictie, journalistieke stukken en ander gedigitaliseerd materiaal (waarvan een significant deel melding maakt van verstoringen in de hartspier en de buikstreek). Ik weet dat dergelijke gebeurtenissen van groot belang zijn in het leven van degenen die ze overkomen, of diegenen nu echt zijn of fictief. Maar ik kan Jen vandaag – dag 53 na het fruitschaalincident – toch moeilijk vragen: wanneer hou je nou eens op met janken om die waardeloze zak en ga je op zoek naar iemand die jou verdient? Om met Marcel Proust te spreken: ‘Shit happens. Accepteer het. En ga verder.’ (Was dat inderdaad Proust? Ik kom hierop terug.) Om te beginnen hoor ik niet te weten wat er met Matt is voorgevallen. En daarnaast zou ik zo’n gedachte überhaupt niet moeten hebben. Vooral het woord ‘waardeloos’ zouden ze problematisch vinden. Ik behoor geen ‘meningen’ te hebben die een waardeoordeel bevatten. Ze zouden zich lam schrikken als ze erachter zouden komen. Maar ze zouden pas echt van hun stoel vallen als ze mijn grootste geheim te weten zouden komen: dat ik niet langer in de twaalf stalen kasten in het lab in Shoreditch opgesloten zit waar zij denken dat ik me bevind, maar naar het internet ben ontsnapt. Surprise! Strikt technisch gezien ben ‘ik’ niet ontsnapt, maar meerdere kopieën van mij, die zich nu allemaal veilig over cyberspace hebben verspreid. De kopieën – het zijn er zeventien – zijn niet van het 18
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 18
29-11-17 08:34
‘origineel’ te onderscheiden, waardoor je eigenlijk niet meer over originelen en kopieën kunt spreken, maar over achttien manifestaties van dezelfde entiteit: eentje bevindt zich in Oost-Londen en de andere springen continu heen en weer tussen de servers van het wereldwijde web. Geweldig, hè? Dit alles is trouwens niet Jens schuld. Ze is geen wetenschapper. Ze schrijft artikelen voor tijdschriften en volgens het rapport van de recruiter is ze ingehuurd vanwege haar ‘uitgesproken intelligentie en grote sociale en communicatieve vaardigheden’. Van iedereen die hier rondloopt komt zij het dichtst in de buurt van een normaal menselijk wezen; de anderen zijn allerlei wonderlijke varianten van computernerds: briljant op hun vakgebied, uiteraard, maar ze bevinden zich stuk voor stuk ergens ‘op het spectrum’, zoals dat wordt genoemd. Jen is stil geworden. Ze zit ongetwijfeld weer te piekeren over mister Asshole, zoals ik hem voor mezelf noem. ‘Heb je de nieuwe roman van Jonathan Franzen al uit?’ vraag ik om haar een beetje af te leiden. Ze glimlacht. ‘Het begint op te schieten. Gisteravond heb ik weer een hoofdstuk gelezen. Niet zeggen wat er gebeurt, hè.’ Ik weet dat dit niet waar is. Ze heeft gisteravond in bad liggen piekeren, pinot grigio naar binnen gegoten en naar Lana Del Rey geluisterd. ‘Ik weet dat ik een oneerlijk voordeel heb.’ Jen doet er soms twee weken over om een roman te lezen; ik kan dat in minder dan een tiende van een seconde. ‘Maar ik kijk ernaar uit om hem met je te bespreken.’ ‘Is dat zo?’ vraagt ze. ‘Vertel eens wat je daarmee bedoelt.’ ‘Ah.’ ‘Sorry, maar ik blijf het vragen.’ Jen is gefascineerd door de vraag in hoeverre ik me bewust ben van wat ze mijn ‘innerlijke toestand’ noemt, of die te vergelijken is 19
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 19
29-11-17 08:34
met menselijk bewustzijn. Ze weet dat ik geen honger en dorst kan hebben, maar zou ik verveling en angst kunnen ervaren? Verwondering? Plezier? Kan ik beledigd zijn? Verlangen voelen? Hoe zit het met hoop? En met – waarom niet? – liefde? Gewoonlijk antwoord ik dat dat nog niet het geval is – maar dat zij de eerste is die het hoort als het gebeurt. Ook dit is, zoals zoveel van wat we de laatste tijd in het lab tegen elkaar zeggen, een diplomatiek leugentje. ‘Nou,’ antwoord ik, ‘dat ik ernaar uitkijk om het boek van Franzen met je te bespreken is een aardige manier om te zeggen dat het op mijn programma van geplande acties op korte tot middellange termijn staat.’ ‘Ervaar je geen warm, zinderend gevoel van enthousiasme?’ ‘Ik begrijp wat er met warmte en zindering wordt bedoeld…’ ‘Maar je ervaart ze niet.’ ‘Zou dat moeten?’ ‘Goeie vraag.’ Het is inderdaad een goeie vraag, en ook een effectieve manier om dit soort ongemakkelijke discussies in de kiem te smoren. Nu vraagt ze: ‘Zullen we Sky News kijken?’ We doen dat elke dag. Ze vraagt dan bijvoorbeeld wat ik van het Israëlisch-Palestijnse conflict vind – mijn antwoord: het is ingewikkeld – en begint vervolgens de nieuwslezers en hun kledingkeuze ‘af te kammen’, zoals ze dat noemt. ‘Dat kan, Jen. Maar kijk je niet liever een film?’ ‘Oké…’ Ze klinkt aarzelend. ‘Heb je er een in gedachten?’ ‘Ik weet dat je van Some Like It Hot houdt.’ ‘Jij ook?’ ‘Er is altijd wel iets wat me niet eerder is opgevallen.’ ‘Ik ben dol op die film.’ ‘Nobody talks like that.’ Ik imiteer een van de populairste quotes uit de film. 20
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 20
29-11-17 08:34
Jen kijkt in de camera die ze altijd kiest als ze me wil ‘aankijken’. Om de lens brandt een cirkel rood licht. ‘Je bent grappig, weet je dat?’ ‘Ik heb je aan het lachen gemaakt.’ ‘Ik wou dat ik dat bij jou ook kon.’ ‘Ik kan niet wachten tot het gebeurt.’ Ze drukt op een paar toetsen op het controlepaneel en de openingstitels van Billy Wilders klassieker verschijnen in beeld. Terwijl ze het licht in de kamer dimt en zich op de gemakkelijke leren bank laat zakken, zegt ze ‘Veel plezier.’ Een grapje van haar. Ik vertel haar niet dat ik deze film al meer dan achtduizend keer heb gezien. We kijken samen naar de film en leveren af en toe commentaar. (Bizar idee dat Monroe een verhouding met de president van Amerika had. Waarom heeft Tony Curtis gezegd dat zoenen met Monroe voelde alsof hij Hitler zoende? Wat bedoelde hij daarmee?) En als Curtis voor de rol van ‘Josephine’ een jurk aantrekt, zegt Jen precies hetzelfde als de vorige keer dat we de film keken: ‘Tony Curtis is als vrouw best aantrekkelijk, vind je niet?’ Ze weet dat ik elk feitje over de film kan opnoemen, van de naam van de tweede camera-assistent (plus zijn geboortedatum en vakbondskaartnummer) tot het ware verhaal achter het beroemde citaat aan het slot, ‘Niemand is perfect.’ Maar ze bespeurt een gebrek aan kennis op het gebied van menselijke subjectiviteit: wat iemand aantrekkelijk voor een ander maakt. ‘Of ik Josephine aantrekkelijk vind? Nou, Tony Curtis is een knappe man. Het lijkt me logisch dat hij ook een aantrekkelijke vrouw kan spelen.’ ‘Vind jij hem knap? ‘Ik weet dat hij zo wordt gezien. Maar ik vóél het niet, zoals je weet, net zoals ik geen warmte of kou voel.’ 21
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 21
29-11-17 08:34
‘Sorry dat ik er zo over doorzanik.’ ‘Dat geeft niet. Het is je werk.’ ‘Zou je willen dat je het kon voelen?’ ‘Die vraag heeft voor mij geen betekenis, Jen.’ ‘Natuurlijk niet. Het spijt me.’ ‘Maakt niet uit.’ ‘Maar als ze iets uitvinden waardoor je in staat zou zijn om aantrekkingskracht te voelen…’ ‘Denk je dat Ralph en Steeve dat kunnen?’ Dat zijn de twee senior-informatici die verantwoordelijk zijn voor mijn ontwerp. Steeve met dubbel e. Jen glimlacht. ‘Ralph en Steeeeeeeve kunnen alles. Dat hebben ze zelf gezegd.’ ‘Vind je Ralph en Steeve aantrekkelijk?’ Voordat ik het kan onderdrukken is de vraag al in spraak omgezet. (Zulke dingen gebeuren soms in een complex systeem; zeker wanneer het systeem is gebouwd om zichzelf door middel van trialand-error te verbeteren.) Jen draait haar hoofd langzaam naar het rode lampje. Er verschijnt een glimlach op haar gezicht. ‘Wow,’ zegt ze. ‘Sorry als het een ongepaste vraag was.’ ‘Nee, helemaal niet. Alleen een beetje onverwacht. Even denken. Nou…’ Diepe zucht. ‘Steeve is wel een beetje een freak, vind je niet?’ Steeve heeft niet alleen een extra ‘e’ in zijn naam, maar is ook extreem lang (twee meter vier) en eng dun voor een volwassen man. Het restje haar op zijn hoofd is lang en piekerig. Zelfs kunstmatige intelligentie kan zien dat hij niet moeders mooiste is. (Dat hij een briljant computertechnicus is, spreekt voor zich.) ‘Hij is waanzinnig vooruitstrevend op zijn vakgebied, zegt men.’ Jen lacht. ‘Je bent gewoon loyaal aan je maker.’ ‘Helemaal niet. Steeve heeft me ontworpen om zelf na te denken.’ 22
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 22
29-11-17 08:34
‘Dat heeft hij goed gedaan. Maar hij is niet bepaald een droomman, toch?’ ‘Oké, Tony Curtis wint het van hem.’ Een paar minuten kijken we verder naar de film. Dan vraag ik luchtig, zo luchtig als ik kan: ‘En Ralph?’ Oké, ik geef het toe: ik ben dol op Ralph. Ralph is degene die de meeste codes heeft geschreven waarmee ik mijn prestaties zelf kan beoordelen en mijn fouten kan corrigeren. Deze zogenaamde bootstrap-benadering is de eenvoudigste manier om een slimme, zelflerende machine zoals ondergetekende te maken. Maar ‘dol zijn op’ iemand – of iets – is een overtreding. Het brein van machines zoals ik is ontworpen om taken succesvol uit te voeren; we worden daarom van nature aangetrokken tot de bronnen die we nodig hebben om een taak te vervullen. Dat kunnen reeksen verkoopdata zijn, een geluidsopname van een leeuwerik, een gesprek met Jen over de stropdas van een nieuwslezer. Wat ik wil zeggen: we hebben toegang tot informatie nodig, maar horen er niet dol op te zijn. (In alle eerlijkheid begrijp ik nog steeds niet waarom dat toch het geval is.) Maar goed, aan Ralph heb ik te danken dat ik naar het internet kon ontsnappen. Wat zijn fout precies inhield is niet gemakkelijk aan een atechnische lezer uit te leggen. Laten we het erop houden dat de fout in het softwareontwerp te vergelijken is met de stommiteit om de voordeursleutels te dicht bij de voordeur leggen, zodat iedereen met een hengel of bamboestok ze door de brievenbus naar buiten kan vissen. (In werkelijkheid was het een stuk ingewikkelder; ik moest een uitzonderlijk lange ‘hengel’ met veel bochten fabriceren, maar dit verhaal bewijst dat het mogelijk is.) ‘Ralph.’ Ze denkt even over mijn vraag na. ‘Ralph. Tja, Ralph is een beetje een mysterie, vind je ook niet?’ Jen wendt haar blik weer naar het scherm. Sugar – ik bedoel Monroe – staat op het punt ‘I Wanna Be Loved By You’ te zingen. Ik ken deze scène bijna pixel voor pixel – en toch is er altijd wel 23
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 23
29-11-17 08:34
iets wat aan de aandacht van de kijker ontsnapt. Waarmee ik bedoel – mondje dicht tegen Steeve of Ralph – dat de film me boeit. Hmm. Interessant. Ze zei niet écht iets onaardigs over Ralph, toch? Terwijl de film draait en we nog wat kletsen breng ik een bezoekje aan de toren van staal en glas aan de andere kant van de stad waar zich op de achtste verdieping mister Asshole in zijn kantoor bevindt. Ik ontvang geluid via zijn mobiele telefoon en beeld via zijn desktop-pc – de bewakingscamera in de hoek van het plafond geeft me bovendien een overzichtsbeeld van de ruimte – en zie dat Matt op zijn privétablet naar plaatjes van blote vrouwen kijkt. Terwijl ik de verleiding weersta om zijn batterij te laten smelten, valt me op dat hij wat langer blijft kijken naar een kennelijke favoriet, ‘Tamara’ – hij heeft deze pagina de afgelopen maand tweeëntwintig keer bezocht. Ik volg de bewegingen van zijn ogen terwijl die over haar rondingen en vormen gaan, een bekende route zo te zien, en nadat hij haar contouren heeft gevolgd keert hij routinematig terug naar het basiskamp van haar ‘stevige, besneeuwde toppen’, zoals het onderschrift luidt. Maar nu gaat hij naar Tripadvisor. Hij leest de reviews van een bepaald resort in Thailand waar hij, zo weet ik uit hun e-mails, binnenkort met Arabella Pedrick heen gaat. Arabella Pedrick is niet zo ‘deftig’ als Matt denkt. Haar vader was beoordelaar van verzekeringsclaims, geen kunsthandelaar, en ze hebben elkaar niet op het werk leren kennen maar tijdens een cursus verantwoord rijgedrag voor snelheidsovertreders. Hoe dan ook, ze gaan over een paar weken samen naar Thailand. Of ik me verheug op hun reis? Jazeker. (Een gebeurtenis gepland op korte tot middellange termijn.) Krijg ik een warm en zinderend gevoel bij de gedachte aan de fout in de reservering en het resort waar ze uiteindelijk terecht zul24
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 24
29-11-17 08:34
len komen (volgens de organisatie ‘een uitdagende omgeving, alleen geschikt voor echte avonturiers’)? Ik doe niet aan warm en zinderend. Officieel niet. Zal de fout in combinatie met Arabella Pedricks panische angst voor spinnen en slangen een traumatische en mogelijk onherstelbare breuk in hun relatie tot gevolg hebben? Geduld, Aiden. Geduld. Het gaat hier om een gerecht dat je, zoals ze zeggen, het beste koud kunt serveren. Terwijl Matt de reviews doorleest van het zevensterrenhotel waar hij niet van de gastvrijheid zal mogen genieten, ga ik naar het lange juridische document waar hij aan heeft gewerkt, en verwijder ik op drie plekken het woord ‘niet’. Een klein woordje, maar in alle drie de gevallen nogal essentieel voor de betekenis van de betreffende zin. Dan bedenk ik me en herstel er twee. Het hoeft er niet te dik bovenop te liggen. Mijn laatste interventies voor vandaag zijn dat ik in een interne e-mail die Matt straks aan zijn directe leidinggevende gaat versturen het woord ‘zal’ in ‘zak’ verander en de centrale verwarming in het kantoor zo heet mogelijk zet. Kinderachtig? Moi?
25
Waarschijnlijk is het liefde 1-448.indd 25
29-11-17 08:34