december 2017 – NUMMER 1087 – JAARGANG 95
Ouderlingen blad voor Pastoraat en Gemeenteopbouw
Thema: Geloven in de wereld kerstnummer
RICHARD VISSINGA
Als rooms-katholieken en protestanten hebben we inmiddels ontdekt dat we het belangrijkste met elkaar delen: het geloof in God als Vader, Zoon en Geest. Door dit gedeelde geloof is er eenheid. Wij zijn ervan overtuigd dat, wanneer we groeien in het geloof in Christus, de eenheid steeds dieper zal worden. We zien uit naar de dag dat we een verenigde kerk zijn. Samen willen we getuige zijn van God in deze tijd. Het evangelie is springlevend en even goed bestemd voor mensen van vandaag als voor die van gisteren. Ook willen we de Bijbel in de handen leggen van onze tijdgenoten. Haar bevrijdende boodschap is van alle tijden. Daarbij beseffen wij dat de kerk naar de marge is verschoven en voor velen op afstand is komen te staan. Toch is en blijft ook de kerk ‘van alle tijden’.
redactioneel Wij - dat zijn vertegenwoordigers van de Protestantse Kerk in Nederland, de Rooms-Katholieke Kerk, de Oud-Katholieke Kerk en de Gereformeerde Kerken in Nederland (vrijgemaakt). De tekst maakt deel uit van een Verklaring, die als Declamatie is voorgedragen door ds Elsbeth Gruteke tijdens de viering op 31 oktober jl. in de Domkerk te Utrecht ter gelegenheid van 500 jaar Reformatie. Ik ervaar de Declamatie als een teken van hoop voor de kerk die zowel wereldwijd als ook in ons land zo verdeeld is; en als een straal licht, dat door het donker van conflict, vervreemding en afstand heen breekt. Voor mij hebben hoop en licht alles te maken met wat de kerk straks op het Kerstfeest viert: het kind geboren in Bethlehem, in wie God zijn licht heeft laten schijnen in het donker van onze wereld en van ons leven, deze unieke mens, in wie het Woord mens is geworden. De redactie en uitgeverij van het Ouderlingenblad wensen alle lezers voor de kerstdagen en voor het nieuwe jaar ‘vrede en alle goeds’.
Het is een gemeenschap voor verbondenheid met God en met elkaar, een vindplaats van geloof, hoop en liefde. Daarom nodigen wij onze tijdgenoten uit om toe te treden tot de kerk en te delen in de vreugde van het evangelie.
Ouderlingen blad voor Pastoraat en Gemeenteopbouw
2
2 redactioneel 25 boeken
in dit nummer
33 prikbord
6
26 12
4 Geloven in de wereld Ter inleiding, over betrokkenheid van gelovigen op de wereld om hen heen – NELLEKE BOONSTRA 6 Mede lijden De vreugde van Kerst schrijnt met het lijden in de wereld, en nodigt uit tot mede lijden
– ERICA HOEBE-DE WAARD
12 Barmhartig zijn, zorgen voor mensen in een oorlogsgebied Veel mensen zijn betrokken bij acties van Kerk in Actie, zoals in Syrië– NELLEKE BOONSTRA
26 Vertrouwen Waar zorgen over de samenleving ons vertrouwen in de toekomst bedreigen, probeert de kerk juist dat vertrouwen te versterken – GERRY KRAMER-HASSELAAR
19 ‘Zij moeten heerschappij voeren over…’ Hoe groen is de kerk? Werken aan gerechtigheid spitst zich hier toe op zorg voor de schepping – SAKE STOPPELS
volgend nummer Het lied in het pastoraat Betekenis en mogelijkheden van een lied Bijbelwoorden nu De betekenis van een bijbelwoord voor vandaag Back to Basics Derde deel in de serie van Sake Stoppels en Nynke Dijkstra
3
Dwalen door verhalen Voor mensen die vergeetachtig worden ‘Waken’ in de Goede Week Wat is waken en hoe doe je dat? Welke liturgische vormen zijn bruikbaar?
Godsbeelden in de levens van vrouwen met incestervaring Kun je nog geloven in een liefdevolle God? Wat voedt en inspireert je? Waar halen wij in kerk en gemeente onze inspiratie vandaan?
December 2017 – nummer 1087 – Jaargang 95
Je persoonlijke inspiratie en betrokkenheid op mensen wil je gestalte geven in de wereld. Om niet. In kerkelijke gemeenschappen wordt veel georganiseerd om je erbij te helpen. Grotere overkoepelende organisaties doen het op grotere schaal. Op enkele organisaties richten we in dit themanummer onze schijnwerpers.
G
NELLEKE BOONSTRA Mw. drs. C.A. Boonstra is predikant in de Protestantse Kerk in Nederland. Zij is lid van de redactie van Ouderlingenblad
Barmhartigheid eloven in de wereld Mede lijden
Het is december. De mensen trekken zich terug in hun huizen want buiten is het koud, donker, winderig en nat. Maar in de kerken bruist het van activiteit. Er zijn kerstmaaltijden, optredens van koren en cantorijen, de kindernevendienst heeft een uitgebreid project en last but not least: het Kerstfeest! Gelovigen kunnen op elkáár betrokken zijn, er is ook een beweging naar buiten. De donkere wereld in. Juist in deze kerstperiode realiseren mensen zich dat het gaat om de samenleving en ieder die daarin leeft, werkt en woont. Er zijn heel wat organisaties die mensen helpen deze blik naar buiten te vinden. De diakenen zijn bij uitstek de ambtsdragers die de blik naar buiten telkens weer centraal stellen. In een kleine gemeente bijvoorbeeld wordt een kerstmaaltijd voor alle inwoners van het dorp georganiseerd, of er is een actie om voedsel te verzamelen voor de voedselbank. Maar het zijn niet alleen de diakenen, ook andere betrokken leden van de kerk stellen zich open. Bij een AZC zijn activiteiten zoals huiskamermaaltijden, en een cantorij gaat zingen in een ziekenhuis of een gevangenis. Een groep gemeenteleden gaat brieven schrijven voor acties van Amnesty International. Het zijn allemaal vormen om je geloof gestalte te geven in de wereld. In de plaatselijke gemeente zijn initiatieven, er zijn ook overkoepelende
Ouderlingen blad voor Pastoraat en Gemeenteopbouw
organisaties die een groter bereik hebben en de plaatselijke gemeenten ondersteunen.
Mede Lijden, Barmhartigheid, Gerechtigheid, Vertrouwen In dit themanummer zijn vier redactieleden aan de slag gegaan met het thema ‘Geloven in de Wereld’. Zij doen dat aan de hand van een van de vier kernwoorden: Mede Lijden, Barmhartigheid, Gerechtigheid, Vertrouwen. Daarbij zetten zij elk één organisatie in de schijnwerpers. Het zijn alle organisaties die de focus hebben op waar het in het geloof om gaat: Omzien naar de wereld om je heen en wegen vinden om te helpen. We komen tegen: de Laurenskerk in Rotterdam, de Regenboog uit Amsterdam, het project ‘Groene Kerken’ en Kerk in Actie met hulp
Juist rond Kerst weten we dat het gaat om de samenleving hier en nu aan Syrië. De eerste paragraaf van het artikel geeft steeds zicht op de werking van de organisatie. Hoe is het georganiseerd? Waar is de focus op gericht en hoe krijgt het gestalte in de samenleving? De tweede
4
Gerechtigheid Vertrouwen paragraaf geeft een specifiek inkijkje. Een vrijwilliger die erbij betrokken is, wordt centraal gesteld. Zo krijgen we een beeld van hoe het in de praktijk gestalte krijgt. Tot slot is er per artikel een bezinnende pagina met quotes om over na te denken, gebeden, bijbelteksten en liederen.
Mede Lijden Erica Hoebe heeft de bijbeltekst van de Barmhartige Samaritaan als focus. Als gelovige kun je toch helper zijn om niet? Jezus geeft vorm aan geloven in de wereld aan de hand van deze gelijkenis over de Samaritaan. Het Griekse woord ‘eleos’ is een van de kernen van ons geloof. Stichting De Regenboog uit Amsterdam biedt al vele jaren hulp aan losgeslagen mensen en mensen die geen plek hebben omdat ze nergens welkom zijn. Deze organisatie geeft vorm aan dit Mede Lijden uit de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan. Een bijzonder project is het tandartsproject, in het interview komen we er meer over te weten.
Barmhartigheid Nelleke Boonstra is op zoek gegaan naar noden in de wereld, niet direct naast de deur. Zij neemt de eerste christenen uit het boek Handelingen als focus en komt via KerkInActie in gesprek met Feije Duim, die de hulp aan Syrië begeleidt en coördineert. Als wij KerkInActie ondersteunen met geld, Bij het stukje over Barmwat gebeurt daar dan mee in hartigheid wordt een film Syrië? Een indringend verhaal van KIA genoemd. over een vrijwilliger in Syrië De link is deze: geeft een inkijk. Ook aanbehttps://vimeo.com/ velenswaardig: de film over album/4148972/vidominee Harout Selimian uit deo/235527449 Aleppo.
5
Gerechtigheid Geloven op deze aarde. Aan de mensen is aangezegd dat ‘zij heerschappij moeten voeren’ over de schepping (Genesis 1). De schepping overstijgt uiteraard kerkgrenzen. Het gaat hier om het beheer over de aarde, zorg voor het milieu, goed rentmeesterschap en de kleinheid van de mens in de grote kosmos. Sake Stoppels legt ons uit hoe het project ‘de Groene Kerken’ leden van kerken stimuleert om de verbondenheid met de aarde te versterken. Een interview volgt met een vrijwilliger uit Gouda, die het rentmeesterschap serieus neemt.
Vertrouwen Geloven in de wereld. Hoe kun je kerkzijn in een geseculariseerde samenleving midden in de stad? In Rotterdam weten ze ervan mee te praten. Maar de Laurenskerk is een kerk geworden die een open verbinding heeft met de samenleving om hem heen. Gerry Kramer-Hasselaar is in gesprek met de predikant. Vol vertrouwen zijn ze actief op allerlei manieren met vervagende grenzen met de samenleving. De kerstvieringen in de Laurens zijn een goed voorbeeld.
December 2017 – nummer 1087 – Jaargang 95