Pastoraat en Gemeenteopbouw Juli-augustus 2015 - nummer 1061 - Jaargang 92
Thema
Eenoudergezinnen
Redactioneel blad ook heel goed kunt blijven lezen als u het Op gezette tijden keert de vraag weer terug of niet langer vanuit de kerkenraad ontvangt? Het de naam Ouderlingenblad niet aan vervanging Ouderlingenblad geeft immers niet alleen praktitoe is. Ruim negentig (!) jaar geleden ontving sche ondersteuning bij het pastorale werk, maar het blad deze naam, omdat de kerkrecht desbiedt tevens opiniërende bijdragen over wat in kundige professor Nauta de ouderlingen van de breedte van de kerk leeft en om aandacht de Gereformeerde Kerken in Nederland kennis vraagt. U krijgt een aantrekkelijke korting als u wilde bijbrengen van de kerkorde. Inmiddels zich persoonlijk abonneert. De abonnementenzijn we bijna een eeuw verder, staat het ambt administratie vertelt u er meer over. Om het blad van ouderling onder druk en blijkt de naam Ounog beter te profileren en te etaleren is de laatste derlingenblad een drempel op te werpen voor jaren gewerkt aan de opbouw van een website. allen die geen ouderling, maar wel betrokken Wie een kijkje neemt op www.ouderlingenblad. gemeentelid zijn, bezoeker, contactpersoon of nl komt al wel het een en ander tegen, maar lid van een werkgroep of commissie, die zich dat is nog maar een begin. Er is nog veel meer bezighoudt met pastoraat, leiding geven en gemogelijk. Er is bijvoorbeeld veel vraag naar een meenteopbouw. Om hieraan tegemoet te komen archief van wat er in de afgelopen tien jaar is geis aan Ouderlingenblad toegevoegd: Pastoraat schreven. Daar hoort een goed digitaal trefwooren gemeenteopbouw. Telkens weer bereiken de denregister bij. En zo is er meer. De redactie is redactie geluiden uit het land dat ondanks deze heel blij, dat in de persoon van Harro Brinkman toevoeging de drempel niet geslecht is. Aan de een heuse ‘webmaster’ is aangetrokken, die de andere kant zijn er de waarschuwingen: de oude naam doet het al bijna een eeuw goed, betrokken taak op zich genomen heeft de website tot enige vorm van volwassenheid uit te laten groeien. gemeenteleden kennen het blad onder die naam Harro heeft zijn sporen verdiend als computeren een nieuwe naam moet zich bekendheid zien deskundige en is bovendien betrokken bij het te verwerven op een markt die niet gunstig is kerkwerk in Kampen. Wij heten hem voor tijdschriften (en boeken). Voorlograag van harte welkom in ons midden. pig houden we het bij de oude naam. Het juli-augustusnummer EénouderWel zoeken we ernaar de ‘ondertitel’ gezinnen biedt weer voldoende stof om prominenter te laten uitkomen. Ook over na te denken en samen over in is de afgelopen maanden gewerkt aan gesprek te gaan. Hopelijk geven deze een nieuwe verschijningsvorm: het twee maanden daartoe de nodige tijd volgende nummer zal verschijnen en ruimte. Maar evenzeer om los te in full color. De proef zag er mooi, laten, op adem te komen en nieuwe aantrekkelijk en inspirerend uit. We energie op te doen. De redactie wenst u hopen vooral dat u het zult kunnen een goede (vakantie)tijd toe. waarderen. Wist u overigens dat u het Richard Vissinga
2
OuderlingenBlad, juli-augustus 2015, nummer 1061
4
Eenoudergezinnen
22
Het aantal eenoudergezinnen neemt toe, ook in de kerk. Ter inleiding – Gerry Kramer-Hasselaar
6
Echtscheiding
Diaconale aandacht in contact met eenoudergezinnen – Herman Noordegraaf
26
De dood heeft ons gezin in tweeën gehakt
30
Als één van de ouders jong sterft, waar komt de ander dan voor te staan? – Pieter Both
14
Alleen een kind krijgen Als de levenspartner niet komt, kun je dan ook niet moeder worden? – Jaap de Lange
18
Aandacht voor kinderen en jongeren
De gemeente en eenoudergezinnen Mogelijkheden van de gemeente in zorg en aandacht voor eenoudergezinnen – Nelleke Boonstra
Over een ingrijpende beslissing en de gevolgen – Rebecca Onderstal
10
‘Hoor nou maar ‘s wat ik zeg…’
Voor verdere informatie Enkele verwijzingen naar websites en andere achtergrondinformatie
2 31 32 34
Redactioneel Boeken Thematisch jaaroverzicht Prikbord
De eigen aanpak in omzien en meeleven met kinderen en jongeren – Geertje de Vries
In dit nummer Volgend nummer Het lied in het pastoraat
Omgaan met verschillen
Betekenis en mogelijkheden van een lied
Werken aan eenheid in verscheidenheid
Jeugd en jongeren
Huwelijksvoorbereiding
Hun plaats in de gemeente
Wat zijn mogelijkheden van de kerkelijke gemeente?
Bijbelwoorden nu
Contact met Moslim-Nederlanders
De betekenis van een bijbelwoord voor nu
Werken aan een beter onderling begrip
E
Hoe beleven alleenstaande moeders en vaders hun ouderschap? Met welke vragen en zorgen hebben zij te maken? En waar zijn ze blij mee? In dit themanummer besteden we aandacht aan vreugde en verdriet in eenoudergezinnen.
Eenoudergezinnen
Het Nederlands Jeugdinstituut geeft als definitie van een eenoudergezin: ‘een gezin waarbij minimaal één minderjarig kind bij een ouder woont.’ (www. Mw. drs. G. Kramernji.nl) Volgens deze bron is het aantal Hasselaar, psychologe, is bezoekmede- eenoudergezinnen in de afgelopen jaren sterk toegenomen. De belangrijkwerkster in de kerk en lid van de redactie ste oorzaak daarvoor is echtscheiding. Andere oorzaken zijn: het overlijden van een van de ouders of bewust alleenstaand ouderschap. Ook in het bezoekwerk van de kerk ontmoeten we eenoudergezinnen. In veel situaties gaat het om een ouderpaar dat na een ernstig conflict uit elkaar gegaan en gescheiden is. Soms lukt het ouders om na de scheiding een goede nieuwe omgang met elkaar te vinden en om het ouderschap met elkaar te blijven delen. Soms echter overheersen de emoties en de strijd. Het komt ook voor dat je als gemeente opgeschrikt wordt door het overlijden van een jonge ouder. Ernstige ziekte, een ongeluk of andere oorzaken kunnen voor een ingrijpend verlies in een gezin zorgen. De overgebleven ouder en de kinderen moeten zonder de geliefde ander verder. Meestal is er een verdrietige aanGerry KramerHasselaar
4
leiding voor het ontstaan van een eenoudergezin. Soms echter kan er sprake zijn van een bewuste keuze. Bijvoorbeeld twee partners die in goed overleg afspreken dat een van beiden de complete zorg voor de kinderen op zich neemt. Of een jonge vrouw die bewust moeder wordt zonder dat zij een partner heeft.
Over het themanummer In dit themanummer besteden we aandacht aan de ervaringen van alleenstaande ouders. Hoe zijn zij alleen komen te staan? Waar lopen zij als ouders tegen aan? Waar beleven zij steun aan? Wat doet hen goed? Wat verwacht(t)en zij van de kerk? Iedere persoon en iedere situatie is uniek. Het gaat, zeker in het pastoraat en diaconaat, om ieders eigen verhaal. Dat neemt niet weg dat er uit de verhalen aandachtspunten vallen te halen voor het pastorale en diaconale werk. Wat kun je als pastorale bezoeker, diaconale medewerker, of gewoon als naaste in deze situaties betekenen? We hopen dat de verhalen in dit themanummer ook herkenning en steun
OuderlingenBlad, juli-augustus 2015, nummer 1061
Aandacht voor de ervaringen van eenoudergezinnen
tekent het feit dat ik geen partner heb ook dat ik dan geen moeder kan worden? Of durf ik het aan om alleen een kind te krijgen? Nienke is een gelovige vrouw. Zij betrekt God in haar zoektocht en verdere weg.
De kinderen Tot nu toe zijn de kinderen in het themanummer meer zijdelings aan het woord gekomen. In dit vierde artikel, geschreven door Geertje de Vries, komen hun ervaringen nadrukkelijker aan bod. Hoe is het voor Verschillende omstandigjongeren en kinderen als de ouders geheden De eerste drie artikelen scheiden zijn? Of als een van de ouders is overleden? Hoe is het voor hen als er gaan in op omstandigheden die tot het ontstaan van een eenoudergezin kunnen enkel maar een mamma of pappa is? De Vries biedt concrete aandachtspunten leiden. Rebecca Onderstal schrijft over voor het jeugd- en jongerenpastoraat. echtscheiding. Zij is zelf gescheiden en heeft veel contact met andere gescheiden Ook pleit zij ervoor om het vanzelfsprekende gezinsbeeld (vader,moeder, ouders. In haar artikel noemt zij verkinderen) ruimer te maken, zodat ook schillende emoties, (geloofs)vragen en kinderen uit andere gezinssamenstelzorgen die zich rond een echtscheiding lingen zich erkend voelen. voor kunnen doen. Verder geeft zij een richting aan om in de nieuwe situatie zo goed mogelijk met elkaar en met de Diaconaat en pastoraat Wat kinderen om te blijven gaan. Pieter Both schrijft over het verlies in kunnen we uit de persoonlijke verhalen een jong gezin door overlijden van een leren voor het diaconaat en pastoraat? van de ouders. Hoe houd je als achterHerman Noordegraaf schrijft over gebleven ouder het hoofd boven water? verschillende diaconale mogelijkheden. Op welke manier ga je als gezin met het Een derde van de eenoudergezinnen verdriet om? Welke steun en hulp van- heeft een inkomen onder de lage-inkouit de gemeente zijn welkom? Ook Both mensgrens. Noordegraaf wijst op het schrijft vanuit eigen ervaring. En vanuit belang van contact om te ontdekken ontmoetingen met andere alleenstaande wat je vanuit de geloofsgemeenschap in ouders. deze situaties concreet kunt doen. In het derde artikel heeft Jaap de LanNelleke Boonstra schrijft over moge een gesprek met Nienke. Zij vertelt gelijkheden in het pastoraat. Zij doet over haar diepe verlangen om moeder te praktische aanbevelingen, zoals: maalworden. Zij had graag een levenspartner tijden, gesprekskringen in het weekend willen vinden. Op een gegeven moment en bijzondere zondagen voor de hele heeft zij zichzelf de vraag gesteld: Begemeente. π geven aan volwassenen, jongeren en kinderen in eenoudergezinnen zelf.
OuderlingenBlad, juli-augustus 2015, nummer 1061
5
Aan het eind van het themanummer vindt u enkele sites en boeken om verder te bekijken en te lezen. Wij hopen dat het themanummer een waardevolle handreiking biedt in de ontmoetingen met elkaar en in het kerkenwerk.