Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:06
Pagina 3
Lopen op het water Lynn Au s t in
MIJN Z O E K T O C H T EEN DIEPER
IN HET LAND WAAR
NAAR
GELOOF
JEZUS
LEEFDE
Vertaald door Marian Muusse
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:06
Pagina 4
Tenzij anders vermeld, zijn de citaten uit de Bijbel overgenomen uit De Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), © Nederlands Bijbelgenootschap, 2004.
© Uitgeverij Voorhoeve – Utrecht, 2014 Postbus 13288, 3507LG Utrecht www.kok.nl www.puurvandaag.nl Oorspronkelijk verschenen onder de titel Pilgrimage bij Bethany House Publishers, een onderdeel van Baker Publishing Group, Grand Rapids, 49516, USA. © Lynn Austin, 2013 Vertaling Marian Muusse Omslagillustratie Bethany House Publishers Omslagontwerp IDD Opmaak binnenwerk ZetSpiegel, Best ISBN 978 90 297 2228 5 ISBN e-book 978 90 297 2229 2 NUR 707 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the publisher.
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:06
Pagina 7
INHOUD 1. Er even tussenuit 2. De woestijn van Sin 3. De woestijn van Judea 4. De Jordaan over 5. Jeruzalem 6. De Tempelberg 7. Lijdensweek 8. Het platteland van Judea 9. Galilea 10. Het verre noorden 11. Sabbatsrust 12. Naar huis
9 19 35 61 87 117 145 177 205 235 247 263
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 8
Berg Hermon erm m on
Dan
Mi dd ell an ds e Z ee
M e e r van G alilea
Jor daa n
Caesarea
Sichem
Joppe
W Woestijn o estijn
Latrun Jericho
Engedi
Massada
WOEST I J N
va n
SIN
Dode Z ee
Jeruzalem
MOAB
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 9
1 ER EVEN TUSSENUIT Verheugd was ik toen ik hoorde: “Wij gaan naar het huis van de Heer,” verheugd ben ik, nu onze voeten staan binnen je poorten, Jeruzalem. Psalm 122:1-2
ijn reis naar Israël is lang en vermoeiend geweest. Nu het einde in zicht komt, voel ik me net een verfomfaaide deelnemer uit een realityshow op televisie. Ik heb twee vluchten doorstaan van samen twaalf uur, uren waarin ik zat, stond, me door de gangen van luchthavens haastte, tassen, paspoorten en koffers meesleepte. Het waren verwarrende uren waarin mijn jetlag me parten speelde en ik niet wist of het dag of nacht was als ik opgevouwen in krappe vliegtuigstoelen probeerde te slapen. Op een gegeven moment zwierf ik ’s nachts tijdens een overstap verloren over Heathrow Airport in Lon-
M
9
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 10
den. Ik heb drie keer de hectische hordeloop van de passagierscontrole genomen en in eindeloze rijen gestaan, de laatste keer hier in Israël op Ben Gurion Airport, waar het zakelijke personeel van de paspoortcontrole pistolen draagt. De reis was een parodie op het leven dat ik de laatste tijd heb geleid: haasten, wachten, zwerven, me verloren voelen, me afvragen of ik wel iets bereik. Maar uiteindelijk trek ik mijn scheef hangende bagage door de deuren van de luchthaven om mijn prijs in ontvangst te nemen. En wat voor prijs! Palmbomen verwelkomen me ritselend en wuivend. De warme avondlucht geurt naar zoete kruiden en groene aarde. Ik ben nog op tijd om te zien hoe de zon de Israëlische hemel goud kleurt voordat hij in de Middellandse Zee zakt. Iets in mijn binnenste slaakt een zucht van verlichting. Een knoop in mijn ziel raakt los en begint zich te ontwarren. Ik ben aangekomen in het land waar Jezus heeft rondgelopen. Mijn pelgrimsreis is begonnen. De kans om een rondreis door Israël te maken kwam op het juiste moment. Maandenlang had mijn leven uit geestdodende, onvermijdelijke routines bestaan, eentonig als een lange nachtdienst aan een lopende band. Soms wordt het leven zo. Er is niets specifieks mis, maar de wereld om ons heen lijkt grauw. Zelfs de kerkdienst die ik elke week bezocht en mijn dagelijkse stille tijd raakten me niet meer. Ik schaam me voor het onbehagen dat ik ervoer. Ik heb zoveel gekregen. Hoort het leven van een christen niet overvloedig te zijn, opwindend als een kerstochtend, vreugdevol als de eerste paasdag? Ik moet een paar minuten op de touringcar wachten, dus zet ik mijn koffer bij de stoeprand en laat mijn hand10
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 11
bagage van mijn schouder zakken, me bewust van de symbolische lasten die ik afleg. Het voelt prettig om een stukje te lopen en mijn benen te strekken. In twaalf uur tijd ben ik van sneeuw naar zand gereisd, van kale bomen naar palmbomen, van bijtende kou naar weldadige warmte. Ik was aan verandering toe en ben hier blij mee. Maar thuis waren allerlei veranderingen – onwelkome en onverwachtse – uitgebarsten als slapende vulkanen, rommelend, rokend en verwoesting aanrichtend. Binnen vijf maanden waren alle drie onze volwassen kinderen het huis uit gegaan. Ze hadden ons nest voor het eerst permanent leeg achtergelaten. Onze oudste zoon en zijn vrouw hadden nieuwe banen in een andere staat gevonden. Ze gingen niet meer naar dezelfde kerk als wij, zaten niet meer samen met ons in dezelfde bank en kwamen op zondagavonden niet meer bij ons eten. Ik ervaar hun afwezigheid als een kies die is getrokken en kan het niet laten aan die nog kwetsbare plek te voelen, verbaasd over de pijn en het gat dat ze hebben achtergelaten. Ik had me voorgesteld dat ze altijd in de buurt zouden blijven wonen, zodat ik mijn kleinkinderen zou kunnen zien opgroeien en deel van hun leven zou kunnen uitmaken. Mijn verbeeldingskracht is het probleem, zie je, vooral als hij botst met Gods plan voor mijn leven en dat van mijn kinderen. Onze jongste zoon is voor vier jaar naar Europa gegaan om daar te promoveren in de bijbelwetenschappen. Ik ben trots op hem en benieuwd waar God hem in de toekomst naartoe zal leiden, maar dat betekent niet dat ik hem niet mis. Zijn verhuizing heeft me ook gedwongen onder ogen te zien dat een carrière als wetenschapper in de theologie 11
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 12
en bijbelwetenschappen hem waarschijnlijk voorgoed ver van huis zal houden. Hij is zelfs van plan om op een seminarie in een ontwikkelingsland te gaan lesgeven, zodat hij plaatselijke voorgangers en leiders bij hun opleiding kan helpen. Opnieuw doorkruisen Gods plannen mijn droom om mijn familie in de buurt te hebben. Waarom heeft Hij mijn zoon niet geroepen om op een universiteit hier in de buurt les te geven? Onze enige dochter heeft haar baan en haar flat vlak bij huis opgezegd om hier in Israël te gaan studeren. Hoe kan ik zo’n verandering toejuichen, toezien hoe mijn jongste kind in haar eentje naar een land vertrekt dat voortdurend het doelwit is van terroristen, vijandige raketten en zelfmoordaanslagen? Toen ze veertien was, bezocht ze Israël met mij en mijn man en werd ze verliefd op dit land. Naderhand raakte ze bevriend met een aantal joodse medeleerlingen en hun families. “Ik denk dat God wil dat ik onder het joodse volk ga werken,” zei ze toen ze in een preek had gehoord hoe ze Gods wil voor haar leven kon ontdekken. Diep in mijn hart hoopte ik dat ze het mis had, dat het jeugdig enthousiasme was. Maar de tijd heeft geleerd dat haar roeping van God kwam en nu wil ze, als ze haar studie heeft afgerond, hier blijven, hier wonen, hier werken. Het helpt te weten dat ze onder Gods wil staat – de veiligste plaats waar een mens kan zijn. Maar dat betekent niet dat ik me geen zorgen maak en haar niet mis. Ik zal haar bezoeken tijdens deze reis, al is het maar kort. Ik ben nog meer mensen in mijn leven kwijtgeraakt. Mijn zus Bonnie, van kinds af aan mijn dierbaarste, beste vriendin, is aan kanker overleden. De broer van mijn man 12
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 13
en een van zijn zussen zijn ook onlangs gestorven en hebben lege plekken in mijn hart en leven achtergelaten. Ik kan ze niet meer bellen of bij ze langsgaan om koffie met ze te drinken. Een doffe, fysieke pijn heeft zich in mijn borst genesteld toen ik deze verliezen moest verwerken, een pijn die veel weg heeft van de diepe, emotionele pijn die de afwezigheid van mijn kinderen heeft veroorzaakt, alsof een belangrijk deel van me is uitgehold. Ik denk dat ik een beetje boos ben op God, omdat de dingen niet zijn gelopen zoals ik ze me altijd had voorgesteld. Depressie, zo heb ik geleerd, wordt soms veroorzaakt door boosheid die we diep in ons binnenste wegstoppen. Was dat de reden dat ik de laatste tijd soms geen zin had om naar de kerk te gaan en dat mijn dagelijkse tijd met God zo grauw, slap en doods was als een natte vaatdoek? Dat ik bad zonder vuur? Ik wilde mijn eigen wil, niet die van God. Maar wat is Zijn wil voor mij in al deze veranderingen? Ogenschijnlijk doe ik wat ik altijd heb gedaan, volg ik nog steeds mijn roeping om christelijke romans te schrijven. Maar vanbinnen voel ik me soms zo gedesoriĂŤnteerd dat ik het gevoel heb dat ik mijn leven op het land voor een leven op een zeilboot op een woeste zee heb ingeruild. Terwijl ik niet kan zeilen. Ik kan niet eens zwemmen.
; Ik heb in andere perioden van mijn leven vergelijkbare geestelijke crises doorgemaakt, tijden waarin bijbelteksten alleen nog maar woorden op een bladzijde waren en mijn gebeden geen vleugels kregen en door een dichte wolk 13
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 14
van twijfel op de grond bleven. Elke keer als ik besloot de moeite te nemen God met mijn hele hart te zoeken, leerde Hij me een belangrijke les. Die lessen veranderden mijn leven – daar is dat gevreesde woord verandering weer – maar ze brachten me dichter bij God. Tijdens een zo’n woestijnperiode waarin ik met onverhoorde gebeden worstelde en me afvroeg waarom God zweeg ondanks lijden, kwam ik een roman tegen met de titel Uitverkoren van de joodse auteur Chaim Potok. Het verhaal gaat over de relatie tussen een vader en zijn zoon, en over wat er gebeurt als de vader de radicale beslissing neemt om zijn zoon zwijgend op te voeden. Niet als straf, zoals het verhaal uiteindelijk duidelijk maakt, maar als een daad van liefde, volkomen in het belang van het kind. In die roman zag ik een beeld van God de Vader en Zijn soms onverklaarbare zwijgen. Het hielp me over mijn eigen onverhoorde gebeden heen te kijken en Gods liefde te zien. Maar het boek deed meer dan mijn ogen openen. Het zorgde ervoor dat ik overwoog om romans te gaan schrijven, om lezers mee te nemen naar de wereld van het christendom, zoals Chaim Potok mij had meegevoerd naar de wereld van het orthodoxe jodendom. Christelijke fictie stond nog in de kinderschoenen in die tijd, maar ik ervoer een roeping om romans te schrijven die de harten van de lezers met de liefde van Christus zouden raken. Misschien zou ik zonder die dorre periode in mijn leven, zonder mijn worsteling met God, vandaag de dag geen romans hebben geschreven. Dus ja, ik begrijp wel dat God me misschien een woelige zee op wil sturen om me uit mijn gezapige leventje te 14
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 15
halen. Ik heb besloten de wilde golven te beschouwen als een uitnodiging van God om dicht bij Hem te komen, dieper in Zijn Woord te graven, Hem met mijn hele hart en ziel en al mijn kracht te zoeken. En bovenal om op een betere manier tot Hem te bidden. Misschien vind ik een kompas of een boek met zeilinstructies of op z’n minst een reddingsvest. Misschien, heel misschien, wordt deze pelgrimsreis naar Israël wel het begin van die nieuwe reis.
; Ik reis in goed gezelschap. God droeg de Israëlieten op drie keer per jaar een pelgrimstocht naar Jeruzalem te maken, voor de drie jaarlijkse, religieuze feesten: het pesachfeest, het Pinksterfeest en het Loofhuttenfeest. Voelden ze zich net als ik als ze aan hun reis begonnen: moe van het sjokken door de dagelijkse sleur, bezorgd om hun kinderen en gezinnen, geschokt door onverwachtse veranderingen? Wie heeft er tijd om meer dan een vluchtige gedachte aan God te wijden als het leven moeilijk wordt? Maar de Israëlieten moesten drie keer per jaar hun werk en hun dagelijkse bezigheden neerleggen om als een daad van geloof een pelgrimstocht naar Jeruzalem te maken. Ik zie Gods wijsheid in die opdracht. Anders zouden ze, net als de meesten van ons, nooit tijd voor God hebben gevonden in hun drukke bestaan. Uitvluchten krijgen de overhand. We hebben het veel te druk. De meesten van ons hebben zelfs op zondag, de dag die Hij heeft aangewezen als een dag waarop we moeten stoppen met werken om Hem te aanbidden, zulke lange to do-lijstjes dat het nauwelijks een rustdag is. God kent de menselijke na15
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 16
tuur en als Hij het Zijn volk niet opdroeg, zou het nooit tijd vrijmaken om Hem te aanbidden. Maar aanbidding helpt ons om te erkennen dat we God nodig hebben. Tijdens deze drie jaarlijkse feesten brachten de joden zichzelf in herinnering wat God voor hen had gedaan en beeldden ze het verhaal van hun redding uit. Ze maakten zich los van de dagelijkse routine om Gods goedheid te vieren en hun geloof te vernieuwen, zodat ze verfrist en opnieuw verbonden met God, die dag aan dag met hen wandelde, naar huis terug konden keren. Ook ik verlang aan het begin van deze pelgrimstocht naar geestelijke vernieuwing. Ik wil het grotere plaatje van Zijn plan zien en in alles Zijn wil leren aanvaarden. Ik wil mijn gebedsleven nieuw leven inblazen, echt luisteren naar wat Hij tegen mij zegt en vragen om Zijn hulp in alle veranderingen. Misschien zal ik mijn eigen wil kunnen loslaten en de veranderingen in mijn leven met vreugde en in geloof tegemoet kunnen treden. Dat is wel veelgevraagd voor een reis van twee weken. Maar dit is Israël – het toneel waarop het Oude en Nieuwe Testament zich afspeelden, een land waar de Bijbel driedimensionaal tot leven komt als een pop-upboek voor kinderen. Oude vrienden van bijbelse bladzijden bevolken deze plaatsen en de woorden van aartsvaders en profeten krijgen een nieuwe betekenis als ik naar de rivieren, bergen, meren en woestijnen kijk waar zij vroeger ook naar keken. In het landschap van Israël kan ik me een beeld vormen van het onderwijs en de gelijkenissen van Jezus, omdat er overal om me heen vingerwijzingen zijn – schapen, rotsen, stadsmuren en olijfbomen. Elke plaats die ik bezoek is een gelaagde taart van geschiede16
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 17
nis met archeologische resten die niet alleen uit de tijd van Christus dateren, maar zelfs nog uit Abrahams tijd. Omdat ik door “zo’n menigte geloofsgetuigen” omgeven zal zijn, zal ik misschien, heel misschien, aan het einde van de reis in staat zijn vastberaden de wedstrijd te lopen die voor me ligt (Hebreeën 12:1).
; De touringcar is gearriveerd en de chauffeur laadt onze bagage in terwijl onze gids en mijn man staan te wachten. Ik zou nog wel even in het afnemende, gouden licht willen blijven staan, maar ik verlang er toch ook naar op weg te gaan. We beginnen in het zuiden – de Negev – en zullen daarna door het heuvellandschap in het midden van het land omhoogreizen naar Jeruzalem en ten slotte naar de streek Galilea in het noorden. Ik ga het land van zuid naar noord ontdekken, in omgekeerde richting waarin Abraham het ontdekte toen hij vierduizend jaar geleden in het beloofde land aankwam. Maar dit is de richting waarin de Israëlieten reisden toen ze hun slavenbestaan in Egypte achter zich lieten, hun doelloze omzwervingen in de woestijn beëindigden en eindelijk in hun thuisland aankwamen om daar hun God te aanbidden. En dus begint mijn reis in de Negev… De Heer zei tegen Abram: ‘Trek weg uit je land, verlaat je familie, verlaat ook je naaste verwanten, en ga naar het land dat Ik je zal wijzen.’ (…) Abram ging uit Charan weg, zoals de Heer hem had opgedragen (…) Toen (…) trok Abram het land door tot aan de eik van More, bij Sichem (…) Daarvan-
17
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 18
daan trok hij naar het bergland dat oostelijk van Bethel ligt (‌) Steeds verder reisde Abram, in de richting van de Negev. (Genesis 12:1, 4, 6, 8-9) EEN
NIEUW GEBED VOOR ONDERWEG
Hemelse Vader, Ik prijs U om Uw enorme, oneindige liefde, hoog en breed als de hemel waarin ik net heb gevlogen. Ik belijd dat ik me heb gedragen als een jengelend kind en dat ik geen aandacht heb besteed aan alle manieren waarop U als een liefhebbende ouder voor me hebt gezorgd. Ik wilde mijn eigen weg volgen, mijn eigen plannen gerealiseerd zien. Vergeef me dat teleurstellingen en verlies een belemmering waren voor mijn gebeden en mijn relatie met U. Zet me weer op mijn benen, Heer, en leer me hoe ik de wegen die U voor mij hebt gekozen moet bewandelen. Help me Uw troost bij mijn verliezen te aanvaarden en Uw wil voor de veranderingen in mijn leven. Leer me tijdens deze reis hoe ik anders en beter kan bidden, zodat ik dichter kan leven bij U, de Bron van alle goeds. Dank U voor het nieuwe begin dat we hebben in Christus Jezus en voor dit nieuwe begin in mijn leven. Amen
18
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 19
2 DE WOESTIJN VAN SIN God, U bent mijn God, U zoek ik, naar U smacht mijn ziel, naar U hunkert mijn lichaam in een dor en dorstig land, zonder water. Psalm 63:2
e zon brandt aan een wolkeloze hemel. Het uitgestrekte, dorre, ongebaande land om me heen lijkt op het maanoppervlak. Er zijn geen grenzen in dit maanlandschap, geen oriĂŤntatiepunten op de kale grond, niets anders dan rotsen, grond en ongastvrije bergtoppen die zich in alle richtingen naar de horizon uitstrekken. Zweetdruppeltjes lopen over mijn gezicht en onder mijn bloes over mijn rug. Ik klok water naar binnen als een figuur uit een tekenfilm. Mijn pelgrimstocht in IsraĂŤl is begonnen in de wildernis van Sin, een uitgestrekt, kleurloos stuk woestijn ten
D
19
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 20
zuiden van Berseba en de Dode Zee. Het onherbergzame landschap weerspiegelt de toestand van mijn ziel: dor en levenloos. Alleen een dwaas zou zich – zonder watervoorraad en een gids die de weg weet – in deze wildernis wagen. Omdat ik geen dwaas ben, heb ik twee waterflessen bij me die als slobberende bloedhonden klinken terwijl ik loop. En omdat ik het pad dat we volgen nauwelijks van de omgeving kan onderscheiden, blijf ik heel dicht bij onze gids. Ik volg hem in geloof, in het vertrouwen dat hij de weg weet. Als we twee uur stevig hebben doorgelopen zonder dat er een einddoel in zicht is gekomen, kan ik mij voor het eerst goed inleven in de Israëlieten die als straf voor hun ongeloof veertig jaar in deze woestijn moesten rondzwerven. Ik mijn verbeelding zie ik hoe ze voortsjokten, de ene stap na de andere zetten, en dat ze zich net zo warm en ellendig voelden als ik. Maar er is ook een verschil. De Israëlieten hadden geitenharen tenten bij zich en zware, aarden kookpotten en beddengoed voor de ijskoude nachten. En ze hadden hun kinderen bij zich – hordes vermoeide, jengelende kinderen. Geen wonder dat Israël steeds luider tegen Mozes gaat klagen: “Waren er soms in Egypte geen graven, dat u ons hebt meegenomen om in de woestijn te sterven? (...) Laat ons maar als slaven voor de Egyptenaren werken, want dat is altijd nog beter dan om te komen in de woestijn” (Exodus 14:11-12). Door deze ervaring begrijp ik waarom ze klagen. Ik loop hier maar een paar dagen; als het er meer waren, zou ik misschien ook de voorkeur geven aan een leven als slaaf. Ik vraag me af of de angst en de weerzin die we in woestijnen ervaren, voortkomt uit het feit dat God ons 20
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 21
heeft geschapen om in een tuin te wonen. In de weelderige, vruchtbare tuin in Eden voorzag Hij in alles wat we nodig hadden: water, voedsel, ongehinderde omgang met Hem. Hier, waar nergens een voedsel- of waterbron te bekennen is, waar geen bescherming tegen de elementen is, geven we makkelijker toe aan de angst dat we op deze troosteloze plek door God zijn verlaten. Misschien noemen we de droge, dorre perioden in ons leven waarin onze ziel wegkwijnt en God ver weg lijkt daarom wel een ‘woestijnervaring’. Dergelijke evaringen komen vaak in tijden van verandering en onrust. Als God ons van onze oude gewoonten wil losmaken en ons naar een nieuwe weg met Hem wil leiden, begint Hij soms met een woestijnreis. De Israëlieten lieten een leven van slavernij achter zich – plus de prei, de meloenen en de komkommers van Egypte – en begonnen een nieuw leven van vrijheid hier in de woestijn. En zelfs de huidige natie Israël begon in de woestijn toen deze in 1948 werd gesticht. Meer dan de helft van het grondgebied dat de joden door de Verenigde Naties kreeg toegewezen, bestond uit woeste streken als deze. Voor de verwarde immigranten uit de door de Holocaust verscheurde steden in Europa moet deze uitgestrekte leegte waarin ik nu loop een vreemd nieuw begin hebben geleken. Over aanpassen aan veranderingen gesproken! God weet dat we van tijd tot tijd allemaal naar de woestijn moeten worden gebracht om los te komen van de onafhankelijkheid waar we ons zo prettig bij voelen. Als Hij ons al onze middelen afneemt, leren we misschien wel op Hem te steunen. En weer te bidden. Toen Mozes en de Israëlieten de luxeartikelen van Egypte ver achter 21
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 22
zich hadden gelaten, moesten ze wel op God vertrouwen, en Hij was zo goed om ze zoveel manna te geven als ze maar wilden en fris water uit een rots om hun dorst mee te lessen. Het doel van de woestijnreis was dat hun geloof voor de komende jaren zou groeien, want ze zouden vijanden het hoofd moeten bieden en het beloofde land moeten veroveren. Als God hier voor ze kon zorgen en ze kon beschermen, konden ze Hem overal vertrouwen. Misschien is dat wel het doel van deze woestijnperiode in mijn eigen leven. Misschien wil God dat ik ophoud met mopperen en naar het verleden kijk en Hem leer vertrouwen voor de toekomst. Maar eerlijk gezegd wil ik niet in geloof wandelen. Wie wil dat wel? Ik geef de voorkeur aan gemak en veiligheid, een goed gevulde voorraadkast en overvloedige hoeveelheden water, een kaart waarop ik precies kan zien waar ik ben en hoelang het nog duurt voordat ik mijn bestemming bereik – en die bestemming wil ik graag zelf uitkiezen. Maar wie heeft God nog nodig als hij al die dingen heeft? De val van Israël kwam niet toen het volk nog zonder vaste verblijfplaats in de woestijn rondzwierf, maar toen het in steden woonde waar het voor zichzelf kon zorgen en meer dan genoeg te eten had. God had de mensen gewaarschuwd: “Wanneer u volop te eten hebt en mooie huizen bouwt om in te wonen (…) mag u daardoor niet hoogmoedig worden en de HEER, uw God, vergeten (…) Die u veilig door die grote, verschrikkelijke woestijn leidde, dat dorre land waar geen water te vinden is (…)” (Deuteronomium 8:12, 14-15). God moet hebben geweten dat ik deze wandeling onder de meedogenloze zon, door deze dorre, verlaten woeste22
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 23
nij nodig had om opnieuw te gaan beseffen dat ik Hem nodig heb. De zon staat op zijn hoogste punt en begint naar de westelijke horizon te zakken. Mijn laatste waterfles is bijna leeg. We hebben kilometers gelopen zonder enig idee te hebben waar we zijn. We vertrouwen erop dat onze gids ons hier weer uit leidt. Ik geloof niet dat ik nog veel verder kan lopen. Als ik voor me uit kijk en zie dat ons pad doodloopt aan de voet van een imposante bergrug die boven ons uit torent, heb ik de neiging om op de grond te gaan zitten en in huilen uit te barsten. Moeten we via dezelfde weg terug, al die lange, vermoeiende kilometers door de droge woestijn? Onze gids loopt door, recht op de voet van de rotswand af. De enige uitweg lijkt recht omhoog. Onmogelijk. Al snel bereiken we het einde van het pad en laten we ons op de kale grond zakken om uit te rusten, moe en ontmoedigd. Er hoeft niet veel meer te gebeuren voordat we onze gids met stenen gaan bekogelen. Maar als hij ons op adem heeft laten komen, spoort hij ons aan weer op te staan en dan laat hij ons een bijna onzichtbare, met de hand uitgehouwen trap aan de zijkant van de rotswand zien, compleet met metalen handgrepen. Ik denk dat ik weet hoe de dorstige IsraĂŤlieten zich voelden toen Mozes met zijn staf op de kale rots sloeg en er door een wonder water uit stroomde. Ik klim na de gids tegen de verraderlijke rotswand omhoog, heel voorzichtig, stapje voor stapje. Uiteindelijk bereik ik de top, buiten adem van de klim, en ik zie dat onze touringcar met airconditioning op ons staat te wachten. Terwijl de andere wandelaars vanaf deze 23
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 24
duizelingwekkende hoogte foto’s maken, loop ik een eindje bij hen vandaan en geniet van het panorama van de eindeloze woestenij rondom me. Ik denk aan de enorme afstand die ik heb afgelegd. Deze ontzagwekkende plek bezit een schoonheid die ik niet had willen missen. De wildernis laat me mijn eigen kwetsbaarheid ervaren, mijn behoefte aan God. Terwijl ik alleen in de doodse stilte sta, lijkt Hij heel dichtbij. Tot vandaag dacht ik dat ik in mijn leven op een doodlopende weg zat. Maar hoewel het pad misschien nog buiten mijn blikveld ligt, hoewel de klim misschien steil en verraderlijk is, weet God de weg. Het is tijd om in de bus te stappen en me door koele lucht te laten verfrissen. Ik laat me op mijn stoel zakken voor een moment van welverdiende rust. Thuis sta ik nog steeds voor angstaanjagende veranderingen en uitdagingen, maar de wildernis jaagt me geen angst meer aan. Het is de plek waar ik helemaal opnieuw op God zal leren vertrouwen.
Hulpeloos Na een overvloedige maaltijd en een goede nachtrust trekken we opnieuw de wildernis in het zuiden van IsraĂŤl in.Vandaag gaan we de Ramonkrater verkennen, een kleine uitvoering van de Amerikaanse Grand Canyon, maar niet minder mooi of indrukwekkend. We beginnen aan de rand van het ravijn en kijken op de onregelmatige barst in de aardkorst neer, veertig kilometer lang, acht kilometer breed. Ik hoor dat de aardlagen van steen, aarde en sediment in regenboogkleuren een walhalla zijn voor geologen, compleet met prehistorische fossielen en de resten van een uitgedoofde vulkaan. Het verlaten, roodgouden 24
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 25
landschap lijkt naar mijn idee op het oppervlak van Mars – levenloos. Maar onze gids overtuigt ons ervan dat dit gebied een natuurreservaat is en dat er wilde steenbokken wonen, gazelles en hyena’s en een soort dat ik onderweg niet tegen hoop te komen: luipaarden. We nemen foto’s vanaf dit punt, ademen de schone woestijnlucht in, genieten van de onverwachtse bries en stappen dan in de bus om naar het wandelpad op de bodem van de kloof honderdvijftig meter lager te rijden. Al snel loop ik door een eigenaardig landschap, als iets uit een goedkope sciencefictionfilm. Hoe dieper we de kloof in lopen en hoe verder we bij de bus vandaan raken, hoe meer ik me van mijn totale hulpeloosheid bewust word. We zijn gewaarschuwd dat er schorpioenen en adders tussen de rotsen zitten. Wat een oase lijkt, is vaak een luchtspiegeling. Je kunt nergens om hulp vragen en de leegte strekt zich steeds verder uit, zonder einde in zicht. Al mijn zelfredzaamheid verdwijnt op deze vijandige, meedogenloze plek. Voordat ik vanochtend uit mijn hotelkamer ben vertrokken, heb ik Psalm 63 gelezen: “Een psalm van David, toen hij in de woestijn van Juda was.” David bracht jaren van zijn leven op verlaten plaatsen als deze door en verstopte zich er voor zijn vijand, koning Saul. Hoe overleefde hij de twijfel en de ontmoediging die hij moet hebben ervaren, de angstaanjagende machteloosheid? De psalm begint: “God, U bent mijn God, U zoek ik, naar U smacht mijn ziel, naar U hunkert mijn lichaam in een dor en dorstig land, zonder water.” Met andere woorden, David bevond zich zowel in een geestelijke als in een fysieke woestijn. Ik zie hem lopen over een verlaten pad 25
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 26
als dit, bezweet, vermoeid, ontmoedigd en in het besef dat aan de andere kant van de heuvel Sauls kamp ligt, vol wapens, voedsel en watervoorraden.Voor David moet de dag dat de profeet Samuel olie over zijn hoofd uitgoot en hem tot koning zalfde een droom hebben geleken die steeds meer verbleekte, net zo teleurstellend als een luchtspiegeling. Wat gaan we makkelijk aan Gods beloften twijfelen als we moe en bang zijn en dorst hebben. David verzet zich tegen het gevoel van machteloosheid door achterom te kijken en te denken aan wat hij over God weet: “In het heiligdom heb ik U gezien, Uw macht en majesteit aanschouwd” (vers 2). Hij herinnert zich Gods grote liefde voor hem en al lijken de omstandigheden waarin David op dit moment verkeert even hopeloos als de woestenij rondom hem, hij gaat niet af op wat hij ziet. Het is een luchtspiegeling. Gods beloften zijn de realiteit en daarom zegt David vol vertrouwen: “Er zijn mensen die mij naar het leven staan, maar zijzelf zullen de dood vinden” (vers 10, Groot Nieuws Bijbel). Wij weten hoe het verhaal afloopt – Saul en zijn leger werden vernietigd en David werd koning – dus vergeten we makkelijk dat David, toen hij deze woorden schreef, niet wist of hij wel in de woestijn zou overleven, laat staan of hij koning van Israël zou worden. Maar hij koos ervoor om op God te vertrouwen, en dat kan ik ook doen. In plaats van me op de omstandigheden van dit moment te richten, kan ik terugkijken en denken aan wat ik over God weet, dat Hij me tijdens deze reis ver heeft gebracht. Ik kan mezelf voorhouden dat Hij in het verleden trouw en goed voor me is geweest en denken aan de stormen en dorre plaatsen waar Hij me doorheen heeft gedragen. Ik 26
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 27
kan opkijken naar de eindeloze hemel boven de woestijn en vertrouwen op Zijn liefde voor mij. “Zoals de hoge hemel de aarde overspant, zo welft zich Zijn trouw over wie Hem vrezen” (Psalm 103:11). David vertrouwde erop dat zijn tijd in de woestijn op een dag voorbij zou zijn, net als zijn geestelijke dorheid: “U voedt mij tot verzadiging toe,” schreef hij. “Onder Uw veilige vleugels zal ik weer juichen” (Psalm 63:6, 8; vertaling Groot Nieuw Bijbel). Een groep studenten die voor me loopt, begint te zingen. Achter me hoor ik mijn man lachen en ik bedenk dat David niet alleen was in de woestijn. Hij voelde niet alleen Gods aanwezigheid, maar had ook gezelschap van vlees en bloed: “Ook allerlei mensen die in moeilijkheden zaten, schulden hadden of verbitterd waren, sloten zich bij hem aan. David werd hun aanvoerder” (1 Samuel 22:2). In moeilijkheden en verbitterd? Dat is nou niet bepaald het gezelschap dat ik zou kiezen! Ik ben in het verleden wel ontevreden klagers vol zelfmedelijden tegengekomen en dan kon ik niet wachten tot ik ze weer achter me kon laten. Neerslachtigheid kan even besmettelijk zijn als waterpokken. Mopperaars knabbelen hoop weg zoals een kind snoepjes. Maar God gaf David die vierhonderd ontevreden mannen als metgezellen. Samen doorstonden ze jaren vol moeilijkheden en ontberingen op deze verraderlijke plaats, en toen David uiteindelijk koning werd, deelden ze ook in zijn triomf. Troost ontving David ook van zijn goede vriend Jonatan, de zoon van Davids vijand koning Saul. “David, die in Choresa zat (…), merkte wel dat Saul het nog steeds op zijn leven gemunt had. Sauls zoon Jonatan zocht David in Choresa op om tegen hem te zeggen dat hij op God 27
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 28
moest blijven vertrouwen” (1 Samuel 23:15-16). Zulke vrienden hebben we nodig als we in de woestijn zitten. Zoals een goede vriendin van me, die een keer alles waar ze mee bezig was liet liggen om bij mij in de wachtkamer van het ziekenhuis te zitten terwijl mijn man een spoedoperatie onderging. Zo’n vriendin moet ik voor iemand anders zijn. Ik heb me tijdens mijn reis heel vaak alleen gevoeld en toch durfde ik anderen mijn angst en zwakheid niet te tonen. Wat zouden ze wel niet van me denken? Iemand die al zo lang christen is als ik hoort zich niet bang of ontmoedigd te voelen. Horen we ons niet te voelen zoals een kinderliedje zegt: Happy, happy, happy all the time? Opnieuw kijk ik naar het voorbeeld van koning David. Hij was een sterke soldaat die in zijn eentje tegenover een reus had gestaan.Toch was hij niet bang om steun te zoeken bij zijn vrienden of hun hulp in te roepen bij zijn gevechten. Waarom probeer ik zo onafhankelijk te zijn, probeer ik in mijn eentje om te gaan met verandering, verlies en ontmoediging? Waarom ben ik te trots om om gebed te vragen? Zelfs Jezus vroeg Zijn vrienden in Getsemane met Hem te bidden. Ik draai me om en kijk achter me. Ik zie dat een studente uit onze groep in haar eentje wandelt. Ze sjokt mismoedig voort, bezweet en met een rood gezicht. Ik houd mijn pas in en wacht tot ze me heeft ingehaald. Haar waterflessen zijn leeg, dus bied ik haar de mijne aan. ‘Waar kom je vandaan?’ vraag ik. ‘Wat studeer je?’ Terwijl ik naar haar luister, vergeet ik mijn eigen zere voeten en vermoeide lichaam een poosje en ik geloof dat zij zich ook beter voelt. De woestijn is een oord waar we op God kunnen steu28
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 29
nen en op Zijn beloften kunnen vertrouwen, maar het is ook de plaats waar we kunnen ontdekken dat de armen die Hij naar ons uitsteekt en de oren waarmee Hij naar onze angsten luistert soms die van mensen van vlees en bloed zijn. In plaats van mijn moedeloosheid alleen te dragen, moet ik hulp aanvaarden en vervolgens op mijn beurt hulp bieden. De mensen die God op mijn pad brengt zien, net als Davids verbitterde en ontmoedigde metgezellen, de toekomst misschien wel net zo bezorgd en angstig tegemoet als ik. Als we samen optrekken, voor elkaar bidden, elkaars lasten dragen, wordt de reis voor ons allemaal misschien wel lichter.
Vallende sterren We hebben bijna het einde van het pad bereikt. Ik kijk omhoog en verwonder me over de prachtige, wolkeloze woestijnhemel als ik in de lucht een vallende ster van de ene horizon naar de andere zie schieten. ‘Zag je dat?’ vraag ik mijn man. ‘Ik zag een vallende ster!’ Hij kijkt me aan alsof ik gek ben. ‘Lynn, je kunt geen sterren zien, het is klaarlichte dag.’ Het duurt even voordat ik me realiseer wat ik net heb gezien. Een raket! We zijn tenslotte in Israël, een land dat voortdurend bedacht is op vijandelijke aanvallen. Dit kleine landje, dat even groot is als New Jersey, is al door een overmacht van vijanden omringd sinds het is gesticht. Zijn oppervlak beslaat maar zo’n 22.000 vierkante kilometer terwijl de omringende islamitische landen bijna dertien miljoen vierkante kilometer grond bezitten. En Israëls bevolking van zeven miljoen mensen is heel klein vergeleken met die van de buurlanden, die bij elkaar zo’n 29
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 30
330 miljoen inwoners hebben. Geen wonder dat we elke dag Israëlische gevechtsvliegtuigen in het luchtruim zien patrouilleren om het land van bovenaf te bewaken. Ik ben een paar keer verschrikt overeind gesprongen toen er een straaljager met een enorme klap door de geluidsbarrière vloog. Onze bus is militaire controleposten gepasseerd die waren bemand door zwaar bewapende militairen met strakke gezichten. We hebben veiligheidshekken van prikkeldraad gezien, beschermende muren en borden die waarschuwen voor het gevaar van landmijnen. We zijn metaaldetectors gepasseerd als we restaurants en winkelcentra binnengingen, en onze tassen en rugzakken zijn doorzocht. Ook is het heel normaal om Israëlische soldaten van nog geen twintig te zien die met een geweer op hun rug patat eten bij McDonald’s. Israël is zich er maar al te goed van bewust dat het vijanden heeft. Toch voel ik me hier volkomen veilig. De prijs voor vrijheid, heeft iemand ooit gezegd, is voortdurende waakzaamheid. Op dit moment ben ik me niet bewust van vijanden die hier in de woestijn op de loer liggen, behalve de vermoeidheid dan misschien. Maar ik herinner me uit de Bijbel dat vijanden vaak verlaten gebieden als dit niemandsland uitkozen om een aanval uit te voeren. Mozes had de Israëlieten nog niet ver uit Egypte geleid toen de farao en zijn legers ze in strijdwagens en met blikkerende zwaarden en speren achterna kwamen. Later, tijdens de reis, nog voordat de vermoeide Israëlieten hun bestemming bij de berg Sinai bereikten, voerden de Amelekieten een verrassingsaanval uit. En waar werd Jezus door Zijn tegenstander satan verleid? In de woestijn. 30
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 31
Als vijanden ons besluipen, maken ze graag gebruik van onze desoriëntatie en kwetsbaarheid. Ze overvallen ons als we verdwaald en zwak zijn. Net als roofdieren in een natuurdocumentaire hebben ze het gemunt op de achterblijvers van de groep, op de jongen, de zwakken. De aanval is nog schokkender als we hem niet verwachten. Denk maar aan de aanvallen op 11 september, hoe we daarvan schrokken. We ontdekten die dag dat we vijanden hadden van wie we ons niet eens bewust waren. Nog maanden later kregen Amerikanen de opdracht alert te zijn, en op verdachte personen en activiteiten te letten. Daarna werden we nonchalant en vertrouwden we erop dat de binnenlandse veiligheidsdienst zijn werk zou doen. De raket die net door de lucht schoot, heeft me met een schok uit mijn onbezorgdheid gehaald. Ik zit al maanden in de woestijn, ik ben geestelijk verzwakt en kwetsbaar voor aanvallen van de vijand en toch ben ik niet waakzaam geweest. Israëls voortdurende staat van paraatheid herinnert me eraan dat ik als burger van het koninkrijk van God altijd in oorlog ben totdat Jezus terugkomt. “Wees waakzaam, wees op uw hoede, want uw vijand, de duivel, zwerft rond als een brullende leeuw, op zoek naar een prooi” (1 Petrus 5:8). En de duivel is niet mijn enige vijand. De aantrekkingskracht van de wereld en mijn eigen menselijke verlangens en angsten spannen samen om me van Gods pad af te leiden. De neerslachtigheid en apathie die ik de laatste tijd voel, zijn waarschijnlijk het gevolg van zo’n aanval. Ik heb de vijand de kans gegeven me van mijn belangrijkste wapen te beroven: vreugde. “De vreugde die de HEER u geeft, is uw kracht” (Nehemia 8:10). 31
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 32
Toen de christenen in Filippi door de vijand werden aangevallen, schreef de apostel Paulus: “Laat de Heer uw vreugde blijven; ik zeg u nogmaals: wees altijd verheugd” (Filippenzen 4:4). Paulus en Silas zongen geslagen en vastgeketend in de gevangenis lofliederen voor God. En voor alle drie de jaarlijkse pelgrimsfeesten kreeg Israël de opdracht: “En vier dan feest ten overstaan van de HEER, samen met uw zonen en dochters, uw slaven, uw slavinnen” (Deuteronomium 12:12).Vreugde explodeert in het hele boek Psalmen als vuurwerk en het is het krachtigste raketafweersysteem dat er bestaat. Ik moet mezelf dus opnieuw met vreugde wapenen, maar daarnaast moet ik weten wat de gaten in mijn verdediging zijn, wat mijn zwakke plekken zijn waar de vijand me eerder met succes heeft aangevallen. Een van mijn grootste gebieden van zwakte is bezorgdheid. Ik kan obsessief over problemen tobben, herhaal argumenten en tegenargumenten, verknoei hele dagen met zinloos gepieker. Het merendeel van de dingen waarover ik me zorgen maak, gebeurt nooit. Ik moet een verdedigingsstrategie ontwikkelen om dat getob tegen te gaan, bijvoorbeeld door een gebedendagboek bij te houden dat ik kan herlezen als ik word aangevallen. Het zal me herinneren aan alle manieren waarop God in het verleden heeft geholpen in situaties waar ik me zorgen over maakte. Hij heeft mijn gebeden verhoord op manieren die ik nooit had kunnen bedenken. Als we niet bezorgd en angstig willen zijn, is voortdurende waakzaamheid de prijs die we betalen. De jonge Israëlische soldaten die hun geweer overal mee naartoe nemen, zijn een toonbeeld van deze waak32
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 33
zaamheid. In de plaats waar ik woon, loopt niemand volledig bewapend rond, behalve de politie. Maar als ik begrijp dat mijn vijand nooit zijn wapens zal neerleggen om een vredesakkoord met mij te sluiten, doe ik er goed aan om voortdurend op scherp te staan. “Trek de wapenrusting van God aan om stand te kunnen houden tegen de listen van de duivel”, waarschuwt Paulus de christenen in Efeze (Efeziërs 6:11). Jezus gebruikte een onderdeel van die wapenrusting tegen de duivel, de gordel van de waarheid, toen Hij in de woestijn de leugens van satan weersprak vanuit Gods woord. En toen Zijn discipelen enthousiast waren omdat zelfs de demonen zich door de naam van Jezus aan hen onderwierpen, antwoordde Hij: “Ik heb satan als een lichtflits uit de hemel zien vallen!” (Lukas 10:18). Boem! Een succesvol afgeweerde raket! Net als het land Israël moet ik voortdurend waakzaam blijven en met de complete wapenrusting van God paraat staan om tegen de verleidingen van de wereld, het vlees en de duivel te kunnen strijden. Mijn vijand volgt de strategie van verrassingsaanvallen, vooral als ik zwak ben. En ik weet dat ik door alle plotselinge veranderingen in mijn leven een makkelijke prooi kan worden. Vanaf dit moment moet ik voortdurend de gordel van de waarheid dragen, samen met de helm van de verlossing, vooral in woestijnperioden. “En draag bovenal het geloof als schild waarmee u alle brandende pijlen van hem die het kwaad zelf is kunt doven” (Efeziërs 6:16). Maar Zijn volk liet Hij wegtrekken als een kudde, Hij voerde hen door de woestijn als schapen en geiten, Hij leidde hen
33
Lopen op het water 1-272:Opmaak 1
21-01-2014
11:07
Pagina 34
veilig, zij hadden niet te vrezen (‌) Hij bracht hen naar Zijn heilig domein. Psalm 78:52-54 EEN
NIEUW GEBED VOOR ONDERWEG
Hemelse Vader, Bron van alle leven, ik prijs U omdat U liefdevol voorziet in alles wat we nodig hebben. Zoals U de IsraĂŤlieten in de woestijn water uit een rots gaf, zo geeft U ons Jezus, het levende Water, en de belofte dat we nooit meer dorst zullen krijgen. Vergeef me mijn gemopper over de woestijn waar ik doorheen reis. Ik begrijp nu dat U die graag wilt gebruiken om me te laten zien hoe hulpeloos ik ben, dat ik U nodig heb en dat U me wilt leren op U te vertrouwen. Laat deze woestijnperiode in mijn leven dat uitwerken, Heer. Dank U voor de metgezellen die U mij voor deze reis hebt gegeven. Help me om niet meer in mijn eigen ellende en trots te zwelgen en herinner me eraan dat we zijn geschapen om samen op te trekken en met elkaar te bidden. Laat me zien voor wie ik hier een metgezel kan zijn. En geef me opnieuw de blijdschap over Uw heil, zodat ik voor andere vermoeide reizigers een bron van leven kan worden. Amen
34