Kerst PDF 2019

Het bloemenmeisje

Over Het Dossier van Anya Niewierra ‘Anya Niewierra did it again. Haar tweede thriller is wederom nagelbijtend spannend in een intrigerende setting. Ik ben fan.’ Marion Pauw ‘Intrigerend en zinderend verhaal tegen het grimmige decor van de voormalige ddr. Schitterende afwisseling van feit en fictie. Een parel binnen de Nederlandse misdaadliteratuur!’ Tomas Ross ‘Overrompelend echt geschreven, het lijkt wel of je erbij bent, als het Stasi-slachtoffer álles doet om te overleven. Niewierra boeit en overtuigt.

Chapeau – of Hut ab!’ Wim Krings, Boekhandel Krings Sittard, voormalig panellid dwdd ‘Niewierra schildert akelig gedetailleerd de uitwassen waartoe een autoritair regime zijn burgers kan dwingen, en diept haar karakters uit tot op het bot en tot in de naakte ziel. Een pageturner die zich moeilijk opzij laat leggen.’ **** Dagblad De Limburger ‘Tel de diepere laag op bij de originele setting en de goed gedocumenteerde plot en je weet: Anya Niewierra is een van de interessantste Nederlandse thrillerschrijvers van dit moment.’ **** Boekenkrant ‘Het Dossier is qua beleving op een bijna onnavolgbare wijze verteld, waardoor de aandachtige lezers zullen twijfelen of zelfs ontkennen dat dit fictie is. Een groot compliment is op z’n plaats.’ ***** ThrillZone.nl ‘Het Dossier is een originele, ambitieuze thriller met een heel spannend, goed doorwrocht, vaak schokkend verhaal over leven in Oost-Duitsland vóór de Wende en de rol van de Stasi, met een verrassende, overtuigende ontknoping.’ nbd Biblion ‘Ik heb Het Dossier in één adem uitgelezen. Spannende verhaallijn en flitsend geschreven. Schokkend om te lezen waartoe mensen in staat zijn als het om overleven gaat.’ Trude Gerritsma, Boekhandel De Omslag Delft

Anya Niewierra

Het bloemenmeisje

uitgeverij luitingh-sijthoff

Š 2020 Anya Niewierra en Uitgeverij Luitingh-Sijthoff B.V., Amsterdam Alle rechten voorbehouden Omslagontwerp: Studio Jan de Boer Omslagbeeld: Sally Mundy via Arcangel Opmaak binnenwerk: Crius Group, Hulshout isbn 978 90 245 8168 9 isbn 978 90 245 8169 6 (e-book) isbn 978 90 245 9017 9 (luisterboek) nur 302 www.boekenwereld.com www.lsamsterdam.nl Uitgeverij Luitingh-Sijthoff vindt het belangrijk om op milieuvriendelijke en verantwoorde wijze met natuurlijke bronnen om te gaan. Bij de productie van dit boek is daarom gebruikgemaakt van papier waarvan het zeker is dat de productie niet tot bosvernietiging heeft geleid.

Homo homini lupus est.

De mens is een wolf voor zijn medemens.

Uit Asinaria van Plautus, 195 v.C.

Voor mijn Bloemenmama

Personages De huisartsenfamilie Aussems in Eben-Emael (B) Guy Aussems

☼ 1914 – † 1978

Catharina Aus☼ 1917 – † 1979 sems (soeur Catharina)

Maria Aussems

☼ 1919 – † 1979

Oudste kind van de familie Aussems. Broer van Maria en Catharina Aussems. Huisarts in EbenEmael in België, net over de grens bij Maastricht. Vader van Agnes DamenAussems. Broer van Maria en Catharina.

Huisarts. Treedt in 1946 toe tot de benedictinessen in het klooster van Ermeton-sur-Biert in de Waalse Ardennen. Heet vanaf dan soeur Catharina. Zus van Guy en Maria.

Jongste kind van het gezin Aussems. Woont vanaf 1940 in Zuid-Frankrijk. Zusje van Guy en Catharina.

In Wolder, Maastricht, Zuid-Limburg (NL) en de Ardennen (B) Mia Blekers

☼ 1959 – † 1988

Moeder van Nina en Théa en dochter van Sarah Blekers.

Sarah Blekers

☼ 1920 – † 1972

De moeder van Mia Blekers en de oma van Nina. Is Joods. Zit daarom van 1943 tot 1945 ondergedoken in Bernice. Haar ouders en zusje zijn in 1943 in Maastricht verraden en zijn vergast in Auschwitz.

Niek Aalders

☼ 1964

Pastoor in Wolder.

Annie Aalders

☼ 1943

Kinderloze peettante van pastoor Niek Aalders. Werkte als huishoudster voor de familie Malherbe.

9

Théa WandersDamen

☼ 1974

Geboren (op papier) op 17 juni 1974 in Eben-Emael. Tweelingzus van Nina.

Ludo Wanders

☼ 1969

Echtgenoot van Théa.

Agnes DamenAussems

☼ 1938

(Adoptie)moeder van Théa Wanders-Damen en dochter van Guy Aussems.

Cor Damen

☼ 1936 – † 2019

Echtgenoot van Agnes DamenAussems en (adoptie)vader van Théa. Boer in Wolder.

Pierre Malherbe

☼ 1950

Strafrechtadvocaat in Amsterdam.

Jongste zoon van de machtige notaris Hendrik Malherbe uit Maastricht.

Hendrik Malherbe

☼ 1918 – † 1993

Pater familias van het machtige Maastrichtse Malherbe-geslacht, een rijke notarisfamilie.

Anna Damiano -Willems

☼ 1937

Nederlandse echtgenote van de in 1973 vermoorde Italiaanse gastarbeider Alfredo Damiano. Woont in Wolder.

Sjeng Dresen

☼ 1905 – † 1973

Boer, getuige bij de moord op Alfredo Damiano .

Veronique Dresen

☼ 1964

Oud-klasgenootje van Niek Aalders, dochter van Sjeng Dresen.

Runt een B&B in de familieboerderij.

Alfredo Damiano

☼ 1937 – † 1973

Italiaanse gastarbeider. De man van Anna Damiano. Wordt op 2 oktober 1973 neergestoken in een schuur bij Wolder.

Ruud Jansma

Simon Dupuis

Rechercheur die onderzoek doet naar de moord op Alfredo Damiano. ☼ 1974

Directeur van beleggingsmaatschappij nv Louise in Durbuy (België).

Soeur Agathé

Priorin van klooster Ermeton-sur-Biert in 2019.

Soeur Clara

Zuster in klooster Ermeton-sur-Biert sinds 1973.

Evert Jansen

Ex-journalist van Dagblad De Limburger. Schreef een boek over Maastrichtse families.

10

In de Pyrénées-Orientales (F) Gigi Mandel

☼ 1945

Sinds 1989 pleegmoeder van Nina.

Victor Rocard

☼ 1949

Psychiater die Nina in 1988 behandelde in psychiatrische kliniek Maréchal in Perpignan.

Emmanuel Dumas

☼ 1949

Rechercheur die in 1988 de moord op Mia Blekers onderzoekt.

Olivier Dumas

☼ 1916 – † 1972

Onderwijzer in Finestret. Vader van Emmanuel Dumas.

Gabor

☼ 1952 – † 2010

Maya-sjamaan uit Mexico, korte tijd partner van Nina.

Bertrand

☼ 2011 – † 2012

Zoon van Nina, overleden op éénjarige leeftijd.

Alain Pujol

☼ 1970

Rechercheur in de Pyrénées-Orientales. Heropent het onderzoek naar de moord op Mia Blekers.

Sylvain Figa

Boer in Finestret die veel weet over de geschiedenis van het dorp en zijn inwoners.

David Weibach

Joodse arts die tijdens de oorlog met Sarah Blekers in Bernice zat ondergedoken. Ging na de oorlog in Bernice wonen.

11

Proloog

Je droeg een bruin jurkje en een kroon van gele brem toen we je vonden. Dat was op 27 juni 1988. Je was net veertien geworden.

De zon scheen genadeloos. De bergen leken te trillen van de hitte en de atmosfeer was zwoel.

Achter je stond een stalen korf waaruit rook omhoogkringelde.

Je had wierook van sparrenhars en lavendel gemaakt. De geur verzachtte de stank van de dood en hing als een sluier boven de vallei.

Je armen en benen waren bebloed, door de doornen van de wilde rozen waarmee je haar lijk had versierd. Met gesloten ogen zat je naast haar lichaam en zong een soort mantra. Je heldere stem resoneerde door het dal en leek perfect te harmoniëren met het monotone gesjirp van de krekels. Aah-ooh-eeh. Aah-ooh-eeh. Dat de politie van Prades het smalle pad naar de boerderij op klom, leek je te ontgaan.

Mia lag op een stapel takken. Door haar blonde haren waren blauwe gentianen gevlochten. De bloemen gaven haar iets van een heilige. Ze ontroerde me. Die opwelling vervloog echter toen ik naast je neerhurkte en de lucht van ontbinding gewaarwerd.

Die was sterker dan het aroma van de smeulende kruiden kon verhullen. Ik schoot meteen weer omhoog en sloeg mijn hand voor mijn mond.

Ik gaf opdracht om je mee te nemen, maar het was duidelijk dat de anderen zich geen raad wisten met de situatie. Die had iets intiems, iets breekbaars, door de manier waarop je zwerende handen haar vingers streelden. Alsof je haar zo weer tot leven kon wekken.

‘Je mama is dood,’ fluisterde ik en legde mijn hand voorzichtig op je schouder.

Je hief je gezicht op. Uit je rechteroog liep pus. Je schudde je 13

hoofd en begon weer te zingen. Aah-ooh-eeh. Aah-ooh-eeh.

Uiteindelijk besloten we om je vast te grijpen en te verdoven, waarna we je de berg af droegen. Je was toch nooit vrijwillig meegegaan naar de bewoonde wereld.

Pas een jaar later kreeg je een naam. Dat was nadat alle instanties hadden bevestigd dat je administratief nog niet bestond. We noemden je Nina Fleurie. Het bloemenmeisje.

14

Opkomst van opzij: De vrouw bij de deur

ThĂŠa Ik heb altijd gevoeld dat Nina bestond.

Ergens op deze wereld.

Toen ik bijvoorbeeld als kind in mijn eentje boven op mijn kamer met mijn barbies speelde, was het alsof er een meisje naast me zat. In gedachten praatte ik met haar.

Ik speelde nooit alleen. Ik was ook nooit alleen.

Dat meisje was altijd bij me.

Ik was daarom ook niet ĂŠcht verrast toen ik ontdekte dat Nina bestond.

Het was de leugen die me schokte. En wat die twee ons hebben aangedaan.

Ja, vooral dat laatste.

1 Prades, Pyrénées-Orientales, opening Natuurwinkel Fleurie, zaterdag 6 juli 2019

‘Nina, hoe ver ben je? Onze gasten wachten.’

Gigi waggelt de keuken binnen en komt naast me staan. Achter de deur, in de winkel, klinkt het geroezemoes van pratende mensen.

‘Bijna klaar.’ Ik til de deksel van de pan met de borrelende chocolade en ruik. Tevreden vis ik de kruidentakjes uit de dikke saus en lik mijn vingers af. Ter gelegenheid van de opening heb ik een drieduizend jaar oude oorlogsdrank van de Maya’s gemaakt.

Weer eens wat anders dan een glas champagne. Die lui gaan straks strijdlustig de deur uit.

‘Kan ik iets doen?’ vraagt Gigi. Haar reebruine ogen schitteren in haar ronde gezicht. Ze heeft er zin in!

Haar naaldhakken klikklakken op de tegelvloer. Gigi draagt vaak hakken. Zo lijkt ze minder klein en minder mollig. Ik kan niet lopen op die dingen.

‘Ja,’ zeg ik. ‘Je kunt de bekers vullen.’ Ik til de pan van het vuur en zet hem op tafel, naast de dienbladen met de kleine mokken.

‘Doe ik.’ Een lok is losgeschoten uit haar knot. Het flatteert haar. Ze ziet er zoals altijd netjes uit, zeker in dit blauwe mantelpakje, dat zo mooi contrasteert met haar muisgrijze haren.

‘Maak jij je dan chic?’ zegt ze, met een aai langs mijn wang. ‘De gasten komen immers voor jou, Nina.’

Ze klinkt dwingend. Ik ken die toon en weet dat ik zo meteen weer ‘sociaal moet zijn’. Ik moet me concentreren op wat de men17

sen zeggen en niet meteen afgaan op hun geur of het timbre van hun stem, want dan raak ik afgeleid. Dat komt niet goed over. Ik weet het wel, maar mijn aandacht gaat toch altijd naar hun geur.

Zo rook ik tien jaar geleden ook dat haar poep van geur veranderde. Ik wist meteen dat er iets mis was en vertelde haar dat.

Gigi ging nog diezelfde dag in shock naar de dokter. Ik kreeg gelijk, want er kleefde slijm met kankercellen aan haar sliertige keutels. Ze was nog net op tijd. Het aangetaste stuk darm werd weggesneden en een halfjaar later rook haar ontlasting weer normaal. Nu vraagt ze me eens per maand of ik even kom checken of ze nog ‘schoon’ is, meteen nadat ze gepoept heeft. Dat is namelijk het beste moment om te ruiken: als de keutel nog warm is en dampt.

‘Bon. Ik ga me omkleden.’ Ik doe mijn schort af en loop naar de muffige badkamer die rechts van de keuken ligt. Gigi heeft een lila mantelpakje voor me gereedgehangen, met bijpassende ballerina’s.

Ik kleed me snel om, borstel mijn blonde krullen en steek ze met een haarspeld op. Gigi wil dat ik mijn haren in een knot draag als ik ergens als kruidendokter moet optreden, omdat ik dan voornamer oog en dus minder wild. Vooral dat laatste.

Ik sluip de winkel in, stel me verdekt op naast de vitrine met de etherische oliën en bekijk onze nieuwste natuurshop. Bruin- en groentinten domineren. De kleuren van de bergen. De locatie aan het centrale plein, tegenover de statige romaanse kerk, is perfect.

‘Gebouwd in de twaalfde eeuw,’ vertelde Gigi toen we de kans kregen deze plek te huren. Het was een interessant tijdperk: het Byzantijnse Rijk brokkelde al af en oost botste op west. Daarom heb ik die periode ook als mijn nieuwe kruidenthema gekozen. Uit volkeren die samensmelten komen nieuwe ideeën. Ik onderzoek nu welke geneesmiddelen na de val van het Romeinse Rijk in de Oriënt hun opmars maakten. Op de binnenkant van mijn pols ruik ik nog de essence van het alsemkruid waarmee ik vanochtend heb geëxperimenteerd. Artemisia absinthium. Sterk spul. De Romeinen gebruikten het om maag- en darminfecties mee te behandelen. Het werkt goed, dat weet ik uit eigen ervaring. Mama nam het vroeger als ze een geïrriteerde maag had.

Ik zuig aan mijn pols en beweeg mijn tong langs mijn tanden.

18

De absint proef je nog steeds. Ik móét nu echt terug naar mijn laboratorium. Ik draai me om en pak de deurklink.

‘Nina! Jij blijft hier!’ Gigi pakt me bij mijn arm. ‘We gaan beginnen.’

Ze trekt me mee. We wurmen ons langs enkele gasten. Ik steek mijn neus omhoog en adem in. Zoveel geuren, ik krijg ze niet gevangen. Waar is de deur? Altijd checken hoe je kunt vluchten, leerde mama me. De glazen toegang is rechts, op drie meter afstand. Ik volg Gigi en klim het trapje naar een verhoging op. We gaan naast een corpulente meneer staan, die ons kort toeknikt en de microfoon pakt. Hij vertelt het een eer te vinden als burgemeester de opening te mogen verrichten. Gigi pakt mijn hand vast en knijpt er kort in. Ik recht mijn rug. De dikke man praat en lacht.

Hij gebaart naar mij. Hij ruikt uit zijn mond; duidelijk beginnende parodontitis. Zijn tanden rotten weg. Weet hij dat al? Dat moet ik hem zo zeggen, als hij klaar is. Hij vertelt nu hoe trots de inwoners van Prades zijn dat de beroemde kruidendokter Nina Fleurie zich nu ook in hun stad heeft gevestigd. Vervolgens richt hij zich tot Gigi. Hij stelt haar voor als mijn ondernemende moeder. Zíj zag mijn grote talent en verkocht alles wat ze bezat om mij te helpen met het opzetten van het Fleurie-concern. Gigi Mandel is de wind onder mijn vleugels, zo meldt hij met een knik naar het publiek, dat nu enthousiast begint te klappen. Gigi streelt met haar pink de zijkant van mijn handpalm. Ik duw me nog dichter tegen haar aan en geef haar een kus op haar grijze knot. De burgemeester vraagt of Gigi kort iets wil zeggen. Gigi kan dat goed. Zij is van ons de prater. Ze pakt de microfoon van hem over en begint te vertellen.

‘Messieurs, mesdames, mijn dochter en ik zijn écht vereerd dat we nu eindelijk in dit levendige Prades een vestiging van Fleurie kunnen openen. Nog wel tegenover uw prachtige romaanse kerk, met het grootste barokaltaar van Frankrijk…’

Mijn gedachten dwalen af naar het gebit van de burgemeester.

Die man moet overdag kalmoeswortel kauwen en het sap doorslikken. Dat helpt. En zijn mond vaak spoelen met sterke guldenroedethee. Net als ik overweeg of ik ook roomse kamille moet toevoegen, lijkt er iets te veranderen in de gezichten van de aanwezigen. Heeft Gigi wat raars gezegd? Nee, Gigi praat niet meer.

Ik draai me naar haar toe. Ze staat daar als een stijve pop, haar 19

mond open en haar armen bewegingsloos langs haar lichaam. Ik volg haar blik en zie dan pas de vrouw bij de ingang. Ze is lang en slank en ze heeft blonde krullen. Maar‌ dat kan toch niet? Ik krom mijn tenen in mijn ballerina’s. Zie je wel. Ik sta hier, op het podium, en niet bij de deur. Ik grijp de arm van Gigi. Mijn kopie beweegt nu en komt onze kant op.

20

Het bloemenmeisje verschijnt op 23 januari 2020

Lieve Edward

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

ONGECORRIGEERDE PROEF NIET BESTEMD VOOR VERKOOP

Lieve Edward .indd 1

02-Dec-19 3:36:35 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

Lieve Edward .indd 2

02-Dec-19 3:36:35 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

Ann Napolitano

Lieve Edward Vertaald door Maya Denneman

uitgeverij luitingh-sijthoff

Lieve Edward .indd 3

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

c 2020 Ann Napolitano All rights reserved c 2020 Nederlandse vertaling Uitgeverij Luitingh-Sijthoff B.V., Amsterdam Alle rechten voorbehouden Oorspronkelijke titel: Dear Edward Vertaling: Maya Denneman Omslagontwerp: Baqup / Cd-Rob Omslagbeeld: Opmaak binnenwerk: Crius Group, Hulshout isbn 978 90 245 8370 6 isbn e-book 978 90 245 8371 3 isbn luisterboek 978 90 245 8894 7 nur 302 www.lsamsterdam.nl www.boekenwereld.com

Lieve Edward .indd 4

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

Voor Dan Wilde, om alles

Lieve Edward .indd 5

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

Lieve Edward .indd 6

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 ‘De dood is zeker maar het moment ervan onzeker, dus wat is het belangrijkste?’

– pema chödrön

Lieve Edward .indd 7

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

Lieve Edward .indd 8

02-Dec-19 3:36:36 PM

12 juni 2013 07.45 uur

De pas gerenoveerde luchthaven van Newark glimt. Er staan potten met planten bij elk stuk securitywachtrij om te voorkomen dat passagiers beseffen hoelang ze in de rij moeten staan. Mensen leunen tegen de muur of zitten op hun koffer. Ze zijn allemaal voor het ochtendgloren opgestaan en zuchten luidruchtig, pruttelend van moeheid.

Als de familie Adler eindelijk vooraan staat, leggen ze hun apparaten en schoenen in de bakken. Bruce Adler trekt zijn riem uit zijn broek, rolt die op en legt hem naast zijn bruine instappers in een grijze plastic bak. Zijn zoons zijn minder netjes en gooien sneakers boven op laptops en portemonnees. De veters hangen over de rand van hun gedeelde bak heen. Bruce kan het niet helpen en stopt de losse uiteinden erin.

Op het grote, rechthoekige bord naast hen staat: Portemonnees, sleutels, telefoons, sieraden, elektronische apparatuur, computers, tablets, metalen voorwerpen, schoenen, riemen en etenswaren in een bak. Dranken en verboden voorwerpen weggooien.

Bruce en Jane Adler lopen met hun twaalfjarige zoon Eddie tussen hen in naar de scanner. Hun vijftienjarige zoon Jordan treuzelt.

Als de rest van het gezin erdoor is, zegt Jordan tegen de man die het apparaat bedient: ‘Ik maak gebruik van mijn recht om te weigeren.’

De beveiligingsmedewerker kijkt op. ‘Wat zeg je?’

9

Lieve Edward .indd 9

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

De jongen duwt zijn handen in zijn zakken en zegt: ‘Ik maak gebruik van het recht om te weigeren.’

De beveiliger roept: ‘Ik heb hier een weigeraar, mannelijk!’

‘Jordan,’ zegt zijn vader van de andere kant van de poort. ‘Wat doe je?’

De jongen haalt zijn schouders op. ‘Dit is een backscatter x-ray bodyscan, pap. Dat is de gevaarlijkste en minst effectieve scanner.

Ik heb erover gelezen en ik ga er niet doorheen.’

Bruce, die er tien meter vanaf staat en weet dat het niet toegestaan zal zijn om door de scanner terug te lopen naar zijn zoon, doet zijn mond dicht. Hij wil heel graag dat zijn zoon dat verder ook doet.

‘Ga opzij, jongen,’ zegt de beveiligingsbeambte. ‘Je houdt de rij op.’

Als de jongen gehoor aan zijn verzoek heeft gegeven, zegt de man: ‘Ik kan je zeggen dat het stukken makkelijker en aangenamer is om door het apparaat te gaan dan dat hij je fouilleert. Dat gebeurt namelijk grondig, als je begrijpt wat ik bedoel.’

De jongen strijkt een lok haar van zijn voorhoofd. Hij is in het afgelopen jaar vijftien centimeter gegroeid en is zo slank als een hazewindhond. Net als zijn moeder en broertje heeft hij krullen die zo hard groeien dat ze niet onder controle te krijgen zijn. Het haar van zijn vader is kort en grijs. Bruce is al grijs sinds zijn zevenentwintigste, het jaar dat Jordan werd geboren. Hij wijst altijd graag naar zijn hoofd en zegt dan tegen zijn zoon: ‘jouw schuld’.

De jongen is zich ervan bewust dat zijn vader op dit moment strak naar hem kijkt alsof hij hem door de lucht gezond verstand probeert te bezorgen.

Jordan zegt: ‘Er zijn vier redenen waarom ik niet door die machine ga. Wilt u ze horen?’

De beveiliger lijkt het wel amusant te vinden. Hij is niet langer de enige die naar de jongen luistert, de passagiers om hem heen doen dat ook.

10

Lieve Edward .indd 10

02-Dec-19 3:36:36 PM

‘O god,’ mompelt Bruce.

Eddie Adler laat voor het eerst in minstens een jaar zijn hand in die van zijn moeder glijden. Toekijken hoe zijn ouders alles inpakten voor deze verhuizing van New York naar L.A., die zijn vader De Volksverhuizing noemde, had hem buikpijn bezorgd.

Hij voelt zijn darmstreek nu ook rommelen en vraagt zich af of er toiletten vlakbij zijn. Hij zegt: ‘We hadden bij hem moeten blijven.’

‘Hij redt zich wel,’ zegt Jane net zo goed tegen zichzelf als tegen haar zoon. Haar man heeft zijn blik strak op Jordan gericht, maar zij kan het niet aanzien. Daarom concentreert ze zich maar op het fijne gevoel van de hand van haar jongste kind in de hare. Ze heeft dit gemist. Zoveel dingen zouden makkelijk kunnen worden opgelost als mensen gewoon wat vaker elkaars hand vasthielden, denkt ze.

De beveiliger drukt zijn borst vooruit. ‘Kom maar op.’

Jordan houdt zijn hand omhoog, klaar om op zijn vingers te tellen. ‘Ten eerste stel ik me het liefst zo min mogelijk bloot aan straling. Ten tweede geloof ik niet dat deze technologie terrorisme voorkomt. Ten derde is het walgelijk dat de regering foto’s van mijn ballen wil nemen. En ten vierde’ – hij haalt even adem tussendoor – ‘is de houding die je in het apparaat moet aannemen – handen omhoog alsof je wordt beroofd – volgens mij alleen maar bedacht om je te vernederen en je een kwetsbaar gevoel te geven.’

De luchthavenbeveiliger is opgehouden met glimlachen. Hij kijkt om zich heen. Hij vraagt zich af of de jongen hem op de hak neemt.

Crispin Cox zit vlakbij in een rolstoel te wachten tot security die op explosieven zal controleren. De oude man zat daar ook al even op te broeien. Zijn rolstoel controleren op explosieven! Als hij lucht overhad in zijn longen zou hij weigeren. Wie denken die mafkezen wel niet dat ze zijn. Weten ze niet wie hij is? Is het niet al erg genoeg dat hij in dit ding moet zitten en er een verpleegkundige met hem mee moet vliegen? Hij gromt: ‘Fouilleer die jongen nou maar gewoon.’

11

Lieve Edward .indd 11

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

Crispin geeft al tientallen jaren bevelen en ze worden bijna altijd opgevolgd. De toon van zijn stem hakt de besluiteloosheid van de beveiligingsbeambte door als de hand van een zwartebander door een stuk hout. Hij verwijst Jordan naar een andere beveiliger, die hem zegt dat hij zijn armen en benen wijd moet doen. De rest van het gezin kijkt ontzet toe als de man ruw met zijn handen tussen de benen van de jongen voelt.

‘Hoe oud ben je?’ vraagt hij als hij even stopt om zijn rubberen handschoenen goed te doen.

‘Vijftien.’

Hij trekt een zuur gezicht. ‘Het zijn bijna nooit kinderen die weigeren.’

‘Wie dan wel?’

‘Hippies vooral.’ Hij denkt even na. ‘Of mensen die vroeger hippie waren.’

Jordan moet zijn lijf dwingen niet te bewegen, want de beveiliger voelt nu langs de taille van zijn spijkerbroek en dat kietelt.

‘Misschien word ik later wel een hippie.’

‘Je bent klaar, vijftien,’ zegt de man. ‘Wegwezen.’

Glimlachend loopt hij naar zijn familie. Hij neemt zijn sneakers aan van zijn broertje. ‘Kom op,’ zegt Jordan. ‘We willen niet te laat komen voor onze vlucht.’

‘Hier is het laatste woord nog niet over gezegd,’ zegt Bruce.

De twee jongens lopen voor hun ouders uit. Deze gang heeft ramen, waardoor in de verte de wolkenkrabbers van New York zichtbaar zijn; door de mens gemaakte reuzen van staal en glas die gaten prikken in de blauwe lucht. Jane en Bruce kijken automatisch naar de plek waar de Twin Towers ooit stonden, net zo automatisch als een tong naar de plek gaat waar een tand is uitgetrokken. Hun zoons, die allebei nog heel klein waren toen de torens naar beneden kwamen, accepteren de skyline zoals die tegenwoordig is.

‘Eddie,’ zegt Jordan en de jongens wisselen een blik.

12

Lieve Edward .indd 12

02-Dec-19 3:36:36 PM

De twee broers voelen elkaar moeiteloos aan. Hun ouders staan vaak voor een raadsel als blijkt dat ze een heel gesprek hebben gevoerd en samen een besluit hebben genomen zonder daarvoor ook maar één woord te gebruiken. Ze hebben altijd als een eenheid gefunctioneerd en alles samen gedaan. Maar in het afgelopen jaar is Jordan begonnen zich los te maken. De manier waarop hij nu de naam van zijn broer zegt, betekent: ik ben er nog en ik kom altijd weer terug.

Eddie geeft zijn broer een stomp op zijn arm en rent gauw weg.

Jane loopt rustig. De hand die haar jongste kortgeleden heeft losgelaten tintelt nog na.

Bij de gate is het ook weer wachten. Linda Stollen, een jonge, geheel in het wit geklede vrouw, haast zich een drogisterij in. Haar handen zijn klam van het zweet en haar hart bonst alsof het een uitweg uit haar borstkas zoekt. Haar vlucht vanuit Chicago kwam om middernacht aan en de tussenliggende uren heeft ze op een bankje doorgebracht en getracht met haar tas tegen zich aan gedrukt rechtop zittend te slapen. Ze had de goedkoopste vlucht geboekt, vandaar de tussenstop in Newark, en haar vader onderweg naar het vliegveld laten weten dat ze hem nooit meer om geld zou vragen. Hij had het uitgeproest en zelfs op zijn knie geslagen alsof hij nog nooit zoiets grappigs had gehoord. Maar ze meende het.

Ze wist op dit moment twee dingen zeker: ten eerste dat ze nooit meer terugging naar Indiana en ten tweede dat ze haar vader en zijn derde vrouw nooit meer om ook maar íéts zou vragen.

Dit is Linda’s tweede bezoek aan een drogisterij in vierentwintig uur. Ze laat haar hand in haar tas glijden en voelt de verpakking van de zwangerschapstest die ze in South Bend heeft gekocht.

Deze keer pakt ze een tijdschrift over beroemdheden, een zakje chocoladesnoepjes en een light frisdrank en neemt ze mee naar de kassa.

Crispin Cox zit te snurken in zijn rolstoel, zijn lichaam een 13

Lieve Edward .indd 13

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

uitgemergelde origami van huid en botten. Zo nu en dan fladderen zijn vingers als kleine vogeltjes die er niet in slagen om op te stijgen. Zijn verpleegkundige, een vrouw van middelbare leeftijd met borstelige wenkbrauwen, zit vlakbij haar nagels te vijlen.

Naast elkaar op de blauwe luchthavenstoelen maken Jane en Bruce ruzie, hoewel niemand om hen heen dat zou vermoeden. Ze fluisteren en hun gezicht staat neutraal. Hun zoons noemen deze manier van ruziemaken ‘defcon 4’ en zitten er niet zo mee. Hun ouders zijn aan het kibbelen, maar het is meer communicatie dan een strijd. Ze tasten af, vallen niet aan.

Bruce zegt: ‘Dat was een riskante situatie.’

Jane schudt lichtjes haar hoofd. ‘Jordan is nog maar een kind.

Ze zouden hem niets hebben gedaan. En hij stond in zijn recht.’

‘Dat is naïef van je. Hij trok zijn mond open, daar moet men in dit land ondanks hetgeen wat er in de grondwet staat niets van hebben.’

‘Jij hebt hem die mondigheid geleerd.’

Bruce perst zijn lippen op elkaar. Hij wil er wel tegenin gaan, maar dat kan niet. Hij heeft in zijn thuisonderwijs aan de jongens altijd de nadruk gelegd op kritisch denken. Hij herinnert zich een recente preek over het niet zomaar aannemen van regels.

‘Zet altijd bij alles vraagtekens,’ heeft hij gezegd. Hij had zich wekenlang druk gemaakt over de dwaasheid van de sukkels van de Columbia-universiteit die hem een benoeming hadden geweigerd omdat hij niet naar cocktailparty’s ging. Hij had het hoofd van de faculteit gevraagd: ‘Wat hebben dronken spitsvondigheden in godsnaam met wiskunde te maken?’ Hij wilde dat zijn zoons ook vraagtekens zetten bij dit soort sukkels. Maar nu nog niet. Hij had zijn monoloog moeten aanpassen naar: ‘Zet bij alles vraagtekens als je eenmaal volwassen bent en over je volle verstand beschikt en niet meer thuis woont, zodat ik er niet bij ben en me zorgen maak.’

‘Moet je die vrouw daar zien,’ zegt Jane. ‘Er zijn belletjes in de zoom van haar rok genaaid. Je moet er toch niet aan denken iets 14

Lieve Edward .indd 14

02-Dec-19 3:36:36 PM

aan te hebben dat bij elke beweging die je maakt tingelt?’ Ze schudt haar hoofd met wat ze denkt dat spot is, maar eigenlijk grote bewondering blijkt te zijn. Ze stelt zich voor hoe het is om tussen het gerinkel van kleine belletjes te lopen, met elke stap muziek te maken en de aandacht te trekken. De gedachte maakt haar al aan het blozen. Ze draagt een spijkerbroek en wat ze haar ‘schrijftrui’ noemt. Ze koos vanmorgen voor comfortabel. En die vrouw?

De vrees en schaamte die bij de scanner door Bruce’ lichaam zinderden, beginnen weg te ebben. Hij masseert zijn slapen en prevelt een joods-atheïstisch dankgebed voor het feit dat hij niet een van zijn hoofdpijnen heeft gekregen die alle tweeëntwintig botten van zijn schedel laat kloppen. Toen zijn arts hem vroeg of hij wist wat zijn migraine veroorzaakte, had Bruce moeten snuiven. Het antwoord was zo duidelijk en voor de hand liggend: zijn zoons. Het vaderschap was voor hem de ene angstwekkende schok na de andere. Toen zijn jongens nog een baby waren, zei Jane altijd dat hij ze vasthield alsof het granaten waren. Wat hem betrof waren ze dat ook, en nog steeds. De belangrijkste reden waarom hij met de verhuizing naar L.A. instemde is omdat ze van de filmstudio een huis met een tuin kunnen huren. Bruce is van plan zijn granaten binnen die omheining neer te zetten. En als ze ergens naartoe willen, moet hij ze rijden. In New York konden ze gewoon in de lift stappen en weg waren ze.

Hij kijkt nu ook even waar ze zijn. Als milde daad van zelfstandigheid zitten ze te lezen aan de andere kant van de hal. Zijn jongste kijkt tegelijkertijd terug. Eddie is ook een tobber. Ze wisselen een blik, twee verschillende versies van hetzelfde gezicht.

Bruce forceert een brede glimlach om te proberen hetzelfde bij zijn zoon te bewerkstelligen. Hij voelt een plotseling verlangen om de jongen gelukkig te zien.

De vrouw met de luidruchtige rok loopt tussen de vader en zoon door en verbreekt het contact. Haar belletjes tingelen met elke stap. Ze is lang, Filipijns en stevig gebouwd. Haar donke15

Lieve Edward .indd 15

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

re haar is versierd met kleine kraaltjes. Ze zingt in zichzelf. De woorden zijn zacht, maar ze strooit ze als bloemblaadjes door de wachtruimte: Glory, Grace, Hallelujah, Love.

Een Afro-Amerikaanse militair in uniform staat bij het raam met zijn rug naar de hal. Hij is bijna twee meter en zo breed als een ladekast. Benjamin Stillman neemt zelfs plaats in in een ruimte waar er genoeg van is. Hij luistert naar de zingende vrouw. Haar stem doet hem aan zijn grootmoeder denken. Hij weet dat zij net als de scanner dwars door hem heen zal kijken zodra ze hem op lax ziet. Ze zal zien wat er is gebeurd tijdens het gevecht met Gavin, ze zal de kogel zien die twee weken later dwars door zijn zij ging, en de stomazak die nu dat gaatje bedekt. Ook al is Benjamin nog zo getraind in bedrog en verbergt hij al zijn hele leven de waarheid voor iedereen, inclusief zichzelf, bij haar zal het spel uit zijn. Maar nu vindt hij kalmte in het luisteren naar flarden van een lied.

Een medewerkster van de luchtvaartmaatschappij loopt met een microfoon in haar handen parmantig naar de ingang van de wachtruimte. Ze staat met één uitgestoken heup. Bij de andere gatemedewerkers zit het uniform te los of te strak, maar dat van haar past als gegoten. Haar haar zit in een nette knot en haar lippenstift is glanzend rood.

Mark Lassio, die zijn collega instructies zat te sturen, kijkt op.

Hij is tweeëndertig en het tijdschrift Forbes heeft in de afgelopen drie jaar twee keer een profiel over hem geschreven. Hij heeft een sterke kin, blauwe ogen die de kunst van de dreigende blik onder de knie hebben en kort haar met veel gel. Zijn pak is leigrijs, een kleur die er ingetogen maar toch duur uitziet. Mark neemt de vrouw in zich op en voelt dat zijn brein als een scheprad begint te draaien en de whisky sours van gisteravond afwerpt. Hij gaat rechtop zitten en schenkt haar zijn volledige aandacht.

‘Dames en heren,’ zegt ze, ‘welkom bij Vlucht 2977 naar Los Angeles. We zijn klaar om aan boord te gaan.’

16

Lieve Edward .indd 16

02-Dec-19 3:36:36 PM

Het toestel is een Airbus a321, een witte walvis met een blauwe streep over de zijkant. Er is één gangpad en ruimte voor 187 passagiers. In first class bevinden zich aan beide zijden van het gangpad twee ruime stoelen, in economyclass zijn er drie stoelen per kant.

De vlucht is volgeboekt.

Langzaam stappen de passagiers een voor een aan boord. Kleine tassen vol zaken die te waardevol of te onmisbaar zijn om in te checken slingeren tegen hun knieën. Het eerste wat hen opvalt als ze het vliegtuig binnengaan is de temperatuur. Het is er zo koud als een koelkast en de ventilatiegaten van de airco brengen een onophoudelijk veroordelend shhhh! voort. Armen die bloot arriveerden vertonen nu kippenvel en worden algauw bedekt met truien.

In first class doet Crispins verpleegkundige een poging hem vanuit de rolstoel over te hevelen naar zijn zitplaats. Hij is nu wakker en uitermate geïrriteerd. Een van de ergste dingen aan ziekelijk zijn is dat het mensen, vreemden nota bene, ineens toestemming verschaft hem aan te raken. De verpleegkundige slaat haar arm om zijn dij om hem te verschuiven. Zijn dij! Die benen schreden ooit door bestuurskamers, verplaatsten zich over het hele squashveld op de club en scheerden in Jackson Hole over zwarte pistes. Nu denkt een vrouw die hij op zijn best middelmatig zou noemen dat ze ze mag omgorden met haar handen. Hij wuift haar weg en zegt: ‘Ik heb geen hulp nodig om in een stomme stoel te gaan zitten.’

Met gebukt hoofd stapt Benjamin het vliegtuig in. Hij is met een militair vliegtuig naar New York gevlogen, dus dit is zijn eerste commerciële vlucht in meer dan een jaar tijd. Maar hij weet wat hij kan verwachten en vindt het prima. In 2002 zou hij nog automatisch zijn geüpgraded van economy- naar first class en zou het hele vliegtuig hebben geapplaudisseerd als ze hem zagen. Nu begint één passagier te klappen, waarna er nog eentje volgt en nog een paar. Het geklap zeilt als een steen over een meer die hier en daar het oppervlak raakt tot hij eronder in het niets verdwijnt. ‘Bedankt 17

Lieve Edward .indd 17

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

voor je inzet,’ fluistert een jonge vrouw. De militair salueert losjes en laat zich op zijn stoel zakken.

De familie Adler splitst zich bij de deur op. Jane zwaait naar haar zoons en man en haast zich met gebogen schouders naar first class. Bruce kijkt zijn vrouw even na en gaat Jordan en Eddie met hun slungelige ledematen voor naar de achterkant van het vliegtuig. Hij tuurt naar de stoelnummers die ze passeren en berekent dat ze negenentwintig rijen van Jane af zullen zitten. Eerder had ze beloofd haar ticket te downgraden zodat ze bij elkaar zaten. Bruce beseft inmiddels dat wat haar werk betreft haar beloften niet veel betekenen. Toch kiest hij er elke keer weer voor om haar te geloven en dus om teleurgesteld te worden.

‘Welke rij, pap?’ vraagt Eddie.

‘Eenendertig.’

Mensen halen snacks en boeken uit hun tas en stoppen die in het stoelvak voor hen. In het achterste gedeelte van het vliegtuig ruikt het naar Indiaas eten. De thuiskoks onder de passagiers, inclusief Bruce, snuiven de lucht op en denken: komijn. Jordan en Eddie vechten om de plek aan het raam (hun vader eist die aan het gangpad op vanwege de beenruimte) tot de oudere jongen beseft dat ze andere passagiers ophouden en acuut toegeeft. Hij heeft al spijt van deze volwassen daad zodra hij zit, want tussen zijn vader en zijn broer in voelt hij zich opgesloten. De trots, de macht, die hij na de fouillering ervoer is de kop ingedrukt. Een paar minuten lang voelde hij zich een volledig bewuste volwassene. Nu voelt hij zich een suf kind dat zit vastgesnoerd in een kinderstoel. Hij besluit minstens een uur niet met Eddie te praten, als straf.

‘Pap,’ vraagt Eddie, ‘zijn al onze spullen al in het huis als we daar aankomen?’

Bruce vraagt zich af waarover Eddie zich in het bijzonder druk maakt: zijn zitzak, zijn pianomuziek, zijn knuffelolifant waar hij zo nu en dan nog mee slaapt? Zijn zoons hebben hun hele leven in het appartement in New York gewoond. Dat wordt nu verhuurd 18

Lieve Edward .indd 18

02-Dec-19 3:36:36 PM

en als Jane succes heeft en ze besluiten aan de westkust te blijven wonen, zal het worden verkocht. ‘Onze dozen arriveren volgende week,’ zegt Bruce. ‘Maar het is gemeubileerd, dus we redden ons prima tot die tijd.’

De jongen knikt met zijn gezicht naar het ovale raampje gekeerd. Zijn vingertoppen liggen wit op het doorzichtige plastic.

Linda Stollen rilt in haar witte jeans en dunne blouse. De vrouw op de stoel rechts van haar lijkt, hoe onwaarschijnlijk ook, al te slapen. Ze heeft een blauwe sjaal over haar gezicht gelegd en leunt tegen het raampje. Linda zoekt net in het stoelvak naar een gratis dekentje dat ze daar hoopt te vinden, als de vrouw met de muzikale rok haar rij in stapt. Ze is zo fors dat als ze in de stoel aan het gangpad plaatsneemt, ze over de armleuning in Linda’s persoonlijke ruimte hangt.

‘Goeiemorgen, schat,’ zegt de vrouw. ‘Ik ben Florida.’

Linda trekt haar ellebogen dicht tegen zich aan om lichamelijk contact te vermijden. ‘Net als de staat?’

‘Niet net als de staat. Ik bén de staat. Ik ben Florida.’

O god, denkt Linda, deze vlucht duurt zes lange uren en ik zal de hele tijd moeten doen alsof ik slaap.

‘En hoe heet jij, lieverd?’

Ze aarzelt. Dit is een onverwachte kans om haar nieuwe zelf een kickstart te geven. Ze is van plan zich in Californië aan onbekenden voor te stellen als Belinda. Het hoort bij haar nieuwe begin: een verbeterde versie van zichzelf met een verbeterde naam.

Belinda, zo heeft ze besloten, is een charmante vrouw die zelfvertrouwen uitstraalt. Linda is een onzekere huisvrouw met dikke enkels. Ze krult haar tong in haar mond ter voorbereiding. Be-linda. Maar haar mond wil de lettergrepen niet uitspreken. Ze kucht en hoort zichzelf dan zeggen: ‘Ik ga trouwen. Ik ga naar Californië zodat mijn vriend een aanzoek kan doen. Dat gaat hij doen.’

‘Nounou,’ zegt Florida op milde toon, ‘dat is me wat.’

19

Lieve Edward .indd 19

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

‘Ja,’ zegt Linda. ‘Ja. Ik veronderstel inderdaad dat dat zo is.’ Op dat moment beseft ze hoe moe ze is en hoe weinig ze de afgelopen nacht heeft geslapen. Het woord ‘veronderstel’ klinkt belachelijk uit haar mond. Ze denkt dat dit de eerste keer is dat ze het in een zin heeft gebruikt.

Florida buigt voorover om de spullen in haar enorme canvas tas te herschikken. ‘Ik ben zelf een handjevol keren getrouwd geweest,’ zegt ze. ‘Misschien wel meer dan een handjevol.’

Linda’s vader is drie keer getrouwd, haar moeder twee keer.

Meerdere huwelijken zijn haar dus niet vreemd, al is ze zelf van plan het maar één keer te doen. Ze gaat anders zijn dan alle andere Stollens. Beter.

‘Als je trek krijgt, lieverd, ik heb snacks genoeg. Ik weiger dat vliegtuigeten aan te raken. Als je het al eten kunt noemen.’

Linda’s maag knort. Wanneer heeft ze voor het laatst een fatsoenlijke maaltijd gehad? Gisteren? Ze staart naar haar zak met chocoladesnoepjes die troosteloos uit het stoelvak voor haar piept.

Met een drang die haar verbaast pakt ze de zak, scheurt hem open en kiepert de inhoud in haar mond.

‘Je hebt je naam niet gezegd,’ zegt Florida.

Ze stopt even met kauwen. ‘Linda.’

De stewardess, dezelfde vrouw die hen bij de gate verwelkomde, loopt rustig door het middenpad en controleert bagagecompartimenten en stoelriemen. Ze lijkt te bewegen op een inwendige soundtrack. Ze mindert vaart, glimlacht, verandert dan weer van tempo. Zowel mannen als vrouwen kijken naar haar, want het zwaaiende loopje is betoverend. De stewardess is de aandacht duidelijk gewend. Ze steekt haar tong uit naar een baby die bij de moeder op schoot zit en het kind kirt. Ze staat stil bij de stoel aan het gangpad waarop Benjamin Stillman zit, laat zich op haar hurken zakken en fluistert in zijn oor: ‘Ik ben op de hoogte gesteld van uw medische ongemak aangezien ik de purser op deze vlucht ben.

Als u op enig moment hulp nodig hebt, aarzel niet erom te vragen.’

20

Lieve Edward .indd 20

02-Dec-19 3:36:36 PM

De militair is opgeschrokken. Hij zat uit het raam te staren naar de mengelmoes van grijstinten aan de horizon. Vliegtuigen, landingsbanen, de grillige stad in de verte, een snelweg met langszoevende auto’s. Als hij haar aankijkt, realiseert hij zich dat hij al dagenlang, misschien wel wekenlang, alle oogcontact vermijdt.

Haar ogen zijn de kleur van honing; diepe poelen waarin het fijn kijken is. Geschrokken knikt Benjamin en dwingt zichzelf weg te kijken. ‘Bedankt.’

In first class heeft Mark Lassio zijn zitplaats met precisie ingedeeld. Zijn laptop, een detectiveroman en een flesje water in het stoelvak voor hem. Zijn telefoon in zijn hand. Hij heeft zijn schoenen uitgetrokken en onder zijn stoel geschoven. In zijn koffertje, dat plat in het bagagevak boven zijn hoofd ligt, zitten documenten van kantoor, zijn drie beste pennen, cafeïnepillen en een zak amandelen. Hij is onderweg naar Californië om een megadeal te sluiten, een waaraan hij maanden heeft gewerkt. Hij probeert nonchalant achterom te kijken. Maar nonchalance is nooit zijn ding geweest. Hij is een man die het beste tot zijn recht komt in een pak van drieduizend dollar. Hij tuurt naar het gordijn dat de twee klassen scheidt met dezelfde intensiteit die hij meebrengt naar de sportschool, een romantisch diner en zijn zakelijke presentaties.

Zijn bijnaam op kantoor is de Hamer.

De stewardess trekt om meerdere redenen zijn aandacht, maar er zit meer achter dan alleen haar schoonheid. Ze heeft die magische schemerleeftijd, hij gokt zevenentwintig, als een vrouw die met één voet in haar jeugd staat en met de andere in volwassenheid. Op de een of andere manier is ze op een en hetzelfde oneindige, stralende moment zowel een zestienjarig meisje met een gladde huid als een verstandige veertigjarige vrouw. En deze vrouw in het bijzonder is zó levendig. Mark heeft in lange tijd niemand, of wellicht nog nooit iemand, zo vol cellen en genen en biologie gezien. Ze heeft hetzelfde in zich als de rest, maar bij haar staat alles aan.

21

Lieve Edward .indd 21

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

Als de stewardess eindelijk first class bereikt, heeft Mark de neiging zijn riem los te maken, haar linkerhand vast te pakken met zijn rechter, zijn andere arm om haar middel te slaan en een salsa te dansen. Hij weet niet hoe je de salsa danst, maar hij is ervan overtuigd dat dat probleem zo opgelost zal zijn zodra hij fysiek contact met haar heeft. Ze is een Broadway-musical in levenden lijve terwijl hij, zo beseft hij plotseling, op niets anders loopt dan alcoholdampen en zoutjes. Ineens gegeneerd kijkt hij naar zijn handen. De aandrang haar bij haar middel te pakken en te gaan dansen is hem niet vreemd. Hij heeft dat soort dingen wel eerder gedaan. Zijn therapeut noemt het ‘uitbarstingen’. Maar hij heeft in geen maanden een uitbarsting gehad, hij heeft ze afgezworen.

Als hij weer opkijkt, bevindt de stewardess zich vooraan in het vliegtuig, klaar voor het geven van de veiligheidsinstructies. Alleen maar om haar in hun gezichtsveld te houden, leunen veel passagiers het gangpad in, verbaasd dat ze voor het eerst in jaren echt opletten.

‘Dames en heren,’ golft haar stem door de lucht, ‘mijn naam is Veronica en ik ben vandaag uw purser. U kunt mij vinden in first class, en mijn collega’s Ellen en Luis’ – ze gebaart naar een doffere versie van zichzelf (lichterbruin haar, valere huid) en een kale, kleine man –‘in economyclass. Uit naam van de gezagvoerder en de hele bemanning heet ik u welkom aan boord. Wilt u de rugleuning van uw stoel rechtop zetten en het tafeltje vóór u inklappen?

Alle elektronische apparatuur dient vanaf nu uitgeschakeld te zijn.

Bedankt voor uw medewerking.’

Mark zet gehoorzaam zijn telefoon uit. Normaal gesproken stopt hij hem gewoon alleen in zijn zak. Hij voelt het opzwellen van zijn borst dat samengaat met iets voor een ander doen.

Naast hem kijkt Jane Adler geamuseerd naar de in vervoering gebrachte passagiers. Ze was, zo denkt ze, in haar twintiger jaren een paar jaar actief knap geweest. In die tijd had ze Bruce ontmoet.

Maar ze was nooit ook maar in de buurt gekomen van Veronica’s 22

Lieve Edward .indd 22

02-Dec-19 3:36:36 PM

kaliber sexappeal. De stewardess laat de passagiers nu zien hoe ze hun stoelriem moeten dichtgespen en Wall Street-boy doet alsof hij nog nooit van zijn leven een veiligheidsriem heeft gezien, laat staan er eentje gehanteerd.

‘Dit vliegtuig heeft meerdere nooduitgangen,’ vertelt Veronica hen. ‘Neem alstublieft even de tijd om te kijken welke zich het dichtst bij u bevindt. Mochten we het vliegtuig moeten evacueren, dan leidt de verlichting in de vloer u naar de uitgangen. De deuren kunnen worden geopend door de hendel in de richting van de pijl te draaien. Elke deur is uitgerust met een opblaasbare glijbaan, die ook kan worden losgemaakt en gebruikt als reddingssloep.’

Jane weet dat ergens achter haar haar echtgenoot de uitgangen al in kaart heeft gebracht en heeft gekozen naar welke hij de jongens in een noodgeval toe zal loodsen. Ze ziet hem ook al met zijn ogen rollen bij het vermelden van de opblaasbare glijbaan. Bruce verwerkt de wereld, en besluit wat waar is, op basis van cijfers, en statistisch gezien heeft nog nooit iemand een vliegtuigongeluk overleefd dankzij een opblaasbare glijbaan. Ze zijn simpelweg een sprookje om passagiers een vals gevoel van controle te geven.

Bruce heeft niets aan sprookjes, maar de meeste mensen lijken er wel van te houden.

Crispin vraagt zich af waarom hij nooit met een vrouw is getrouwd met een lichaam als dat van de stewardess. Geen van zijn vrouwen had een kont om over naar huis te schrijven. Misschien zijn magere vrouwen meer iets voor jonge mannen, denkt hij, en komt de waardering van een kussen in je bed pas met de jaren.

Hij voelt zich niet aangetrokken tot deze vrouw. Ze is van dezelfde leeftijd als een paar van zijn kleinkinderen en het vuur in zijn lendenen is uitgedoofd. Alleen al het idee van twee mensen kronkelend in een bed lijkt een onsmakelijke grap. Een grap die hij zelf natuurlijk vaak genoeg heeft uitgehaald, toen hij jong was.

Terwijl hij door de schroeiende pijn rond zijn middel die in vlagen opwelt de armleuningen vastgrijpt, realiseert hij zich dat alle 23

Lieve Edward .indd 23

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

belangrijke hoofdstukken in zijn privéleven waren begonnen en geëindigd op gekreukelde lakens. Al de echtgenotes, de mogelijke echtgenotes, de ex-echtgenotes onderhandelden in de slaapkamer over hun voorwaarden.

Ik krijg de kinderen.

We trouwen in juni in de countryclub.

Het zomerhuis is van mij.

Betaal mijn rekeningen, anders vertel ik het aan je vrouw.

Hij kijkt naar Veronica, die nu uitlegt hoe een reddingsvest kan worden opgepompt door in een rietje te blazen. Als de vrouwen die ik had uitgekozen wat meer gewicht hadden, denkt hij, waren ze misschien langer blijven hangen.

‘Ik maak u erop attent,’ zegt de stewardess met een langzame glimlach, ‘dat dit een rookvrije vlucht is. Als u nog vragen heeft, stel die dan alstublieft aan iemand van het cabinepersoneel. Uit naam van Trinity Airlines, wens ik’ – ze laat het woord even in de lucht hangen en stuurt hem als een zeepbel naar hen toe – ‘u een aangename vlucht.’

Veronica verdwijnt uit het zicht. Zonder iets om hun aandacht nog op te richten, pakken de passagiers hun boeken en tijdschriften. Sommigen doen hun ogen dicht. De ventilatie sist harder.

Deels omdat het geluid van boven komt en deels omdat het wordt vergezeld van vlagen ijskoude lucht, bezorgt het sissen de meesten van hen een ongemakkelijk gevoel.

Jane Adler trekt haar trui strakker om zich heen tegen de kou en nestelt zich in haar schuldgevoel over het feit dat ze het script niet voor de vlucht heeft afgerond. Ze heeft een hekel aan vliegen en nu moet ze het apart van haar gezin doen. Dat is mijn straf, denkt ze, voor mijn luiheid, voor mijn vermijdgedrag en voor het aannemen van deze gestoorde klus. Ze had heel lang voor een televisieserie in New York geschreven, deels omdat ze daar niet voor hoefde te reizen. Maar hier zat ze nu en deed toch weer een gok: een nieuwe baan én weer een vliegtrip.

24

Lieve Edward .indd 24

02-Dec-19 3:36:36 PM

Haar gedachten verplaatsen zich langs een bekend pad. Als ze nerveus is speelt ze momenten uit haar leven opnieuw af, misschien om zichzelf ervan te overtuigen dat ze een historie heeft.

Ze heeft herinneringen gemaakt, wat betekent dat ze er nog meer zal maken. Ze rent met haar zus over een vlak Canadees strand; in gemoedelijke stilte deelt ze de krant met haar vader aan de keukentafel; ze plast wild in een openbaar park nadat ze te veel heeft gedronken op een studentenfeestje; ze kijkt naar Bruce, die met een denkrimpel in zijn voorhoofd op een straathoek in de West Village staat; ze bevalt zonder verdoving van haar jongste zoon, in een bevallingsbad, verbaasd over de loeiende geluiden die haar longen voortbrengen. Er is de stapel van zeven lievelingsboeken die ze al vanaf haar jeugd bijhoudt, haar beste vriendin Tilly, en de jurk die ze altijd naar alle belangrijke besprekingen draagt omdat ze zich er bij elkaar gehouden en slank in voelt. Hoe haar oma haar lippen tuitte en luchtkusjes naar haar toe blies en haar zingend begroette: hallo, hallo!

Jane ploegt zich door het triviale en het betekenisvolle in een poging zichzelf af te leiden, zowel van waar ze is als waar ze naartoe gaat. Haar vingers vinden automatisch de plek onder haar sleutelbeen waar haar komeetvormige moedervlek zit. Ze drukt erop. Dat is al van kleins af aan een gewoonte. Ze drukt erop alsof ze verbinding wil maken met haar echte, ware zelf. Ze drukt tot het pijn doet.

Crispin Cox kijkt uit het raam. De artsen in New York – de beste artsen van New York, en dat moet toch wat zeggen? – hebben hem ervan verzekerd dat het de moeite waard was om een behandeling te ondergaan in een gespecialiseerd ziekenhuis in L.A. ‘Zij kennen deze kanker door en door,’ hadden de New Yorkse artsen hem verteld, ‘en we regelen dat u kunt meedoen aan de testfase van de nieuwe medicatie.’ De artsen hadden een schittering in hun ogen gehad die Crispin herkende. Ze wilden niet dat hij zou sterven, zou worden verslagen, want dat zou betekenen dat zij op een dag ook 25

Lieve Edward .indd 25

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

zouden kunnen worden verslagen. Als je iets voorstelt, vecht je.

Je laat het niet zomaar over je heen komen. Je brandt als een hels vuur. Crispin had geknikt, want natuurlijk zou hij deze belachelijke ziekte overwinnen. Natuurlijk zou hij hier niet aan ten onder gaan. Maar een maand geleden had hij een virusje opgelopen dat zowel zijn energie had laten wegsijpelen als zijn zorgen had aangewakkerd. Een nieuwe stem was in zijn hoofd verschenen, eentje die zijn ondergang voorspelde en hem aan zijn eerdere zelfverzekerdheid deed twijfelen. Het virus was inmiddels bedwongen, maar de vrees niet. Sinds die tijd was hij nauwelijks zijn appartement meer uit geweest. Toen zijn arts belde om voor zijn vlucht een laatste afspraak voor bloedafname te maken, loog Crispin dat hij het te druk had. Eigenlijk was hij bang dat de bloeduitslag zou weerspiegelen hoe hij zich nu voelde. Zijn enige concessie aan zijn nieuwe, onwelkome verontrusting was een verpleegkundige inhuren voor de vlucht. Hij vond het geen fijne gedachte om in de lucht alleen te zijn.

Bruce Adler kijkt naar zijn zoons. Hun gezichten zijn onleesbaar. Hij heeft de bekende gedachte dat hij te oud is en de voeling kwijt is om ze te ontcijferen. Een paar dagen eerder, toen ze op een tafel in hun lievelingsrestaurant wachtten, zag Bruce dat Jordan een meisje van zijn leeftijd het restaurant zag binnenlopen.

De twee tieners keken elkaar even aan, het hoofd schuin, en toen brak er een grijns los op Jordans gezicht. Het spleet nagenoeg in tweeĂŤn. Het leek wel alsof hij deze onbekende alles gaf: zijn vreugde, zijn liefde, zijn brein, zijn volledige aandacht. Hij schonk dat meisje een blik die Bruce, die zijn zoon elke dag van zijn leven had bestudeerd, nog nooit had gezien en waarvan hij niet wist dat hij bestond.

Benjamin gaat verzitten op de krappe stoel. Hij zou willen dat hij in de cockpit was, achter de gesloten deur. Piloten spreken net als militairen in gescripte code, met vlotte precisie. Een paar minuten luisteren naar hoe ze zich op het opstijgen voorbereiden zou 26

Lieve Edward .indd 26

02-Dec-19 3:36:36 PM

het snoer om zijn borst losser maken. Hij houdt niet van de combinatie van koetjes en kalfjes en gesnurk dat hij om zich heen hoort.

De slordigheid waarmee burgers zich gedragen zit hem dwars. De grijze dame naast hem ruikt naar eieren en ze heeft hem al twee keer gevraagd of hij in Irak heeft gezeten of in ‘dat andere land’.

Linda is druk met een vreemd en vermoeiend soort buikoefening in een poging bij de grote massa van Florida vandaan te blijven zonder de slapende passagier aan de andere kant aan te raken. Ze voelt zich als de scheve toren van Pisa. Met aangespannen schuine buikspieren wenst ze dat ze meer chocola had gekocht.

Ze denkt: in Californië, bij Gary, zal ik meer eten. Die gedachte beurt haar op. Ze is al sinds haar twaalfde op dieet en tot nu heeft ze nooit overwogen dat juk van zich af te werpen. Slank zijn had haar altijd van essentieel belang geleken, maar stel dat het dat niet was? Ze probeert zich zichzelf voor te stellen als voluptueus, sexy.

Florida zit weer te zingen, van zo diep in haar borstkas en zo zacht dat het naar buiten komt als gebrom. Om haar heen komen de motoren van het vliegtuig brommend tot leven alsof ze op haar cue hebben gewacht. De hoofddeur wordt vacuüm gesloten. Het vliegtuig trilt en schokt terwijl Florida murmelt. Ze is een fontein van melodieën die iedereen die in haar buurt is onderdompelt.

Linda’s handen grijpen in haar schoot in elkaar. Jordan en Eddie zitten ondanks hun stilzwijgende vete geruststellend met de schouders tegen elkaar terwijl het vliegtuig snelheid maakt. De passagiers die boeken of tijdschriften in hun hand houden zijn niet echt meer aan het lezen. Degenen met gesloten ogen slapen niet echt. Iedereen is zich ervan bewust als het vliegtuig de grond verlaat.

27

Lieve Edward .indd 27

02-Dec-19 3:36:36 PM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34

Gekke goden van de Olympus

GekkeGoden1.indd 1

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

27/11/2019 15:29:26

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

Volg onze auteurs en boeken ook online. lsamsterdam

GekkeGoden1.indd 2

27/11/2019 15:29:34

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

David Slavin

Gekke goden van de Olympus Met illustraties van Adam J.B. Lane

Vertaald door Manon Sikkel

UITGEVERIJ LUITINGH-SIJTHOFF

GekkeGoden1.indd 3

27/11/2019 15:29:35

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

Tekst © 2019 David Slavin Gebaseerd op personages van David Slavin en Daniel Weitzman Illustraties © 2019 Adam J.B. Lane Nederlandse vertaling © 2019 Manon Sikkel en uitgeverij Luitingh-Sijthoff bv, Amsterdam Alle rechten voorbehouden Oorspronkelijke titel Odd Gods Oorspronkelijk uitgegeven bij HarperCollins Publishers, New York Omslagontwerp HarperCollins Publishers/Suzanne Bakkum Opmaak binnenwerk Crius Group, Hulshout ISBN

978 90 245 8717 9

NUR

282

www.lsamsterdam.nl www.boekenwereld.com Uitgeverij Luitingh-Sijthoff vindt het belangrijk om op milieuvriendelijke en verantwoorde wijze met natuurlijke bronnen om te gaan. Bij de productie van dit boek is daarom gebruikgemaakt van papier waarvan het zeker is dat de productie niet tot bosvernietiging heeft geleid.

GekkeGoden1.indd 4

27/11/2019 15:29:35

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

Voor Bari, godin van de wijsheid, liefde en steun – D.S. Voor Elliot – A.J.B.L. Voor mijn andere gekkies, vooral Zoe en Jonas – D.W.

GekkeGoden1.indd 5

27/11/2019 15:29:35

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

GekkeGoden1.indd 6

27/11/2019 15:29:35

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

HOOFDSTUK 1

K

ijk! Daarboven in de lucht…

Hoger…

7

GekkeGoden1.indd 7

27/11/2019 15:29:35

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

Ga door… ga door…

Yep, dat bedoel ik! Maar dan nog hoger!

WOOOOO!!

Te ver!

GekkeGoden1.indd 8

27/11/2019 15:29:36

Kom terug. Ja, daar. Terug, terug, terug, terug, terug, STOP!!!

We zijn er.

De berg Olympus. Hier wonen de Griekse goden.

En wie is de hoogste baas in dit oude rijk?

Ik. Ik… ben geweldig.

Ik… ben machtig.

Ik… ben heerser over alles wat ik zie.

Ik… ben een god.

Ik… ‘Kakdonis! WAKKER WORDEN! JE KOMT TE LAAT OP SCHOOL!!’ … ik droom.

Kakdonis! OPSTAAN! 9

GekkeGoden1.indd 9

27/11/2019 15:29:36

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

De eerste schooldag, ook bekend als ERGSTE schooldag. Echt, is er iemand die dit leuk vindt? Ze zouden de eerste schooldag gewoon moeten verbieden en ons op de tweede dag moeten laten beginnen.

Hoewel de tweede dag dan de eerste dag zou zijn en iedereen een hekel aan de tweede dag zou hebben.

Dus wat schiet je daarmee op?

‘Kakdonis!!!’

Tijd om op te staan. En ja, je hebt het goed gehoord: Kakdonis. Niet Adonis. Dat is mijn broer. En nee, ik ben niet de hoogste baas van dit oude rijk. Ik ben niet geweldig. Ik ben niet machtig. Ik ben niet de heerser over alles wat ik zie… wat dat ook mag betekenen.

En ik ben geen god. Niet echt. Ik ben… … een beetje anders. … een beetje gek.

Ik leg het uit.

10

GekkeGoden1.indd 10

27/11/2019 15:29:36

FLASHBACK! De kraamafdeling van de berg Olympus.

Dit is mijn moeder: Freya. Noorse godin van de liefde. En zie je die gast die heen en weer loopt en in zichzelf praat?

Dat is mijn vader, Zeus. De Griekse god van… ja, van alles eigenlijk.

Je zou kunnen zeggen dat we een samengesteld gezin zijn. (Meer samengeráápt dan samengestéld, zou ik zeggen.) Je zou ook kunnen zeggen dat mijn vader op het punt staat om te gaan flippen, want hij en mijn moeder staan op het punt om een kind te krijgen!

11

GekkeGoden1.indd 11

27/11/2019 15:29:37

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

En kijk! De baby is er! O, en wat is-ie knap. Vind je niet?

ST E R

AR

KE

KI

N

GO LV END

JE N KUI LT

B LO ND

T EE

HA

ME RIN

E

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

PACK! HO E K AN EEN BAB Y NOU EEN SIX-

ZO’N G ES

?

PIE RDE BUIK H EBBEN

Een goed gelukt Grieks godje.

Een echte Adonis.

Dus noemden ze hem – hoe kan het anders? – Adonis.

Mam blij. Pap blij.

Niks aan het handje, toch?

Maar wacht! Dit is niet alles.

Er is nóg een kind!

Hallooooo! Is daar iemand?

Hé! HAAL ME HIER UIT! 12

GekkeGoden1.indd 12

27/11/2019 15:29:37

En de tweede baby is geboren! Een tweeling! Een jongen! O, en hij is… … eh… … hum… … tja…

Mij.

ROMME

HA A R! A RT W LIG Z

EMANNENB LUBBE RBUIK! OUD HO E K A

N EEN BABY NOU ZO

’N B LUBBE

RBUIK H EBBE

N?

Niet echt een goed gelukt Grieks godje.

Pap kijkt naar mij, kijkt naar mam, kijkt dan weer naar mij, kijkt weer naar mam, en zegt…

‘KAK!’ Hmmm. (Zelf vind ik dat ik er best leuk uitzie!)

En dus noemden ze me – hoe kan het anders? – Kakdonis.

13

GekkeGoden1.indd 13

27/11/2019 15:29:37

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

Snel even naar de toekomst!

HELP! Ik zou willen dat ik dat niet had gedaan. Ik kijk in de spiegel en dit is wat ik zie.

ZE L FDE R HA A ROMME LIGE

NOG EEN PU KKE L

Z E L FD E DIKKE UITGEZ A KT E B LUBBE RBUIK

WIEBELT ENEN

14

GekkeGoden1.indd 14

27/11/2019 15:29:37

En het is nog erger dan HELP, want vandaag is niet zomaar de eerste schooldag. Het is de eerste dag op de MIDDELBARE school. Een nieuwe school. Een nieuw jaar. En hopelijk een nieuwe start.

15

GekkeGoden1.indd 15

27/11/2019 15:29:37

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

Gekke goden verschijnt 13 februari 2020