IN AR T
SA INT -M
FAUBO URG
a r t in t .- M
L ITA ÔP
L'H
Opéra de Paris Bastille
DR A U- VE RO . LL IN LE
OT
Boulainvilliers Ranelagh Jasmin
Michel AngeAuteuil
Michel AngeMolitor Porte d’Auteuil & BoulognePont de St-Cloud
Bir-Hakeim (Grenelle)
Église d’ Auteuil Javel
ChardonLagache Boulevard Victor Pont du Garigliano Exelmans
Dupleix
Pont du Garigliano Balard
Porte de Saint-Cloud
Félix Faure Convention Boucicaut Desnouettes
Duroc
Notre-Damedes Champs
Volontaires
MontparnasseBienvenüe
(Adolphe Chérioux)
Gaîté
(Sénat)
Saint Sulpice
Brancion
Porte de Vanves
Alexandre Dumas
Voltaire (Léon Blum) Richard Lenoir
Rue des Boulets
Bréguet-Sabin Ledru Faidherbe- ReuillyRollin Chaligny Diderot
(Place des Antilles)
Château de Vincennes
SaintJacques
AI
Bercy Cour SaintQuai de Émilion la Gare
Chevaleret
Glacière Corvisart
Marne Bibliothèque François Mitterand
Nationale
Place d’Italie
Porte d’Orléans
Poterne des Peupliers
B2: Robinson B4: Saint-Rémy-lès-Chevreuse
in
Olympiades Porte de Choisy
Maison Blanche
Stade Charléty Cité Universitaire
Se
Porte d’Italie
Villejuif Louis Aragon
Créteil Préfecture
Porte d’Ivry
Pierre et Marie Curie Mairie d’Ivry
e
D2: Melun D4: Malesherbes D6: Corbeil Essonnes
C2: Massy Palaiseau C4: Dourdan-la-Fôret C6: St-Martin d’Etampes C8: Versailles Chantiers
1
Y
RC
BE
DE AI RE QU GA LA
DE
Châtillon-Montrouge
(Courteline)
Michel Bizot
Tolbiac Montsouris
Picpus
Bel Air Daumesnil (Félix Éboué) Dugommier
CampoFormio
Alésia
Didot
Montgallet
SaintMarcel
Censier-Daubenton
DenfertRochereau
Nation
Nation
Gare de Lyon Quai de la Rapée Gare d’Austerlitz
Jussieu
Cardinal Lemoine Place Monge
Avron
Charonne
Les Gobelins
Edgar Raspail Quinet MoutonDuvernet
Jean Moulin
SullyMorland
Port-Royal
Vavin
Pernéty Plaisance
Georges Brassens (Parc des Expositions)
Cluny La Sorbonne Luxembourg
Saint-Placide
Vaugirard
Porte de Versailles Mairie d’Issy
Rennes
Pasteur Falguière
SèvresLecourbe
SaintGermaindes-Prés
Gambetta
Philippe Auguste
St Ambroise
Maubert-Mutualité
Odéon
Mabillon
Vaneau
Cambronne
Commerce
(Parc des Princes)
C5: Versailles-Rive Gauche C7: St-Quentin-en-Yvelines
St. FrançoisXavier
Ségur
La MottePicquet_ Grenelle
Billancourt Pont de Sèvres
École Militaire
Charles Avenue Michels Émile Zola JavelAndré Citroën
Châtelet Pont (Pont au Change) Cité Marie Saint-Michel Notre-Dame
Pont Neuf
Rue du Bac Saint-Michel
Sèvres-Babylone
Varenne
Avenue du Pdt Kennedy
Père Lachaise
Rue Saint-Maur
Hôtel de Ville
Solférino
Assemblée Nationale
La TourChamp de Mars- Maubourg Tour Eiffel
Marcel Sembat
Palais Omnisports de Bercy
Invalides
Châtelet
(La Monnaie)
La Muette
Mirabeau
BLVD. DE BERCY
QU
AR D
Alma-Marceau
Palais-Royal Musée du Louvre Musée d’Orsay
Concorde
Oberkampf
Saint-SébastienFroissart Chemin Vert Saint-Paul (Le Marais) Bastille
Les Halles
Gallieni
Ménilmontant Parmentier
Filles du Calvaire
Rambuteau
Louvre-Rivoli
Tuileries
Jacques Bonsergent
Étienne Marcel
Pyramides
Madeleine
Passy
2
Bois de Vincennes
DE NT Y PO BERC
Trocadéro Rue de la Pompe
(Maison de Radio France)
12 AV E.
Avenue Henri-Martin
Sentier Châtelet Les Halles
(Grand Palais)
Franklin D. Roosevelt Pont de l’Alma
Bourse
Auber
St. Augustin ChampsÉlysées Clemenceau
Boissière
Seine
AU PO ST NT ER LIT Z D’
RUE DU ST.-A FAUBOU NTO INE RG
E
ine
UL EV
3
PÉ RA
DE
EL -M ICH INT SA UL EV AR D
BO
Saint Philippe du Roule Iéna
LA
RODENAVE CH FER . ER TEA U
BOU LEVA RD RIC HAR D L E N O I R
RU RENE DU ARD
DU BLVD PAL . AIS
ES
NN
RE
DE
Miromesnil
George V
Kléber
Porte Dauphine
Seine
RG OU STR ASB
. DE BLV D ST.- RUE MA RTIN
RU BEA E BOU URG
L OPO
AST
SÉB
E
D. D
BLV
PON DE T ART S S
C
RU
E RU
Victor Hugo
QuatreSeptembre
HavreCaumartin
(Hôpital Saint-Louis)
République Arts et Temple Métiers
Réaumur Sébastopol
Pelleport
A2: Boissy-Saint-Léger A4: Marne-la-Valée-Chessy
ETEUIL
Saint-Lazare
Pyrénées Couronnes
Goncourt
Strasbourg Saint-Denis
Grands Bonne Boulevards Nouvelle
RichelieuDrouot Opéra
Charles de Gaulle Étoile Avenue Foch
Haussmann Saint-Lazare
Europe
Ternes
Gare de l’Est (Verdun)
St-Fargeau
Jourdain
Belleville
Château-Landon
Château d’Eau
(La Fayette)
Liège
Courcelles
(Palais des Congrès)
11
de Lyon
L IO UR T A CEN Bibliothèque N I V RD Nationale de France LEVA BOU François Mitterrand
Porte Maillot Neuilly Porte Maillot
Louis Blanc Magenta
Gare du Nord Poissonnière
Le Peletier
Chaussée d’Antin
Villiers
Monceau
Argentine
DE
13
Malesherbes
Les Sablons
(Jardin d’ Acclimatation)
Place des Fêtes
Botzaris Colonel Fabien
(Parc Disneyland®)
AVE. DE BR
RU
RUE D'AMSTERDAM RUE DU HAVRE
TRO RUE NCH ET
R RO UE YAL E
P CON. DE LA COR DE
P. DES INVALIDES
BLVD. DE LA TOUR MAUBOURG
BA
AM
UE DE WA GR AV EN
E D ' IÉ N A ENU
AV AV
BR
4
Cimetière du Père-Lachaise
AI
Gare d'Austerlitz
E
Notre-Damede-Lorette
Cadet
Porte des Lilas
Mairie de Montreuil
AI
IQU
RE AI LT
AR D
UBL
QU
STE PLACE UGU D’ITALIE D. A UI BLV BLANQ
LYON RUE DE
N
LA R ÉP
VO
HAIS BLVD. BEAUMARC
QU
TE
DE
Saint Georges
Buttes Bolivar Chaumont
Jaurès
Stalingrad
BarbèsRochechouart
Pigalle
(d’Estienne d’Orves)
La Chapelle
(Sacré Cœur)
Télégraphe
Danube
Laumière
Riquet
Mairie des Lilas
Pré-Saint-Gervais Ourcq
Crimée
Anvers
Blanche
Trinité
Rome
(Parc de la Villette)
(Cité des Sciences et de l’Industrie)
Château-Rouge
Abbesses
E2: Chelles Gournay E4: Tournan
Porte de Pantin
Porte de la Villette
Marcadet Poissonniers
Jules Joffrin Lamarck
Place de Clichy
Pereire Levallois Wagram
(Avenue de Madrid)
ER DA DID D UM R A E V ULE Gare SNIL BO
Z Se LIT ER ST AU D' AI QU
ES
D
ACQ U
LA N MOR
BLVD . ST. -J
Manufacture des Gobelins
D. S
BLV
L
RCE
A T.-M
. BLVD
PLACE DENFERTROCHEREAU
Mosquée de Paris
BOU LEVAR D DE PORT-RO YAL
Observatoire
JARDIN TINO-ROSSI
ER -B
X
Muséum National d'Histoire Naturelle
S . DE AVEBELINS GO
IL
OI RUE DE VA U
Hôpital Val de Grâce
E
T.
Monde Arabe
HE
RI I V HEN
NT Y PO SULL DE
JARDIN DES PLANTES
5
N
S
QU AI Institut du S
Panthéon
LET
3
Porte de Champerret Pereire
Hoche
Corentin Cariou
Pont Cardinet La Fourche
Pont de Neuilly
D AR EV UL BO MPLE U TE D. D BLV
QU TO AI D UR E L BLVD NE A . ST.LLE GERM AIN
Sorbonne
VIL
MUR
Île St.-Louis
O
Grande Arche de La Défense
Aubervilliers-Pantin Quatre Chemins
Porte de la Chapelle
© Communicarta Ltd 1989 - 2011 (UDN.7j) Map user Ref: NG2/PAR (US0211/2)
Église de Pantin
Pantin Marx Dormoy
Simplon
Anatole France Louise Michel
Stade de France St-Denis
Porte de Saint-Ouen
Guy Môquet
(Maréchal Juin)
RÉAU
QUAI
LL
A1: St-Germain-en-Laye A3: Cergy le Haut A5: Poissy
(Saint-Denis Aubervilliers)
Brochant
Clichy Levallois
Pont de Levallois
20 Conservatoire PLACE DE LA National des RÉPUBLIQUEA VEN Arts et Métiers UE
design
Porte de Clignancourt
Porte de Clichy
5
A Communicarta
Bobigny-Pablo Picasso
Fort d’Aubervilliers
La Plaine-Stade de France
Saint-Ouen
Mairie de Clichy
La Courneuve8 Mai 1945
B3: Aéroport Charles de Gaulle 2 B5: Mitry Claye
Mairie de Saint-Ouen Gabriel Péri
Asnières sur Seine
Hôpital St.-Louis
D1: Orry-LaVille-Coye
Saint-DenisUniversité
Garibaldi
B ST.-MLVD. ARTIN
U
BE
G
C1: Pontoise
Asnières-Gennevilliers (Les Courtilles)
Mantes la Jolie, Chars & Gisors,Vernon, Ermont Eaubonne
A EL .D
10
TA
TE
19
VD
EN
Musée de Cluny
Cergy le Haut, Versailes Rive Droite, St-Nom La Bretèche Fôret-de-Marly
BL
AG
A SS
RASPA
FR
E BLVD.DTTE LA VILLE
M
JARDIN DU LUXEMBOURG
BLVD.
National Geographic Parijs.indd 2
Les Halles Bourse de Commerce
ON
Palais du Luxembourg
DU
CIMETIÈRE DE MONTPARNASSE
E
Beginpunt Wandeling
6
PA RN
MAIN
1 kilometer
RUE
Hôtel des Postes St.-Eustache
RM A
IN Église St.-Sulpice
Tour M Montparnasse ONT
14 0
AR D
DU
Gare Montparnasse
E
. BLVD
V DE
AU
A GIR
Gare de l'Est D
AVE.
EUR AST D. P BLV
DE D RUE IRAR G VAU
BO UL EV RD
E
YETT
Beaubourg/Centre Georges Pompidou-Centre National RIV OL d'Art et de Culture I Forum Archives Nationales Musée du Louvre Musée Théâtre Picasso Musée de Musical PLACE DU l’Histoire QUAI DU LO UVRE de Paris CHÂTELET de France QUA QUA Théâtre MÉG I DE LA RUE I VO Musée ISSER LTAIR DE la Ville IE Q. de RIV Carnavalet École Nat. E DE OLI PLACE DES GES Supérieure Hôtel VRE VOSGES La Conciergerie S des Beauxde Ville RU Île de E S VO L’H Q Arts Institut T I la Cité E ÔT UA .-A 4 Ste.GE N de France EL I D TO St.DE E Chapelle INE Hôtel ORGE VIL Germain S PLACE Dieu LE PO Préf. de QU des Prés Q DE LA M CÉ UAI BLV AI P Police BASTILLE Cathédrale . ID D. S L D D D E O ST ES V I IV E T.-G Notre-Dame L B IN M R E
RASPAIL
ES
I
1
6
LA FA
RD
RD
ID
ALD
VA
NE
RUE DE BABYLONE
DE
AL
RIB
LE
Musée d'Orsay
Rodin Hôtel Matignon
U
Les Invalides
CE
INV
GA
E RU URBE O LEC
Parijs
Assemblée NationalePalais-Bourbon
DES
15
AT QUA OL E FI RA N
B LVD.
D.
QU TUILAI DES ERIE S
E
PalaisRoyal
RUE
Folies Bergère
PLACE DES VICTOIRES
A
RD
UNESCO
BLV
PÉR
A EV
AV
JARDIN DES TUILERIES
AN
ESPLANADE DES INVALIDES
Comédie Française
St.-Roch
RU
BOULEVA
UL ELL E
EN
W
LO
L'O
BO
DA
DE E.
Petit PLACE DE LA Palais CONCORDE Jeu de Paume COURS LA REINE Orangerie
RUE DE VAR DE TOU RVILLE Musée EN
L
DE GR EN
S
TTE
FAYE
. DE
AVE.
École Militaire
La Madeleine
SÉE
LA
AVE
T
QUE
DE M NT KEI PO HA BIR
PARC DU CHAMP DE MARS
RUE
B Musée MONTLVD. Opéra MART Grévin RE S Garnier E D. D S B V L BOUL B LIEN POISS LVD. S E EVA A IN ONNIÈ B IT PUC RE ONNE NORD DE ES CA D . UVELL R D U Palais de V E DU BL E 4 SEP la Bourse TEMB 2 R E PLACE Bibliothèque VENDÔME RUE RÉAU Nationale de MUR France Richelieu
PLACE DE LA MADELEINE
D'ORSAY
7
BOS
Tour Eiffel
UN
BOULEVAR D HAUSSM ANN
IN MA ER -G ST. D. BLV
Musée du Quai Branly
RUE DE CHÂTEAUD
RE
.-LAZA RUE ST
E LA RUE D SSÉE CHAU TIN D'AN
QUAI
ELY
UGE UBE MA DE E U R TTE FAYE LA RUE
9
HY
PS-
LIC DE C
S
Y NL
BE
AM
Seine
NUE
A
W
CH
Grand Palais
AVE
JARDINS DU TROCADÉRO
NE
DE
E.
E D ES
COURS ALBERT 1er
K YOR
E LA RUE D IÈRE PÉPIN
Palais de l'Elysée
NU
PONT DE L'ALMA
Palais de Tokyo
ER
AVE
Palais Galliera
Palais de Chaillot
SH
Bois de Boulogne
St.-Augustin
8
Lido
Office du Tourisme
16
LE
.
H
OR
Gare St.-Lazare
Musée Jacquemart André
D IEDLAN DE F R AVE.
AU MARCE NUE AVE
E AV
T VIC
O UG
MA
UE
AVEN
FOCH
D
Arc de Triomphe
EC Musée D. D PARC DE BLV MONCEAU Cernuschi
BO
AR
PLACE CHARLES DE GAULLE ÉTOILE
E
BOUL
RUE
EV
A GR VENU AN E D DE E L A A La Défense RMÉE
ES CELL OUR
Gare du Nord
PO NE NT UF
UL
A
RO BLVD. DE
al S
HY
S
F Parc de la
RT CHECHOUA
OLLE
ATIGN DES B VARD
De metro van Parijs
BOULEVARD DE LA CHAPELLE Villette
Can
17
BO
ILLIERS
ED U
B AVENUE DE V
. DE CLIC
18
RUED U FAUBO ST.-DE URG NIS
BLVD
PLACE DU TERTRE
E D U
AV ST.-OE.DE UEN
Moulin Rouge
Parijs
E
Basilique du SacréCoeur
Musée de Montmartre
BO
Station Pont Cardinet
D
CIMETIÈRE DE MONTMARTRE
BOULEVARD BARBÈS
A CL VE. D ICH E Y
C
31-01-12 14:49
R E ISG ID S
parijs
Book 1.indb 1
24-01-12 12:52
Book 1.indb 2
24-01-12 12:53
R E I S G I D S
parijs Lisa Davidson en Elizabeth Ayre fotografie: Gilles Mingasson
Book 1.indb 3
24-01-12 12:53
Book 1.indb 4
24-01-12 12:53
inhoud
bewust reizen 6
de reis indelen 8
Geschiedenis en cultuur 13 Hedendaags Parijs 14 Geschiedenis van Parijs 18 Kunst 34
Quartier Latin 61 Ondergronds Parijs 72
St.-Germain en Montparnasse 77 Begraafplaatsen 84 Wandeling door Montparnasse 88
Châtelet en Les Halles 91 Markten 100
Le Marais en Bastille 103 De straten van Parijs 108 Beroemde liefdesgeschiedenissen 114
Les Grands Boulevards 159 Wandeling langs Les Grands Boulevards 164 Bouwen in de 19e eeuw 166
Eiffeltoren en Les Invalides 169
Montmartre 185 Wandeling door Montmartre 188
De eilanden 45 Wandeling over de eilanden 54
Cabaret 192
Rond de Périphérique 195 Parken en tuinen van Parijs 204
Uitstapjes buiten Parijs 211
reiswijzer 233 Hotels en restaurants 240 Winkelen 255 Uitgaan 259 Taalgids 263
register 265 verantwoording 270
Wandeling door de oude Marais 116
Het Louvre en Palais-Royal 121 Bruggen en kades van Parijs 138
Champs-Élysées en 16e arrondissement 143 Parijs, hoofdstad van de mode 150
Pagina 2-3: de avond valt over de Lichtstad. Links: een terras nabij de Église St.-Germain-des-Prés.
Book 1.indb 5
24-01-12 12:53
6
bewust reizen Verstandige reizigers gaan doelgericht op pad om alles uit hun reis te halen. Door bewust te reizen draagt u bij aan het behoud van de natuur, historie en culturele rijkdom van de plaatsen die u bezoekt. Bovendien verbetert u uw eigen reiservaring. Hoe reist u bewust?
•
Bedenk dat uw aanwezigheid van invloed is op de plaatsen die u bezoekt.
•
Besteed uw tijd en geld zodanig dat u iets bijdraagt aan de couleur locale (dat maakt uw verblijf ook interessanter).
•
Respecteer het natuurlijke en culturele erfgoed van uw bestemming.
•
Respecteer de lokale gebruiken en tradities.
•
Toon de lokale bevolking uw waardering voor de interessante of unieke aspecten van hun streek, zoals het landschap, historische dorpjes en gebouwen, de muziek of het eten.
•
Trek af en toe uw portemonnee en steun kleine ondernemers die zich inspannen om de bijzondere eigenschappen van een plaats te behouden. Zoek naar winkeltjes, restaurants, pensions en reisorganisaties die trots en hart voor hun omgeving uitstralen. Mijd bedrijven die afbreuk doen aan het karakter van een plek.
•
Zorg ervoor dat u mooie herinneringen en verhalen mee naar huis neemt, in de wetenschap dat u iets hebt bijgedragen aan het voortbestaan en de ontwikkeling van uw bestemming.
Deze manier van reizen wordt geotoerisme genoemd en valt te omschrijven als ‘toerisme dat het geografische karakter van een plek – omgeving, cultuur, uitstraling en erfgoed – en het welzijn van de inwoners ondersteunt of versterkt’. Meer informatie over geotoerisme is te vinden op de website www.nationalgeographic.com/travel/sustainable.
Book 1.indb 6
24-01-12 12:53
7
r e i s g i d s
parijs OVER DE AUTEURS Lisa Davidson is schrijver en redacteur en woont in Parijs. Ze heeft geschreven voor Village France, France par excellence en World Media Network, een internationaal persagentschap in Parijs. Ook schreef ze het boek Babouscka and Dedoushka over de Russische Revolutie. Op dit moment werkt ze voor het Beaux-Arts Magazine en voor de Parijse uitgever Gallimard. Elizabeth Ayre is ook schrijver en redacteur en woont eveneens in Parijs. Ze heeft geschreven voor de International Herald Tribune, The Independent en voor de reisgidsen van de serie Village France en France par excellence. Ze is auteur van het boek They Don’t Take No for an Answer en redacteur van het tijdschrift Variations. Op dit moment werkt ze voor de Parijse uitgever Gallimard. Heidi Ellison is verantwoordelijk voor de aanpassingen en nieuwe teksten in de editie van 2012. Zij is een Amerikaanse journaliste en woont al ruim twintig jaar in Parijs. Ze is de oprichter en beheerder van ParisUpdate.com en heeft voor verschillende kranten en tijdschriften artikelen geschreven over reizen, kunst, design, architectuur en mode. Daarnaast heeft ze meegewerkt aan verschillende reisgidsen. De auteurs willen graag de volgende personen bedanken voor hun bijdrage aan de totstandkoming van dit boek: David Applefield (voor het onderwerp bruggen), John Calder (literatuur), Tina Isaac (mode), Lisa Nesselon (film), Julian Nundy (Parijs vandaag), A.J. Paterson (Parijs vandaag en geschiedenis), Nicolas Petty (Reiswijzer) en Karen Wells Verlander (mode).
Parijs_(001-011) CH00 REL.indd 7
24-01-12 13:27
88
De reis indelen Parijs is de afgelopen 25 jaar sterk veranderd. De stad heeft veel provinciale trekjes van zich afgeschud en zich ontpopt tot een moderne, multiculturele metropool. Het nieuwe Parijs is toegankelijk en 24 uur per dag in bedrijf. De historische kern wordt omgeven door een bruisend 21e-eeuws stadsleven. Dat Parijs trots is op zijn geschiedenis blijkt wel uit de voortdurende restauratie van stadsmonumenten, die in het zonlicht bijna even helder schitteren als de fonkelende lichtjes die de Eiffeltoren ’s avond elk uur in een prachtig schouwspel veranderen. De stad heeft zijn legendarische romantische sfeer echter niet verloren. Langs de oevers van de Seine vindt men nog steeds verliefde stelletjes, en het onophoudelijk veranderende licht is nog steeds een inspiratie voor schilders en dichters. Nog steeds trekken jonge mensen naar deze stad om in de voetsporen van Hemingway te treden, en in de cafés voeren studenten filosofische discussies om vervolgens de hele nacht te gaan dansen. Dat brengt ons op een verandering die de meeste mensen een grote verbetering zullen vinden. Het stereotiepe beeld van rokerige Parijse cafés, restaurants en jazzclubs is namelijk achterhaald, omdat recente wetgeving het roken in openbare ruimtes verbiedt. U kunt dus genieten van een rookvrij verblijf.
Vervoersmogelijkheden
Het openbaar vervoer in Parijs is uitstekend. De veertien lijnen van het gebruiksvriendelijke metrosysteem (www.ratp.fr) beslaan vrijwel alle uithoeken van de stad. Met de regionale treinverbindingen van de RER kunt u ook binnen de stad reizen voor de prijs van een metrokaartje. Wanneer de metro en de RER niet rijden, kunt u een groot aantal stadsbussen nemen. Bijna overal in de stad is het openbaar vervoer dan ook binnen enkele minuten lopend te bereiken. De bus is iets lastiger in gebruik, maar vormt een goede en ontspannen manier om iets van de stad te zien, mits u buiten de spits reist (tussen 10.00 en 17.00 uur). De buslijnen en dienstregelingen staan op alle bushokjes aangegeven. Als de metro niet meer rijdt (na 0:30 uur, op vrijdag en zaterdag na 1.30 uur) zijn er twee opties: een taxi of de nachtbus (Noctilien). De nachtbussen, waarvan de haltes herkenbaar De Denker van Rodin.
Book 1.indb 8
24-01-12 12:53
99
zijn aan een grote N, rijden regelmatig en doen alle delen van de stad aan. Vermijd in Parijs het gebruik Niet missen: van de auto; verkeersopstoppingen zijn aan de orde De gargouilles van de van de dag en parkeren is lastig en duur. Notre-Dame 48 Voor trips buiten de stad kunt u op een treinDe kleurrijke ramen van station of vliegveld een auto huren, of met de trein Ste.-Chapelle 56 naar uw bestemming reizen en daar een auto huren De Jardin du Luxembourg 82 als dat nodig is (u kunt bijvoorbeeld de kastelen in het Loiredal gaan bekijken, of de ChampagneHet opzienbarende Centre streek). Het is wel verstandig om die auto vooraf te Georges-Pompidou 96 reserveren. De meesterwerken in het De andere spoorwegdienst in Île de France is de Musée du Louvre 124 Transilien (www.transilien.com/web/site). Buiten deze Een wandeling langs de oevers regio wordt het spoorwegvervoer verzorgd door de van de Seine 138 nationale spoorwegmaatschappij SNCF (www.sncf. Het beklimmen van de com), die een snelle TGV-verbinding met grote steEiffeltoren 172 den als Bordeaux en Marseille aanbiedt. Naar andere bestemmingen rijden de langzamere Corail en Téoz. De Eurostar (www.eurostar.com) brengt zijn passagiers in twee uur en een kwartier naar Londen, terwijl de snelle Thalys (www.thalys.com) noordelijke steden als Brussel, Keulen en Amsterdam aandoet. Eenmaal terug in Parijs kunnen avonturiers het fietsverhuursysteem Vélib’ (www.velib.paris.fr) uitproberen, dat alleen aan te bevelen is voor dappere fietsers die het drukke verkeer en de soms angstaanjagend agressieve Parijse automobilisten durven trotseren. Een veiliger manier om Parijs per fiets te verkennen is een rondleiding via een bedrijf als Paris à Vélo C’est Sympa (www.parisvelosympa.com).
Als u één week blijft Mensen die Parijs voor het eerst bezoeken hebben meestal weinig moeite met het invullen van hun tijd, want de grote trekpleisters zijn (terecht) welbekend: de Eiffeltoren, het Louvre, het Musée d’Orsay, de Orangerie, de Arc de Triomphe, de Sacré-Coeur, het Quartier Latin, de Champs-Élysées en de oevers van de Seine.
Toeristische informatie Bureau voor Toerisme 25 rue des Pyramides, 75001 Tel. 01 49 52 42 63 Gare de Lyon 20 boulevard Diderot, 75012 Tel. 01 49 52 42 63 Gare du Nord 18 rue de Dunkerque, 75010 Tel. 01 49 52 42 63 Officiële website: nl.parisinfo.com
Book 1.indb 9
Gemeente Parijs Alles over het leven in Parijs www.paris.fr Regionaal bureau voor toerisme Parijs-Île de France www.new-paris-ile-de-france.com Paris Update Internetmagazine met beoordelingen www.parisupdate.com The Parisian www.theparisian.org
24-01-12 12:53
1010
Wanneer gaan Verschillende seizoenen laten een andere stad zien. Sommigen vinden de kerstverlichting op de Champs-Élysées erg romantisch, anderen kiezen voor de winter om andere toeristen te mijden. Parijs is in april erg mooi, maar het kan dan koud en regenachtig zijn. In mei en juni is het doorgaans mooi weer. In juli en augustus is het vrij rustig in de stad doordat veel inwoners met vakantie zijn. Veel winkels en restaurants zijn in augustus gesloten. September wordt gekenmerkt door la rentrée, de terugkeer van vakantievierende Parijzenaars, die de bedrijvigheid weer doet toenemen. Parijs is ook prachtig in de herfst, wanneer de kastanjebomen roodbruin verkleuren.
Een mens zou jaren kunnen zoetbrengen met het ontdekken van alle schatten van Parijs, maar als u slechts een week de tijd heeft, moet u in ieder geval de genoemde plekken bezoeken. De beroemdste monumenten staan vrij dicht bijeen aan weerskanten van de Seine, in veel gevallen op loopafstand van elkaar. Vanuit het centrum van Parijs zijn ze allemaal binnen 30 à 40 minuten met de metro te bereiken. Om een indruk van de stad te krijgen is een rondleiding in een Bateau-Mouche (www.bateaux-mouches.fr) of open bus een goed idee.
Rust en ontspanning
Tenzij u een kunstfanaat met een groot uithoudingsvermogen bent is het niet aan te raden om meer dan één museum per dag te bezoeken, want de wachtrijen zijn vaak lang. Neem regelmatig even pauze in een café of restaurant om uit te blazen en oververzadiging te voorkomen. Bij mooi weer zijn de Tuilerieën en de Jardin du Luxembourg prima plekken om even te ontspannen. Regent het, dan is een film in een van de vele bioscopen van Parijs een mogelijkheid. (Bij Engelstalige films betekent de aanduiding ‘VO’ – version originale – dat de film in de oorspronkelijke taal en met Franse ondertiteling wordt vertoond.) Het is verstandig om voor het avondeten even te rusten op uw hotelkamer, om nieuwe energie op te doen en eetlust op te wekken (de meeste restaurants serveren het diner pas vanaf 20.00 uur). Wilt u een grote kunstexpositie bezoeken – bijvoorbeeld in het Grand Palais – dan is het aan te raden om ruim van tevoren kaarten te reserveren, wellicht zelfs voordat u van huis vertrekt. De Monet-expositie in 2010 was bijvoorbeeld al ver voor de opening uitverkocht, hoewel deze 24 uur per dag geopend was.
Handige Franse uitdrukkingen Waar is het toilet? Hoeveel kost dit? Waar is het dichtstbijzijnde metrostation? Ik begrijp het niet. Aangenaam u te ontmoeten. Tot straks. Dank u, dat is erg aardig. Weet u een goed en betaalbaar restaurant in de buurt? Ik wil graag een tafel voor twee.
Book 1.indb 10
Où sont les toilettes? Combien ça coute? of simpelweg Combien? Où est le Métro le plus proche? Je ne comprends pas. Enchanté(e). A plus tard. Merci. Vous êtes très gentil(le). Connaissez-vous un bon restaurant, pas trop cher, dans le quartier? Je voudrais réserver une table pour deux.
24-01-12 12:53
1111
Culinaire verleidingen op de markt aan de Rue Mouffetard in het Quartier Latin.
Als u meer tijd hebt Als u de lift naar de top van de Eiffeltoren heeft genomen, de Mona Lisa heeft bekeken, het uitzicht over de Champs-Élysées vanaf de Arc de Triomphe heeft bewonderd en de overige genoemde bezienswaardigheden heeft bezocht, heeft u Parijs nog lang niet gezien. Als u meer dan een week de tijd heeft of de stad eerder heeft bezocht, zijn er nog honderden andere dingen te doen, te beginnen met bezoeken aan kleinere musea als het Marmottan Monet en het Musée Gustave-Moreau. Kookworkshops omvatten vaak een bezoek aan de markt en zijn een goede manier om van de Franse cultuur te proeven. Neem ook eens een kijkje op een zondagmarkt, zoals de Marché d’Aligre bij Bastille, of een vlooienmarkt. In de buitenwijken van Parijs zijn elk weekend permanente vlooienmarkten geopend en op verschillende plekken worden tijdelijke markten gehouden (zie de rubriek ‘Brocantes’ in de wekelijkse evenementengids Pariscope). Doordeweeks is de Village Saint-Paul in Le Marais een aanrader voor antiekjagers. U kunt ook de prachtige parken van Parijs verkennen, of u door de stad laten rondleiden. Voor uitstapjes buiten de stad zijn de mogelijkheden eveneens eindeloos. Versailles ligt het meest voor de hand, maar vanuit Parijs zijn nog veel meer kastelen in een dag te bezoeken. Voorbeelden zijn Fontainebleau, Chantilly en Malmaison. Met de trein reist u bovendien in circa een uur naar bijzondere bestemmingen als Provins, Giverny en de kathedraal van Chartres.
Book 1.indb 11
24-01-12 12:53
Book 1.indb 12
24-01-12 12:53
13
Geschiedenis en cultuur Hedendaags Parijs 14-17 Ervaar: bed & breakfasts 16 Geschiedenis van Parijs 18-33 Kunst 34-44 Ervaar: galerieëntocht 39 Ervaar: de wereld van dans 42
Boven: de klok slaat bijna 11 uur in het Musée d’Orsay. Links: gebrandschilderde ramen in de Notre Dame.
Book 1.indb 13
24-01-12 12:53
14
G eschiedenis en cultuur
Hedendaags Parijs ‘Paris vaut bien une messe’ (Parijs is beslist wel een mis waard), zei Hendrik IV, de Franse koning die zich in 1593 tot het katholicisme bekeerde. Parijs was het politieke hart van Frankrijk en sindsdien vaker wel dan niet, naast het geografische, ook het politieke hart van Europa. Parijs, de Lichtstad, wordt door velen beschouwd als de mooiste stad ter wereld. Zijn monumenten en kunstschatten zijn in betere staat dan die van veel andere steden. Maar Parijs is meer; het is een internationale stad die grotendeels bepalend is voor Frankrijks economie, na Duitsland en Engeland de grootste economie binnen de Europese Unie. Parijs, al meer dan duizend jaar hoofdstad, speelde een centrale rol in de vestiging van de moderne staat Frankrijk, dat zich in de loop van ongeveer zes eeuwen ontwikkelde uit het oorspronkelijke gebied van de Capetingische koningen (ruwweg tussen Parijs en Orléans). De stad is de bestuurlijke, economische en culturele as waaromheen de Franse maatschappij draait, vooral na de Franse Revolutie. Recente decentralisatiemaatregelen hebben deze tendens enigszins getemperd. Zo zijn steden als Marseille, Lyon en Bordeaux belangrijke regionale centra geworden. Niettemin blijft Frankrijk de creatie Het belang van ‘bonjour’ van een hoofdstad waarvan het dikwijls niet Als u op een Fransman afstapt en in meer dan een verlengstuk was – of, zoals het het Engels vraagt ‘Kunt u mij vertellen gezegde luidt: wanneer Parijs niest, vat Frankrijk waar het Louvre is?’ kunt u als reactie kou. een strakke blik, een veelbetekenende pauze en ‘Bonjour’ verwachten. Geen ‘bonjour’ zeggen als u een winkel binnenkomt of iemand aanspreekt, wordt als erg onbeleefd beschouwd. Zeg daarom: ‘Bonjour Madame/Monsieur. Parlez-vous anglais?’ Krijgt u een bevestigend antwoord, dan kunt u uw vraag stellen. Zo maakt u misschien wel nieuwe vrienden.
De Parijse regio en zijn economie
Parijs is gezegend met grote natuurlijke rijkdommen. Het middelste stroomgebied van de Seine, het gebied waarin Parijs ligt, bevindt zich in het centrum van Europa’s belangrijkste sedimentaire bekken (het Bassin Parisien). De landbouw in dit bekken is van groot belang voor de Franse economie, dankzij de vruchtbare alluviale bodem van de vlakten en de lagere plateaus. De regio Parijs beheerst een groot gebied: van Normandië in het westen, Picardië en Champagne in het noorden en oosten, de vlakte van Beaux bij Chartres en de streek tussen Seine en Loire in het zuiden. Het hart van dit gebied is de Région d’Île de France, een van de 22 Franse regio’s – 12.000 vierkante kilometer groot en bestaande uit drie concentrische cirkels van acht départements rond de hoofdstad, die in 1976 de status herkreeg van commune (een van de ongeveer 36.000 in Frankrijk) met een eigen burgemeester. Doordat Parijs netjes binnen de rondweg ligt, de Péripherique, heeft de stad een overzichtelijk formaat gehouden. Dankzij een uitstekend en voortdurend
Het smaakvolle Galeries Lafayette is een prachtige plek om te winkelen.
Book 1.indb 14
24-01-12 12:53
H edendaags P arijs
Book 1.indb 15
15
24-01-12 12:53