Portugese Synagoge, Amsterdam
n
m G o o
nederland museumland
G i d ss llaannGGs s mc e ei r r ca da n1000 1.000 u s a, e a ,kkas a stteele l e n, Gid mm use oudheidskamers,dierentuinen dierentuinen en en hortussen hor tussen oudheidkamers,
NEDERLAND MUSEUMLAND GIDS LANGS MEER DAN 1000 MUSEA, KASTELEN, OUDHEIDKAMERS, DIERENTUINEN EN HORTUSSEN,
De leukste musea en restaurantjes Friesland Groningen Drenthe Overijssel Gelderland Flevoland Utrecht Noord-Holland Zuid-Holland Zeeland Noord-Brabant Limburg Trefwoordenregister Museumnamenregister Plaatsnamenregister
5 6 34 58 76 108 158 166 190 252 310 328 370 394 402 426
DE LEUKSTE MUSEA EN RESTAURANTJES Nederland kent meer dan 1000 musea, oudheidkamers, kastelen, dierentuinen en hortussen. De belangrijkste daarvan vindt u hier bij elkaar in deze geheel herziene gids. Er staan veel afbeeldingen in die een indruk geven van de musea die wij in Nederland rijk zijn. Alle bezienswaardigheden zijn geordend per plaats en de plaatsen per provincie. Voor elke provincie vindt u een kaart met de voornaamste plekken die u kunt bezoeken voor een culturele activiteit. In deze uitgave staan korte beschrijvingen van de vaste collectie die het bewuste museum te bieden heeft. De musea zijn uiteraard voorzien van adresgegevens, telefoonnummers, websites, emailadressen en toegangsinformatie. Wat nieuw is, zijn de pagina’s met tips voor bijzondere museumwinkels en leuke museumrestaurants per provincie. Ook is nu voor elk museum in een oogopslag te zien of het geschikt is voor kinderen, dankzij het icoontje . Achter in de gids staan een plaatsnamenregister, museumnamenregister en trefwoordenregister, zodat u snel kunt vinden wat u zoekt. De musea waar de Museumkaart geldig is, herkent u aan het Museumkaarttempeltje voor de museumnaam. De Museumkaart is verkrijgbaar bij de grotere musea die de kaart accepteren en via de site www.museumkaart.nl. De kaart wordt uitgegeven door de Nederlandse Museumvereniging, Postbus 2975, 1000 CZ Amsterdam, www.museumkaart.nl, klantenservice@museumkaart.nl.
5
(Spoor)lijnen Autosnelwegen Hoofdverbindingswegen SCHIERMONNIKOOG
AMELAND HOLLUM
TERSCHELLING
BUREN
NES
MODDERGAT
FORMERUM
ANJUM TERSCHELLING-WEST RAARD DOKKUM JANUM BIRDAARD
VLIELAND
ZWAAGWESTEINDE
FRANEKER
A31
MARSSUM
HARLINGEN
BEERS
WOMMELS
KOLLUM VEENKLOOSTER
BUITENPOST NOARDBURGUM HARKEMA BURGUM SURHUISTERVEEN
JELSUM LEEUWARDEN
WERGEA WARTEN
EE
EARNEWALD
DRACHTEN
GROU BOLSWARD NIJ BEETS TERHERNE IJSBRECHTUM ALDEBOARN ALLINGAWIER SNEEK TIJNJE
A7
KORNWERDERZAND
EXMORRA PIAAM FERWOUDE WORKUM HINDELOOPEN
GORREDIJK A7 HEERENVEEN
JOURE
MAKKINGA APPELSCHA
OUWSTERHAULE SLOTEN
OUDEMIRDUM
WOLVEGA
NOORDWOLDE
LEMMER
N
Parkeergelegenheid voor personen
Maaltijden en/of snacks, koffie/
auto’s in de directe omgeving
thee verkrijgbaar
Parkeergelegenheid voor auto
Gerechtigd het Internationaal
bussen in de directe omgeving
Toegankelijkheids Symbool voor
Bibliotheek
gehandicapten te voeren
Museumwinkel (ansichtkaarten,
Geschikt voor kinderen
posters, boeken e.d.)
Musea in Friesland waar MK
Koffie/thee verkrijgbaar
geldig is
Friesland, een tweetalige provincie
Friesland telt een kleine 650.000 inwoners (gemeten in 2012) en heeft een oppervlakte van 5748,74 km2. De hoofdstad is Leeuwarden. Friesland is de enige tweetalige provincie (Fries en Nederlands). Op 1 januari 1997 werd de officiële naam van de provincie veranderd van ‘Friesland’ in ‘Fryslân’. In het dagelijks taalgebruik in de rest van Nederland wordt echter vrijwel altijd de Nederlandse naam Friesland gebruikt. It Heitelân (Nederlands: Het vaderland) is voor Friezen een veelgebruikte term om de provincie aan te duiden. Op deze manier geven ze de sterke band met Friesland aan.
Aldeboarn
Ameland
1 / Aldheidskeamer Uldrik Bottema
3 / Amelander Brandspuithuuske
De ontstaansgeschiedenis van Aldeboarn en het leven tot 1990.
Geschiedenis van de Amelander brandweer met een authentieke brandspuit.
Waagsteeg 1, 8495 JD Aldeboarn, 0566-631920
Kardinaal De Jongweg, Nes-Ameland, 0519-542737, www.amelandermusea.nl
Open: op afspraak, bel tel. 0566-631920 of 0566-632025. Toegang: € 2,50 Trein: Akkrum Bus: lijn 34, h. Aldeboarn Südkant
Allingawier
Open: zomer, voor- en naseizoen dagelijks geopend; winter aangepaste openstelling; zie website voor meer informatie. Toegang: g ratis Trein: Leeuwarden Bus: AOT lijn 66 overstap h. Holwerd Haven/ Veerdam Boot: Wagenborg 1/3, overstap h. Nes Ameland Haven Bus: Arriva lijn 132, h. Nes Centrum, lopen (10 min.)
2 / Aldfaers Erf Route Route langs de dorpen Exmorra en Allingawier. Onder meer te bezichtigen: een dorpsschool, een grutterswinkel met drankorgel, een boerderij met opstelling van authentieke ûleborden, een woord- en beeldkerk, een smederij, een schilderswerkplaats, een expositiekerk met wisselende tentoonstellingen, een koffiehuis met restaurant, een stropershut en een arbeidershuisje, de speelboerderij met levende dieren en landgoed Allingastate. Meerweg 4, 8758 LC Allingawier, 0515-231631, www.aldfaerserf.nl Open: museumdorp Allingawier, grutterswinkel/dorpsschool Exmorra, landgoed Allingastate: di t/m zo 10-17 u; timmerwerkplaats Ferwoude tijdelijk gesloten. Toegang: museumdorp Allingawier: volw € 4,50; kind (5-14) € 2,75; groep (v.a. 20 pers) € 3,50 p.p.; Exmorra, Allingastate: volw € 2,50; kind (5-14) € 1,50; groep (v.a. 20 pers) € 2,- p.p.; passe-partout: volw € 7,95; kind (5-14) € 2,75; gezinskaart (max. 2 volw en 3 kind 5-14) € 22,50
4 / Cultuur-Historisch Museum Sorgdrager Een 18e-eeuwse walvisvaarderswoning met een stijlkamer met typisch Amelander inte rieur, op de zolder van het Sorgdragershuis is een schitterende expositie van Amelander meubels te zien. Verder is er volkskunst en klederdracht uit de 19e eeuw te bekijken en zijn er exposities over landbouw, zee- en walvisvaart. Herenweg 1, 9161 AM Hollum-Ameland, 0519-554477, www.amelandermusea.nl Open: zomer, voor- en naseizoen dagelijks geopend; winter aangepaste openstelling; zie website voor meer informatie. Toegang: op aanvraag Trein: Leeuwarden Bus: AOT lijn 66, overstap h. Holwerd Haven/Veerdam Boot: Wagenborg 1/3, overstap h. Nes Ameland Haven/Veerdam Bus: Arriva lijn 130, h. Hollum Herenweg
5 / Landbouw- en Juttersmuseum Swartwoude Het lijkt romantisch, maar was in feite één grote strijd om het bestaan: het leven van de boeren op het oude Ameland. Hoe dat leven er precies uitzag ontdekt u in het Landbouwen Juttersmuseum Swartwoude. Uit de naam
8
blijkt al dat het hier niet alleen over de boerderij gaat. De meeste Amelander boeren combineerden hun vak met dat van visser, jager en jutter. De expositie van Swartwoude bestaat uit twee delen: landbouw en jutten. Hoofdweg 1, 9164 Kl buren-Ameland, 0519-542845, www.amelandermusea.nl
toren bij het centrum, biedt uitzicht over het Wad en de Noordzee, hier kan de bezoeker zelf de specifieke elementen van het eiland ervaren. Strandweg 38, 9163 gn nes-Ameland, www.amelandermusea.nl
Open: zie website. Toegang: zie website Trein: Leeuwarden Bus: Connexxion lijn 66 ri. Holwerd Boot: veerboot ri. Nes, Ameland Bus: Arriva lijn 132 ri. Reeweg, h. centrum Buren
Open: alle dagen geopend in de zomer en het voor- en naseizoen, in de winter aangepaste openingstijden, zie website voor exacte tijden. Toegang: zie website Trein: Leeuwarden Bus: Connexxion lijn 66 ri. Holwerd Boot: veerboot ri. Nes, Ameland Bus: Arriva lijn 131 ri. Ostrea, h. Natuurcentrum
6 / Maritiem Centrum ‘Abraham Fock’
AnJUM
Het vernieuwde centrum geeft informatie over het reddingswezen en maritieme zaken. Navigeer door het centrum en de tijd aan de hand van sterren, kompas en kustlijnen, neem deel aan een heuse reddingsactie, beleef de tijd van weleer in de oude commissiekamer. De lancering van de paardenreddingsboot die start vanuit het centrum en plaatsvindt op het strand ten zuidwesten van Hollum vormt een topattractie. Maak kennis met de paarden en hun voerlieden in de paardenstalling bij het centrum. oranjeweg 18, 9161 CC Hollum-Ameland, 0519-542737, www.amelandermusea.nl
8 / Anjumer Molen Molen De Eendragt uit 1889 exposeert schelpen, molenaarsattributen, molenmodellen en heeft een techno-expo met interactieve apparatuur (knopjes drukken) om natuurkundige effecten te tonen. Als er wind is, draait de molen iedere zaterdag. Molenbuurt 18, 9133 Mb Anjum, 0519-321926, www.anjumermolen.nl Open: apr t/m okt di t/m za 10-17 u; nov t/m mrt za 10-17 u. Toegang: volw € 2,-; kind (4-12) € 1,-; 65+/groep (v.a. 10 pers) € 1,50 p.p. Trein: Leeuwarden Bus: AOT lijn 50, h. Anjum Nieuweweg
Open: zie website voor actuele openingstijden. Toegang: op aanvraag Bereikbaarheid: zie www.9292.nl voor actuele informatie
beerS 7 / natuurcentrum Ameland Op spectaculaire wijze wordt kennisgemaakt met de Amelander natuur door gebruik van bijzondere en vernieuwende presentatievormen. Elke bezoeker kan in het centrum zijn eigen Amelandprofiel samenstellen. Naast diverse kleine aquaria is er een groot aquarium waarin op vaste tijden voorstellingen plaatsvinden. Het uitzichtsplateau, op de
9 / Uniastate bears Foto’s, tekeningen, prenten, maquettes en beschrijvingen van Staten en Stinsen in Friesland, met vondsten van de afgravingen van Staten uit de gemeente Littenseradeel en omgeving. In de kerk afwisselende exposities
9
en in de tuin een luchtspiegeling met uitkijktoren van de oude Uniastate. Tsjerkepaad 3, 9025 BM Beers, 058-2519263, www.uniastatebears.nl Open: apr t/m sep ma t/m vr 10-17 u, za/zo 13-17 u; okt t/m mrt wo t/m vr 10-17 u, za/zo op afspraak; groepen op afspraak. Toegang: volw € 3,-; kind (-12) € 1,Trein: Leeuwarden Bus: lijn 92 ri. Bolsward, h. Provincialeweg Hilaard, lopen (30 min.)
Bolsward 10 / It Gysbert Japicxhûs Tentoonstellingen over het leven en werk van Fryslâns eerste grote dichter en schrijver Gysbert Japicx (1603-1666), de geschiedenis van de Friese taal van ongeveer 800 (het runenschrift) tot en met de strijd voor erkenning van het Fries als rijkstaal, en meertaligheid in Europa, ‘Lit ús no ris swiet muzykje’ geeft een toelichting op de liederen die Gysbert schreef. Permanente filmpresentatie over het leven van Gysbert Japicx. Bij het museum is een winkel met Friese producten en souvenirs. Wipstraat 6, 8701 HZ Bolsward, 0515-573990, www.gysbertjapicx.nl Open: di t/m vr 9-12.30 en 13.30-17 u; ma 13.30-17 u; za (apr t/m sep) 13.30-16 u; za (jul/aug) 12-16 u; g roepen en rondl. bovendien op afspraak; 1 jan, eerste en tweede paasdag, eerste en tweede pinksterdag, 25 en 26 dec g esloten; okt-apr za gesloten. Toegang: € 2,Trein: Sneek Bus: lijn 98/99, h. Bolsward busstation of Inter liner 351, h. Bolsward Kloosterlaan Trein: Leeuwarden Bus: Interliner 350, h. Bolsward Kloosterlaan
10
11 / Oudheidkamer Bolsward De geschiedenis van Bolsward: bodem vondsten, verzameling Bolswarder zilver, koperen voorwerpen, gebruiksvoorwerpen uit het voormalig weeshuis, tegeltableaus en klederdrachten met toebehoren. De Oud heidkamer is ondergebracht boven de Vierschaar van het stadhuis uit 1614-1617. Jongemastraat 2, 8701 JD Bolsward, 0515-578700, www.bolsward.nl Open: apr-nov ma 14-16 u, di t/m vr 9-12/14-16 u; feestdagen gesloten. Toegang: g ratis Trein: Sneek Bus: Connexxion lijn 98 en 99, h. Bolsward, bus station
12 / Titus Brandsma Museum Museum is gewijd aan Titus Brandsma (1881-1942), pater karmeliet, zijn indruk wekkende leven (o.a. uitgever, hoogleraar, scholenoprichter en verzetsheld) en aan zijn huidige betekenis. Rondom zijn kloostercel en Scheveningse gevangeniscel illustreren persoonlijke eigendommen, foto’s, geluid en beeld, brieven, ansichtkaarten, boeken, artikelen, schilderijen en documenten dat verhaal. Van juni t/m augustus 2013 expositie over Gouden Eeuw kopergravures naar Bloemaert, Rubens en Van Dijck. Grote Dijlakker 11, 8701 KV Bolsward, 0515-581799, www.titusbrandsmamuseum.nl Open: di t/m za 13-17 u; g roepen bovendien op afspraak; Goede Vrijdag, 31 dec g esloten. Toegang: volw € 3,-; 65+ € 2,-; kind (6-12) € 2,-; kind (-6) gratis; groep (v.a. 15 pers) € 2,-; MK gratis Trein: Sneek Bus: Connexxion lijn 99, h. Bolsward, 4 min. lopen Trein: Leeuwarden Bus: Connexxion lijn 92, h. Bolsward, Laag Bolwerk, 3 min. lopen
Dè Wascht en Strèkt, Gilze
Vincents Tekenlokaal, Tilburg
MOTI, Museum of the Image, Breda