Voorwoord Felix Guérin
Dit boek is gepubliceerd door Tirion Uitgevers Postbus 13288 3507 LG Utrecht www.tirion.nl Ontwerp: Anton Feddema, www.afeddema.nl Tekst en foto’s: Ron Goudzwaard, www.rongoudzwaard.nl Illustraties: Felix Guérain, www.felixguerain.com ISBN 9789043915359 NUR 476
© 2013 Tirion Uitgevers, Utrecht Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, photocopy, microfilm or any other means without prior written permission from the publisher.
Het is plezierig om in een vroeg stadium te weten wat je wilt. Al heel jong was het voor mij duidelijk dat papier en potlood mij de mogelijkheid gaven om mijn fantasie en beelden die zich in mijn hoofd opstapelden zichtbaar te maken. En nog steeds, na al die jaren, maken papier en potlood mij gelukkig. Net zo gelukkig als die keer dat ik als kind ontdekte dat ik mijn wereld zelf kon vormgeven. Tekenen is alsof je voor het eerst over een besneeuwde en ongerepte steppe mag trekken, waarbij de sporen die je achterlaat de lijnen van een tekening zijn. Het is iedere keer een avontuur waarin van alles kan gebeuren. Het potlood en papier zijn voor mij een paspoort voor een leven zonder grenzen. Het is voor mij ook duidelijk geworden dat, indien je zo gepassioneerd veel tijd stopt in het tekenen van je droom, je tegelijkertijd de mensen in je directe omgeving nog wel eens tekortdoet. Juist om deze reden wil ik dit boek opdragen aan Hanneke, mijn sterke en lieve vrouw, en mijn kinderen. Hanneke heeft mij als geen ander gesteund in het verwezenlijken van mijn droom en heeft mij daarin de ruimte gegeven. Mijn kinderen zijn nog wel eens aandacht van mij tekortgekomen. Mijn dank gaat ook uit naar de Gemeente Almere. Zij hebben mij in de gelegenheid gesteld om bij belangrijke rechtszaken aanwezig te zijn. Verder wil ik mijn vriend en dichter, Gerard Beense, bedanken voor het mooie gedicht dat hij schreef voor de opening van een van mijn exposities en dat ik in dit boek mocht opnemen. Ten slotte wil ik natuurlijk de auteur van dit boek en inmiddels goede vriend van mij, Ron Goudzwaard, bedanken voor zijn heldere wijze waarop hij mijn wandeling door het leven heeft beschreven. Een prachtige tocht die altijd in het teken heeft gestaan van een potlood en een vel papier. Felix Guérain www.felixguerain.com
De uitgever heeft ernaar gestreefd de rechten van derden zo goed mogelijk te regelen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich tot de uitgever wenden.
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 4-5
12-06-13 13:56
Voorwoord Felix Guérin
Dit boek is gepubliceerd door Tirion Uitgevers Postbus 13288 3507 LG Utrecht www.tirion.nl Ontwerp: Anton Feddema, www.afeddema.nl Tekst en foto’s: Ron Goudzwaard, www.rongoudzwaard.nl Illustraties: Felix Guérain, www.felixguerain.com ISBN 9789043915359 NUR 476
© 2013 Tirion Uitgevers, Utrecht Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form by print, photocopy, microfilm or any other means without prior written permission from the publisher.
Het is plezierig om in een vroeg stadium te weten wat je wilt. Al heel jong was het voor mij duidelijk dat papier en potlood mij de mogelijkheid gaven om mijn fantasie en beelden die zich in mijn hoofd opstapelden zichtbaar te maken. En nog steeds, na al die jaren, maken papier en potlood mij gelukkig. Net zo gelukkig als die keer dat ik als kind ontdekte dat ik mijn wereld zelf kon vormgeven. Tekenen is alsof je voor het eerst over een besneeuwde en ongerepte steppe mag trekken, waarbij de sporen die je achterlaat de lijnen van een tekening zijn. Het is iedere keer een avontuur waarin van alles kan gebeuren. Het potlood en papier zijn voor mij een paspoort voor een leven zonder grenzen. Het is voor mij ook duidelijk geworden dat, indien je zo gepassioneerd veel tijd stopt in het tekenen van je droom, je tegelijkertijd de mensen in je directe omgeving nog wel eens tekortdoet. Juist om deze reden wil ik dit boek opdragen aan Hanneke, mijn sterke en lieve vrouw, en mijn kinderen. Hanneke heeft mij als geen ander gesteund in het verwezenlijken van mijn droom en heeft mij daarin de ruimte gegeven. Mijn kinderen zijn nog wel eens aandacht van mij tekortgekomen. Mijn dank gaat ook uit naar de Gemeente Almere. Zij hebben mij in de gelegenheid gesteld om bij belangrijke rechtszaken aanwezig te zijn. Verder wil ik mijn vriend en dichter, Gerard Beense, bedanken voor het mooie gedicht dat hij schreef voor de opening van een van mijn exposities en dat ik in dit boek mocht opnemen. Ten slotte wil ik natuurlijk de auteur van dit boek en inmiddels goede vriend van mij, Ron Goudzwaard, bedanken voor zijn heldere wijze waarop hij mijn wandeling door het leven heeft beschreven. Een prachtige tocht die altijd in het teken heeft gestaan van een potlood en een vel papier. Felix Guérain www.felixguerain.com
De uitgever heeft ernaar gestreefd de rechten van derden zo goed mogelijk te regelen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich tot de uitgever wenden.
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 4-5
12-06-13 13:56
Over spelen met penselen, potlood of pen Het spelen met penselen, potlood of pen, is wat ik herken als in verzonken zijn verkeren en heimelijk bewegen langs een lijn, waar je zelf soms wel en een ander nog niet aanwezig kan zijn. En zo ontstaat, vroeg of laat, Een beeld dat aandacht wil schenken Aan anders durven denken. Kijk eens naar een schilderij en ga dan maar gewoon voorbij aan wat hij of zij, de kunstenaar, aan u of mij, wil tonen. Bekijk het met uw eigen blik, geef aandacht aan het eigen ik, en durf weer eens te dromen. En dan ontstaat vroeg of laat, een beeld dat nooit verveelt, en zelfs zwijgend met u praat. Denk niet aan de kunstenaar. Vergeet de vraag waarom. Maar ontdek de plek waar het begin begon, van herkennen dat iets anders kon, en wennen aan het idee, dat er meer is dan de eigen horizon. En dan ontstaat, vroeg of laat, Wellicht de wens tot laten blijken, Verder dan de eigen kim te willen kijken.
VOORWOORD Rechtbanktekenaar Felix GuĂŠrain neemt je mee op reis door zijn teken- en illustratiewereld. Wat is het verschil tussen tekenen en illustreren? Het tekenen is de techniek, het tekenen van portretten en schetsen. Tekeningen staan op zich zelf. Het illustreren is het toelichten en/of verduidelijken van een verhaal door middel van een illustratie, zoals cartoons en strips.
Dit is een praktisch instructieboek. Met een verhaal ĂŠn een moraal! Niet alleen geeft Felix zijn visie op het tekenen en illustreren aan de hand van handige tips. Het boek is tevens een beknopte autobiografie voorzien van zijn eigen illustraties. Hij beschrijft op geheel unieke wijze hoe hij zijn jongensdroom heeft kunnen verwezenlijken met dat ene potlood en een stuk papier. Hoe dat potlood en papier hem in de rechtbank hebben gebracht en wat het tekenen in de rechtbank voor hem heeft betekend. Hoe ditzelfde potlood en papier een rol spelen in zijn levensfilosofie en hem vreugde in het werk en het leven hebben gebracht. Een bijzonder verhaal, waarbij zijn leven en succes bepaald zijn door zoiets kleins en eenvoudigs als een potlood en papier. Dit keer geen succesverhaal over een miljardair van een multinational, maar een verhaal over een, zoals Felix zelf aangeeft, eenvoudig tekenaar die al van kinds af aan niets anders wilde dan zijn brood verdienen met het maken van tekeningen en illustraties. Felix heeft met recht het geluk gevonden in de kleine dingen van het leven, met potlood en papier!
Door mijn goede vriend en stadsdichter, Gerard Beense.
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 6-7
12-06-13 13:56
Over spelen met penselen, potlood of pen Het spelen met penselen, potlood of pen, is wat ik herken als in verzonken zijn verkeren en heimelijk bewegen langs een lijn, waar je zelf soms wel en een ander nog niet aanwezig kan zijn. En zo ontstaat, vroeg of laat, Een beeld dat aandacht wil schenken Aan anders durven denken. Kijk eens naar een schilderij en ga dan maar gewoon voorbij aan wat hij of zij, de kunstenaar, aan u of mij, wil tonen. Bekijk het met uw eigen blik, geef aandacht aan het eigen ik, en durf weer eens te dromen. En dan ontstaat vroeg of laat, een beeld dat nooit verveelt, en zelfs zwijgend met u praat. Denk niet aan de kunstenaar. Vergeet de vraag waarom. Maar ontdek de plek waar het begin begon, van herkennen dat iets anders kon, en wennen aan het idee, dat er meer is dan de eigen horizon. En dan ontstaat, vroeg of laat, Wellicht de wens tot laten blijken, Verder dan de eigen kim te willen kijken.
VOORWOORD Rechtbanktekenaar Felix GuĂŠrain neemt je mee op reis door zijn teken- en illustratiewereld. Wat is het verschil tussen tekenen en illustreren? Het tekenen is de techniek, het tekenen van portretten en schetsen. Tekeningen staan op zich zelf. Het illustreren is het toelichten en/of verduidelijken van een verhaal door middel van een illustratie, zoals cartoons en strips.
Dit is een praktisch instructieboek. Met een verhaal ĂŠn een moraal! Niet alleen geeft Felix zijn visie op het tekenen en illustreren aan de hand van handige tips. Het boek is tevens een beknopte autobiografie voorzien van zijn eigen illustraties. Hij beschrijft op geheel unieke wijze hoe hij zijn jongensdroom heeft kunnen verwezenlijken met dat ene potlood en een stuk papier. Hoe dat potlood en papier hem in de rechtbank hebben gebracht en wat het tekenen in de rechtbank voor hem heeft betekend. Hoe ditzelfde potlood en papier een rol spelen in zijn levensfilosofie en hem vreugde in het werk en het leven hebben gebracht. Een bijzonder verhaal, waarbij zijn leven en succes bepaald zijn door zoiets kleins en eenvoudigs als een potlood en papier. Dit keer geen succesverhaal over een miljardair van een multinational, maar een verhaal over een, zoals Felix zelf aangeeft, eenvoudig tekenaar die al van kinds af aan niets anders wilde dan zijn brood verdienen met het maken van tekeningen en illustraties. Felix heeft met recht het geluk gevonden in de kleine dingen van het leven, met potlood en papier!
Door mijn goede vriend en stadsdichter, Gerard Beense.
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 6-7
12-06-13 13:56
Inhoud
De droom van een kind 11 Materialen 20 Perspectieftekenen 29 Basisbeginselen van het tekenen 32 Hoe maak je een compositie spannend? 40 Portrettekenen 48 Rechtbanktekenen 55 Cartoons en strips 62 Hoe ik tekst, situaties en persoonlijkheden naar een tekening interpreteer 72 Reisschetsen 76 ‘Een diarree aan beelden’ 82 De vlucht 84 Mijn kijk op het leven 88
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 8-9
12-06-13 13:56
Inhoud
De droom van een kind 11 Materialen 20 Perspectieftekenen 29 Basisbeginselen van het tekenen 32 Hoe maak je een compositie spannend? 40 Portrettekenen 48 Rechtbanktekenen 55 Cartoons en strips 62 Hoe ik tekst, situaties en persoonlijkheden naar een tekening interpreteer 72 Reisschetsen 76 ‘Een diarree aan beelden’ 82 De vlucht 84 Mijn kijk op het leven 88
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 8-9
12-06-13 13:56
Hoe ma ak je een composit ie spannend?
45
He t geheim van de rechtbank tekena ar
Het contrast Door met inkt aan één kant van het onderwerp (of een gedeelte ervan) een donkere kleur aan te brengen als achtergrond, krijg je direct meer contrast en geef je daarmee ook meer diepte aan de tekening. Het onderwerp komt dan naar voren op het papier. Een paar vlekken kunnen al voldoende zijn om de tekening op deze wijze spannender te maken. Het contrast kun je deels ook gebruiken om overtollige lijnen van het schetsen weg te werken.
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 44-45
Het contrast: spelen met licht, donker en diepte.
Laat de tekening uit het papier ‘ontstaan’
’Ontstaan’ uit papier.
Een tekening wordt spannender wanneer je het onderwerp uit het papier laat ‘ontstaan’. Niet vanaf de zijkant van het papier, maar ergens óp het vel papier. Laat de tekening vanuit het niets beginnen. Vanuit een paar lijnen of kleurvlekken. Geen strak einde dus, maar laat de tekening ergens op het papier ophouden. Vervaagd en langzaam weglopend. Of anders gezegd: de tekening vanuit het niets laten opkomen of in het niets weg laten vloeien.
12-06-13 13:57
Hoe ma ak je een composit ie spannend?
45
He t geheim van de rechtbank tekena ar
Het contrast Door met inkt aan één kant van het onderwerp (of een gedeelte ervan) een donkere kleur aan te brengen als achtergrond, krijg je direct meer contrast en geef je daarmee ook meer diepte aan de tekening. Het onderwerp komt dan naar voren op het papier. Een paar vlekken kunnen al voldoende zijn om de tekening op deze wijze spannender te maken. Het contrast kun je deels ook gebruiken om overtollige lijnen van het schetsen weg te werken.
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 44-45
Het contrast: spelen met licht, donker en diepte.
Laat de tekening uit het papier ‘ontstaan’
’Ontstaan’ uit papier.
Een tekening wordt spannender wanneer je het onderwerp uit het papier laat ‘ontstaan’. Niet vanaf de zijkant van het papier, maar ergens óp het vel papier. Laat de tekening vanuit het niets beginnen. Vanuit een paar lijnen of kleurvlekken. Geen strak einde dus, maar laat de tekening ergens op het papier ophouden. Vervaagd en langzaam weglopend. Of anders gezegd: de tekening vanuit het niets laten opkomen of in het niets weg laten vloeien.
12-06-13 13:57
Reissche tsen
Opa in Turkije Toen ik in Turkije was en ik heerlijk ontspannen een ezeltje voor de deur van een huis aan het schetsen was,
De vrouw in het museum in Los Angeles Bij het museum dat ik bezocht in Los Angeles, zat een vrouw met een gezicht dat inmiddels zevenenveertig keer door de plastisch chirurg was strakgetrokken. Een dame die heel deftig was en overtuigd was van haar schoonheid. De kleding, het roken en de deftigheid wekten de indruk dat zij een barones was. Althans, zo acteerde zij.
80
is het mij overkomen dat de Turkse familie dit in de gaten kreeg. Nog geen tien minuten later stond er een stoel voor mijn snufferd waarop een oude, bijna terminale, opa gezet werd die ik van de familie moest tekenen, of ik dit nou wilde of niet. Er werd een kleedje voor mij gehaald en ik kreeg een kopje thee aangeboden. Uiteraard heb ik de oude man toen getekend! Ergens begreep ik dat deze man waarschijnlijk niet zo lang meer te leven had en de familie graag nog een
81
tekening van hem wilde hebben.
He t geheim van de rechtbank tekena ar
Tekenen en illustreren me t Felix GuĂŠr ain
De filmende Russin Er zat een vrouw, een Russin, in een hotel te filmen met een kleine camera in haar hand. Ze was echter in slaap gevallen met het hoofd op haar borst en de camera nog steeds in haar hand. Een geweldig moment om vast te leggen. De camera draaide gewoon door. Ze was een levend standbeeld geworden.
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 80-81
12-06-13 13:59
Rechtbank tekenen
58
Bram Moszkowicz definitief uit zijn ambt gezet.
Als het gaat om de compositie van de rechtbanktekening, staan daar onderwerpen op die er ook daadwerkelijk zijn. Soms heb ik het geheel echter enigszins geënsceneerd. Ik schuif bijvoorbeeld wel eens personen wat dichter naar elkaar toe dan in werkelijkheid het geval is. Een soort ‘samenvatting van de setting’. Ik vind dat dit de tekening ten goede komt, aangezien er anders te weinig gebeurt op de tekening. De afstand tussen de personen is vaak te groot. Op deze wijze probeer ik ook de kunstenaar in mij los te maken, zodat er een boeiende tekening wordt geproduceerd. Daarbij teken ik vooral niet fotografisch, maar laat ik de inkt lekker speels lopen. Dit brengt leven in de tekening!
binnen komen, de haren strak naar achteren hebben gekamd en op krokodillenleren schoenen lopen. Flamboyante persoonlijkheden pratend met een geaffecteerde stem, die over een bijna snobistische arrogantie beschikken waarnaar je alleen maar met bewondering kunt kijken. Bram Moszkowicz had een keer zijn middelvinger verstuikt. Hij nam, met zijn middelvinger in het verband en omhooggestoken, in de rechtbank plaats en zei tegen de rechter: ‘Geachte rechter, dit heeft niets met u persoonlijk te maken, maar ik heb mijn middelvinger verstuikt!’ Grote hilariteit in de rechtszaal natuurlijk.
59
He t geheim van de rechtbank tekena ar
Tekenen en illustreren me t Felix Guér ain
De flamboyante advocaat.
Het is in het begin nooit duidelijk hoelang je de kans krijgt om te tekenen. Vaak hoor ik aan de toon of ik moet opschieten met de tekening of dat ik nog genoeg tijd heb. Op basis van deze ervaring besluit je uiteindelijk hoe uitgebreid je een tekening maakt en hoeveel personen je tekent. Als de tekening af is, loop ik naar buiten alwaar een cameraploeg klaarstaat om de tekening te filmen. Vervolgens gaat deze dan via een schotelantenne richting de studio in Hilversum. Daar wordt het beeld nog mooi ‘versneden’ voor de televisie. De tekening is vaak een mooi ‘snijmoment’ in een journaalfilm om van het ene onderwerp over te stappen op het andere onderwerp. Soms maak je ook wel gekke dingen mee in de rechtbank. De show die soms wordt opgevoerd door een aantal advocaten is bewonderenswaardig te noemen. Ik kan daar met grote verbazing naar kijken. Er zijn advocaten bij die strak in het pak naar Voorbeelden geënsceneerde rechtbanktekeningen.
Binnenwerk Het geheim van de rechtbanktekenaar.indd 58-59
De gekneusde middelvinger van Bram Moskowicz.
12-06-13 13:58