woensdag
5 april
VROUWENWERK Nestbouw is bij veel (tuin)vogelsoorten vrouwenwerk. De mannen houden wel een oogje in het zeil om overspel te voorkomen. Bij onder meer de winterkoning, spreeuw en ekster bouwen man en vrouw wel echt samen. Na een paar dagen (merel) tot soms wel enkele weken is het nest klaar en begint de vrouw met eieren leggen. Elke dag een, tot het tevoren geplande en in het vogellijfje al aangemaakte(!) aantal is bereikt – en pas dan begint ze met broeden. Ook van deze taak neemt zij het leeuwendeel op zich. De merelman, koolmeesman, winterkoningman en fitisman laten het helemaal afweten; de mannelijke groenling, kauw en boomklever laten de vrouw broeden, maar brengen wel voer en bij heggenmus en zwartkop broeden man en vrouw om beurten.
woensdag
15 maart
WATERHOEN Het waterhoen is veel minder agressief dan een meerkoet. De felle knokpartijen tussen mannetjes komen bij het hoentje beduidend minder voor. Ook hun nestelgedrag wijkt af: een waterhoen wil nog wel eens zijn nest bouwen in een lage struik. De hoentjes eten een grote verscheidenheid aan voedsel: zaden, insecten, slakken, wormen, bessen en zelfs de eieren van andere vogels gaan erin. Ze foerageren zowel op het water als op het land. Verder dan 300 m van het water verwijderen ze zich echter niet.
zondag
1 januari
OLIEBOL Het was niet gemakkelijk voor de vogels, de afgelopen nacht. Knallen, lichten en onrust hielden ze actief en wakker, terwijl juist nu, in de koude tijd, rust en energiebesparing zo belangrijk zijn. Ze kunnen dus wel wat extra’s gebruiken. Wat te denken van de overgebleven – en toch iets minder appetijtelijke – oliebollen? Lekker vet, lekker zoet en bomvol calorieën. Gewoon neerleggen of ophangen aan een touwtje. Eén voorwaarde: ze moeten wel zoutloos zijn.
vrijdag
1 september
SPITSMUIS Hij heeft het sluw bekeken, die spitsmuis. Dankzij de enorme stank die deze muis verspreidt, wordt hij vrijwel alleen door uilen gegeten. Kerkuilen in hongersnood willen zich nog wel eens aan deze muis vergrijpen, maar daar blijft het dan ook bij. Spitsmuizen zijn insecteneters. Het zijn zenuwpezen met een enorme activiteit. De snelle stofwisseling en het krankzinnige aantal hartslagen (naar verluidt meer dan 600 per minuut) maakt het nodig de hele dag door te eten. Leuk weetje: jongen vertonen karavaangedrag. Het eerste jong bijt in de vacht van de moeder, de tweede in de vacht van het jong, et cetera. Zo ontstaat een karavaan en blijft het gezin bijeen. Jammer voor de uil, het dier weegt slechts 6 tot 15 gram.
Met dank aan Gerald Derksen van Vogelbescherming Nederland
www.kosmosuitgevers.nl
Š Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen Tekst Monica Wesseling Redactie Madeleine Gimpel Illustraties en vormgeving Femke den Hertog ISBN 978 90 2156 1462 NUR 014 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieÍn, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Van de hand van Monica Wesseling verscheen in 2016: Waarom spreeuwen bloemen plukken en trillende muizen slimmer zijn. Verrassende bevindingen over verborgen kanten van mens en dier. ISBN 978 90 2156 3497 (e-book ISBN 978 90 2156 3503)