1
Πορτρζτα Εφήβων
2
«Πορτρζτα εφήβων» Στα πλαίςια τθσ εφαρμογισ του πιλοτικοφ προγράμματοσ για τθ λογοτεχνία («Πορτρζτα εφιβων») , κα χωριςτοφμε ςε ομάδεσ ( βλ. wikispaces), και κα μελετιςουμε τα παρακάτω λογοτεχνικά ζργα:
1. Κ.Πολίτθ, Eroica, επιμζλεια Peter Mackridge, Βιβλιοπωλείον τθσ «Εςτίασ», Ακινα, 1995 2. Γ. Θεοτοκά, Λεωνήσ, Βιβλιοπωλείον τθσ «Εςτίασ», Ακινα, 2004 3. Αγγ. Τερηάκθ, Ταξίδι με τον Ἐςπερο, Βιβλιοπωλείον τθσ «Εςτίασ», Ακινα, 2000 4. Α. Ζζθ, Η Κωνςταντίνα και οι αράχνεσ τησ, εκδ. Κζδροσ, 2002 5. Το ημερολόγιο τησ Άννασ Φρανκ, Η τελευταία ολοκλθρωμζνθ ζκδοςθ των χειρογράφων χωρίσ περικοπζσ, με προςκικεσ τθσ Άννασ Φρανκ ςε επιμζλεια του Otto H. Frank και τθσ Mirjam Pressler, εκδ. Πατάκθ, Ακινα, 2010 6. Ζ. Σαρι, Νινζτ, εκδ. Πατάκθ, Ακινα, 2011 7. Μ. Λυμπεράκθ, Τα ψάθινα καπζλα, εκδ. Καςτανιϊτθ, 2005 8. Τ. Τίγκα, Η εποχή των υακίνθων, εκδ. Πατάκθ, 1996 ***Eίναι ςθμαντικό τα μζλθ τθσ κάκε ομάδασ να ζχουν τθν ίδια ζκδοςθ του ζργου.
Θζματα τα οποία μποροφν να καθοδηγήςουν την ανάγνωςή μασ είναι τα εξήσ: Οικογζνεια και ζφθβοι Η μφθςθ ςε ζναν επιμζρουσ χϊρο ( ςυντροφιά, ςχολείο) Η ςυςχζτιςθ τθσ ηωισ των εφιβων με τα ςθμαντικά ιςτορικά γεγονότα μζςα ςτα οποία αυτόσ μεγαλϊνει Τα προβλιματα τθσ ςφγχρονθσ ηωισ και οι επιπτϊςεισ τουσ ςτθ ηωι των εφιβων Το πζραςμα από τθν παιδικι θλικία ςτθν εφθβικι Η περίπτωςθ τθσ γυναικείασ ι /και αντρικισ ζνταξθσ ςτον κοινωνικό περίγυρο.
3
Θα εξετάςουμε δηλαδή: Τισ ςχζςεισ των εφιβων με τα άλλα μζλθ τθσ οικογζνειασ κα αιτιολογιςουμε τισ ομοιότθτεσ και τισ διαφορζσ, Τον τρόπο με τον οποίο εντάςςεται ο ιρωασ ςτο νζο χϊρο και οι ςυνζπειεσ αυτισ τθσ ζνταξθσ ςτθν προςωπικότθτά του, Τον τρόπο με τον οποίο ςθμαντικά ιςτορικά γεγονότα ι προβλιματα τθσ ςφγχρονθσ ηωισ κακορίηουν τθν εφθβικι μορφι, Τθ ςθμαςία τθσ παιδικισ θλικίασ για τον τρόπο βίωςθσ τθσ εφθβικισ, Τον τρόπο με τον οποίο οι θρωίδεσ και οι ιρωεσ του ίδιου ζργου πορεφονται προσ τθν ενθλικίωςθ ( ςυγκριτικι εξζταςθ), Τον τρόπο με τον οποίο οι θρωίδεσ διαφορετικϊν εποχϊν πορεφονται προσ τθν ενθλικίωςθ (ςυγκριτικι εξζταςθ). Είναι προφανζσ ότι ανάλογα με το κείμενο κάποια από τα παραπάνω κζματα κα αξιοποιθκοφν λιγότερο ι περιςςότερο, ςε κάποια κζματα κα επικεντρωκοφμε ςτθν εξζταςθ ενόσ κζματοσ, κλπ. Δραςτθριότθτεσ που μποροφν να ακολουκιςουν τθν ανάγνωςθ του κάκε κειμζνου είναι:
Βιβλιοπαρουςίαςθ ςε λογοτεχνικό περιοδικό Συγγραφι κειμζνου για το οπιςκόφυλλο του βιβλίου Αναδιιγθςθ τμιματοσ τθσ ιςτορίασ από τθν οπτικι γωνιά ενόσ ενιλικα ι ενόσ άλλου εφιβου Δθμιουργία μιασ ςκθνισ ςτθν οποία ο αναγνϊςτθσ ςυναντιζται με τον ιρωα (π.χ. με μορφι ςυνζντευξθσ ι αφιγθςθσ) Γραφι ανάλογου κειμζνου με παρατθριςεισ από τθν κακθμερινι ηωι. Αλλαγι του τζλουσ τθσ ιςτορίασ Αναδιιγθςθ τμιματοσ τθσ ιςτορίασ από τθν οπτικι μιασ/ενόσ ςθμερινοφ ζφθβου Δθμιουργία παρουςίαςθσ με τθ χριςθ των ΤΠΕ(ppt, prezi, glogster, vuvox…)
Προτοφ όμωσ υλοποιιςουμε όλα αυτά, κα δουλζψουμε ομαδοςυνεργατικά με αποςπάςματα ζργων που ανκολογοφνται ςτα βιβλία των Κειμζνων τθσ Νεοελλθνικισ λογοτεχνίασ τθσ Α’ και Β’γυμναςίου.
4
Κάποια από τα παρακάτω κζματα κα αναλφςουμε λιγότερο ι περιςςότερο: o Ποια θ ςχζςθ του ιρωα με τα άλλα πρόςωπα του κειμζνου ( γονείσ, δάςκαλοι, ςυνομιλικοι, άλλα πρόςωπα); o Με ποια από τα πρόςωπα αυτά ο ιρωασ δθμιουργεί κετικζσ ςχζςεισ και με ποια αρνθτικζσ, ουδζτερεσ; Γιατί; o Οι ςχζςεισ του αυτζσ μζνουν πάντοτε ςτακερζσ; Διαφοροποιοφνται; Περνοφν διακυμάνςεισ; Γιατί; Επθρεάηει αυτό τον ψυχιςμό των θρϊων; o Ποιεσ αντικζςεισ, ςυγκροφςεισ, βιϊνει ο ιρωασ ζφθβοσ με τουσ άλλουσ, με τον εαυτό του, με τθν κοινωνία; o Ποια προβλιματα αντιμετωπίηει ο ιρωασ ; Τι είναι προβλιματα είναι; (προςωπικά, κοινωνικά, προβλιματα επικοινωνίασ, προβλιματα πρακτικά, οικονομικά…) o Ποιεσ καταςτάςεισ και ποια προβλιματα τον δυςκολεφουν περιςςότερο και γιατί; o Ποια πρόςωπα, πράγματα, καταςτάςεισ τον επθρεάηουν κετικά; Ποια πράγματα αγαπά περιςςότερο; o Ποιοι οι ςτόχοι, οι φιλοδοξίεσ, τα όνειρά του; o Ποια θ άποψι του για τον εαυτό του; Τι κεωρεί πλεονζκτθμα ι μειονζκτθμά του; o Πϊσ διαμορφϊνουν οι ςχζςεισ του, τα προβλιματά του, τα ςχζδια και οι επικυμίεσ τουσ τθν προςωπικότθτά του; o Πϊσ προςδιορίηει θ οικογζνεια , το ςχολείο, ο κοινωνικόσ περίγυροσ, θ εποχι τθν προςωπικότθτα του εφιβου;
Κάκε απάντθςθ πρζπει να βαςίηεται ςτο κείμενο με ςυνεχείσ παραπομπζσ. Μζςα ςτθν ομάδα ο κάκε μακθτισ κρατά ςθμειϊςεισ και βαςίηει τισ απαντιςεισ του ςτισ παρατθριςεισ όλων των μελϊν τθσ ομάδασ.
******
5
«Από το ημερολόγιο τησ Άννασ Φρανκ»( Β’ γυμναςίου).
Θα αρχίςουμε με το κείμενο «Από το θμερολόγιο τθσ Άννασ Φρανκ»(Β ’ γυμναςίου). Για να βοθκθκοφμε ςτθν ανάλυςι μασ, κα χρθςιμοποιιςουμε το ςχιμα . Σχιμα Α’ ΑΝΝΑ
ΠΑΣΕΡΑ
«ΚΙΣΤ»
ΑΝΝΑ
ΜΑΡΓΚΟΣ
ΜΗΣΕΡΑ
Υποκζτουμε ότι ςτον κεντρικό κφκλο βρίςκεται ο βαςικόσ ιρωασ, θ Άννα, ενϊ ςτουσ περιφερειακοφσ κφκλουσ ςθμειϊνονται τα ονόματα των άλλων θρϊων, του πατζρα, τθσ μθτζρασ, τθσ Μαργκότ, τθσ «Κίτυ». Στουσ αντίςτοιχουσ κφκλουσ κα ςθμειϊςουμε φράςεισ του κειμζνου που δείχνουν o o o o
τα ςυναιςκιματα και τισ απόψεισ τθσ Άννασ για τα πρόςωπα αυτά, τισ προςδοκίεσ τθσ από τα πρόςωπα αυτά, τα παράπονά τθσ ι τισ απογοθτεφςεισ που ειςπράττει εξαιτίασ τουσ, τισ επιπτϊςεισ αυτϊν των ςκζψεων και ςυναιςκθμάτων ςτθν ίδια και ςτθ ςτάςθ που διαμορφϊνει για τθ ηωι τθσ.
Ανάλογα με τισ εκτιμιςεισ βάηουμε ζνα ι ςτθ ςχζςθ που
και παρατθριςεισ τθσ Άννασ περιςςότερα ςυν και /ι πλθν διαμορφϊνεται με κάκε ιρωα.
6
Στον τελευταίο κφκλο, κα καταγράψουμε
o τισ απόψεισ τθσ Άννασ για τθν Άννα, δθλαδι φράςεισ που δείχνουν τθν άποψι τθσ για τον εαυτό τθσ, τθ ςτάςθ τθσ απζναντι ςτθ ηωι και τισ ςκζψεισ τθσ που αιτιολογοφν τθν παραπάνω ςτάςθ.
Με ανάλογο ςχιμα και βάηοντασ ςτον κεντρικό κφκλο άλλουσ ιρωεσ, μποροφμε να ελζγξουμε τθν άποψθ π.χ. του πατζρα για τθν Άννα, τθ μθτζρα, τθ Μαργκότ, κλπ.
Σχιμα Β’
ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
ΑΝΝΑ
ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
Απλοφςτερο ςχιμα μπορεί να δϊςει οπτικά μια εικόνα τθσ Άννασ για τον εαυτό τθσ. Στο κεντρικό παραλλθλόγραμμο κεωροφμε πωσ βρίςκεται θ ίδια, ενϊ ςτα άλλα δφο μπαίνουν αντίςτοιχα τα ςτοιχεία που θ Άννα κεωρεί πλεονεκτιματα ι μειονεκτιματά τθσ. Εδϊ καταγράφονται o Τα όνειρα και οι φιλοδοξίεσ τθσ, o Τα παράπονα και οι απογοθτεφςεισ τθσ ωσ κετικά ι αρνθτικά ςθμεία τθσ. Η απλι καταγραφι των ςτοιχείων αυτϊν χαρτογραφεί τθν εικόνα που ζχει θ Άννα για τον εαυτό τθσ αυτι τθ ςτιγμι, αλλά και τθν εικόνα που πλάκει θ ίδια για το μζλλον τθσ.
Τα ςχεδιαγράμματα, που πρζπει να προςαρμοςκοφν ςε ανάλογο μζγεκοσ, κα μασ βοθκιςουν να εξετάςουμε προςεκτικά το κείμενο, να παρακολουκιςουμε το ςφνολο των ςχζςεων του βαςικοφ ιρωα-εφιβου με άλλα πρόςωπα του ζργου αλλά και να «οπτικοποιιςουμε» τισ παρατθριςεισ ςασ. Μζςα από τθ χαρτογράφθςθ μποροφμε να εξετάςουμε το ςφνκετο τρόπο με τον οποίο διαμορφϊνονται οι ςχζςεισ τθσ Άννασ με τθν οικογζνειά τθσ, τισ επιπτϊςεισ αυτϊν των ςχζςεων ςτθ διαμόρφωςθ του χαρακτιρα τθσ, τισ αντικζςεισ και τισ ςυγκροφςεισ που βιϊνει θ ίδια και εντζλει να ςχολιάςουμε πιο εφκολα τισ παραμζτρουσ που προςδιορίηουν τθν υποκειμενικότθτά τθσ.
7
Στο τζλοσ κα πρζπει να είμαςτε ςε κζςθ: o να παρουςιάςουμε τισ παρατθριςεισ μασ για το πορτρζτο τθσ θρωίδασ, o να αιτιολογιςουμε τισ παρατθριςεισ μασ με παραπομπζσ ςτο κείμενο. Παράλλθλα μποροφμε o να ςυμπλθρϊςουμε τθν εργαςία μασ με ςτοιχεία από τισ παρατθριςεισ των ςυμμακθτϊν μασ, o να αςκιςουμε κριτικι ςτισ παρατθριςεισ των άλλων, o να ςυγκρίνουμε τισ απαντιςεισ, να ερμθνεφςουμε τυχόν διαφοροποιιςεισ και τελικά Να διαμορφώςουμε μια πιο ολοκληρωμζνη εικόνα για το πορτρζτο τησ ηρωίδασ.
(Mε βάςη τισ ςχετικζσ οδηγίεσ του Τπουργείου Παιδείασ) Βάςω Ραμπαοφνη http://portobuffalo.blogspot.com