In de Bourgogne stroomt de Yonne ...

YON N E

DE V ER K E N N I NG

PARIJS

DEPARTEMENT YONNE

YONNE Niet alleen in Nederland heeft de pandemie geleid tot een toegenomen belangstelling voor varen in eigen land. Ook in Frankrijk maken de bootverhuurders topseizoenen door.

Desondanks krijgen we de gelegenheid om de Yonne te verkennen, een riviertje in het noorden van de Bourgogne. Bergbeklimmen per boot, noemen wij het varen op de Franse wateren graag. We weten vooraf al zeker dat dit ook nu weer zo zal zijn.

TEKST EN BEELD PIM VAN DER MAREL

71

YON N E

Frans, en de man of vrouw die ‘m bedient is de éclusier. We zijn nog maar net vertrokken als de eerste brug en de eerste sluis opdoemen.

Onder vaste bruggen zorgt het jaagpad voor een versmalling van het vaargedeelte. Dat vergt dan even de nodige precisie van de schipper.

Voor een sluis geldt natuurlijk hetzelfde.

CHaTEAUS

TOPOGRAFIE De Yonne ontspringt in de Morvan in de Bourgogne. Een kleine 300 kilometer verderop mondt het riviertje uit in de Seine, vlak onder Melun. Alleen het laatste stuk – vanaf Auxerre – is bevaarbaar. Op het stuk dat daaraan voorafgaat loopt het Canal du Nivernais parallel aan de Yonne. Met regelmaat vloeien de rivier en het kanaal even samen om zich verderop weer te splitsen. De aansluiting op het Canal du Nivernais verbindt de Yonne met de Loire en de aansluiting op het Canal de Bourgogne zorgt voor de verbinding met de Saône. Het riviertje dankt haar bekendheid van oudsher aan houtvlotters. De Yonne was onderdeel van de route die de boomstammen moesten afleggen om in Parijs verder te worden bewerkt. Anno nu is het vaarwater vooral in trek bij de pleziervaart.

ROUTE Onze boot ligt op inscheping te wachten in Tannay aan het Canal du Nivernais, zo’n 250 kilometer onder Parijs. Doel van de vaartocht is Migennes aan de kop van het Canal de

72

'BERGBEKLIMMEN PER BOOT' Bourgogne. Daar hebben we een week de tijd voor. Als je je niet vooraf hebt georiënteerd is er aan boord een ‘kapiteinsboek’. Dat is zo volledig dat je geen excuus hebt om iets met de boot verkeerd te doen of iets van de route te missen. Wij hebben onze planning vooraf gemaakt en gaan vrolijk op weg.

ÉCLUSES Verhalen over varen in Frankrijk hebben de neiging om doorlopend sluispassages te beschrijven. Dat is niet geheel onlogisch, want daar ben je een belangrijk deel van de dag mee bezig. Vandaar dat we het bergbeklimmen per boot noemen. Het traject naar Migennes omvat zo’n 50 sluizen en dat valt naar Franse maatstaven nog mee. Écluses heten sluizen in het

Het Château de Cuncy in Villiers-surYonne wordt particulier bewoond.

In het Château de Chevannes uit 1571 kun je overnachten.

Varen door dit deel van Frankrijk is vooral genieten van het prachtige landschap, af en toe fraaie vergezichten en vaak pittoreske dorpjes. Regelmatig schijnen de zonnestralen schuin door bomen langs de vaarweg, wat voor bijzondere schaduwstrepen op het water zorgt.

Dat je in dit land bij tijd en wijle een chateau passeert, zal geen verbazing wekken. Soms fraai gerestaureerd maar vaak ook meelijwekkend verwaarloosd. Voldaan leggen we eind van de dag aan in het haventje van Clamecy, een typisch Frans dorp met terrassen, petanquevelden en oude baasjes met alpinopetten. Je hoeft er niet naar toe te lopen om te weten dat deze mannen aan de Pastis zitten.

Omdat er aan de kade vlaggetjes hangen met het verzoek – vanwege een dorpsfeest – niet aan te leggen, vragen we aan de havenmeester waar we ligplaats kunnen nemen. Wij krijgen een plaats toegewezen waar we absoluut kunnen blijven liggen, zo verzekert de man ons.

Naar goed Frans gebruik geeft deze ligplaats een tijdje later echter enorme discussies met arriverende schepen. Pas na ons aanbod een stukje op te schuiven keert de rust weer.

KANALEN Bij elkaar ligt er in dit gebied ruim 1.000 kilometer aan bevaarbare kanalen. Ze zijn gegraven in de 17de tot en met de 19de eeuw. De kanalen hebben afmetingen die in de 1879 zijn vastgelegd door Charles de Freycinet, destijds minister van openbare werken. Zo moeten de kanalen 2,20 m diep zijn en een doorvaarthoogte toelaten van 3,50 m. De sluizen zijn 40 m lang en 5,20 m breed. Daardoor zijn ze bevaarbaar met de Péniche (de Franse spits) die net binnen deze maten blijft. Waar wij gewend zijn dat de waterinfrastructuur ons in staat stelt beneden het zeeniveau te leven, ligt dat hier anders. Hier is ze domweg vereist om het heuvelachtige landschap bevaarbaar te maken.

73

YON N E

DE V ER K E N N I NG

ROCHERS We varen de volgende morgen aan op het gehucht Surgy waar zich aan bakboord de 65 miljoen jaar oude Rochers de Basseville bevinden. Het is de eerste rotsformatie van deze vaartocht, waarvan we er in de loop van de dag nog een paar passeren. Voorbij weer zo’n rotswand zien we ‘s middags in de verte op een heuvel het plaatsje Châtel-Censoir liggen. Daar gaan we een nacht in de goed geoutilleerde haven doorbrengen. Vanuit die haven hebben we

Meteen na de onvermijdelijke sluis in Clamecy vloeien de Yonne en het Canal du Nivernais tijdelijk samen. Het is de eerste keer dat we het fenomeen ‘half-gekanaliseerd’ waarnemen. Voor de boten wordt het hoogteverschil overbrugd met een sluis en het riviertje vervolgt zijn weg pal naast de sluis met een waterval over een stuw. De Yonne wordt daar dan weer zelfstandig.

De rotswand van de Roches de Basseville maakt een imposante indruk.

zicht op het kerkje op de heuvel. Met onderdelen uit de 11de eeuw is het de blikvanger van het dorp. We fietsen erheen en doen een gedeelte van de fietstocht te voet omdat het domweg te steil omhoog gaat. De terugtocht gaat met de snelheid van een motorfiets, maar we slagen erin het er levend af te brengen.

De volgende morgen krijgen we ter hoogte van de plaats Merry-sur-Yonne aan stuurboord opnieuw een rotsformatie. Deze Rochers du Saussois zijn kalkwanden van rond de 60 meter hoogte. De rotswanden zijn in trek als trainingsgebied voor bergbeklimmers.

Alsof het nog niet genoeg is, vinden we een stuk verderop aan stuurboord de rotsen van het natuurreservaat Bois du Parc. De rotsen hier zijn steile kliffen die dateren uit het Juratijdperk. Destijds vormden ze een koraalrif in een warme ondiepe zee, waardoor ze vol zitten met schelpen. We vergapen ons aan de kliffen en realiseren ons dat we naar meer dan 140 miljoen jaar historie kijken. Als we na een tijdje verder varen, bereiken we Mailly-le-Château.

Zoals de naam al zegt ligt daar een kasteel en dat is van ver te zien. Het chateau ligt prachtig strategisch boven op – alweer – een rots. We leggen aan in de lokale haven en besluiten dat we wel even genoeg rotsen hebben gezien. Het restaurant in het kasteel ontpopt zich tot ons genoegen als een aanrader.

LE BOAT We hebben de trip gemaakt met een Horizon2 van bootverhuurmaatschappij Le Boat. De Horizons maken deel uit van hun premium boten en zijn van alle gemakken voorzien, waaronder een modern aangestuurde boeg- en hekschroef.

De maatschappij heeft vertrekbases in heel Europa en in Canada en is de grootste aanbieder op dit gebied. U kunt dus ook heel Frankrijk ‘doen’, want in alle Franse regio’s heeft het bedrijf bases. Het botenaanbod is gevarieerd, zodat er – ongeacht de grootte van het gezelschap en het beschikbare budget – altijd wel een aantrekkelijke vaarvakantie te vinden is. De boten vereisen geen vaarbewijs. De vakanties kunt u desgewenst geheel zelf uitstippelen. Als u dat wil, brengt de verhuurmaatschappij uw auto naar de plaats van aankomst.

Heel relaxed! www.leboat.nl

75

YON N E

DE V ER K E N N I NG

AUXERRE De volgende dag gaan we op weg naar Auxerre. Het gebeurt zo vaak dat de Yonne en het Canal du Nivernais tijdelijk samenvloeien en dan weer splitsen, dat we daar niet meer van opkijken. We passeren in Vincelles weer een chateau dat wordt gerestaureerd.

Enigszins blasé stellen we vast dat we ook daaraan beginnen te wennen. Als we ons hebben laten schutten door de laatste sluis voor de stad, ontvouwt zich een stadsbeeld dat menig reisgids siert. Het wordt gedomineerd door grote bruggen over de Yonne en een enorme kerk. De bouw van deze imposante kathedraal is al in de 13de eeuw begonnen.

Auxerre is de hoofdstad van het departement Yonne en omvat zo’n 35.000 inwoners. Het oude centrum met stadswallen maakt het een stad met een prachtig stadshart. Vanuit onze ligplaats aan de kade fietsen we een rondje door het oude centrum. Zoals meestal in zo’n centre ville médiévale staat het bol van de historie. De kathedraal is van binnen niet minder mooi dan van buiten. En ook de abdij met roots in de 5de eeuw weet ons te treffen.

Naast veel fraai gerestaureerde vakwerkhuizen behoort de 15de-eeuwse klokkentoren tot de must-sees. De toren was eerst een gevangenis maar kreeg al voor het jaar 1500 de nog altijd actuele bestemming als belfort. De klok is een juweel voor fijnproevers: ze dateert uit de 17de eeuw en heeft zowel een zonnewijzer als een maanwijzer.

We vallen op een van de vele terrassen neer.

Auxerre staat in economisch opzicht bekend om de handel in Chablis, de overbekende witte wijn uit het gelijknamige dorp dat op een steenworp afstand ligt. We proeven er een paar van en stellen vast dat je ons daar doorlopend mee mag straffen…

76

'HET TRAJECT OMVAT ZO'N 50 SLUIZEN'

De bekende 15de-eeuwse Tour de l'Horloge in Auxerre.

MIGENNES Vers stokbrood kopen is in Frankrijk leuk om te doen. Overal lopen bewoners met verse baguettes te slepen. Als je hen vraagt waar ze die vandaan hebben, leggen ze dat altijd graag uit. Voor ons zijn de baguettes en de Franse kaas typerende ingrediënten van een vakantie in Frankrijk. We genieten er uitgebreid van voordat we op weg gaan om onze boot in te leveren. Vanaf hier is de Yonne bevaarbaar.

Om Auxerre ook voor grotere schepen bereikbaar te maken, hebben de Freycinetsluizen plaatsgemaakt voor veel grotere sluizen.

Meerdere verhuurmaatschappijen hebben havens boven Auxerre. Dus zijn we wel blij met die grote sluizen. We varen de hele dag op met vijf andere boten en dat zou anders tot een tijdrovend schuttingsproces hebben geleid. De vaarweg voert langs leuke dorpen met afwisselende uitzichten. We passeren bijvoorbeeld een pittoresk kerkje. Maar door de imposante kerk- en abdijgebouwen van Auxerre zijn we op dit gebied inmiddels danig verwend.

Als we de boot inleveren houden we dat graag op het netvlies als aantrekkelijke herinnering. ◼

De Rochers de Saussois zijn een uitdaging voor klimmers.

COMITÉ RÉGIONAL DU TOURISME DE BOURGOGNE-FRANCHE-COMTÉ Het regionale toerisme van de Bourgogne valt onder dit comité. Volgens hun website zijn er in het gebied meer dan 400 boten te huur. Op de kanalen in dit gebied kunt u wekenlang met een boot uit de voeten. De kanalen waren vroeger geschikt om te ‘jagen’ en hebben dus een jaagpad. Daar zijn op grote schaal fraaie fietspaden van gemaakt. En het gebied leent zich uitstekend om te wandelen en om paard te rijden. Als u dan ook nog liefhebber bent van wijn en van cultuur, mag de streek helemaal bovenaan op de wensenlijst. www.bourgondie-toerisme.com