VTS

DIEPGANG

VTS Uhhhhh wat zeg je?

‘BIJ ELKAAR IS DUS BEST EEN AANZIENLIJK DEEL VAN ONZE VAARWEGEN VTS-GEBIED ZODAT DE KANS DAT JE ER EEN KEER VERZEILD RAAKT TAMELIJK GROOT IS’ 100 | SLOEP!_26

SLOEP!_26 | 101

DIEPGANG Wie een marifoon heeft en zich aan de regels houdt, herkent de kop van dit artikel waarschijnlijk als

dat je door hen wordt opgeroepen met een mededeling

Vessel Traffic Service. Dat staat voor verkeersbegeleiding op het water en is de evenknie van luchtverkeers-

over iets waar je op moet letten. De eerste keer is dat echt

leiding zoals we die kennen uit de luchtvaart. VTS-gebieden zijn per definitie vaarwegen waar de nodige

een hele ervaring, maar na een paar keer wordt het al

eisen aan alle vaarweggebruikers worden gesteld.

snel gewoon. In Rotterdam gebeurt dat meestal voor een schip dat uit een van de kleinere havens de Nieuwe Maas

SECTOREN Om elkaar op een breed kanaal bakboord

op wil varen of juist andersom. Je spreekt dan af hoe je je

op bakboord te passeren heb je geen verkeersleiding

gaat gedragen. Bijvoorbeeld dat je zo’n schip dan met een

nodig. Het enkele feit dat er verkeersleiding is betekent

stuurboord/stuurboord-manoeuvre alle ruimte laat.

dat het vaarwater waarop je vaart dat vereist. Dus allicht zijn Rotterdam en Amsterdam allebei VTS-gebieden. Die beginnen al op de Noordzee en omvatten vanzelfsprekend het hele havengebied. Zo’n VTS-gebied is onderverdeeld in sectoren. Die onderverdeling verschuift soms een beetje. Zo is in Amsterdam op 1 oktober 2025 de sector Stad gecreëerd en is de sector Westhaven kleiner geworden.

Elke sector heeft zijn eigen verkeersleider en VHF-kanaal.

Dat laatste staat natuurlijk op een bord op de oever, maar als het goed is weet je dat allang uit de voorbereiding van

‘DE BEDOELING VAN DEZE BIJDRAGE IS NIET OM JE AF TE SCHRIKKEN

GEBIEDEN Wij troffen de VTS-gebieden in ons land

‘DE VERKEERSLEIDER GEEFT JE IN ZIJN SCHERM EEN ‘VLAGJE’ MET JE BESTEMMING’

je vaartocht. Een belangrijk verschil met de luchtvaart is

zijn. De sectorleider ziet je dan immers al op zijn scherm

dat de sectorleider een adviserende verkeersleider is.

naderen. Zo’n AIS-systeem wordt geregistreerd bij het

Overigens, dat mag dan op papier het geval zijn, het is

Agentschap Telecom. Maar zonder deze fraaie apparatuur

wel zo dat we in tientallen vaarjaren nooit hebben meege-

gebruik je natuurlijk in ieder geval je marifoon. Hoewel

maakt dat het ‘advies’ niet werd opgevolgd. Voor recon-

Varen doe je Samen aangeeft dat je je niet (altijd) behoeft

structiedoeleinden worden de vaarbewegingen en het

te melden, doen wij dat overal wel, en bij elke volgende

marifoonverkeer in alle VTS-gebieden vastgelegd.

sector weer opnieuw. Je meldt je bij de sectorleiding en laat weten waar je naartoe op weg bent. De verkeerslei-

MELDEN Hoewel pleziervaartuigen van minder dan

der geeft je in zijn scherm een ‘vlagje’ met je bestemming.

20 meter lengte niet verplicht zijn een AIS-transponder1

Je bent dan onderdeel geworden van het geheel dat door

te hebben, zou dat in VTS-gebieden juist heel handig

de sectorleiding wordt bewaakt. Het gebeurt nogal eens

waar je ze zou verwachten: Rotterdam, Amsterdam.

Drechtsteden, Amsterdam-Rijnkanaal en Oosterschelde.

Maar er zijn er nog meer, bijvoorbeeld rondom Vlissingen (Schelderadarketen), onder Nijmegen (Waalbochten) en de Waddenzee. Sinds november 2025 is er boven de

is helaas geen remedie voor. Dat ligt anders bij het

Wadden een nieuw VTS-gebied bij gekomen (‘Off Texel’).

gewone marifoonjargon als opvaart, afvaart, ‘lager uit’ en

De verst landinwaarts gelegen zeehaven Dordrecht

dat soort termen. Die kun je prima uit een gidsje leren.

is – in combinatie met Rotterdam – al VTS-gebied vanaf

Wat de dames en heren van de sectorleiding minder

de Noordzee. Richting Dordt val je achtereenvolgens

prettig vinden, is als je je niet van tevoren hebt georiën-

onder de sectoren Botlek, Oude Maas, Heerjansdam en

teerd. In een interview zei een van hen: ‘schepen dienen

Dordrecht. Met de Kilkruising en het Drierivierenpunt

de plaatselijke regels te kennen en toe te passen.

heeft het Drechtstedengebied de twijfelachtige eer

Terugvallen op VTS is niet de bedoeling. De onnodige

de twee drukste vaarwegkruisingen van Europa te

discussies die dan ontstaan verstoren de communicatie

herbergen. Voor de kruising van de Lek/Nieuwe Maas met

op het VHF-kanaal’. Als je bedenkt dat dit over de

de Noord wordt overwogen om die ook onder VTS-régime

beroepsvaart gaat, laat het zich raden hoe er over onno-

te brengen. Die kruising ligt nagenoeg tegen het gebied

dig marifoonverkeer met de pleziervaart wordt gedacht.

van de Rotterdamse sector Maasbruggen aan.

Bij elkaar is dus best een aanzienlijk deel van onze

VERSTAND De bedoeling van deze bijdrage is niet om

vaarwegen VTS-gebied zodat de kans dat je er een

je af te schrikken maar om een idee te geven hoe het in

keer verzeild raakt tamelijk groot is. In principe stelt het

zo’n gebied met een verkeersleider werkt. Als je netjes

geen andere eisen dan dat je je als pleziervaarder

stuurboordwal houdt, goed je marifoon uitluistert en geen

professioneel en verantwoord gedraagt. Eigenlijk behoort

onverstandige dingen doet, is het meestal leuk en leer-

dat dus voor niemand van ons een uitdaging te zijn!

zaam om tussen de grote scheepvaart te zitten. Succes! |

INSPANNING Vaak zijn de schepen en hun schippers

1

vaste klant in het VTS-gebied waar ze varen. Dat betekent

stuurt een aantal malen per minuut je scheepsinformatie de ether

dat ze vaak plaatsaanduidingen gebruiken die de

in zodat andere schepen, verkeersleiders, maar ook (steeds vaker)

sectorleiding prima begrijpt maar jij misschien niet. Daar

sluis- en brugwachters weten wie je bent en waar je bent.

AIS staat voor automatic identificaton system: een transponder

Pim van der Marel is fervent watersporter. Hij is vaste medewerker van de watersportperiodieken Motorboot en Nautique en is auteur van het boek ‘Hollands water’ (vdmarel.com).

102 | SLOEP!_26

SLOEP!_26 | 103