DIEPGANG
VTS Uhhhhh wat zeg je?
‘BIJ ELKAAR IS DUS BEST EEN AANZIENLIJK DEEL VAN ONZE VAARWEGEN VTS-GEBIED ZODAT DE KANS DAT JE ER EEN KEER VERZEILD RAAKT TAMELIJK GROOT IS’ 100 | SLOEP!_26
SLOEP!_26 | 101
DIEPGANG Wie een marifoon heeft en zich aan de regels houdt, herkent de kop van dit artikel waarschijnlijk als
dat je door hen wordt opgeroepen met een mededeling
Vessel Traffic Service. Dat staat voor verkeersbegeleiding op het water en is de evenknie van luchtverkeers-
over iets waar je op moet letten. De eerste keer is dat echt
leiding zoals we die kennen uit de luchtvaart. VTS-gebieden zijn per definitie vaarwegen waar de nodige
een hele ervaring, maar na een paar keer wordt het al
eisen aan alle vaarweggebruikers worden gesteld.
snel gewoon. In Rotterdam gebeurt dat meestal voor een schip dat uit een van de kleinere havens de Nieuwe Maas
SECTOREN Om elkaar op een breed kanaal bakboord
op wil varen of juist andersom. Je spreekt dan af hoe je je
op bakboord te passeren heb je geen verkeersleiding
gaat gedragen. Bijvoorbeeld dat je zo’n schip dan met een
nodig. Het enkele feit dat er verkeersleiding is betekent
stuurboord/stuurboord-manoeuvre alle ruimte laat.
dat het vaarwater waarop je vaart dat vereist. Dus allicht zijn Rotterdam en Amsterdam allebei VTS-gebieden. Die beginnen al op de Noordzee en omvatten vanzelfsprekend het hele havengebied. Zo’n VTS-gebied is onderverdeeld in sectoren. Die onderverdeling verschuift soms een beetje. Zo is in Amsterdam op 1 oktober 2025 de sector Stad gecreëerd en is de sector Westhaven kleiner geworden. Elke sector heeft zijn eigen verkeersleider en VHF-kanaal. Dat laatste staat natuurlijk op een bord op de oever, maar als het goed is weet je dat allang uit de voorbereiding van
‘DE BEDOELING VAN DEZE BIJDRAGE IS NIET OM JE AF TE SCHRIKKEN
GEBIEDEN Wij troffen de VTS-gebieden in ons land
‘DE VERKEERSLEIDER GEEFT JE IN ZIJN SCHERM EEN ‘VLAGJE’ MET JE BESTEMMING’
je vaartocht. Een belangrijk verschil met de luchtvaart is
zijn. De sectorleider ziet je dan immers al op zijn scherm
dat de sectorleider een adviserende verkeersleider is.
naderen. Zo’n AIS-systeem wordt geregistreerd bij het
Overigens, dat mag dan op papier het geval zijn, het is
Agentschap Telecom. Maar zonder deze fraaie apparatuur
wel zo dat we in tientallen vaarjaren nooit hebben meege-
gebruik je natuurlijk in ieder geval je marifoon. Hoewel
maakt dat het ‘advies’ niet werd opgevolgd. Voor recon-
Varen doe je Samen aangeeft dat je je niet (altijd) behoeft
structiedoeleinden worden de vaarbewegingen en het
te melden, doen wij dat overal wel, en bij elke volgende
marifoonverkeer in alle VTS-gebieden vastgelegd.
sector weer opnieuw. Je meldt je bij de sectorleiding en laat weten waar je naartoe op weg bent. De verkeerslei-
MELDEN Hoewel pleziervaartuigen van minder dan
der geeft je in zijn scherm een ‘vlagje’ met je bestemming.
20 meter lengte niet verplicht zijn een AIS-transponder1
Je bent dan onderdeel geworden van het geheel dat door
te hebben, zou dat in VTS-gebieden juist heel handig
de sectorleiding wordt bewaakt. Het gebeurt nogal eens
waar je ze zou verwachten: Rotterdam, Amsterdam. Drechtsteden, Amsterdam-Rijnkanaal en Oosterschelde. Maar er zijn er nog meer, bijvoorbeeld rondom Vlissingen (Schelderadarketen), onder Nijmegen (Waalbochten) en de Waddenzee. Sinds november 2025 is er boven de
is helaas geen remedie voor. Dat ligt anders bij het
Wadden een nieuw VTS-gebied bij gekomen (‘Off Texel’).
gewone marifoonjargon als opvaart, afvaart, ‘lager uit’ en
De verst landinwaarts gelegen zeehaven Dordrecht
dat soort termen. Die kun je prima uit een gidsje leren.
is – in combinatie met Rotterdam – al VTS-gebied vanaf
Wat de dames en heren van de sectorleiding minder
de Noordzee. Richting Dordt val je achtereenvolgens
prettig vinden, is als je je niet van tevoren hebt georiën-
onder de sectoren Botlek, Oude Maas, Heerjansdam en
teerd. In een interview zei een van hen: ‘schepen dienen
Dordrecht. Met de Kilkruising en het Drierivierenpunt
de plaatselijke regels te kennen en toe te passen.
heeft het Drechtstedengebied de twijfelachtige eer
Terugvallen op VTS is niet de bedoeling. De onnodige
de twee drukste vaarwegkruisingen van Europa te
discussies die dan ontstaan verstoren de communicatie
herbergen. Voor de kruising van de Lek/Nieuwe Maas met
op het VHF-kanaal’. Als je bedenkt dat dit over de
de Noord wordt overwogen om die ook onder VTS-régime
beroepsvaart gaat, laat het zich raden hoe er over onno-
te brengen. Die kruising ligt nagenoeg tegen het gebied
dig marifoonverkeer met de pleziervaart wordt gedacht.
van de Rotterdamse sector Maasbruggen aan. Bij elkaar is dus best een aanzienlijk deel van onze
VERSTAND De bedoeling van deze bijdrage is niet om
vaarwegen VTS-gebied zodat de kans dat je er een
je af te schrikken maar om een idee te geven hoe het in
keer verzeild raakt tamelijk groot is. In principe stelt het
zo’n gebied met een verkeersleider werkt. Als je netjes
geen andere eisen dan dat je je als pleziervaarder
stuurboordwal houdt, goed je marifoon uitluistert en geen
professioneel en verantwoord gedraagt. Eigenlijk behoort
onverstandige dingen doet, is het meestal leuk en leer-
dat dus voor niemand van ons een uitdaging te zijn!
zaam om tussen de grote scheepvaart te zitten. Succes! |
INSPANNING Vaak zijn de schepen en hun schippers
1
vaste klant in het VTS-gebied waar ze varen. Dat betekent
stuurt een aantal malen per minuut je scheepsinformatie de ether
dat ze vaak plaatsaanduidingen gebruiken die de
in zodat andere schepen, verkeersleiders, maar ook (steeds vaker)
sectorleiding prima begrijpt maar jij misschien niet. Daar
sluis- en brugwachters weten wie je bent en waar je bent.
AIS staat voor automatic identificaton system: een transponder
Pim van der Marel is fervent watersporter. Hij is vaste medewerker van de watersportperiodieken Motorboot en Nautique en is auteur van het boek ‘Hollands water’ (vdmarel.com). 102 | SLOEP!_26
SLOEP!_26 | 103