Papeneiland

DAGTOC H T LANGERAARSE PLASSEN

PAAPS EN ECOLOGISCH Met veel waardering zien we dat duurzaamheid steeds verder zijn intrede doet in de watersport. De beweging is dan meestal richting fossielvrij varen. Parallel daaraan in enigszins dezelfde sfeer ligt de aanleg van een ecologisch recreatie- en sporteiland in de Langeraarse Plassen. We gaan kijken of je dat eraan kunt afzien.

PIM VAN DER MAREL

30

www.motorboot.com

maart 2024

31

DAGTOC H T LANGERAARSE PLASSEN

4 De natuurzone-in-aanleg. 5 De uitkijktoren van het Papeneiland alleen al rechtvaardigt een bezoek aan de plassen.

mineert de kerk dan ook vanuit elke hoek het zichtsveld.

Hoewel de Langeraarse Plassen geen typische watersportplassen zijn, is de recreatieve functie van het gebied in de laatste jaren flink toegenomen. Het Kerkpad – dat de Langeraarse Plassen verdeelt in de Noordplas en de Zuidplas – wordt in toenemende mate gebruikt als wandelpad en fietspad.

En de watersport vindt steeds vaker

2 4

zijn weg naar de plassen in de vorm van surfen, zeilen, vissen en kleine motorboten.

van Tol. Zij vonden het een gemis dat

rende organisaties en bedrijven. Wat

Op deze plassen is een prachtig eco-

je vanaf het Kerkpad wel uitzicht over

veel watersporters zal aanspreken is

logisch initiatief gerealiseerd: het Pa-

de plassen had maar geen plaats om

de duurzame manier waarop het ei-

2

peneiland. Het eiland is aangelegd

lekker te relaxen. Daardoor ontbrak

land tot stand is gekomen.

Openingsfoto: Het Papeneiland, met zicht op het Kerkpad, is royaal voorzien van faciliteiten. 2 De Papenveerse schutsluis is een volledig handbe-

tegen het Kerkpad aan, zodat het ook

ook een natuurlijke verbindingsplek

diende zelfbedieningssluis. 3 Vanuit elke hoek domineert de Adrianuskerk het zichtsveld.

vandaar bereikbaar is. Met name de

voor de bewoners van de aan het pad

DUURZAAMHEID

Zuidplas heeft nauwelijks publiek toe-

liggende dorpskernen Papenveer en

Het eiland is volledig natuurlijk opge-

Langeraar. Waar de heren in aanvang

bouwd. Daarvoor zijn zogenoemde

Tussen de Oude Rijn en de Amstel ligt

onder zeil gezien, maar misschien is

KLERIKAAL

gankelijke oevers. De lokale bewoners

het 11 km lange Aarkanaal. Het loopt

dat toeval geweest. Het in onze ogen

Naamgever van de Langeraarse Plas-

koesterden daarom al tijden de wens

een stukje gras voor ogen hadden is

‘zinkstukken’ gevlochten van minimaal

van Gouwsluis (Alphen aan den Rijn)

niet al te inspirerende kanaal heeft wel

sen is het dorp Langeraar. Na een

tot aanleg van zoiets als een strandje.

er een multifunctioneel recreatie- en

een jaar bestorven wilgentenen. Hier-

naar de Tolhuissluizen, even boven

iets anders dat wij bijzonder vinden.

dijkdoorbraak in 1788 bij de Braasse-

In het gerealiseerde eiland is dat mee-

sporteiland tot stand gebracht. Om

mee zijn op een ponton rasters ge-

Nieuwveen. Hoewel het Aarkanaal een

Je komt er namelijk langs de Lange-

mermeer wordt het oorspronkelijke

genomen.

het te realiseren is pakweg een mil-

bouwd tot een hoogte van 3 meter.

paar fraaie gedeelten heeft, is het een

raarse Plassen. Tenzij je een door-

dorp – dat een paar kilometer verder

joen euro neergeteld. De kosten zijn

Als het vlechtwerk hoog genoeg was,

tamelijk saaie vaarweg. De Wateralma-

vaarthoogte hebt van minder dan 1,40

lag – weggevaagd. Het is opnieuw

BURGERINITIATIEF

voor rekening gekomen van het wa-

kon de ponton er onderuit zodat het

nak typeert dit vaarwater als: ‘Oud, tot

meter kun je die plassen niet op. Maar

opgebouwd op zijn huidige plaats.

Het Papeneiland is een burgerinitia-

terschap, de gemeente Nieuwkoop,

vlechtwerk naar de bodem kon zak-

kanaal vergraven riviertje met flauwe

als je hier langskomt en je hebt een

Deze nieuwe locatie is door het Kerk-

tief, ontsproten aan de ideeën van on-

de provincie Zuid-Holland en een in-

ken. Deze afgezonken vakken zijn tot

bochten, goed zeilwater’. Nou hebben

bijboot bij je, dan adviseren we er

pad verbonden met het dorp Papen-

dernemersduo Peter van Eijk en Jan

drukwekkende reeks van sympathise-

aan de bovenkant afgevuld met uit

wij hier tot nu toe nooit een zeilboot

even een ligplaats te zoeken.

veer, zo genoemd naar de veerpont 3

over de Aar. Katholieken waren voor kerkbezoek in de 19e eeuw aangewe-

dezelfde plas gebaggerd veenslib. Na 5

het inklinken daarvan is er een graslaag overheen gelegd en was de basis

zen op deze pont. Aan het scheld-

van het eiland gebruiksklaar. De wa-

woord voor katholieken en aan dit

terkwaliteit van de plassen is door het

veer dankt het dorp zijn naam.

baggeren verbeterd. Luwteschermen,

Het Kerkpad heeft eenzelfde soort

golfbrekers van natuurlijk materiaal en

historie, want dat diende om de ka-

natuurvriendelijke oevers met voorbe-

tholieken uit Korteraar en Papenveer

plante kokosmatten dragen bij aan

in staat te stellen naar de Heilige Adri-

volledige duurzaamheid. Zowel de

anuskerk in Langeraar te lopen. Deze

werkwijze als het eiland zelf zorgt voor

neogotische kerk uit 1902 is een groot

een versterking van de biodiversiteit

en monumentaal gebouw met een

van het plassengebied.

toren van maar liefst 63 meter hoogte.

32

www.motorboot.com

De kerk is een baken in de wijde om-

WATERKWALITEIT

geving van Langeraar en wordt door

Dat de waterkwaliteit nog steeds te

zijn imposante omvang ook wel aan-

wensen overlaat valt al bij een eerste

geduid als ‘De Rijnlandse Kathedraal’.

blik op: het water is te troebel en te

Als je op deze plassen gaat varen do-

groen. ’s Zomers tref je hier blauwalg maart 2024

33

DAGTOC H T LANGERAARSE PLASSEN

Kaderrichtlijn

En we zien onmiddellijk een uitkijkto-

deze manier vormt de zone een barri-

6 De ophaalbrug in het Kerkpad waarschuwt

Water moet het waterschap daar snel

ren boven het pad tussen de plassen

ère tegen aalscholvers. De houten

voor een diepte van 0,9 meter. 7 Het Pa-

van af proberen te komen. Zo zijn in

uitsteken, die het eiland markeert

brug naar het pad is ingepast in de

peneiland is omringd door golfbrekers. 8 De

de Zuidplas maatregelen getroffen om

waar we naartoe willen. We varen

bomen, valt nauwelijks op maar zorgt

vletten van de waterscouts liggen netjes af-

doorzicht in het water te krijgen door

achter de natuurzone-in-aanleg door

er wel voor dat het eiland ook voor

gemeerd. 9 Vanaf de uitkijktoren heb je goed

luwten te creëren en zijn er rietlanden

en constateren dat de uitkijktoren en

rolstoelen toegankelijk is.

zicht op de natuurzone-in-aanleg. 10 Deze

aangelegd. In de Noordplas wordt

het eiland aan de andere kant van het

We varen naar het eiland en stellen

spreekwoordelijke wijsneus moet aalschol-

met zowel provinciale als Europese

pad liggen. Daarvoor moeten we

van dichtbij vast dat het is omringd

vers en reigers uit de buurt houden.

subsidie een slibvang gegraven met

onder de ophaalbrug in het pad door,

door golfbrekers. Ze zijn van houten

een diameter van 200 meter. De vrij-

waarop een waarschuwing prijkt dat

palen en regels, ingelegd met stalen

van het eiland en vinden een smalle

gekomen grond wordt gebruikt voor

de diepte zich beperkt tot 0,9 meter.

korven, die zijn afgevuld met forse

opening in de golfbrekers. Erachter is

een nieuw te realiseren natuurzone

Noch de brughoogte noch de diepte-

keien. Dat vormt niet alleen een buffer

een aanlegplaats voor een vijftal klei-

van 4 hectare.

beperking hindert ons.

om het eiland, maar creëert tegelijker-

nere vaartuigen. We leggen aan en

tijd een beschut natuurlijk buiten-

gaan te voet naar de uitkijktoren.

aan.

Krachtens

de

9 8

10

PLASSEN

PAPENEILAND

zwembad. En – niet onbelangrijk – de

We willen het Papeneiland graag met

Zodra we onder de brug door zijn,

golfbrekers zijn gewoon fraai om te

UITRUSTING

eigen ogen zien. Om op de plassen te

hebben we zicht op het eiland dat

zien.

Op de korte wandeling naar de toren

komen, passeer je vanaf het Aarka-

zich in de lengte naast het Kerkpad

Aan de zuidkant is een stukje van het

valt ons op hoezeer men zijn best ge-

naal eerst de Papenveerse schutsluis,

uitstrekt. Het is 20 meter breed en

eiland

wa-

daan heeft er iets leuks van te maken.

een volledig handbediende zelfbedie-

een kleine 100 meter lang. De naam is

terscouts. Het is afgezet met gevloch-

Behalve het eerder genoemde afge-

ningssluis met een verval van ander-

ontleend aan de monniken (alweer

ten wilgentenen en valt daardoor niet

schutte buitenbad vinden we een lig-

halve meter. Daarna vaar je via de

Papen) die het Kerkpad hebben aan-

uit de toon met de rest van de inrich-

weide, picknicktafels, speeltoestellen

Keersloot (soms ook Keetsloot ge-

gelegd. Het eiland is 5 meter uit de

ting. We varen eerst hiernaartoe en

voor kinderen, trimtoestellen en een

noemd) naar de Noordplas. Als je die

oever van het pad gepositioneerd,

zien dat de vletten van de scouting

beachvolleybalveld. En het zelfreini-

opvaart springt in de eerste plaats de

zodat er ruimte overblijft voor een na-

keurig zijn afgemeerd in de daarvoor

gend toilet dat altijd gratis toegankelijk

eerder genoemde Adrianuskerk in het

tuurvriendelijke oeverzone. Die zone is

bestemde ligplaatsen. Het uitkijkplat-

moet zijn, vinden we natuurlijk ook ge-

oog. Ook de werkzaamheden aan de

drijvend aangelegd, zodat de vissen

form torent hoog boven het geheel uit.

makkelijk. We proberen te bedenken

slibvang en de natuurzone vallen op.

er onderdoor kunnen zwemmen. Op

We varen terug naar de kopse kant

of we iets missen maar weten dat niet

SPIERBALLEN

Aarkanaal hebben geschut, want het

meteen te verzinnen. We beklimmen

We dalen de toren af, lopen terug en

water van het sluisje staat hoog.

de bijna 10 meter hoge uitkijktoren en

schepen weer in. Op de Noordplas

Omdat dit een echte zelfbedienings-

constateren dat alleen de toren het

vinden we de Keersloot gemakkelijk,

sluis is, krijgen we dus ongevraagd

uitstapje naar deze plassen al recht-

waarna we door de dorpskern terug

wat extra krachttraining. Maar dat

vaardigt. Het uitzicht is meer dan

naar

maakt het bezoek aan het Papenei-

fraai. Niet alleen het Kerkpad ziet er

varen. Er moet zich iemand naar het

6

toebedeeld

aan

de

de

Papenveerse

schutsluis

land zo mogelijk nog leuker!

van boven aantrekkelijk uit, maar ook het zicht op de natuurzone-in-aanleg

7 8

is de moeite waard. We grinniken

GOED OM TE WETEN

even om de levensechte enorme uil

Gebruik je de Waterkaartenapp, dan lijken de Langeraarse Plassen niet toe-

bovenop het platform. Die is niet al-

gankelijk. De Papenveerse schutsluis is in deze app niet gemarkeerd. De sluis

leen spreekwoordelijk wijs maar moet

ligt tegenover de Hoekse Aarbrug die wel in de app is opgenomen.

ook aalscholvers en reigers uit de

De Wateralmanak is erg voorzichtig met het karakteriseren van de Lange-

buurt houden, zodat de vissen zich

raarse Plassen: ‘De relatief smalle doorvaart van het sluisje, de toegangsslo-

ongestoord

voortplanten.

ten en de vaste bruggen maken dat de afmetingen van de vaartuigen beperkt

Probleem is dat de uil al twee keer is

zijn. Met een gemiddelde sloep zijn de plassen goed bereikbaar. Doorvaart-

gestolen. De eerste keer is-ie weer te-

hoogte is circa 1 meter, doorvaartdiepte ca 0,8 meter.’ In de praktijk is de

ruggebracht, van de tweede keer

doorvaarthoogte wel iets groter: met 1,40 meter zal het nog net gaan. Om de

kunnen

weten we dat niet. Het kan dus best

zelfbedieningssluis te kunnen bedienen moet je met z’n tweeën zijn of een

zijn dat we een remake van de oor-

voorbijganger om assistentie vragen.

spronkelijke uil staan te bewonderen.

We verleggen onze aandacht weer

Scan de QR-code voor het vaarroutekaartje op Motor-

naar de omgeving en vinden dat je

boot.com met het gpx-bestand voor de navigatie.

aan bijna alles kunt zien dat dit een ecologisch eiland is.

34

www.motorboot.com

maart 2024

35