Oudewater-Woerden

DAG TO CHT O V E R DE LE UK E LANG E LI NSCHOTEN

OUDE WATEREN De dagtocht van vandaag is alleen weggelegd voor lage boten. Dwars door het Groene Hart varen we van Oudewater naar Woerden. Dat kan langs verschillende vaarwegen en we hebben deze keer niet de meest voor de hand liggende uitgezocht. Daar worden we voor beloond met een opvallend fraai landelijk traject. En met het stadje Oudewater als vertrekpunt en de stad Woerden als eindstation is onze vaartocht al bij voorbaat geslaagd!

PIM VAN DER MAREL

1

2 1 Openstaande sluisdeuren voor de Romeijnsbrug. 2 Aan de Donkere Gaard is afmeren toegestaan. 3 Een mini-signaal springt op rood-groen.

Als we Oudewater binnenvaren is er

eeuwen later is Oudewater één van

positief advies: ‘slecht bevaarbaar

een nieuw welkomstbord geplaatst

de deelnemers aan de Eerste Vrije

met kleine boten vanwege ondiepten

dat ons uitnodigt de ‘magie van Ou-

Statenvergadering van 1572 in Dord-

in Oudewater’. Bij eerdere gelegenhe-

dewater te ervaren’. Dat willen we

recht. De vergadering markeert de

den hebben wij daarvan echter nooit

natuurlijk met alle liefde proberen. Bij

ommekeer in de Tachtigjarige Oorlog

iets gemerkt. Daaraan ontlenen we

het aanvaren van het stadje kun je de

en constitueert feitelijk de latere Staat

dus maar het vertrouwen dat het ook

toren van de Sint-Michaëlskerk on-

der Nederlanden.

nu wel goed zal gaan. De openstaande sluisdeuren bij de Romeijns-

mogelijk missen. Deze 14e-eeuwse imposante stadstoren is ontworpen

STADSDOORVAART

brug herinneren aan tijden waarin het

als verdedigingswerk en boezemt

Meteen na de toren gaan we bak-

water moest kunnen worden afgeslo-

nog altijd ontzag in. Dat past goed in

boord uit Oudewater in. De wateral-

ten van de IJssel. Met de sluis in de

het beeld van een plaats die al in

manak geeft bij de Lange Linschoten

Lange Linschoten aan de andere kant

1265 stadsrechten krijgt. Een paar

– onze vaarweg van vandaag – geen

van de stadshaven kon de waterstand

3

in het stadje worden gereguleerd. Op één van de huizen verderop aan de Havenstraat vermeldt de gevelsteen het jaartal 1614. Op de Visbrug staat aan stuurboord even later het voormalige stadhuis, dat dateert uit 1588.

Als we eronderdoor varen zien we Hallebrug uit 1600 al, tegenwoordig de Marktbrug. Die wordt in zijn geheel overkluisd door de markt die vandaag is afgeladen met kramen omdat het marktdag is. Deze markt met haar Oost- en Westzijde vormt het hart van het stadje. Je vindt er ook de beroemde Heksenwaag (1482). We realiseren ons dat Oudewater niet voor niets prat gaat op de hoogste monu-

72

www.motorboot.com

DAG TO CHT O V E R DE LE UK E LANG E LI NSCHOTEN

4 Je vaart een polderlandschap in met af en toe een boerderij. 5 Ook de Korte Linschoten begint meer dan idyllisch.

mentendichtheid van Nederland! Afmeren kan even verderop aan de Donkere Gaard voor maximaal twee uur, zonder kosten. We maken er dankbaar gebruik van en lopen een rondje lokale ‘must see’s.’ Als we na de wandeling weer doorvaren bieden de Donkere Gaard en de Kromme Haven een idyllische aanblik. Meteen na de kromming treffen we een

4

kleine schutsluis.

SLUISJE

hebben dat de sluis wel panne zal

noemd dan het op deze vermelde

hebben, gaan de sluisdeuren heel

jaartal (1767), maar dat zal op een an-

een

voorzichtig open. Het zal geen be-

dere plek zijn geweest. Meteen na de

vaste boogbrug met in het midden

toog behoeven dat ook het schutpro-

sluis ligt het Amsterdamse Veer. Zoals

een hoogte van 1,30 meter. Je stelt

ces daarna zich niet kenmerkt door

de naam al doet vermoeden vertrok

de sluis in werking door op een knop

snelheid. We grinniken bij de ge-

vanaf hier in vroeger eeuwen het

te drukken. Een mini-signaal springt

dachte dat je hier een tegenligger

beurtveer naar Amsterdam. We pas-

op rood-groen ten teken dat het sig-

ontmoet. Zouden ze soms daarom in

seren verderop nog even wat bebou-

naal ontvangen is. De periode daarna

Oudewater hun trekschuit ‘Den Ont-

wing

is een fantastische stress-test: er ge-

haesting’ hebben genoemd? Overi-

Snelrewaard. Maar dan nestelen we

beurt namelijk meer dan 5 minuten

gens wordt een sluis aan deze kant

ons goed om te gaan genieten van

helemaal niets. Net als we bedacht

van de vaarweg al eeuwen eerder ge-

lekker landelijke kilometers.

De

zelfbedieningssluis

heeft

5

in

het

naastgelegen

dorp

LANGE LINSCHOTEN Zodra je uit de bebouwing bent vaar je op de Lange Linschoten een groen weidelandschap in met af en toe een boerderij. Aan stuurboord heet de weg de Zuid-Linschoterzandweg. We grinniken erom dat wij dan ook wel een naam hadden geweten voor de weg aan de andere zijde van het water. En we hebben nog veel meer pret als die inderdaad de Noord-Linschoterzandweg blijkt te heten. De tijd heeft de namen ingehaald, want beide wegen zijn geasfalteerd. In het vaartraject liggen een paar kwakels, waarvan we de eerste al snel passeren. Zo’n kwakel is een smalle vaste voetgangersbrug met een vlak gedeelte en twee opgaande zijden. De vorm ervan is een gevolg van het al in de 14e eeuw uitgevaardigde voorschrift dat je er gemakkelijk onderdoor moet kunnen varen. Het riviertje slingert dat het een lieve lust is en wij augustus 2024

73

genieten van de wisselende, onveranderlijk landelijke uitzichten. Zo ongeveer in het midden van het traject

WONDER VAN WOERDEN

ligt de beweegbare Vrouwenbrug, de

De stad wordt in 1575-1576 belegerd door de Spanjaarden. Bij deze bele-

enige plaats waar auto’s het vaarwa-

gering doet zich het beroemde ‘wonder van Woerden’ voor: de omsingelde

ter kunnen oversteken. De brug is in

stedelingen worden van de hongerdood gered door spontaan vanaf de

gesloten toestand 1,30 meter hoog.

Oude Rijn binnenzwemmende vissen. Volgens de overlevering waren het

Dat is ook de hoogte van het vaste

snoeken die zo uit het water konden worden gepakt. Een gebrandschilderd

exemplaar bij de sluis in Oudewater

raam in de lokale Petruskerk herinnert aan dit wonder.

terwijl er aan de andere kant in de Lange Linschoten een vaste brug ligt van 1,40 meter. De Vrouwenbrug zal

weekenden die er jaarlijks worden

stuurboord

dus vrijwel nooit draaien, zodat het

gehouden.

hebt. Ook via die vaart hadden we

ons niet zou verrassen als deze een

We varen door naar het dorp Lin-

van de Hollandse IJssel kunnen

stramme beweegbaarheid vertoont.

schoten. In de Gouden Eeuw was

komen. We varen door en krijgen bij

Ook na de brug verbazen we ons dat

Raadspensionaris

Witt

de Ambachtsherenbrug de drukke

je midden in de Randstad in een vol-

onder meer Heer van Linschoten.

N204 als buurman. We genieten nog

komen natuurlijk, ongerept polder-

Dat zegt iets over het belang van het

even van een prachtig prieel en een

landschap

een

dorp destijds. Johan was één van de

fraaie variant op de kwakel. We varen

ontzettend leuk vaarwater! Na weer

broers die in 1672 in een geruchtma-

daarna onder de A12 door en moe-

een paar kilometer uitgebreid genie-

kende lynchpartij is vermoord. Ook in

ten dan de 1 kilometer lange Jaap

ten van fraaie uitzichten ontwaren we

dit dorp vind je monumenten te over.

Bijzerwetering af naar Woerden. Die

de volgende kwakel.

Als je gaat wandelen kom je vanzelf

loopt door het kantoorgebied Pola-

langs de in de 15e eeuw herbouwde

nen en komt uit bij het treinstation

LINSCHOTEN

Sint Janskerk en de overblijfselen

van Woerden, waar we de stadssin-

Vanaf dat moment varen we langs de

van het in 1438 gesloopte Kasteel

gels opvaren.

bosrand van het Linschoterbos. In dit

Linschoten. De doorvaart door het

bos ligt het 17e-eeuwse Huis te Lin-

dorp kun je zelfs ronduit idyllisch

WOERDEN

schoten, waarvoor in de Lange Lin-

noemen!

Op een luchtfoto van de oude vesting-

kunt

varen.

Wat

Johan

de

schoten een kleine aanlegsteiger is

de

Montfoortsevaart

stad Woerden zie je het stervormige

gemaakt. Het Huis ligt in het hart van

KORTE LINSCHOTEN

patroon van de verdedigingsgrachten

het grootste landgoed van de Rand-

Midden in het dorp gaat de Lange

nog glashelder liggen. En het leuke

stad en is incidenteel te bezoeken.

Linschoten over in de Korte Linscho-

nieuws is dat je die singels tegen-

Erg populair zijn de twee concert-

ten, meteen op het punt waar je aan

woordig rond kunt varen. Vroeger liep

6

DAG TO CHT O V E R DE LE UK E LANG E LI NSCHOTEN

GOED OM TE WETEN De wateralmanak (2024) waarschuwt voor ondiepten in Oudewater, maar geeft tegelijkertijd aan dat de Lange Linschoten 1,50 meter diep is. Onze waterkaart van 2022 is nog vrij recent en geeft echter voor hetzelfde stuk diepten tussen 0,60 meter en 1 meter. Met een diepgang van meer dan 1 meter moet je dus niet al te bang zijn uitgevallen. Maar de kans is groot dat de hoogtebeperking van 1,30 meter al een eerdere bottleneck vormt.

De singels van Woerden zijn ook te bereiken via de Oude Rijn en met een doorvaarthoogte van 2 meter is ook het schilderachtige Linschoten vanaf die kant aan te varen.

Scan de QR-code voor het vaarroutekaartje op Motorboot.com met het gpx-bestand voor de navigatie.

stad was al zo aantrekkelijk door de

regio aan de macht zijn. Het huidige

prachtige historie! Wij weten bijna al-

stadswapen is dat van de toenmalige

lemaal dat Bonifatius in 754 bij Dok-

Heer Herman. Met stadsrechten sinds

6 Op de Korte Linschoten treffen we een

kum werd vermoord, maar vrijwel

1372 en een nog intact 15e-eeuws

variant van de kwakel. 7 Meteen na de Am-

niemand weet dat de man in Woer-

kasteel mag je Woerden met recht

bachtsbrug vinden we een prachtig prieel.

den preekte tussen 719 en 722. Be-

een stad met historie noemen!

8 Kasteel van Woerden.

kender is dan weer wel dat de stad is

7

gebouwd op de overblijfselen van het

We zoeken een aanlegplaats in de

Romeinse fort Laurium. Daar vind je

haven en mijmeren op het terras van

je vast bij de Oostdam, maar daarin

niet zoveel meer van terug maar wel

het restaurant daar even na over de

moest de duikerconstructie vervan-

van het feit dat de plaats in de 12e

vaartocht van vandaag: als je in een

gen worden. Die gelegenheid is aan-

eeuw een vestingstad wordt met een

trip graag natuurlijk gebied met histo-

gegrepen

een

slot, wallen en grachten. Dat loopt

rische steden combineert (en over

doorvaarbare duikerbrug aan te leg-

ongeveer parallel met de tijd waarin

een lage boot beschikt), mag de

gen. Een naam hebben we er niet

de Heeren van Woerden in deze

tocht heel hoog op je verlanglijst. M

om

in

2022

voor kunnen vinden, maar dat heeft ons niet belet de doorvaart te proberen. De doorvaartdiepte van de brug is 1,20 meter en de doorvaarthoogte schatten we op hooguit 1,50 meter, maar dat zijn afmetingen die we kunnen hebben. We varen er rechtstreeks vanaf de Jaap Bijzerwetering naar toe en het blijkt gemakkelijk te passen! Meteen daarna hebben we op de Oostsingel aan stuurboord een aantrekkelijk tuinhuis of prieel, behorend bij een fraaie stadsvilla. Wat een leuke variatie op al die natuurlijke vergezichten van vandaag!

SINGELS We varen een rondje over de singels en constateren dat Woerden met de duikerbrug voor lage boten aan aantrekkelijkheid heeft gewonnen. En de

8