Oosterschelde

D AG TOC H T OV E R DE OO S TE R SCH E LDE

EINDELOOS UITZICHT We gaan een dagtocht maken op de Oosterschelde. Dat mag misschien een tussendoortje lijken tussen het Bergse Diep en het Veerse Meer, maar voor ons is het veel meer. Wij hebben namelijk ontzettend veel zin in de Oosterschelde zelf. We hebben ons vooraf goed georiënteerd en we zijn benieuwd wat we gaan beleven!

PIM VAN DER MAREL

34

www.motorboot.com

november 2023

35

D AG TOC H T OV E R DE OO S TE R SCH E LDE

VOORBEREIDING

reidingen die we altijd treffen bij een

ning houden met een stroming mee

We zijn begonnen met om ons heen

tocht over groot water (navigatiesoft-

als je de sluis invaart. Voor wie het

te vragen naar de ervaringen van an-

ware uitpluizen, uit te luisteren kana-

vergeten is: het zwaardere zoute

deren. Omdat we weten dat een getij-

len

nazien,

water komt dan beneden naar buiten

deverschil van ruim 3 meter op de

reddingsvesten klaarleggen,

check

en het lichtere zoete water stroomt er

Oosterschelde normaal is, verwach-

motor en slangen et cetera).

weten,

voorraden

van boven in. Maar we hoeven er hier niet op te letten, want de Bergse

ten wij een sterke stroming. De wateralmanak heeft onze verwachting nog

BERGSE DIEPSLUIS

Diepsluis is voorzien van een schei-

wat aangewakkerd met de waarschu-

We verlaten de Oesterdam Marina

dingssysteem voor de watersoorten.

wing ‘voor de haveningangen loopt bij

aan het Bergse Diep met de afspraak

Dat zorgt er ook voor dat elke water-

eb zowel als bij vloed een zware

er ook weer terug te komen, want we

soort aan zijn ‘eigen’ kant blijft. De be-

stroom …’. En van onze eindbestem-

zijn danig onder de indruk van de

manning

ming vandaag – het Veerse Meer –

weelderige aankleding daar. Met een

zeiljacht waarmee we schutten mijdt

4 De YE-30 ‘Oosterschelde’ is onderweg naar thuishaven Yerseke.

zegt diezelfde wateralmanak: ‘Alleen

ruime bocht door het snelvaargebied

nogal demonstratief elke vorm van

5 De kop van het Kanaal door Zuid-Beveland ziet er simpel uit.

redelijk zeewaardige jachten kunnen

komen we bij de Bergse Diepsluis. Die

met dito bemanning dit meer veilig op

is met een lengte van 34 meter en een

eigen kracht bereiken’.

breedte van 6 meter opvallend klein.

Openingsfoto De Zeelandbrug domineert van-

ben, blijft het gissen naar het waarom

OOSTERSCHELDEKERING

Gek genoeg zeggen de ons bekende

Het Watersportverbond heeft er ul-

uit alle hoeken het uitzicht.

ervan. Zouden deze zeilers zo op mo-

De Oosterscheldekering is de grootste stormvloedkering van ons land. De 9

Zeelandvaarders zonder uitzondering

timo 2021 een enquête over gehou-

2 De Bergse Diepsluis heeft een zoet-zoutwa-

torbootvaarders neerkijken dat ze

km lange kering is het beroemdste Deltawerk. De bouw ervan was klaar in

dat je van die stroming niet veel

den. Daaruit bleek dat bijna 90

terwisselsysteem.

daar raar van gaan doen?

1986 en staat sindsdien bekend als high-tech waterbouwkundig hoogstandje.

merkt. Toevallig zijn wij echter in die-

procent van de respondenten vaker

3 Residentie De Zeester is een indrukwek-

zelfde tijd bij een autorit over de Oos-

de sluis zou willen nemen als deze

kend complex.

terscheldekering

het

2

van

het

4

dichtstbijzijnde

contact. Hoewel we vooral dikke pret om hun merkwaardige gedrag heb-

Er hangen 62 bedienbare schuiven tussen pijlers. Die schuiven zijn zo’n 42

THOLENSE GAT

meter lang en 6 tot 12 meter hoog. De Oosterschelde is daarmee een afsluit-

wordt vergroot. Thans zijn op hoogtij-

Uit de sluis hebben we aan stuur-

bare zeearm geworden, maar wel zoutwatergebied gebleven. De kering miti-

geweld dat daar loskomt bij eb en

dagen wachttijden van een uur of lan-

boord de duiklocatie Bergse Diep-

geert de stroming en heeft het getijdeverschil doen afnemen tot gemiddeld

vloed. Daardoor wakker geschud

ger geen uitzondering. Om die reden

sluis. Je parkeert er achter de dijk en

3,25 meter. Daarover handelt een leuk gedichtje van Ed Leeflang op een ge-

zoeken we toch maar liever precies uit

zijn we blij dat er maar twee zeiljach-

NATIONAAL PARK OOSTERSCHELDE

loopt met je duikspullen aan zo het

denksteen op het eiland Neeltje Jans: ‘Hier gaan over het tij: de maan, de

welke stroomsnelheid het Ooster-

ten mee de sluis in willen, dat gaat

De Oosterschelde is sinds mei 2002

water in. Datzelfde geldt ook voor de

wind en wij’. De functie van de kering is vanzelfsprekend om het water buiten

scheldewater kan hebben. Omdat die

vandaag dus wel in één schutting luk-

een nationaal park. Met een opper-

andere duikstekken waarvan er op dit

te houden: de schuiven gaan dicht als een hogere waterstand wordt voor-

meer dan 5 km/u kan zijn, is het voor

ken.

vlakte van 370 km2 is het royaal het

stuk nog een paar zijn.

speld dan 3 meter boven NAP.

ons noodzakelijk te zorgen dat we het

De sluis schut van zoet naar zout

grootste van ons land. De flora en

Wij zijn vooral onder de indruk van de

Interesse? Ga een keer naar het eiland Neeltje Jans in het midden van de ke-

getij niet tegen hebben. We plannen

water. Zonder voorzieningen betekent

fauna van het gebied is gevarieerd

weidse watervlakte die zich voor ons

ring, daar is echt van alles te beleven.

onze overtocht dus op een moment

dit stroming: zout water is immers

en uitbundig. De rijk geschakeerde

uitstrekt. Die heet hier nog het Tho-

waarin we de stroming mee hebben.

zwaarder dan zoet water. Naar de

zoutminnende vegetatie maakt het

lense Gat. We gaan een beetje lang-

En daarnaast treffen we alle voorbe-

Oosterschelde toe betekent dat reke-

park heel aantrekkelijk. Maar het

zamer varen om daar ten volle van te

brasserie met daarboven dertien luxe

koop. Het is volgens de site een vast

zijn vooral de zeehonden en de

genieten. We constateren dat we het

appartementen, luisterend naar de

gegeven dat de prijzen van onroerend

bruinvissen die als blikvanger fun-

getij mee hebben en voelen de in-

titel ‘residentie De Zeester’. Ook in de

goed blijven stijgen. Wat daar ook van

geren. Ook de minder in het oog

vloed daarvan steeds verder toene-

soort van vuurtoren erbovenop huist

zij, het is in ieder geval een in het oog

springende natuur is echter meer

men.

een driekamerappartement. Volgens

springend bouwwerk op een mar-

dan waardevol. De dijken hebben

Als we doorvaren hebben we aan

de website van deze residentie – die

kante plek en daardoor een heel han-

zich ontwikkeld tot een soort van

stuurboord een markant gebouw. Het

een postadres heeft in Scherpenisse

dig oriëntatiepunt.

kunstmatig, tropisch aandoend rif.

complex blijkt een combinatie van een

– zijn er nog vijf appartementen te

getuige

van

3

YERSEKE

Daardoor trekt het gebied duikers uit heel Europa. Tegelijkertijd vor-

5

Al vanaf het moment dat we het Tho-

men de droogvallende platen met

lense Gat zijn opgevaren hebben we

de slikken en schorren een essenti-

aan bakboord zicht op mosselmekka

eel rust- en foerageergebied voor

Yerseke. Met de enige mosselveiling

vogels op hun jaarlijkse trek. Multi-

ter wereld en nagenoeg alle mossel-

functioneel is het gebied in ieder

verwerkende bedrijven binnen de ge-

opzicht: natuur, visserij, schelpdier-

meentegrenzen

teelt,

mosselmiddelpunt van Nederland en

scheepvaart

en

recreatie

is

Yerseke

hèt

delen de ruimte met elkaar.

ver daarbuiten. De mosselman mag

Het park heeft een eigen website:

dan met het bekende liedje in Scheve-

www.np-oosterschelde.nl.

ningen worden gesitueerd, zijn beeld staat natuurlijk in Yerseke. Overigens

36

www.motorboot.com

november 2023

37

DA G TO CH T OV E R DE OO S TE R SCH E LDE

6

8

worden heel veel van de Zeeuwse

niet en de beide heren zijn het in hun

1993 was het een tolbrug, sindsdien

ders is zij in staat om elke bruinvis die

de getijstroom hadden, valt hier weg.

mosselen gekweekt in de Waddenzee,

mening daarover hartgrondig met el-

mag je er gratis over. Via de N256 is

aan de oppervlakte komt te spotten.

We zijn niet de enige die naar het

wekkende watervlakte.

maar dan nog loopt de veiling, verwer-

kaar eens …

Zierikzee op deze manier – halver-

En dat gebeurt ook! Tot drie keer toe

Veerse Meer gaan dus we mogen ons

7 De bruinvis komt niet uit het water maar hob-

wege de Oosterschelde – verbonden

ziet ze er één of een paar en draaien

verheugen in mee-opvarende plezier-

belt enigszins..

(zichzelf schoonspoelen) via Yerseke.

ZEELANDBRUG

met Middelburg. Sinds 2016 is de

we een extra rondje om ze te beter te

vaart. Er is blijkbaar zojuist geschut

8 Over de Zandkreeksluis liggen twee bruggen

Zodra de plaats enigszins achter ons

Omdat je bij helder weer heel ver kunt

brug een Rijksmonument. Het is zo’n

kunnen bekijken. De bruinvis is ‘onze’

want we ontmoeten een kluitje zeil-

zodat het autoverkeer doorstroomt.

ligt zien we aan bakboord de ingang

kijken, hebben we in de verte al enige

heldere dag vandaag dat we zelfs van

walvis en is dan ook in de Noordzee

jachten. De sluis is een onderdeel van

van het Kanaal door Zuid-Beveland.

tijd zicht op de Zeelandbrug. Die mag

grote afstand auto’s op het wegdek

de meest voorkomende walvissoort.

de 830 meter lange Zandkreekdam,

er al flink lang liggen (geopend in

kunnen zien rijden. We zijn geïmpo-

De benaming is in die zin bijzonder dat

het tweede bouwwerk van de Delta-

dig geworden. De sluis in de dam is

WEMELDINGE

1965), maar dat maakt hem niet min-

neerd door het immense bouwwerk.

het dier noch bruin noch vis is. Het is

werken. Interessant is dat de dam

met 152 bij 20 meter van een dermate

De verkeerspost voor de Ooster-

der spectaculair. Het gevaarte is meer

namelijk een zoogdier met een don-

noodzakelijk was door de gefaseerde

omvang dat we er een tijdje later zon-

schelde zit bij Wemeldinge op de kop

dan 5 km lang met 52 overspannin-

BRUINVIS

kergrauwgrijze kleur.

aanleg van de Deltawerken. In de

der problemen met z’n allen in pas-

van het Kanaal door Zuid-Beveland.

gen, waarvan de langste 95 meter is.

Op deze dagtocht word ik vergezeld

Het dier valt onder de tandwalvissen

eindsituatie – met de Oosterschelde-

sen. We schutten naar het Veerse

We luisteren al die tijd al kanaal 68 uit

Bij de oplevering is het enige tijd de

door Gerdien Bos, een bevriende bio-

en wordt maximaal 1,80 meter lang.

kering en de Veerse Gatdam in functie

Meer en kijken tevreden terug op een

en zijn verrast dat de verkeerspost

langste brug van Europa geweest. Tot

loog. Anders dan normale pleziervaar-

Ze houden van ondiep water en

– is de Zandkreekdam in feite overbo-

prachtige oversteek.

king en niet zelden ook de verwatering

zwemmen vlak onder het wateropper-

doorlopend in de weer is met binnen-

vlak. Omdat ze hobbelen om adem te

vaart, vissersboten en een enkele pleziervaarder. Als we dichterbij komen

7

halen, zie je met regelmaat hun bo-

begrijpen we dat beter. Zowel in de

venlijf met de rugvin. Ze komen niet uit

GOED OM TE WETEN

richting van het kanaal als andersom

het water zoals tuimelaars (dolfijn-

De Oosterschelde vergt tenminste dezelfde voorbereiding als ieder ander

is er veel vaarverkeer. Vanaf het Bra-

soort, red.) maar komen wel steeds

groot vaarwater. Het is verstandig - en als je niet ruim in je motorvermo-

bants Vaarwater is de vaargeul hier

duidelijk boven water. De kleine popu-

gen zit zelfs noodzakelijk - je te oriënteren op het getij, want er kan veel

overgegaan in de Aanloop Wemel-

latie in de Oosterschelde wordt waar-

stroming staan. Het kan ook geen kwaad even te kijken naar de bekende

dinge. Die loopt naar de kop van het

genomen sinds 2006 en lijkt daar te

knooppunten van Varen doe je samen (www.varendoejesamen.nl). Vijf van

Kanaal door Zuid-Beveland en is

‘wonen’, want ze zijn er doorlopend.

de knooppunten voor de Deltawateren hebben betrekking op de Ooster-

hoofdvaarwater ten opzichte van het

38

6 We kijken nog een keer om naar de indruk-

schelde. Op veel plaatsen in de Oosterschelde staan er staken in het

vaarwater Oosterschelde. Het is één

ZANDKREEKSLUIS

water. Als ze netjes in een vierkant of rechthoek staan geven ze de grens

van de knooppunten van Varen doe je

We zijn doorgevaren en komen voorbij

aan van een mosselperceel. Als ze slordig door elkaar staan, zitten er vis-

Samen! (Deltawateren 2.5). We steken

Goes op het punt waar scheidingston

fuiken aan. In beide gevallen blijf je uit de buurt.

het voorzichtig over en komen dan

O11-Z2 het begin van de vaargeul

vanzelf in de vaargeul richting Goesse

naar de Zandkreeksluis aangeeft. We

Scan de QR-code en u gaat

Sas. We hebben plezier om het over-

kijken nog een keer om en genieten

naar het kaartje op motorboot.

leg van de post Wemeldinge met een

van de indrukwekkende watervlakte

com met het gpx-bestand voor

beroepsschipper over een plezier-

die we hebben overgestoken. Het

uw navigatie.

jacht. De laatste begrijpt een vraag

steuntje in de rug dat we al die tijd van

www.motorboot.com

november 2023

39