1
ALPINISME EN BATEAU Op het Canal du Nivernais in de Bourgogne vind je in de zuidelijke helft een paar bijzondere trajecten. Een gedeelte voert onaangekondigd door wat je gewoon een echte jungle kunt noemen en een ander deel laat je een sluizentrap van 16 stuks bestijgen of afdalen. Varen in Frankrijk is altijd ‘bergbeklimmen per boot’ en dat is deze keer niet anders… PIM VAN DER MAREL
50
3415.indd 2
www.motorboot.com
11/30/2025 11:13:35 AM
TO E R TO CHT B UI TE NLAND B O UR G OGNE D EEL 2
In de vorige aflevering van dit verhaal zijn we aangeland bij
PETITE AMAZONIE
Les voûtes de la Collancelle, in de berg uitgehakte tunnels
Als je uit het donker zo de jungle invaart heb je het gevoel
om boomstammen stroomafwaarts naar Parijs te kunnen
onderdeel te zijn van een film. Ongerepte natuur die jaar in
laten afzakken. De tunnels zijn smal maar eigenlijk wel
jaar uit ongehinderd zijn gang heeft kunnen gaan leidt tot
goed te doen. Ze zijn niet verlicht dus als je niet gezorgd
een ongekende schoonheid. Door het contrast met de tun-
hebt voor een lichtkanon is het geen gemakkelijke pas-
nel overweldigt het je bijna. Onweerstaanbaar word je in
sage. De schijnwerper van de boot vinden we niet vol-
een extreme natuurbeleving gezogen. Stukken rots met
doende fel dus we zijn blij met onze meegebrachte
dikke lagen mos en een zeldzaam weelderige begroeiing
verstralers. Desondanks is niet te voorkomen dat we een
die niet wordt geremd en die de vaarweg dus geheel om-
enkele keer licht de zijkanten aantikken. Nu zijn huurboten
sluit, fantastisch. Volkomen onverwacht klettert er een wa-
altijd omgetoverd tot een soort botsboten, dus toucheert in
terval aan stuurboord onder ons door. We voelen ons te
zo’n geval alleen de stootwil de kant. Aan de eerste tunnel
gast op onze eigen planeet, een soort Alice in Wonderland.
lijkt geen eind te komen. We schrikken van een vleermuis
Voeg daarbij dat je volstrekt alleen bent. Wandelaars of fiet-
die ons maar net weet te vermijden. Met uitzondering van
sers kunnen er niet komen en ook andere boten kun je niet
een lichtkoker in het midden van de tunnel druppelt er geen
tegenkomen. We varen zo langzaam mogelijk om alles in
water van het plafond. Opvallend is dat het lijkt alsof we
ons op te nemen (stoppen is niet toegestaan). Het gebeurt
varen op kristalhelder water. Als we de verstraler op het
niet zo vaak dat woorden eigenlijk tekort schieten om te
water richten denken we de rond uitgehakte bodem van de
beschrijven wat je ziet. We hebben op onze vaartochten
vaarweg te zien. Als we beter kijken zien we dat het de weerspiegeling is van het tunnelplafond. Desondanks geeft het de toch al bijzondere ervaring nog weer een aantrekkelijker tintje. Na driekwart kilometer komt er een eind aan de eerste tunnel.
1 Het stoplicht van de ‘jungle’ staat voor ons op groen. 2 De eerste tunnel betekent dat we een donker gat invaren. 3 Dankzij de meegebrachte verstralers tasten we niet geheel in het duister. 4 De zeldzaam weelderige begroeiing omsluit de vaarweg geheel.
3
2 4
januari 2026
3415.indd 3
51
11/30/2025 11:13:43 AM
5 5 De toegang tot de volgende tunnel is al even fraai. 6 Onverwacht klettert er een waterval onder ons door. 7 De eerste drie sluizen van de zestien stuks van de Échelle de Sardy.
6 bezig bent. Hoewel auteur dezes de verhalen daarover zowel vaker onwaarschijnlijk mooie dingen gezien, maar hier-
veel mogelijk probeert te beperken, vormt de sluizentrap
voor schiet ons eerder het woord paradijselijk te binnen. En
van vandaag daarop een uitzondering. Die omvat namelijk
het gaat maar door. We passeren de volgende twee tun-
niet minder dan 16 sluizen die je achter elkaar neemt. De
nels gemakkelijker omdat die korter zijn. Voor de natuurbe-
trap overbrugt een verval van 40 meter en alle sluizen heb-
leving tussen en na de tunnels kunnen we de beschrijving
ben hetzelfde verval: 2,50 meter. Bij de eerste vragen we
van hiervoor gewoon herhalen. Als we uiteindelijk – met op-
de sluiswachter waar je het beste uitzicht op de trap hebt.
rechte tegenzin – weer de bewoonde wereld bereiken zijn
Het antwoord luidt ‘Ici monsieur!’ en hij legt uit dat er geen
we er stil van. Niet vreemd dat de Fransen dit stuk ‘petite
berg of ander hoog punt is van waaruit je de hele trap kunt
Amazonie’ noemen. Wat een ervaring!
overzien. Omdat we omlaag schutten, kun je er hier boven-
We leggen aan op een daarvoor bestemde plek en stellen
aan in elk geval wel een paar zien. Omdat de sluiswachters
vast dat de jungle de boot kleur heeft gegeven. Letterlijk
met je mee fietsen word je na verloop van tijd langzamer-
dan, want talloze bessen, bramen en andere jungle-vruch-
hand bekenden van elkaar. Ook dat heeft natuurlijk zijn
ten hebben de boot een paarsblauwe finish gegeven. We
charme. We kruisen ergens in het midden van de trap een
nemen de puts ter hand en restaureren ons vaartuig grinni-
péniche. Dat gaat probleemloos omdat de tussenstukken
kend terug naar de oorspronkelijke kleur.
tussen de sluizen daar voldoende ruimte voor bieden. Dat sommige sluiswachtershuisjes door artiesten zijn betrok-
52
3415.indd 4
ÉCHELLE DE SARDY
ken, geeft onderweg wat extra afleiding. Als we aan het
Daarbij worden we gadegeslagen door de sluiswachters
eind van de sluizentrap zijn gekomen, zijn we verrast hoe
van de eerste sluis van de sluizentrap van Sardy. Verhalen
eenvoudig deze eigenlijk te nemen was. Omdat het er zo
over Franse kanalen gaan altijd over sluispassages, want
veel zijn telt het wel lekker mee in ons dagrecord, dat we
dat is een belangrijk deel van waar je de hele dag mee
vandaag bijstellen naar 24 sluizen.
www.motorboot.com
11/30/2025 11:13:52 AM
TO E R TO CHT B UI TE NLAND B O UR G OGNE D EEL 2
‘ONS DAGRECORD STELLEN WE VANDAAG BIJ NAAR 24 SLUIZEN.’
7
FIETSEN
LE BOAT
We vinden een ligplaats in de haven van een concurrerende verhuurmaatschappij in de buurt van de plaats Cor-
We hebben de trip gemaakt met een Mystique van
bigny. De haven ligt niet bij een dorp dus nemen we ’s
bootverhuurmaatschappij Le Boat. De Mystiques maken
avonds de vouwfietsen om de 5 kilometer naar Corbigny te
deel uit van hun premium boten en zijn van alle gemak-
overbruggen. Op de heenweg is dat vooral omhoog fiet-
ken voorzien, waaronder een modern aangestuurde
sen, wat ons weer herinnert aan de noodzaak de conditie
boegschroef. De maatschappij heeft vertrekbases in heel
op peil te houden. In het stadje kunnen we kiezen uit meer-
Europa en in Canada en is de grootste aanbieder op dit
dere restaurants. Dat is een luxe want meestal zijn we al blij
gebied. Je kunt dus ook heel Frankrijk ‘doen’ want in alle
als we er überhaupt één kunnen vinden die niet gesloten is.
Franse regio’s heeft het bedrijf bases. Het botenaanbod
Als we terugfietsen is het donker en de fietsen hebben
is gevarieerd, zodat er – ongeacht de grootte van het ge-
geen verlichting. We staan doodsangsten uit met langs ons
zelschap en het beschikbare budget – altijd wel een aan-
heen razende Fransen en nemen ook nog de verkeerde
trekkelijke vaarvakantie te vinden is. De boten vereisen
weg. Die rijdt wel lekker van de heuvel af maar brengt ons
geen vaarbewijs. Voordat je vertrekt word je opvallend
6 kilometer van onze haven. Nog verder van huis dus!
uitgebreid geïnformeerd. Daaronder begrepen voldoende
Vouwfietsen lenen zich niet voor lange fietstochten en al
instructie zodat je op je gemak aan de reis begint. De
helemaal niet voor fietsen in het donker over onverharde
vakanties kun je
weggetjes. We zullen er verder maar geen woorden aan
desgewenst geheel
vuil maken.
zelf uitstippelen. Het ‘kapiteinsboek’ dat je
VANGST
meekrijgt maakt het
De Franse sluiswachters zijn van beiderlei kunne. Ook de
voor iedereen goed
vrouwelijke sluiswachters staan in de regen hun ‘mannetje’
te doen. Website:
maar zijn meestal aangenaam verrast als je afstapt en hen
www.leboat.nl
helpt met schutten. Daarbij overkomt ons iets bijzonders, januari 2026
3415.indd 5
53
11/30/2025 11:13:59 AM
want we krijgen een onverwachte gast aan boord. De jongedame staat tijdens het schutten gezellig te bomen met één been op de boot en één been op de kant. Ze hangt op de reling van de boot en heeft te laat door dat die te ver verwijderd raakt van de sluiswand. Om niet in het water te vallen kan ze niet anders dan aan boord stappen. We schateren het uit en constateren dat we haar ‘gevangen’
COMITÉ RÉGIONAL DU TOURISME DE BOURGOGNE-FRANCHE-COMTÉ
hebben. Ook de dame in kwestie lacht zich een hoedje. Ze bezweert ons dat haar dit haar hele carrière als sluiswachter nog nooit is overkomen. Wij geloven haar graag natuurlijk, want dat maakt de situatie nog vermakelijker!
Het regionale toerisme van de Bourgogne valt onder dit comité. In de regio zijn talloze boten te huur, in alle
MONCEAUX-LE-COMTE
soorten en maten. Op de kanalen en rivieren in dit deel
In de richting van onze beoogde haven is de vaarweg weer
van Frankrijk kun je wekenlang met een boot uit de
onverminderd fraai met glooiende heuvels, aantrekkelijke
voeten. De kanalen waren vroeger geschikt om te ‘jagen’
dorpjes en fraaie vergezichten. Zo passeren we vandaag
en hebben dus een jaagpad. Daar zijn op grote schaal
een serie ophaalbruggen. Waar die tot nu meestal open-
fraaie fietspaden van gemaakt. En het gebied leent zich
stonden, staan ze vandaag dicht. Ze zijn volautomatisch in
uitstekend om te wandelen en om paard te rijden. Als
die zin dat je een knop ingedrukt moet houden om de
je dan ook nog liefhebber bent van wijn en van cultuur,
bruggen te openen of te sluiten. Tot onze verrassing is de
mag de streek helemaal
gebruiksaanwijzing bij de knoppen drietalig. Bij eerdere ge-
bovenaan op de wen-
legenheden was die vaak alleen in het Frans en niet zelden
senlijst. Website : www.
ook niet meer actueel. Met deze meevaller achter ons leg-
bourgondie-toerisme.
gen we aan in Monceaux-le-Comte. Ook daar is een res-
com
taurant van culinaire faam en het is gelukkig ook open. We gebruiken de tijd om even te gaan kijken bij een nabije abdij uit de 13e eeuw. Dat doen we met de fiets en ook de abdij ligt weer op een heuvel….
8
54
3415.indd 6
www.motorboot.com
11/30/2025 11:14:05 AM
TO E R TO CHT B UI TE NLAND B O UR G OGNE D EEL 2
9
8 Sluiswachtershuisjes worden op vele manieren andersoortig benut.
10
9 De vaarweg blijft fraai met glooiende heuvels en fraaie vergezichten.10 De imposante 11e-eeuwse Basiliek Sainte-Marie-Madeleine in
UITSTAPJE
Vézelay.
Het is dan nog maar een klein stukje varen naar het eindstation waar we de boot gaan achterlaten. Voordat we dat
TIPS
gaan doen maken we een uitstapje naar het nabijgelegen Vézelay. Daar heb je namelijk de Basiliek Sainte-Marie-Ma-
- In ieder geval fietsen meenemen of huren.
deleine uit de 11e eeuw. Deze kerk vormt het startschot van
- Besef dat het Franse platteland leeg is: een bakker op
meerdere kruistochten, te beginnen met die van Richard I
loopafstand is niet vanzelfsprekend.
van Engeland (Richard the Lionheart) en Filips II van Frank-
- Restaurants zijn er niet altijd meer of zijn gesloten: in elk
rijk in 1190. We bewonderen de geschiedenis ervan en de
geval op zondag en maandag.
relieken die worden toegeschreven aan Maria Magdalena
- 220V is vaak uitsluitend beschikbaar als je walstroom
zelf. Een beetje stil van wat hier heeft plaatsgevonden fiet-
hebt.
sen we terug naar de boot. Als we die na enige tijd afmeren
- Neem tuinhandschoenen mee: het touwwerk kan ruw
op het inleverpunt zien we onze auto al staan. Die is door
zijn.
de organisatie omgereden naar dit punt. Tevreden stellen we vast dat we de trip meer dan geslaagd hebben gevonden. We kunnen niet wachten op de volgende keer! M januari 2026
3415.indd 7
55
11/30/2025 11:14:11 AM