IN HET NAUW We vervolgen onze tocht naar Zuid-Holland met vandaag als bestemming Huizen. Dat betekent een dagje Randmeren met onder meer de twee ‘nauwen’: het Nuldernauw en het Nijkerkernauw. We verwachten overigens niet dat we het daar benauwd van zullen krijgen.
PIM VAN DER MAREL
We vertrekken uit jachthaven De Knar in Harderwijk. We
gevonden bootnaam: een samentrekking van de artiesten-
zijn voldoende enthousiast gemaakt om deze plaats net
naam van Giselle Knowles-Carter (Beyoncé) en het prach-
als Elburg nog een keer speciaal aan te doen om naar de
tige Engelse woord buoyancy. Dat laatste kennen we als
Hanze historie te kijken. We varen het Wolderwijd op dat
drijfvermogen in de duiksport (BCD) maar kan ook succes
zich kenmerkt als een heel weids water. Aan de kant van
en vrolijkheid betekenen. En dat past hier allemaal!
Harderwijk is het ondiep maar dat kun je aan de water-
De vaargeul op het Wolderwijd ligt betrekkelijk ver van Zee-
vlakte niet zien. Aan de kant van Zeewolde is het dieper
wolde’s tulpeiland. Dit is een met Europese subsidie gerea-
en daardoor kan er worden gezeild. We zijn samen ver-
liseerd
trokken met de Buoyoncé, een Broom 450 van de gelijk-
palmeilanden van Dubai. Hoewel het er op luchtfoto’s
namige Engelse werf. We grinniken om de origineel
adembenemend uitziet, is het – ondanks de aanleg van 80
concept,
dat
nogal
doet
denken
aan
de
1
2
32
3461.indd 2
www.motorboot.com
12/4/2025 1:47:34 PM
DAG TO CHT VAN HAR DE R WI JK NA A R HU IZEN
ligplaatsen in de kelk van de tulp – nog steeds niet lekker van de grond gekomen. De betonde afslag naar Zeewolde meteen na het eiland De Zegge brengt je naar de Jachthaven Wolderwijd en (nog) niet naar het tulpeiland. In de fraai diepe kom van De Zegge zijn zestig ‘3x24’-aanlegplaatsen gecreëerd. Ondanks dat het eiland amper faciliteiten heeft, is daar al in 1995 de Wereldjamboree gehouden. Maar het is vooral de kindvriendelijke inrichting met een speelstrand die het een aantrekkelijk eiland maakt voor gezinnen. We varen er langs en ontmoeten verderop een leeg binnenvaartschip. Natuurlijk proberen we te bedenken wat de bestemming daarvan zal zijn. Dat blijft – al even natuurlijk – gissen.
NULDERNAUW Als we aan bakboord de Jachthaven Strand Horst passeren, realiseren we ons dat we dit vaarwater ook heel goed
3
kennen van de A28 die een paar kilometer evenwijdig aan de vaarweg loopt. We ontmoeten op dit stuk de veerpont
NIJKERKERSLUIS
Horst-Zeewolde, een nogal grote veerboot waar 325 pas-
Ook de Nijkerkersluis gaat ons een allesbehalve vlotte
sagiers mee kunnen worden vervoerd. De naam ervan
sluispassage opleveren. In de eerste plaats zien we dat al
(FLE-GEL) is de afkorting van Flevoland-Gelderland. We
aan het aantal wachtende pleziervaartuigen. De sluis is
varen door en hebben meteen daarna aan stuurboord
gelukkig 90 m lang dus we zijn hoopvol dat de wachtende
een bungalowpark met jachthaven. Die wordt even later
schepen er wel in zullen passen. Maar het schutten vanaf
gevolgd door Wij-land, een weliswaar aangelegde, maar
de andere kant duurt eindeloos. Intussen ruziet de sluis-
in de basis natuurlijke haven met zo’n 60 ligplaatsen. Er
wachter met iemand die op een verkeerde plaats ligt te
zijn geen voorzieningen maar de haven vormt wel de toe-
wachten. Die begrijpt hem niet of veinst hem niet te be-
gang tot het Horsterwald, een bos van een kleine 5.000
grijpen. De hoorbaar geërgerde sluiswachter laat daarom
hectare. Iets verderop vinden we aan bakboord Jachtha-
alle pleziervaarders doodleuk wachten op een binnen-
ven Nulde, die juist wel overloopt van
vaartschip dat zijn komst vooraf heeft aangekondigd. Het
de voorzieningen. Na nog weer een
schip is 89 m lang en 9 m breed en dat zijn ook ongeveer
vakantiepark met jachthaven berei-
de maten van de sluis. Dus past er zelfs geen roeiboot
ken we de Nijkerkersluis.
meer bij. Nou hebben wij natuurlijk alle begrip voor het feit dat de beroepsvaart voorgaat, die moeten daar immers
1 Aan de kant van Zeewolde is het Wolderwijd
hun boterham mee verdienen. Omdat onze ervaringen bij
diep genoeg voor de zeilers. 2 We ontmoeten
de Scheeresluis en de Reevesluis ook al niet onverdiend
het betonningsvaartuig Heffesant van RWS
positief waren, concluderen we dat we in West-Nederland
opnieuw. 3 De Oude (museum-)haven van
op dit punt blijkbaar verwend zijn.
Spakenburg is voorbehouden aan botters.
EILAND DE DODE HOND Over de oorsprong van de opvallende naam van dit eiland in het Eemmeer bestaat meerdere anekdotes. De versie die in onze ogen het meest in aanmerking komt als juist, luidt als volgt. Arbeiders die bezig waren de IJsselmeerpolders droog te leggen hadden een hond bij zich. Toen de hond overleed, begroeven ze het beestje op het eiland en bespaarden zich zo de kosten van het destructiebedrijf. Als ze daarna op het eiland moesten zijn, zouden ze dat aangeduid hebben met ‘ik ga even naar de Dode Hond’. En dat zou de naam ervan gebleven zijn.
januari 2026
3461.indd 3
33
12/4/2025 1:47:39 PM
4 4 Het ‘wiegje’ van de zelfbedieningsovertoom waarin je boot wordt overgezet. 5 Het duurt even, maar dan doet de sluiswachter toch zijn werk. 6 De tweede havenkom van Marina De Eemhof is bestemd voor boten vanaf 15 meter lengte. 7 Met meerdere jachthavens is Huizen een leuke plaats om aan te varen.
5 Na de bocht ontwaren we de Heffesant, een betonnings-
NIJKERKERNAUW
vaartuig van Rijkswaterstaat. Dat is op deze zomertoer al
Net voorbij de sluis vinden we aan bakboord de jachtha-
de tweede keer, want die kwamen we eerder tegen op de
ven van de Zeil- en Motorbootvereniging De Zuidwal, een
Gelderse IJssel tussen Zutphen en Deventer. Het vaartuig
grote verenigingshaven. Die ligt aan het begin van de
is niet bezig tonnen te leggen maar is met een grote boeg-
Arkervaart, een drie km lange vaart die eindigt in de ha-
golf – en dus kennelijk met veel haast – op weg naar zijn
venkom van de plaats Nijkerk. Die kom is vooralsnog in-
bestemming. Even verderop hebben we aan stuurboord
dustrieel maar de gemeente heeft plannen om er op
De Eemhof, een groot vakantiepark met uiteraard dito
termijn iets leuks van te maken voor de watersporter. Wij
zwembad. De jachthaven van het park mag er zijn en wordt
slaan het uitstapje voorlopig toch nog maar even over.
door de organisatie getypeerd als ‘een stukje Franse Rivi-
Een klein stukje verderop treffen we het Stoomgemaal Ar-
èra in de polder’. Er zijn twee havenkommen, waarvan er
kemheen aan. Vroeger heette het gemaal de Hertog
één bedoeld is voor jachten vanaf 15 m lengte. We zijn
Reynout, naar de windmolen die het schepradgemaal
ervan onder de indruk dat er daarvan zoveel zijn dat de
aandreef. De stoommachine volgt in 1883 de windmolen
hele havenkom er mee vol ligt. Niet vreemd dus dat we
op, om precies honderd jaar later plaats te maken voor
worden opgelopen door een uit de kluiten gewassen 15m+
een elektrisch gemaal. Het geheel is gerestaureerd in
jacht van Italiaanse makelij.
1985 en de ketel wordt nog met enige regelmaat onder
34
3461.indd 4
stoom gebracht. Je kunt er aanleggen voor een kijkje in
SPAKENBURG
het bezoekerscentrum. Door het matige weer oefent het
Tegenover het vakantiepark zien we de combi-gemeente
vandaag geen grote aantrekkingskracht op ons uit. We
Bunschoten-Spakenburg liggen. De plaats heeft vier ha-
varen door en maken een ruime bocht naar stuurboord.
vens: de Oude (museum-) Haven, Zuiderzeehaven,
www.motorboot.com
12/4/2025 1:47:45 PM
DAG TO CHT VAN HAR DE R WI JK NA A R HU IZEN
Nieuwe Haven en de iets verderop gelegen Nieuwpoort-
EEM- EN GOOIMEER
haven. Passanten vinden een plek aan de pieren langs
Bij Spakenburg gaat het Nijkerkernauw over in het Eem-
het havenkanaal, rond het havengebouw of in de Nieuw-
meer. We ontmoeten daar meteen de PU3. Deze vissers-
poorthaven. Spakenburg lag al in de 15e eeuw aan de
boot uit Putten is omgebouwd om er fonteinkruid mee te
Zuiderzee en heeft een historie als vissersplaats. Onder
verwijderen. Er zijn dagelijks meerdere van dit type omge-
invloed van de afsluiting en inpoldering van de voormalige
bouwde boten onderweg op de Randmeren om de water-
Zuiderzee is de visserij verdwenen. Visgroothandel en
planten te bestrijden. Langzamerhand lijkt het probleem
-verwerking zijn nog wel altijd belangrijke economische
beter onder controle te komen. Het Eemmeer is maar een
pijlers voor de plaats. Van de ooit ruim 200 botters liggen
paar km lang. In het midden daarvan takt een vaargeul af
er nog enige tientallen in de Oude Haven die dienst doen
naar de Eem. Deze fraaie rivier brengt je desgewenst in
als toeristische attractie. Informatie over 19 van deze bot-
hartje Amersfoort bij de 15e-eeuwse Koppelpoort, zo leuk!
ters is te vinden op de schepenlijst van de website van de
Vandaag varen we door en treffen voor de Stichtse brug in
Bruine Vloot Spakenburg. Het culturele erfgoed van de
de A27 aan bakboord het eiland de Dode Hond. Dat staat
plaats – de botterwerf uit 1750 en de musea – ademen
bekend als vogeleiland en heeft 40 aanlegplaatsen. De
één en al voormalige visserij. De van oudsher bekende
oorsprong van de naam van het eiland is niet onlogisch (zie
klederdracht wordt er nog door een enkeling gedragen
kader). Na de Stichtse Brug gaat het Eemmeer over in het
maar krijgt een steeds folkloristischer karakter. Tegenover
Gooimeer. We hebben een ligplaats gereserveerd in Jacht-
de prachtige historie vormt de hier aangelegde hypermo-
haven ‘t Huizerhoofd in Huizen. Omdat je de plaats al ziet
derne zelfbedieningsovertoom dan ook een boeiend con-
liggen als je onder de Stichtse Brug door komt, is het stuk
trast.
naar de jachthaven – we schatten het op 5 km – verder dan je gevoel aangeeft. Heerlijk hoor, varen kan immers niet
ZELFBEDIENINGSOVERTOOM
lang genoeg duren! M
In het oktobernummer van Motorboot in 2017 dichtten we de zelfbedieningsovertoom grote marktkansen toe en verwachtten we er snel eentje te kunnen proberen. Toegegeven, dat heeft aanzienlijk meer voeten in de aarde gehad dan gedacht. In april 2023 was het dan toch eindelijk zover en had Spakenburg de wereldprimeur. Bewoners van de Amersfoortse wijk Vathorst en de Bunschotense wijk Rengerswetering kunnen met hun boten komen tot aan de Oostdijk. Om ze naar het Nijkerkernauw te tillen is hier de eerste zelfbedieningsovertoom gerealiseerd. Een sluis was niet gewenst omdat de dijk een primaire waterkering is. Bovendien zou een sluis ongeveer het zesvoudige bedrag aan kosten met zich hebben meegebracht. Het gebruik
7
van de overtoom is vooralsnog voorbehouden aan de aanliggende bewoners. Zij komen in aanmerking voor een ‘tag’ van de gemeente waarmee je het kunstwerk in werking zet. Er zijn drie A4-tjes met voorwaarden van kracht. De belangrijkste zijn: alleen elektroboten, snelheid niet
6
hoger dan 6 km per uur, doorvaarthoogte tot 1,30 m, afmetingen maximaal 7,50 m bij 2,65 m, diepgang tot 0,70 m, gewicht inclusief bemanning niet hoger dan 2 ton, in het hoogseizoen terug zijn voor 22:30 uur, niet op de hellingbaan lopen en tussen de slagbomen wegblijven. Als je aan alles voldoet en een tag hebt, tilt de overtoom je bootje met de opvarenden in een wieg over de dijk en legt hem aan de andere kant weer in het water. Het kunstwerk ligt aan de zuidkant tegen Spakenburg aan, niet ver van het gemaal. Afgelopen zomer stonden er al 400 ‘tillingen’ op de teller toen onverlaten het niet konden laten er hun vandalistische neigingen op bot te vieren. Er is daarom nu ook cameratoezicht van kracht. januari 2026
3461.indd 5
35
12/4/2025 1:47:49 PM