FRYSLÂN’S TRIËNNALE We zijn door Merk Fryslân – de marketingorganisatie van de provincie – uitgenodigd om te komen proeven aan Arcadia en daarnaast een aantal Friese highlights te gaan bekijken. Nou varen we sowieso al graag in deze provincie, maar op deze manier krijgt dat natuurlijk een extra dimensie.
PIM VAN DER MAREL
1
64
2807.indd 2
www.motorboot.com
5/22/2025 10:24:51 AM
R E PO R TA GE A RCA D IA
1 Hét symbool van Leeuwarden is de Oldehove. 2 Het 7 meter hoge ‘love’ is één van de elf fountains uit het culturele hoofdstad-jaar. 3 De binnenste stadsgrachten zijn hier en daar idyllisch.
Arcadia is een cultureel programma van Friesland met een driejaarlijks repeterend karakter: een zogenoemde triënnale. Het vloeit voort uit het jaar 2018, toen LeeuwardenFryslân de culturele hoofdstad van Europa mocht zijn. Dat was een dermate groot succes dat de Friezen hebben bedacht daar een driejaarlijks vervolg aan te geven. De tweede editie daarvan staat voor deze zomer op het programma. Het is op 17 mei van start gegaan en duurt 100
IMPACD
dagen. Ons programma voorziet in een uitgebreide oriëntatie op de Arcadia-onderdelen, waarvan we Bouwurk, Para-
Waar Friesland met de inspanningen op het gebied van
dys en het Veenweide-atelier eruit pikken.
elektrisch varen duurzaamheid nastreeft, vormt Impacd in Woudsend daarvan de overtreffende trap. Het bedrijf
BOUWURK
maakt 3D-geprinte sloepen van gerecyclede petfles-
Bouwurk speelt zich af aan de voet van de Oldehove, de
sen. Het duurzaamheidsconcept is zo ver mogelijk
Leeuwarder variant op de toren van Pisa. Het plein daar
doorgevoerd: de geprinte boten zijn aan het eind van
heet het Oldehoofsterkerkhofplein, waardoor je ook met-
hun levensduur weer recyclebaar. Het concept scoort
een weet wat voor functie het plein vroeger heeft gehad.
goed in de markt.
Voor de duur van de zomer laat de organisatie op dit plein
We zijn er uitgerekend op het moment dat de eerste
een ‘kathedraal van deze tijd’ bouwen van duurzame mate-
spade voor de nieuwbouw de grond in gaat. Het en-
rialen uit de directe omgeving. Het bouwwerk wordt een
thousiasme en de bevlogenheid van de bemensing is
‘mienskipshûs’, waarvoor iedereen wordt uitgenodigd mee
een belevenis op zich – en het nodigt uit om er deel van
te bouwen, langs te komen, mee te beleven, elkaar te ont-
uit te gaan maken!
moeten en verhalen te delen. Het doel is de bezoekers een
impacdboats.com
ervaring van verbeelding, verwondering en verbinding te bieden. Het idee daarbij is onder meer te laten zien dat de wereld
Prinsentuin, dus als je die als jachthaven kiest, zitten ze al-
van het nieuws, de praatprogramma’s en de social media
lemaal op comfortabele loopafstand. Het idee is dat je luis-
niet de echte wereld vormt. In die echte wereld zijn mensen
tert naar de verhalen van de kunstenaars en je laat raken.
namelijk samen bezig te leven, te werken en te zijn. Zo laten drie concurrerende aannemers bijvoorbeeld zien dat sa-
VEENWEIDE-ATELIER
menwerken nog altijd kan. Omdat het gaat om ‘samen’, is
Friesland heeft met 90.000 hectare het grootste aaneenge-
Bouwurk een uitnodiging om een eind te maken aan je di-
sloten veenweidegebied van ons land. Veen heeft de ei-
gitale afzondering en mee te denken, te lachen, te dansen en te (durven) doen. Er is van alles te beleven en te doen.
2
Sinds half juni is het af en kun je elkaar opzoeken en meedoen.
PARADYS Sinds medio juni loopt in het kader van Arcadia door het hart van Leeuwarden een kunstroute. Je hebt geen toegangskaartje nodig, maar wel een routekaart, die je ophaalt in Bouwurk. Je loopt langs de plaatsen waar meer dan tien (inter)nationale en lokale kunstenaars invulling hebben gegeven aan de relatie met de aarde. Elk van hen heeft dat op zijn of haar eigen manier geprobeerd te vertalen naar inspirerende kunstwerken. Zo brengt Saskia Noor van Imhoff haar kunstproject voor het voetlicht in de Pier Pander Tempel in de Prinsentuin. Zes van hen bevinden zich in de directe omgeving van de juli 2025
2807.indd 3
65
5/22/2025 10:24:55 AM
3 4 De iconische Waterpoort in Sneek. 5 Ook van binnen biedt de Water-
heeft Merk Fryslân een stadsverkenning te voet en per
poort een aantrekkelijke aanblik. 6 Met een duurzame 570 van Impacd
boot in het programma gezet. We ontmoeten een gids bij
doen we een rondje Heeg. 7 Molen ‘De Jager’ is gezichtsbepalend voor
de Oldehove, hèt icoon van Leeuwarden. De bouwplaats
Woudsend.
van de toren is niet erg gelukkig gekozen, want de helft staat op een terp en de andere helft dus niet. Al bij de
genschap CO2 los te laten als je het laat uitdrogen, zoals
bouw zakt de toren daarom scheef. Twee pogingen om
bij melkveehouderij en intensieve landbouw. In het veen-
loodrecht op de scheve basis verder te metselen misluk-
weide-atelier worden oplossingen gezocht om dat te voor-
ken, zodat je anno nu nog steeds twee knikken in de toren
komen. Dat is van eminent belang, want het veen op onze
kunt waarnemen. In 1533 geeft men het op en stopt met
planeet bevat twee keer zoveel CO2 als alle bossen bij el-
de bouw.
kaar!
Bij de stadswandeling krijgen we mee waarom Leeuwar-
De oplossingen worden gezocht in manieren waarbij het
den een hofstad is: twee paleizen, stadhouderlijke graven
veen wordt vernat om de CO2 vast te houden. Praktijktoe-
en een Prinsentuin. Vanzelfsprekend is de stad trots op be-
passingen van deze vernatting zijn te zien bij ’t Kathûs, een
langrijke inwoners als bijvoorbeeld Vestdijk, Escher, Mata
historische Friese boerderij midden in de natuur. Sinds eind
Hari en Troelstra.
mei en tot eind oktober is er daarnaast een expositie in het
Vanuit de lucht gezien is de typerende stervorm van verde-
Fries Museum in Leeuwarden, waarin naast innovatie ook
digingsgrachten in het noordelijk stadsdeel nog heel goed
kunst en design een rol spelen.
herkenbaar. De bekende jachthaven De Prinsentuin is een
LEEUWARDEN
4
Om ons ook nog iets meer dan alleen Arcadia te laten zien,
MERK FRYSLÂN De provincie Friesland heeft de promotie en marketing van Friesland en de Wadden ondergebracht bij de Stichting Merk Fryslân. De stichting wordt voornamelijk gefinancierd door de provincie, en deels door gemeenten en bijdragen vanuit de markt. Met toenemend succes brengen de communicatieprofessionals van Merk Fryslân hun marktgebied voor het voetlicht. Zo beheert de stichting onder meer het toeristisch platform van de provincie en voert ze ‘Visit Friesland’ als merk.
66
2807.indd 4
www.motorboot.com
5/22/2025 10:25:00 AM
R E PO R TA GE A RCA D IA
onderdeel van deze stervorm. De jachthaven biedt – aan de kant van de Vrouwenpoortsbrug – een prachtige aanblik op de scheve Oldehove en doet, door de ligging aan de glooiende Prinsentuin, een beetje buitenlands aan. De buitenste grachtenring kun je in zijn geheel rondvaren. Onderweg behoren dan aardige uitstapjes tot de mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld de Blokhuispoort, een voormalige gevangenis. Binnen de buitenste grachtenring wordt de stad doorkruist door een beperkt aantal stadsgrachten. We zijn nieuwsgierig naar het Naauw – dat natuurlijk zo niet heet omdat het er breed zal zijn. Onderweg daarheen komen we langs de Stadswaag uit 1590, thans onder meer in gebruik voor horeca. Het Naauw blijkt – zoals te verwachten was – nauw, en juist daardoor ontzettend leuk. 5
SNEEK We verkassen naar Sneek, waar we een kijkje nemen bij het Sneekermeer. In het stadje worden we opgewacht door een gids die ons de highlights van de stad laat zien. Het 15e-eeuwse stadhuis ziet er nog patent uit, en dat geldt nog meer voor de Martinikerk – uit diezelfde tijd, maar met 11e-eeuwse roots. Maar hét symbool van de stad is natuurlijk de Waterpoort, kort voor het jaar 1500 gebouwd als onderdeel van de stadsomwalling. In tegenstelling tot vier andere waterpoorten in Sneek en de landpoorten van het stadje, is de Waterpoort bewaard gebleven. Dat is niet zonder slag of stoot gegaan, want de poort was te laag voor stoomboten en moest om die reden wijken. De bevolking heeft daar tijdig een stokje voor weten te steken, en daaraan danken we nu dit prachtige symbool van Sneek. Onze gids beschikt – tot onze niet geringe verbazing – over de sleutel, zodat we ook een uitgebreide blik op het fraai bewaard gebleven interieur van de Waterpoort kunnen werpen. Wat een fantastisch icoon!
6 7
WOUDSEND Het slotonderdeel van ons programma is een rondje Heegermeer vanuit Woudsend met een duurzame elektrosloep. Alles werkt eraan mee om dat een lekkere afsluiting te laten zijn: fluisterstille boot, heerlijk weer en een prachtige entourage. Uiteraard besteden we de nodige aandacht aan molen ‘De Jager’ uit 1719. Als de molen je bekend voorkomt, is dat niet vreemd. In Woudsend, met zijn vele watersportbedrijven, is deze molen het meest fotogenieke plekje voor een nieuwe boot, zodat je ‘m nogal eens tegenkomt. Alweer een icoon dus! Als we onze elektrosloep gaan inleveren, stellen we vast dat Friesland als toch al fantastisch vaargebied daar met Arcadia nog een
arcadia.frl
extra boost aan geeft! M juli 2025
2807.indd 5
67
5/22/2025 10:25:05 AM