Canal de Briare

1

VIVE LES ÉCLUSES In dit verhaal verkennen we het verbindingskanaal tussen de Loire en de Seine. Voor wie de tijd heeft is deze regio prima met de eigen boot te bereiken. Maar ook als je alleen dit kanaal vaart, zoals wij doen met een huurboot, gun dan jezelf de tijd. Al was het maar omdat je 120 sluizen zult schutten op het hele traject. Wij beginnen de tocht aan het zuidelijke eind van het kanaal in Briare en trekken noordwaarts.

PIM VAN DER MAREL

88

www.motorboot.com

T O E R VAAR T CANAL DE B R I AR E & CANAL DU LO I NG | DEEL 1

Als je het Canal Latéral à la Loire in

heeft staan... De kanaalbrug is 125

Briare ontleent aan dit emaille in

noordelijke richting volgt, dan gaat het

jaar oud en heeft in die tijd niets aan

Frankrijk bekendheid. We vinden de

op een gegeven moment over in het

schoonheid ingeboet. De maten ervan

voorstellingen van fraai geëmailleerd

Canal de Briare. Je vaart dan in de

laten schepen toe met een breedte

mozaïek op de gevel gemakkelijk. Het

richting van Nemours, waar je de

van maximaal 5,20 meter en een

stadje blijkt ook een serieuze water-

Seine op kunt. Daar ben je al aardig in

diepgang van 1,80 meter. Ons tijdelijk

sportplaats te zijn: het heeft een jacht-

de buurt van Fontainebleau en dat ligt

varend onderkomen is 4,20 meter

haven,

zo’n 65 km ten zuidoosten van Parijs.

breed, dus moeten we wel een klein

verschillende

Voor die tijd is het Canal de Briare dan

beetje opletten. We leggen de boot

ties, een leuk centrum en door dit

het Canal du Loing gaan heten. Voor

dan ook maar even stil voor de foto’s.

alles een opgewekte ambiance.

de plaatsbepaling: je zit in dit gebied

Dat trekt de aandacht, want kennelijk

Op het Franse platteland moet je vaak

nog net in de noordwesthoek van de

verwachten de wandelaars dat we er

veel moeite doen om in je dagelijkse

Bourgogne of vlak daarbuiten. Wij wil-

niet overheen zullen durven. Na de fo-

benodigdheden te voorzien: je leert er

len bij de plaats Briare het gelijkna-

to’s stellen we hen – met veel plezier –

al snel wat ‘pas de service’ betekent.

mige Canal op varen. De kanaalbrug

teleur en laten het aquaduct ons op

Maar in dit stadje is dat juist heel ge-

die we dan eerst over moeten zijn we

15 meter hoogte over de Loire voeren.

makkelijk. Wijs geworden bij eerdere

zo ongeveer in elk boekje tegengeko-

Het geeft niet alleen een prachtig uit-

gelegenheden, slaan we het biertje

men. We zijn benieuwd!

zicht maar ook een soort van konink-

van de Franse tap dan ook niet over.

aparte

havens

voor

bootverhuurorganisa-

lijk gevoel. Nagenietend leggen we na

PONT-CANAL

de brug aan in Briare en wandelen

SLUIZEN

Als we erop aan varen vallen we al

terug voor nog meer foto’s. Dat noem

We vervolgen monter de start van

bijna spontaan flauw van dit fantasti-

je nog eens een binnenkomer voor

onze vaartocht. Vaardagen in deze

sche aquaduct. In de eerste plaats

een vaartoer!

streek worden altijd voor het grootste

door zijn lengte van meer dan 650

deel in beslag genomen door sluizen.

meter. En in de tweede plaats door de

BRIARE

Écluses heten die in het Frans en dat

charmes ervan. Aan beide uiteinden

Bij de verdere wandeling door het

vergeet je al na één zo’n trip nooit

vinden we twee pilasters. Die zijn van

stadje zoeken we de Église Saint-Eti-

meer. Sluizen ‘nemen’ – al of niet au-

de hand van ene Gustave Eiffel, een

enne op. Die is weliswaar niet zo oud,

tomatisch – is namelijk een vrijwel

Franse ingenieur die ook andere aan-

maar

gedecoreerd

doorlopende activiteit. De sluiswach-

sprekende projecten op zijn naam

moeten zijn met geglazuurde thema’s.

ters die er zijn schutten meestal maar

zou

opvallend

1 en 2 D e pilasters aan weerszijden van het aquaduct zijn van de hand van Gustave Eiffel en sieren de entree van het Pont-canal de Briare.

3 De gevel van de Église Saint-Etienne is bedekt met geëmailleerd mozaïek.

2

3

maart 2022

89

4

4 De sluizen - al of niet automatisch - zijn een

tingen die in 1879 zijn vastgelegd door

den de zeespiegel mogelijk te maken.

vrijwel doorlopende activiteit. 5 Het Canal de

Charles de Freycinet.

De man was

Hier vormen zij de enige manier om

Briare is een aaneenschakeling van dit soort

minister van openbare werken en

het heuvelachtige landschap bevaar-

uitzichten. 6 Voor de Péniche (de Franse

schreef voor dat de kanalen 2,20

baar te maken. Wij vinden ‘bergbe-

spits) moeten de sluizen 40 meter lang en

meter diep moesten zijn en een door-

klimmen per boot’ dan ook de meest

5,20 meter breed zijn.

vaarthoogte moesten toelaten van

typerende benaming voor het varen

3,50 meter. De sluizen zijn 40 meter

hier.

een beperkt aantal boten per dag en

lang en 5,20 meter breed. Daardoor

gaan tussendoor naar huis. Om die

zijn ze bevaarbaar met de Péniche (de

OUZOUER-SUR-TRÉZÉE

reden bellen ze elkaar dat je eraan

Franse spits) die net binnen deze

We genieten volop van het uitzicht dat

komt. Dan kan hij of zij op de fiets of

maten blijft. Bij ons dienen de waterni-

het Canal de Briare biedt. Er is altijd

de brommer springen. Soms duurt

veaus en de sluizen om leven bene-

een jaagpad aan één van de zijden

dat natuurlijk even, je bent wel in Frankrijk.

Ze

spreken

trouwens

meestal wel een beetje Engels. We hebben het Canal de Briare en het Canal du Loing op- en afgevaren en zijn op dat stuk 120 keer een sluis gepasseerd. De vaststelling dat we er een grote routine in hebben ontwikkeld, is dus eigenlijk een understatement. Het grootste verval dat we zijn tegengekomen

was

5,20

meter.

Daardoor kost het schutten natuurlijk best even tijd en dat beperkt je dagelijkse actieradius tot minder dan veertig kilometer.

KANALEN De meeste kanalen in het gebied zijn gegraven in de 17e tot en met de 19e eeuw. Ze moeten voldoen aan afme90

www.motorboot.com

5

TO E R VAAR T CANAL DE B R I AR E & CANAL DU LO I NG | D EEL 1

van het kanaal. Gelet op de historie is

COMITÉ RÉGIONAL DU TOURISME DE BOURGOGNE-FRANCHE-COMTÉ

dat natuurlijk volkomen logisch. Het uitzicht wordt op de stukken tussen de dorpjes gedomineerd door de natuur. Als de bebossing op de oevers

Hoewel strikt genomen alleen Rogny-les-Sept-Écluses in de Bourgogne

even wat minder is openen zich ver-

ligt, is dat wel de streek waaraan we ons hart hebben verpand. Het regio-

gezichten op glooiende heuvels. Maar

nale toerisme hier valt onder dit comité. Volgens hun website zijn er in het

ook de beboste stukken zijn heel aan-

gebied meer dan 400 boten te huur. Op de kanalen kun je wekenlang met

trekkelijk. Omdat de zon vaak schuin

een boot uit de voeten. De kanalen waren vroeger geschikt om te jagen

tussen de bomen door schijnt, vor-

en hebben dus een jaagpad. Daar zijn op grote schaal fraaie fietspaden

men zich fraaie patronen van licht op

van gemaakt. En het gebied leent zich uitstekend om te wandelen en om

het water. Soms is het uitzicht ook wel

paard te rijden. Als je dan ook nog liefhebber bent van wijn en van cultuur,

even sneu. Voor jonge dieren hebben

dan mag de streek helemaal bovenaan op de wensenlijst.

de kanalen oevers die het lastig

Website: www.bourgogne-tourisme.com

maken om uit het water te klimmen.

We zien een ree en een wild zwijn die daar niet in geslaagd zijn.

We nemen een paar foto’s van de

water te voorzien. Het kanaal biedt

Bebouwing tussen de dorpen is een

boot die we tot onze beschikking heb-

hier op sommige punten prachtige

uitzondering en daardoor biedt het af

ben gekregen. Het is een Tarpon 49

vergezichten. We laten het op ons in-

en toe een aangename afwisseling.

van bijna 15 meter en dat geeft ons

werken en hebben daar tijdens onze

Dat geldt zeker als je – zoals soms

dankzij alle ruimte prettig veel com-

‘afdaling’ ook alle tijd voor.

gebeurt – huisjes tegenkomt met een

fort.

De laatste trede in de afdaling brengt

hoog Efteling-gehalte. Dorpen langs

ons in het centrum van het dorp. We

het kanaal maken de vaartocht afwis-

ROGNY-LES-SEPT-ÉCLUSES

varen naar de Quai Sully, de voorma-

selend. We leggen even aan in een

We varen door in de richting van de

lige commerciële haven waar nu de

gehucht dat luistert naar de naam Ou-

plaats Rogny-les-Sept-Écluses. We

passantenhaven

zouer-sur-Trézée. Het is een aantrek-

zitten daar in de westpunt van de

oude loswallen liggen er nog altijd. Op

kelijke,

bloemrijke

plaats

is

gevestigd.

De

met

Bourgogne maar dat maakt in de na-

een bordje staat aangegeven wan-

aanlegplaatsen, elektriciteit, water en

tuurlijke omgeving geen verschil. We

neer de toervaartpéniches er hun

volop andere faciliteiten. Verderop tij-

genieten van het uitzicht, onder meer

plaats hebben en passanten er dus

dens de trip stellen we vast dat we het

van verschillende meertjes aan bak-

weg moeten blijven. En er staat ook

hier nogal getroffen hadden. Dat had-

boord. Hoewel we dat niet hebben

dat je je moet melden bij de Capitai-

den we wel eens wat meer mogen

kunnen vaststellen denken we dat die

nerie om je ligplaats af te rekenen. Dat

waarderen.

de functie hebben om de sluizen van

moet je dan natuurlijk allemaal wel

6

maart 2022

91

7 8

9

7 De 17e-eeuwse sluistrap in Rogny-lesSept-Écluses verkeert in goede staat.

8 De 12e-eeuwse Église Saint Loup domineert het stadsaanzicht.

9 Het laatste stuk van de ‘afdaling’ brengt ons in het centrum van het ‘zevensluizendorp’.

10 Bomen langs het kanaal strak in het gelid.

11 Vanuit de sluizen word je soms getrakteerd op prachtige vergezichten.

12 We leggen even aan in een dorp dat luistert naar de naam Ouzouer-sur-Trézée.

13 Het Franse platteland kenmerkt zich ook in de dorpen door rust.

92

www.motorboot.com

11 12

10

13

maart 2022

93

14

14 De rust in een Frans dorp levert verstilde

trekkelijk verlicht wat zeker geldt voor

Het beantwoorden van de vraag naar

plaatjes op. 15 L’échelle de quatre écluses

de artistiek aangelichte sluistrap.

je woonplaats impliceert blijkbaar toestemming voor een langdurige uitwis-

du Moulin-Brûlé is opnieuw een 17e-eeuwse sluizentrap 16 De omgeving van de 17e-

EN ROUTE

seling van gegevens en lokale kennis.

eeuwse Léchelle de quatre écluses du

De volgende morgen vertrekken we

Gezellige lui hoor, ook dat is Frankrijk!

Moulin-Brûlé is aantrekkelijk.

laat in de richting van Montargis. De

Als zij tevreden zijn en wij ons 15-

lokale bakker en de dame van de ca-

meter geval gekeerd hebben in de

pitainerie vinden zo’n stel toeristen

goede richting, kunnen we op weg.

met een boot wel een leuk verzetje.

Ook op dit stuk kunnen we weer

snappen, want meertaligheid is nu eenmaal geen Franse eigenschap.

De plichtplegingen kunnen wat ons betreft nog wel even wachten, we gaan eerst kijken bij hèt monument hier: de sluistrap van zeven sluizen waaraan het dorp zijn naam ontleent.

Het 17e-eeuwse monument is geïnitieerd door Henri IV in 1597. Het heeft eeuwenlang de Seine en de Loire met elkaar verbonden. De trap is rond 1880 buiten gebruik gesteld toen de eerder genoemde Charles de Freycinet

grotere

sluisafmetingen

voor-

schreef.

Het geheel is fraai bewaard gebleven en biedt een imposante aanblik. Hoewel de 12e-eeuwse kerk het stadsbeeld domineert, valt deze Église Saint Loup in het niet bij de sluistrap.

Dat wordt nog sterker aangezet als we ‘s avonds een rondje door het dorp wandelen. Het plaatsje is aan-

GEZELLIGE LUI HOOR, OOK DAT IS FRANKRIJK! 94

www.motorboot.com

15

TO E R VAAR T CANAL DE B R I AR E & CANAL DU LO I NG | D EEL 1

volop genieten van de rust en het uitzicht op het kanaal. Omdat je maar

GOED OM TE WETEN

zelden iemand anders tegenkomt, re-

Met je eigen boot is dit gebied te bereiken via Parijs, waar je de Seine volgt tot

ageert diegene altijd aangenaam.

aan het Canal du Loing dat ter hoogte ligt van het plaatsje Champagne-sur-

Waar wij gewend zijn elkaar als water-

Seine.

sporters te groeten, is dat hier ook

Vanuit het noorden gaat het Canal du Loing bij Montargis over in het Canal de

met

vissers,

Briare. Bij de plaats Briare gaat dit kanaal verder als het Canal latéral à la Loire,

landbouwers en onduidelijke voorbij-

dat bij Digoin aansluit op het Canal du Centre. Maar wij varen de route deze

gangers usance.

keer andersom en komen dus vanuit het zuiden.

Vlak voorbij het gehucht Dammarie-

Voor varen in deze streek is het verstandig om rekening te houden met de vol-

sur-Loing dient de volgende beziens-

gende punten :

waardigheid zich aan. Dat is weer een

• Kom je met de eigen boot, vergeet je (vouw)fietsen niet of huur ze ter plaatse.

historische sluizentrap, dit keer van

Het Franse platteland is namelijk vrij leeg: een bakker of supermarché op loop-

vier opeenvolgende sluizen. Als de

afstand is een meevaller.

sluiswachter die ons op dat moment

• Restaurants zijn er niet of zijn gesloten: in elk geval op zondag en maandag.

schut onze belangstelling ontdekt,

• 220 volt is vaak uitsluitend beschikbaar als je walstroom hebt.

stopt hij het schutten midden in het

• Neem een verrekijker mee om nog meer de zien dan dat je al doet.

wandelaars,

fietsers,

proces. Letterlijk halverwege de sluis stappen we aan wal en gierend van

PARIJS

de pret gaan we met z’n allen – ook

(Evry)

Montereau

Fontainebleau

trap heet ‘L’échelle du Moulin-Brûlé’,

Petite Seine

Canal de la Haute Seine

Yonne

Canal de Loing

Lyon

we dat nergens hebben teruggevon-

Bordeaux

den, weten we zeker dat er hier vlakbij

Troyes

Nemours

Vanne

Seine

Sens 0© HdB 4.II.'22

Parijs

1890 buiten gebruik gesteld. Hoewel

Armançon

Canal à Orléans

een molen verbrand moet zijn. Maar

Montargis

de sluiswachter is daar desgevraagd ook niet mee bekend. We vinden het

N

Melun

de sluiswachter – foto’s nemen. De is ook weer 17e-eeuws en ook tegen

Aube

Haute Seine

ORLEANS

Ouzouers-Trézée

Loire

een prachtige plek om onze boot met de bijgeleverde pinnen voor een uitge-

BRIARE

breide siësta vast te leggen.

Châtillon-s-Loire Beaulieu Belleville

Volgende keer:

0 km

Canal du Loing

Route

25

Châtillon-Coligny Moulin-Brûlé Dammarie-s-Loing Rogny-Les-7-Écluses Canal de Briare

AUXERRE Canal de Bourgogne

Pont Canal de Briare

Canal latéral à la Loire

Canal de Nivernais Clamency Cosne-Cours-s-Loire

Loire

16

Het blauwe kader heb ik niet voor de grap om het kaartje gezet.

Ik vind het dus niet goed dat het zonder overleg wordt weggehaald.

De betekenis van © is toch wel bekend?

© Henk de Bruin - 4 februari 2022 Canal de Briare 105 × 81 mm

maart 2022

95