Varend van Breda naar De Heen

DAGTOC H T B R EDA - DE H EEN

SERENE RUST Op weg naar Zeeland maken we een dagtocht van Breda naar De Heen. Dat is een dorpje in de buurt van Steenbergen, vlak onder het Volkerak. We varen ‘binnendoor’ over kleine riviertjes en kanalen. De vaartocht beslaat op die manier precies vijftig kilometer. We willen ontdekken of we deze route leuker vinden dan via het Volkerak.

PIM VAN DER MAREL

76

www.motorboot.com

augustus 2023

77

DAGTOC H T B R EDA - DE H EEN

4 De Rode Vaart is een prachtige oude vaarweg naar Zevenbergen. 5 Boogbrug over de Dintel in de provinciale weg tusen Fijnaart en Oud Gastel.

stand een doorvaarthoogte van 2,50 meter toelaat. Na de brug komen we in een levendig deel van de Mark met aan bakboord Watersportcentrum en jachthaven ’t Lamgat. Daar zo ongeveer tegenaan ligt de Lamgatsebrug, een houten fietsers- en voetgangers-

4 5

brug op de plaats waar ooit een pontveer heeft gevaren. De smalle en daardoor slank ogende brug overspant 45 meter en is in 2023/24 alweer aan vernieuwing toe. Meteen 2

daarna ligt in een korte vaart aan

Openingsfoto De windmolens detoneren niet in het fraaie landschap. 2 Van de RK kerk uit 1401 in Terheijden krijgen we alleen een glimp van de

stuurboord de jachthaven van Water-

toren mee. 3 De Lamgatsebrug verbindt Zevenbergen en Oudenbosch voor fietsers en voetgangers.

sportvereniging Nolleke Sas. Op datzelfde punt takt de Roode Vaart af in

We vertrekken uit de aantrekkelijke

te vangen van de kerk uit 1401, maar

hiervandaan ligt het knooppunt Zon-

de richting van Zevenbergen. In de

passantenhaven van Breda en varen

die gaat schuil achter de bebouwing.

zeel dat de A16 met de A59 verbindt.

kop van deze Roode Vaart heeft een

de Mark op. Omdat je Breda alleen op

Het blijft bij een blik op de torenspits.

Het blijft een wonderlijke gewaarwor-

sluis gelegen die in 1968 is gesloopt.

deze manier kunt bereiken, hebben

We passeren de jachthaven van het

ding om in serene rust pal langs een

Het kunstwerk was rond 1730 ge-

we de eerste vier kilometer tot aan het

dorp waar 120 ligplaatsen zijn. Hoe-

overbekend fileknooppunt te varen.

bouwd als zeesluis omdat de Mark

Markkanaal al in omgekeerde richting

wel er een paar beschikbaar zijn voor

Na de brug ontvouwt zich weer een

destijds nog een open verbinding met

gevaren. Voorbij de afslag naar het

passanten, is er voor vaste liggers een

prachtig landschap voor ons, waarin

de zee had. De sluiswachter ervan in

Sint-Pieter in Rome. We varen na zo’n

Tweede Wereldoorlog. Nu ligt er een

Markkanaal krijgt de vaarweg meteen

wachtlijst. Het vestingwerk ‘De kleine

de windmolens van windpark Etten-

1810 is ene Arnoldus Aartsen. De

5 kilometer het dorp Standdaarbuiten

vaste witte boogbrug. De steigers pal

een landelijk karakter. Al snel hebben

schans’ ligt ook al verscholen achter

Leur veel minder detoneren dan vaak

overlevering wil dat deze Arnold de

binnen en hebben plezier om de

daarvoor aan bakboord zijn van een

we aan stuurboord het dorp Terheij-

een luxe nieuwbouwwijk. We varen

het geval is. We discussiëren erover of

naamgever is van ‘zijn’ sluis (en dus

naam ervan. Vaak wordt die verkeerd

onderhoudswerf

den, tegenwoordig een onderdeel van

dus maar door en komen een paar ki-

dat niet gewoon komt omdat je ze

indirect ook van de jachthaven): Nolle-

gespeld als Standaardbuiten. De ‘d’

schepen. Vlak na de brug hebben we

de gemeente Drimmelen. Bij het

lometer verderop onder de brug in de

overal tegenkomt en er dus aan ge-

kens Sas. Gelukkig weten wij water-

moet naar voren want de naam komt

aan bakboord de plaats Stampersgat,

langsvaren proberen we een glimp op

A16 door. Minder dan één kilometer

wend raakt. Met het zonnetje erop

sporters dat ‘sas’ een oud woord voor

van ‘zand daar buiten’, een zandbank

waar een aanlegsteiger is voor ple-

vinden we ze eigenlijk zelfs wel mooi!

schutsluis is, want anders zouden ook

die boven kwam toen het water van

ziervaartuigen. Als we er langs varen

Het blijkt maar goed dat we er even

wij Sas van Gent vast een merkwaar-

de tweede Sint-Elisabethsvloed in

is er net een soort van dorpsfeestje

uitgebreid van genieten want kort

dige plaatsnaam vinden. De Roode

1421 begon te zakken. Je kunt in de

aan de gang. Het ziet er gezellig uit.

daarna komen we langs het bedrijven-

Vaart is in Zevenbergen afgedamd.

plaats bakboord uit naar Ouden-

Dat neemt niet weg dat de plaats

terrein Zwartenberg. Dat biedt van-

Het andere deel ervan boven Zeven-

bosch, maar die vaarweg is naar onze

wordt gedomineerd door de suikerfa-

zelfsprekend een iets andere aanblik.

bergen loopt door tot in het Hollands

smaak iets te industrieel.

briek. De fabriek is eigendom van de

3

Diep in het industriegebied Moerdijk.

www.motorboot.com

zwaardere

coöperatie

Royal

ZEVENBERGEN

De kop van de vaart oogt erg aantrek-

DINTEL

Cosun, een vehikel van maar liefst

We varen door met de eerder ge-

kelijk, dus blijven we er even liggen

We varen door en stellen vast dat de

8400 suikerbietentelers.

noemde windmolens aan bakboord

om daarvan te genieten.

Mark inmiddels is overgegaan in de

en passeren de Leurse Vaart of Haven

78

internationale

voor

Dintel. We passeren de brug in de A17

MARK-VLIETKANAAL

die de plaats Etten-Leur aansluit op

STANDDAARBUITEN

en varen een tijdje tussen de lande-

Voorbij Stampersgat kun je rechtdoor

de Mark. Meteen daarna hebben we

Hoewel we dicht in de buurt van Ou-

rijen. Nog voor Stampersgat ligt de

de Dintel af naar het Volkerak. Dat is

aan stuurboord het prachtige terrein

denbosch varen, is er vanaf de Mark

provinciale weg tussen Fijnaart en

vanaf daar ongeveer vier kilometer

van de naturistenvereniging ‘mens en

nauwelijks een glimp van de basiliek

Oud Gastel. Voor de oversteek van de

varen. Maar wij willen hier juist de an-

natuur’. De vereniging heeft voor geïn-

daar te zien. Oudenbosch ontleent

rivier heeft daar in de loop der eeu-

dere kant op, over het Mark-Vlietka-

teresseerden een informatieve web-

zijn

vooral

wen van alles gefunctioneerd, van een

naal. Dat brengt je in iets meer dan

site.

de

omdat de koepel van deze kerk een

veerpont in de 17e eeuw tot en met

tien kilometer in Roosendaal. Je draait

Spoordraaibrug die in gesloten toe-

verkleinde kopie is van die van de

verschillende Baileybruggen na de

het kanaal op met een bijna haakse

We

varen

door

naar

bekendheid

daaraan,

augustus 2023

79

DAGTOC H T B R EDA - DE H EEN

6 Het Mark-Vlietkanaal gaat door naar Roo-

vaargeul in de buitenbochten ligt en in

DE HEEN

GAT VAN DE FAMILIE STAMPER

sendaal, de afslag naar Steenbergen. 7 De

de middenvaarwaters. De vaste brug

We varen verder en passeren zo’n on-

Roosendaalse Vliet is voor de pleziervaart

in de A4 waar we onderdoor varen

diepe verbreding van de vaarweg.

De naam van de plaats Stampers-

heel fraai vaarwater. 8 Op het sluizencom-

heeft een doorvaarthoogte van 3

Meteen daarna hebben we aan bak-

gat wordt toegeschreven aan de

plex Bovensas vind je een aantrekkelijke

meter. En dat geldt ook voor de

boord de jachthaven van onze be-

familie Stamper. Deze familie en de

uitspanning annex theetuin. 9 Jachthaven De

Steenbergsebrug in de N259, zo’n an-

stemming vandaag: De Schapenput

familie Stouters hebben er in de

Schapenput.

derhalve kilometer verderop.

in De Heen. Die is met 300 ligplaatsen

17e eeuw allebei een hoeve in

Doorvarend takt na een tijdje de

opvallend groot voor een dorp van

bezit. Watersporters weten mis-

Breede Watergang af naar de plaats

een paar honderd mensen. Dat komt

schien dat de uitgang ‘-gat’ slaat

overgebleven. Op een wel heel idyl-

Steenbergen

gelijknamige

in de ogen van de eigenaren doordat

op de monding van een kreek.

lisch plekje probeert een bewoner

jachthaven. De watergang laat een

het een prachtige jachthaven is met

Oorspronkelijk

deze

met een rood waarschuwingsbord de

diepte toe van ruim 2 meter en loopt

alles dat je maar zou kunnen wensen.

plaats met de kreek zowel de

anders misschien te grote toestroom

over een aquaduct in de A4. Vlak voor

Wij onderschrijven dat maar denken

naam Stoutersgat als de naam

binnen de perken te houden. We grin-

dit aquaduct ligt aan stuurboord Fort

dat het ook iets te maken zal hebben

Stampersgat in gebruik. In de 18e

niken erom en zijn benieuwd of zijn

Hendricus, zo genoemd naar Hendrik

met de nabijheid van de Grevelingen.

eeuw - zo wil de overlevering -

bord succes heeft.

III van Nassau. Het fort uit het begin

Daar is immers nauwelijks nog een

heeft de laatste het gewoon ‘ge-

Als we doorvaren bereiken we betrek-

van de 17e eeuw is eigendom van Na-

ligplaats te vinden. En dan is deze

kelijk snel de Sluis Bovensas. Die ligt

tuurmonumenten dat vrijwel klaar is

jachthaven - vlak bij de Krammer -

hier sinds 1824. In de loop der jaren is

met de restauratie ervan. Er staan een

een aantrekkelijk alternatief. Ook wij

er eerst een spuisluis aan toegevoegd

paar lelijke loodsen naast die in 2023

krijgen er een prachtige plek toege-

was

voor

wonnen’.

7

en

de

bocht naar bakboord en je hebt al die

sing te komen. Daar staat een over-

belangrijke vaarweg voor de beroeps-

en later is de sluis vernieuwd. Met de

door de gemeente Steenbergen zul-

wezen. We kijken tevreden terug en

tijd het complex van de suikerfabriek

duidelijk

bij:

vaart is geweest en als zodanig heeft

komst van de Philipsdam in 1987 - en

len worden verkocht. Alles wijst erop

denken dat het beslist een boeiender

naast je. Pas als je een eindje het ka-

Roosendaal rechtdoor, Steenbergen

gezorgd voor de bloeiperiode van een

daarmee de afsluiting van het Vol-

dat dit fort een aantrekkelijk uitje aan

vaartocht is geweest dan als we voor

naal op bent gevaren ben je uit de

rechtsaf.

stad als Roosendaal. Dit vaarwater

kerak en het Zoommeer - is de sluis

het worden is.

het Volkerak hadden gekozen.

heeft in open verbinding met de zee

overbodig

vaarverkeersbord

‘suikerzone’. Het kanaal dat is gegra-

geworden.

Deze

staat

ven in 1983 is fraai en saai tegelijk.

ROOSENDAALSE VLIET

gestaan en het land eromheen is re-

sindsdien permanent open. De be-

Met links en rechts een bomenrij en

We gaan stuurboord uit richting

gelmatig

vanaf

weegbare brug die de waterkaart ver-

een kaarsrechte vaarweg, vinden we

Steenbergen. De vaarweg heet voor-

1824 houdt een sluis het hoogwater

meldt is een vaste brug geworden

het niet erg om bij de volgende split-

lopig nog de Roosendaalse Vliet. On-

buiten. Voor zover de Roosendaalse

met een doorvaarthoogte van 3

middellijk

6

overstroomd.

Pas

het

Vliet daarna nog steeds van belang

meter. Het sluizencomplex is - on-

landelijke karakter van dit vaarwater.

was voor de beroepsvaart is het gra-

danks het functieverlies - fraai geres-

We varen kilometerslang in de natuur

ven van het Mark-Vlietkanaal daarvoor

taureerd. Het is onderdeel van een

zonder zelfs maar een boerderij te

de

geweest.

fietsknooppuntenroute en je kunt op

zien. Onderweg worden we verwend

Kreekjes en waterlopen langs de

korte afstand terecht in de Bar aan de

met fraaie uitzichten op het water en

vaarweg herinneren nog aan oude

Baak.

de natuur er omheen. Vrijwel niets

overstromingstijden. Voor de plezier-

herinnert eraan dat deze Vliet ooit een

vaart is er dus heel fraai vaarwater

manifesteert

zich

definitieve

nekslag

STEENBERGSCHE VLIET Vanaf de Sluis Bovensas gaat de

GOED OM TE WETEN

Roosendaalse Vliet over in de Steenbergsche Vliet. Die slingert zich op

De laagste vaste brug beperkt de doorvaarthoogte voor deze dagtocht tot 3

een hele prettige manier door het

meter. De Spoordraaibrug bij Zevenbergen draait - op verzoek - éénmaal per

landschap. Ook dit is een alleszins

uur. Voor de diepgang geldt dat het overal 2,40 meter of meer is, met uitzon-

aantrekkelijke vaarweg met hier en

dering van de Roosendaalse Vliet waar het 1,40 meter is. Op de Steenberg-

daar een boerderij en ook verder een

sche Vliet ligt de vaargeul volgens de wateralmanak in de buitenbochten en in

typische

de middenvaarwaters. De maximumsnelheid op het gehele traject is 9 km/u,

Steenbergsche Vliet is beschermd na-

ook weer met uitzondering van de Roosendaalse Vliet waar deze 6 km/u is.

tuurgebied dat vooral bestaat uit riet-

landbouwomgeving.

8 9

De

moeras. Een gedeelte daarvan is in Scan de QR-code en u gaat naar het

beheer bij de Vereniging Natuurmonu-

kaartje op motorboot.com met het

menten. Het rietmoeras manifesteert

gpx-bestand voor uw navigatie.

zich onder meer in verschillende ondiepe verbredingen van de Vliet. De wateralmanak waarschuwt dat de

80

www.motorboot.com

augustus 2023

81