Breda

DAGTOC H T B R EDA

SLINGEREN OVER SINGELS Mocht je denken dat Breda geen waterstad van enige betekenis is, dan wordt het tijd je visie bij te stellen. Niet alleen is er in en om de stad volop bevaarbaar vaarwater, maar de gemeente probeert daar ook iets leuks van te maken. En dat lukt zo goed, dat er inmiddels stemmen op gaan dat het wel erg druk aan het worden is. We gaan kijken hoe aantrekkelijk wij het vinden.

PIM VAN DER MAREL

Varend in de passantenhaven is ons

aan bakboord het Spanjaardsgat, ge-

traat, volop voorzien van terrassen

uitzicht op het centrum ronduit in-

flankeerd door de Granaattoren en de

met

drukwekkend. Met op de voorgrond

Duiventoren. Het Spanjaardsgat is

Knus, gezellig, misschien ook wat on-

het Oude Postkantoor en op de ach-

een waterpoort uit 1610 naar het Kas-

rustig maar in elk geval met alles wat

tergrond de toren van de Grote Kerk

teel van Breda. Ook de beide vroeg

je zou willen op loopafstand of nog

hebben we twee beeldbepalende

16e-eeuwse torens horen bij dit kas-

dichterbij. Ons oog valt op de enorme

bouwwerken pal voor ons. We kijken

teel, waarin sinds 1826 de Koninklijke

hoeveelheid slotjes aan de Hoge

onze ogen uit. De toren is na 1468 ge-

Militaire Academie (KMA) is gehuis-

Brug. Deze zogenoemde liefdesslot-

bouwd in een aantal decennia. En de

vest. Wat een prachtige historische lo-

jes worden door amoureuze stelletjes

kerk mag dan iets minder bekend zijn

catie voor een stadhaven! En dan te

opgehangen en op slot gedaan,

dan de Sint-Jan uit Den Bosch, ze

bedenken dat de haven in 1964 is ge-

waarna het sleuteltje wordt wegge-

doet er zeker niet voor onder. Kerk en

dempt en pas sinds 2017 weer in zijn

gooid. Het moet een teken van eeu-

de toren vormen het belangrijkste mo-

oude luister is hersteld.

wige trouw verbeelden. Anders dan

nument van de stad. Ook het Oude

We varen onder de Hoge Brug door

de Pont des Arts in Parijs heeft de

Postkantoor is prima bewaard geble-

het havengedeelte aan de Prinsen-

brug hier in Breda nooit gedreigd te

ven en huisvest nu horeca. Verder

kade in. De passantensteiger ligt daar

bezwijken onder de slotjes. Toch een

naar het centrum varend hebben we

tegenover een regelrechte horecas-

net wat nuchterder volk, waarschijn-

eet-

en

drinkgelegenheden.

1 Breda in optima forma met de toren van de Grote Kerk en het Oude Postkantoor ervoor. 2 Het Spanjaardsgat met links de Granaattoren.

3 De passantensteiger aan de Prinsenkade ligt echt in het stadshart.

2

58

www.motorboot.com

3

juli 2023

59

DAGTOC H T B R EDA

4

lijk. We keren om en varen terug naar

dat blijft zo tot we afslaan. Als eerste

wonderlijke plaats. Tsja, gelukkig is

tegenwoordig een Rijksmonument.

NASSAUSINGEL

PAARD VAN TROJE

de Koning Willem-Alexanderbrug om

varen we de Academiesingel op,

mijn mening niet gevraagd. Aan stuur-

Om hem bij het monument aan te

We maken een ruime bocht naar

Ons ‘eigen’ Paard van Troje is het

een ‘rondje singels van Breda’ te gaan

waarbij we het KMA complex en het

boord ligt dan inmiddels het Park Val-

laten sluiten is de Willemsbrug even

rechts en hebben dan op de Nassau-

Turfschip van Breda. Met precies

varen.

Kasteel steeds aan stuurboord heb-

kenberg waar het Baroniemonument

later voorzien van een goudkleurig

singel aan stuurboord de voormalige

ben. In het water staat een 18 meter

van Pierre Cuypers van fleurige bloe-

monogram met de initialen W III en

koepelgevangenis. De theorie achter

pen van Maurits van Oranje het

ACADEMIESINGEL

hoge vuurtoren van de 20e-eeuwse

menperkjes is voorzien. Het monu-

een kroon erboven. Het ziet er eigen-

de ronde vorm met de cellen aan de

Kasteel van Breda in. De stad is in

Vlak voor de brug gaan we stuur-

Italiaanse ontwerper Aldo Rossi. Het

ment beoogt de herinnering aan de

lijk wel chic uit. Geheel en al in de-

buitenkant is dat bewakers dan vanuit

1590 bezet door de Spanjaarden.

boord uit de singels op. Het vaarwater

ding functioneert niet als vuurtoren, je

band tussen Breda en het huis

zelfde trant draagt de eerstvolgende

het midden de gehele gevangenis

Een schipper die regelmatig turf

waarop we dat doen is de Mark en

kunt er niet in en het staat op een

Oranje-Nassau levend te houden en is

brug de naam Nassaubrug.

kunnen overzien. Veel van ons zullen

hetzelfde type list nemen de troe-

aanvoert bij het Kasteel wordt bereid gevonden onder de turf 75 man te verbergen. Die overmees-

5

6

teren ’s nachts de schildwachten, nemen het Kasteel in en laten via de poort het leger van Maurits binnen. Daarmee is Breda op de 4 Het varen op de

Spanjaarden veroverd. Bij de her-

singels van Breda

denking van dit heuglijke feit gaat

is bij vlagen ronduit

iedereen ervan uit dat het turfschip

idyllisch. 5 In Park

door het Spanjaardsgat het kas-

Valkenberg staat het

teel binnen is gevaren. Historisch

Baroniemonument

onjuist, want het ‘gat’ is van 1610.

van Pierre Cuypers.

Maar misschien moeten we daar

6 In het water een

gewoon overheen stappen. De

18 meter hoge vuur-

Ieren hebben voor zoiets een fan-

toren van de 20e-

tastisch gezegde: ‘Never let the

eeuwse ontwerper

truth spoil a good story!’.

Aldo Rossi.

60

www.motorboot.com

juli 2023

61

DAGTOC H T B R EDA

zich deze gevangenis herinneren als

luxe woningen hier liggen aan het

de locatie waar de ‘drie van Breda’

water. In een artikel in regionaal dag-

hun straf hebben uitgezeten. Het is in-

blad BN DeStem van de afgelopen

middels geen gevangenis meer en is

zomer klagen de bewoners over over-

deels ontwikkeld tot een bedrijfsver-

last van waterrecreanten. Naast de di-

zamelgebouw met veel relatief kleine

recte overlast is ook het massaal

bedrijven. De koepel is enige tijd ge-

negeren van het verbod om verder te

ëxploiteerd door FutureDome Events

varen de omwonenden een doorn in

die er op basis van daghuur activitei-

het oog. Tot aan de Regentessebrug

ten en tentoonstellingen in lieten

is varen toegestaan, daarna niet meer.

plaatsvinden. Thans is er voor het

Niet veel verder ligt overigens de stuw

complex een nieuwe koper gevonden,

Bieberg, wat sowieso ook het einde

die het verder gaat ontwikkelen. Dus

van de vaartocht zou betekenen. Niet

als je altijd al eens een koepelgevangenis had willen hebben, ben je he-

te missen valt een vriendelijk bord van 7

een plaatselijke bootverhuurder met

laas te laat …

de boodschap: ‘Draai om, hier houdt 9

wijk Ruitersbosch, waar het bekende

rijke historie met bijvoorbeeld al een

de vaarweg op’. Misschien is dat toch

MARK

Mastbos tegenaan ligt.

zogenoemde ‘schepenbank’ in 1328.

net iets teveel als advies geformu-

Waar de Wilhelminasingel overgaat in

Ginneken heet lokaal ’t Ginneke en

Hoewel het formeel een wijk is van de

leerd.

AA OF WEERIJS

portaal is ontworpen door Joseph

de Boeimeersingel moet je voor het

was vroeger een zelfstandige ge-

stad Breda heeft Ginniken nog steeds

Hoe het ook zij, wij negeren het ver-

Voordat we stuurboord uit naar de

Cuypers, zoon van Pierre Cuypers.

‘rondje singels’ stuurboord uit de

meente. Als zodanig heeft het een

een eigen karakter. De tuinen van de

bod of advies niet en keren hier om.

Weerijssingel varen hebben we aan

Het rijksmonument is niet meer als

Marksingel op. Wij besluiten om het

We varen hetzelfde stuk weer terug.

bakboord het punt waar de Weerijs (of

kerk in gebruik. In 2002 is het interieur

rondje later af te maken en eerst door

Dat betekent dat we er nog een keer

Aa), gevormd door smeltwaterstro-

omgebouwd tot bedrijfsverzamelge-

men in de laatste ijstijd, in de singels

bouw voor jonge ondernemers, de

te varen op de Mark naar Ginniken.

AMBITIE

van kunnen genieten want vanaf de

Dat blijkt geen verkeerde keus, want

Je kunt de gemeente Breda ambitie op het gebied van waterrecreatie niet ont-

andere kant zien veel dingen er net

stroomt. De Aa (of Weerijs) kun je een

ANNAstede. Het verzamelgebouw af-

de vaarweg is ronduit prachtig. De

zeggen. Zo wordt de Nieuwe Mark (zeg maar de passantenhaven) doorgetrok-

iets anders uit.

stuk opvaren, grofweg tot aan de

ficheert zichzelf als een inspirerende

Mark meandert door de buitenwijken

ken tot aan de Fellenoordstraat. Dit zou in 2023 gerealiseerd moeten zijn. Ook

Zaartbrug. Dat is minder ver dan je op

hotspot waar creativiteit, ontspannen en ontmoeten centraal staat. Op de

van de stad. We passeren bijvoor-

de situatie met de ligplaatsen wordt aangepakt. Daar zijn er nu maar zo’n 300

MARKSINGEL

de Mark kunt komen. Kort voorbij

beeld de Cimburgabrug tussen de

van en de wachtlijst is nog enige honderden groter. Er is een voorstel door het

We pikken het ‘rondje singels’ weer

deze brug ligt trouwens ook hier – in

website verder helemaal niets over

wijken Boeimeer en Zandberg. Ook

College naar de gemeenteraad gestuurd met mogelijkheden daarvoor. Dit in

op zodra we bakboord uit de Mark-

het Zaartpark – een stuw. Een niet on-

spiritualiteit, terwijl juist dat de locatie

deze ligt weer in zo’n fraai gedeelte

het kader van een project om de stad aantrekkelijker te maken als ‘waterstad’

singel op kunnen. Meteen als we dat

aanzienlijk deel van het beperkte aan-

zo bijzonder maakt. We varen door en

van onze vaartocht. Verderop varen

en de investeringen die dat met zich mee gaat brengen. Een saillant onder-

doen komt ons een vissersboot tege-

tal ligplaatsen van de stad vind je op

passeren aan bakboord de moderne

we aan op de Markbrug op een ge-

deel van het project is dat in 2030 de dieselbootjes moeten zijn vervangen

moet onder de Hirdesbrug. De brug is

dit riviertje, tussen de Bernhardbrug

gebouwen waarin de Bredase brand-

deelte waar we niet eens in de gaten

door elektroboten of anderszins schoon aangedreven schepen. Uit een en-

een Rijksmonument uit 1905 vanwege

en de Zaartbrug.

weer is gevestigd. Het laatste stukje

hebben dat we in een stad varen. Na

quête blijkt overigens wel dat voorlopig maar één op de drie booteigenaren

de bijzondere constructie, niet van-

daar iets voor voelt.

wege de aanblik. We varen verder op

WEERIJSSINGEL

woonboten. Aan het eind varen we

de Marksingel en moeten na de brug

We varen de Weerijssingel op en heb-

stuurboord uit zo de passantenhaven

in de Markendaalseweg met een

ben dan na korte tijd aan bakboord

weer in. Daar zijn we terug op wat wij

7 Bij de Regentessebrug is doorvaren niet verder toegestaan. 8 De allereerste brug op de Marksingel is de Hirdesbrug, een Rijksmonument.

haakse bocht naar bakboord. Van de

de Sint-Annakerk. Deze neogotische

absoluut het mooiste plekje van Breda

9 De Sint-Annakerk is nu het bedrijfsverzamelgebouw ANNAstede.

moderne kunst, die aan de brug is be-

kruisbasiliek

vinden.

de Markbrug hebben we aan bakboord Ginniken en aan stuurboord de

8

van de tramsingel kenmerkt zich door

met

spitsboogvormig

vestigd hebben we de herkomst niet kunnen vaststellen. Dat maakt het natuurlijk niet minder aardig.

GOED OM TE WETEN

Na een volgende haakse bocht, dit-

Om Breda te kunnen bereiken moet je onder de Koning Willem-Alexanderbrug passen:

maal naar stuurboord, zitten we op de

deze beperkt de doorvaarthoogte tot 3,20 meter. Als dat niet gaat ben je aangewezen op

Vredenburchsingel. In de aanloop

één van de havens aan de buitenkant van de stad. Die zijn in verschillende staat van ont-

naar de Arsenaalbrug kenmerkt deze

wikkeling maar je zou Jachthaven de Werve kunnen proberen, de Belcrumhaven en

singel zich ook weer door oogstre-

Haven de Krouwelaar. Om de singels te kunnen bevaren is de doorvaarthoogte beperkt.

lende stukken. We passeren de Arse-

We hebben het niet nagemeten, maar denken dat het met 1,50 meter overal nog wel gaat

naalbrug die zijn naam dankt aan het

lukken. Als je een te hoge boot hebt is dat geen probleem: Breda heeft talloze aanbie-

arsenaal op naastliggend voormalig

ders van sloepen en rondvaartboten.

militair terrein.

62

www.motorboot.com

juli 2023

63