Arcadia in Fryslân

R EPOR TAGE AR C ADI A I N F RYSL ÂN

FRYSLÂN BLIJFT VERBAZEN In het culturele hoofdstad-jaar heeft Leeuwarden-Fryslân de wereld positief weten te verrassen. Deze zomer is de eerste aftrap van de opvolger van dat jaar. We gaan kijken of de Friezen opnieuw interessante culturele activiteiten van de grond weten te trekken.

Vanzelfsprekend doen we dat met de boot.

PIM VAN DER MAREL

2

www.motorboot.com

juli 2022

3

R EPOR TAGE AR C ADI A I N F RYSL AN

heen kunt is er een speciaal OV-dag-

straten en stegen maakt het een ge-

Meindertsma

plantaardige

een stem geeft: wat kunnen wij leren

ticket

voor

een

vriendelijk

komen

tarief

zellige wandeling. Natuurlijk gaan we

concepten langs waarmee veengrond

van de bomen en hoe kijkt het bos

(€7,50). Waar Friesland van zichzelf al

even kijken bij De Oldehove. De bouw

nat kan worden gehouden. Dat is

naar ons? Wij vinden dat op zijn minst

uitnodigt om er te gaan varen, biedt

van deze toren is in het jaar 1533 af-

broodnodig want het veen op onze

een bijzondere insteek voor de Frie-

deze triënnale heel aantrekkelijke ex-

gebroken en nooit afgemaakt. En ook

planeet bevat twee keer zoveel CO2

zen, die immers vooral als nogal

tra’s daarbovenop. We zijn bij de af-

de ernaast geprojecteerde kerk is er

als alle bossen bij elkaar. Dus als je

nuchter worden gezien. De bomen

trap van het 100 dagen durende

niet gekomen. Misschien juist wel

het laat uitdrogen (melkveehouderijen,

gaan zo’n 3,5 km verplaatst worden.

evenement

te

daardoor is het een prachtige land-

intensieve landbouw) draag je gigan-

Er omheen is een scala aan flanke-

Merk Fryslân, de

mark. Hoewel de toren volgens de

tisch bij aan de vorming van broeikas-

rende activiteiten gepland tot en met

marketingclub van de provincie, heeft

website 2 meter uit het lood staat, lijkt

gassen.

worden

een Bosk-journaal voor basisscholie-

een meerdaags programma voor ons

het ons veel meer te zijn. Je kunt ‘m

uitgenodigd mee te denken en te pra-

ren. Als wij ons naar de actuele locatie

samengesteld. We hebben er zin in !

beklimmen : na 183 treden ben je er.

ten. Daartoe neem je een ‘gespreks-

van Bosk hebben gespoed, vallen we

We lopen verder en vinden het Ge-

starter’ van de stapel. De onze luidde:

met de neus in de boter: het ‘wande-

LEEUWARDEN

rechtshof – hoewel het een relatief

‘ik kan best leven zonder kaas, dus

len’ krijgt uitgerekend op dat moment

Onze boot halen we op in Warten.

jong gebouw is – er indrukwekkend

we hebben geen koeien meer nodig’.

vorm door menskracht. Het valt op

Eerst nog enigszins onwennig nemen

uitzien. Vlak daarbij ligt het Fries Mu-

Met de boerenprotesten in het achter-

dat de vrijwilligers de handen daar-

we koers naar het Prinses Margietka-

seum en ons programma voorziet in

hoofd vonden we dit wel een explo-

voor stevig uit de mouwen moeten

naal. De boot is hoog en dus windge-

een bezoek daaraan.

sieve binnenkomer. Voor als je dit ook

steken.

leuk vind : Fertile Grounds loopt tot 10

Moe van de indrukken zoeken we een

april 2023.

restaurant. Het wordt Roast aan de

uitgenodigd

komen proeven.

eraan

voelig, maar desondanks raken we

Bezoekers

snel met het schip vertrouwd. We

FERTILE GROUNDS

varen op het gemak via het Lange

In het kader van Arcadia zijn drie zalen

Mear en Langdeel naar het Van Ha-

van het museum ingericht voor een

BOSK

Afgeladen vol op een doordeweekse

rinxmakanaal en genieten van het

thematische discussie rond het vast-

Leeuwarden heeft tijdens Arcadia een

avond. Onverwachte culinaire hoog-

landschap met groene weilanden en

houden van CO2 in veen. Onder aus-

‘wandelend’ bos. Er lopen meer dan

standjes en een sommelier die zijn

heel veel koeien. Het Van Harinxma-

piciën

bekroonde

1.000 bomen door de stad. Het idee

vak verstaat. We krijgen steeds meer

kanaal loopt langs de zuidrand van

Rotterdamse ontwerpster Christien

is dat het wandelende bos de bomen

waardering voor Friesland …

van

de

veel

Nieuwestad en dat blijkt een voltreffer.

Leeuwarden. Tevreden stellen we vast dat de oevers niet in bezit zijn genomen door nieuwe rijken. Voorbij de

3

stad keren we om en varen richting centrum. Om bij de Prinsentuin – onze beoogde passantenhaven - te komen moet er een rijtje bruggen voor ons open. De eerste is de Slauerhoffbrug die het wegdek op een wonderlijke manier hoog in de lucht tilt. We vergapen ons eraan en mijmeren wat over de onderliggende constructie. De an2

dere bruggen worden bediend door lokale brugwachters die vlot en vrien-

Openingsfoto: Gaia is een verlichte aarde van 7 meter doorsnede. 2 Ons lijkt De Oldehove wel

delijk reageren. De Prinsentuin is in de

meer dan 2 meter uit het lood te staan. 3 In Leeuwarden maken nauwe straten en stegen de

praktijk nog mooier dan de faam die

stadswandeling gezellig.

de haven altijd vooruitsnelt. We zoeken een ligplaats op een fraaie plek en

4

In de zomer van dit jaar trakteert

daar allemaal verantwoordelijk voor

gaan eerst eens uitgebreid van de

Friesland ons op de eerste editie van

zijn, is interactiviteit een beoogd on-

passantenhaven genieten.

de triënnale Arcadia. Zoals het woord

derdeel van de programma-items. Het

al zegt is het een driejaarlijks terugke-

idee is dat Arcadia je op een vrolijke

STADSCENTRUM

rend evenement. Inhoudelijk is het

manier uitnodigt mee te denken. Op

Nadat we de sfeer hebben gesnoven

een breed cultureel programma met

de website staat het complete pro-

van de Prinsentuin maken we een

een uiterst serieus thema. Het gaat

gramma dat loopt tot 14 augustus.

rondje door de stad. De historische

over hoe we onze wereld gaan door-

Het vindt plaats op verschillende loca-

binnenstad is op zich al een beleve-

geven aan de toekomst. Omdat we

ties. Als je ergens niet met de boot

nis. Een aantal betrekkelijk nauwe

www.motorboot.com

juli 2022

5

R EPOR TAGE AR C ADI A I N F RYSL AN

8 9

4 5

6

7

4 Dit ‘Bosk’ komt van zijn plaats. Het wandelt met behulp van menskracht door Leeuwarden.

5 Het zonnestelsel van culmineert in het voormalige huiskamerplafond van de woning van Eise Eisenga.

6 De techniek achter het planetarium van Eisenga is een knap raderwerk ‘verstopt’ op de zolder van het pand.

7 De Oortwolk in Franeker is de manifestatie van 11fountains: één van elf unieke fonteinen, die verspreid over de Friese elfsteden staan.

8 De Engelse Tuin in Harlingen is ook een fraaie passantenhaven.

9 De voormalige vuurtoren in Harlingen is nu een eenkamerhotel.

6

www.motorboot.com

juli 2022

7

R EPOR TAGE AR C ADI A I N F RYSL AN

FRANEKER

rend gerevitaliseerd, eerst met wan-

ruimte. De bol heeft een doorsnede

digde onderdelen. Het indrukwek-

De volgende morgen varen we naar

delroutes en nu met zogenoemde

van 7 meter en is daardoor ronduit

kende

Franeker. Dat gaat opnieuw via het

stadsgezichten. We ‘doen’ er twee:

imposant. Het geeft je een gevoel van

prachtig huiskamerplafond. Als je ooit

Van Harinxmakanaal. We vinden het

die van Franeker en Harlingen. In Fra-

ontzag en doet je realiseren dat we

in Franeker komt, moet je hier in ieder

na alle drukte wel even prettig om ge-

neker de Oortwolk, geïnspireerd op

met z’n allen zuinig moeten zijn op

geval naar toe !

woon te genieten van de rust die het

het gedachtegoed van de in Franeker

onze planeet. En laat dat nou precies

Friese platteland uitstraalt. In Franeker

geboren astronoom Jan Hendrik Oort.

het thema zijn waar Arcadia om

HARLINGEN

zoeken we een ligplaats aan de Zui-

En in Harlingen de walvis, een potvis

draait.

We zoeken de boot weer op en varen

derkade. Vandaar is het een paar

bij de Zuiderpier die beoogt te herin-

stappen lopen naar het centrum. We

neren aan de walvisvangst in het ver-

PLANETARIUM

ligplaats gereserveerd bij de Harlinger

vallen bijna flauw van het stadhuis uit

leden. De walvis is wat wonderlijk

We kunnen natuurlijk niet in Franeker

Watersportvereniging.

1591, dat terecht in de top-100 van

gesitueerd, zodat we eigenlijk meer

geweest zijn en dan het planetarium

jachthaven te komen moet je pal voor

Monumentenzorg

geheel

culmineert

in

een

door naar Harlingen. We hebben een Om

in

hun

Sowieso

gecharmeerd zijn van de Oortwolk.

van Eise Eisinga gemist hebben. In

de Tsjerk Hiddesluizen bakboord uit.

heeft het stadje een knus en knoert-

Sowieso maken beide fonteinen ons

zijn voormalig woonhuis bouwde de

Dat is best even spannend want de

gezellig centrum.

wel nieuwsgierig naar die negen an-

man aan en boven het plafond het

openstaande keersluis aan het begin

dere !

oudste nog werkende planetarium ter

van de haven is krap 5 meter breed.

staat.

11FOUNTAINS

wereld. Eisinga – een handwerksman

We houden aan weerszijden maar

GAIA

met als hobby sterrenkunde en wis-

een klein beetje ruimte over, maar met

11fountains voortgevloeid: een mani-

In de Martinikerk in Franeker is Gaia

kunde – construeerde het nauwkeurig

wat passen en meten lukt het. Het-

festatie van elf fonteinen in elf Friese

opgehangen. De naam is ontleend

bewegende model van ons zonnestel-

zelfde geldt even later voor de haven-

steden, ontworpen door elf verschil-

aan de Griekse mythologie. Het is een

sel tussen 1774 en 1781. De techniek

brug. We vinden een aantrekkelijke

lende kunstenaars uit elf verschillende

verlichte bol die je de aarde laat zien

erachter is een onvoorstelbaar knap

langszij-plaats aan de prachtige En-

landen. Het project wordt voortdu-

zoals astronauten die zien vanuit de

raderwerk van met de hand vervaar-

gelse Tuin. Die zou wat meer bekend-

Uit

het

culturele

hoofstadjaar

is

10 De 11fountains-walvis in Harlingen ligt op de Zuiderpier en kan spuiten. 11 De Tall Ships Races vinden plaats van 14 tot 17 juli.

10

11

heid mogen genieten. We vinden dat

van belang wordt. Er worden tachtig

denzee ademt de hele omgeving een

deze maar weinig onderdoet voor de

tot honderd Tall Ships verwacht. Veel

maritieme sfeer. De voormalige vuur-

Prinsentuin in Leeuwarden.

van de inmiddels vastgelegde sche-

toren van het stadje is in particuliere

pen kennen we van Sail Amsterdam.

handen omgevormd tot een bijzonder

TALL SHIPS

Samen staan de zeilschepen er ga-

éénkamerhotel. Doeksen vaart je des-

We maken een wandeling door de

rant voor dat de races opnieuw een

gewenst van hieruit naar Terschelling

stad en gaan onder meer even kijken

maritiem spektakel van belang zullen

of Vlieland.

bij de Nieuwe Willemshaven. Daar ligt

zijn. De organisatie raadt aan de eigen

Die overtocht bewaren we voor een

niet alleen de eerder genoemde fon-

boot aan te leggen in één van de

andere keer. Wij moeten helaas terug

tein, maar deze haven is ook het

jachthavens en het evenement te voet

en leveren onze boot weer af in War-

decor voor de Tall Ships Races. In

te bezoeken.

ten. We mijmeren wat na en vinden de triënnale uitstekend bedacht, ook al

2022 vinden die plaats van 14 tot 17 juli. De eerdere edities van 2014 en

MARITIEM

omdat het dan elke keer voor de be-

2018 trokken respectievelijk 200.000

Harlingen ontpopt zich als een gezel-

zoekers en vrijwilligers toch weer iets

en 335.000 bezoekers, dus mag je

lige havenstad met veel terrasjes en

nieuws is. Fryslân is opnieuw in staat

ervan uitgaan dat het weer een drukte

tevreden bezoekers. Pal aan de Wad-

gebleken ons te verbazen!

GEVAREN MET DE ‘FLORA’ We hebben gebruik gemaakt van de Flora, een stalen jacht van 12,5 meter lengte en 4 meter breedte. De boot is uitgerust met een 120 pk DAF-diesel en is van alle gemakken voorzien. De diepgang is 1,10 meter en de doorvaarthoogte 4,60 meter. Het jacht wordt verhuurd door Yachtcharter Grou, een jong maar opvallend professioneel bedrijf dat inmiddels 11 jachten en 2 sloepen in de verhuur heeft. Website: www.yachtchartergrou.com

8

www.motorboot.com

juli 2022

9