Den Bosch - Breda

ROUTE VAN VEREN EN BRUGGEN 56

www.motorboot.com

D AG T O C H T ‘ S- H ER T O G EN B O SC H - B R E D A

juni 2023

57

We maken een dagtocht van Den Bosch naar Breda. Daarvoor moeten we de (Bergse) Maas af en dan afzakken naar Breda. Het is een kleine 60 kilometer varen, dus zijn we er wel een dagje mee zoet. We zijn benieuwd wat ons vandaag in het Brabantse land te wachten staat en hebben er meer dan zin in!

PIM VAN DER MAREL

MAAS

deze Bergsche Maas, de Amer en het

trieel-archeologisch belang, dominant

We vertrekken vroeg vanuit Jachtha-

Hollandsch Diep af op het Haringvliet.

herkenningspunt en hoge ensemblewaarde. Dat hadden we er nou ook

ven de Waterpoort in ’s-Hertogenbosch om via de Dieze naar de Maas

BERGSCHE MAAS

te varen. In de Henriëttesluis moeten

We varen Heusden deze keer voorbij,

we een tijdje wachten op een aange-

ondanks dat de plaats zich definitief in

VEREN

kondigde binnenvaarder, die vervol-

onze favorieten-top-10 heeft genes-

We varen door totdat even later een

gens ook weer als eerste de sluis mag

teld. Na de afslag naar het Heusdens

veerpont onze vaarweg kruist. Het is

verlaten. Hoewel we de sluis snel heb-

Kanaal varen we onder de Heusden-

het Drongelense Veer dat Waalwijk

ben kunnen invaren, is het op deze

sebrug door. Vanaf hier is de vaarweg

verbindt met Drongelen. We laten het

manier toch nog een tijdrovende sluis-

voor ons nieuw. We zitten hier ook

netjes voor ons langs passeren. Niet

passage. Na de sluis zijn we al heel

meteen op een fraai stuk van de rivier

ver voorbij de pont is een snelle mo-

snel op de Maas waar we bakboord

met groene, boomrijke oevers tegen

torboot bezig flinke capriolen uit te

uit gaan richting Hollandsch Diep. We

een glooiende dijk. We zitten daar nog

halen. Dat veroorzaakt een dermate

hebben een lichte stroming tegen van

uitgebreid van te genieten als we aan

hoge golfslag dat de kruiser die hij

ongeveer 1 km/u. Met plezier zien we

stuurboord een bijzondere windmolen

daarbij inhaalt recht op zijn golven

een koppel koeien verkoeling zoeken

passeren, een zogenoemde schrik-

moet draaien om daar minder last van

in het water. Het is wel wat vroeg voor

molen. De molen is geplaatst in 1917

te hebben. Het draagt natuurlijk niet

hun bad want het is nog ver voor tie-

en is in de loop der jaren daarna min

bij aan het besef dat ook dit gedeelte

nen. Nog voor Heusden verandert de

of meer teloor gegaan. Ruim tien jaar

weer een uitermate fraai stuk is van

naam van de vaarweg in de Bergsche

geleden is het gevaarte gerestaureerd

de Bergse Maas. Een paar kilometer

Maas. De laatste is aan het eind van

en tegenwoordig heeft de molen de

verder dient zich het volgende veer

de 19e eeuw gegraven om de oude

status van Rijksmonument. De kwalifi-

aan. Dit is het Capelse Veer dat zorgt

loop van de Maas te kunnen afdam-

caties ervan zijn nogal opzienbarend:

voor de verbinding tussen Sprang-

men. Sindsdien watert de Maas via

cultuurhistorische waarde, van indus-

Capelle

weer niet direct aan af gezien …

en

het

plaatsje

Dussen.

Openingsfoto Salesdreefbrug en Terheijdensebrug over het Markkanaal. 2 De zogenoemde schrikmolen bij Genderen is een Rijksmonument. 3 Het Drongelense Veer verbindt Waalwijk met het plaatsje Drongelen.

2

58

www.motorboot.com

3

D AG T O C H T ‘ S- H ER T O G EN BO SC H - B R E D A

4 4 Meteen na het rivierdeel waar de veerpont vaart is snelvaren weer toegestaan.

Samen met het Bernse Veer - dat we

natuurlijk op een doorgaande vaar-

DONGE

vanmorgen vlak voor Heusden zijn

route voor de beroepsvaart, dus kun

We kiezen voor de laatste en gaan

gepasseerd - vormen deze ponten de

je dit soort vaarverkeer verwachten.

even later bakboord uit de Donge op.

Bergsche Maasveren. Krachtens de

We ontwijken de golfslag en varen

Die ontpopt zich helaas niet bepaald

Maasmondwet van 1883 moeten de

door naar de Keizersveerbrug in de

tot het gehoopte lieflijke stroompje

veerponten zorgen voor een gratis

A27. Voordat hier een brug lag was er

door de combi-gemeente. Van de

oversteek over de rivier. Recent heb-

een veerpont, die ooit een keer door

vesting Geertruidenberg krijg je op de

ben de oevergemeenten, sinds 2009

keizer Napoleon is gebruikt, vandaar

Donge eigenlijk niets mee. Dat is jam-

verantwoordelijk voor het beheer en

de naam. Leuk detail is dat de brug is

mer want op een luchtfoto is het type-

onderhoud van de veerverbindingen,

gemaakt van oude delen van de

rende sterpatroon van verdedigings-

laten weten genoodzaakt te zijn een

Moerdijkbrug die overbleven toen

grachten niet te missen. Vanaf de

vergoeding te gaan vragen voor de

deze werd vernieuwd.

Donge kun je vooral goed zien dat

overtocht.

verkeer

We zijn hier op het punt gekomen dat

Geertruidenberg in de binnenvaart

gaat vanaf maandag 17 juli aan-

we moeten kiezen hoe we in zuidelijke

een bekende plaats is. Het telt meer-

staande betalen voor de oversteek.

richting gaan varen. We kunnen kie-

dere scheepswerven en het is de

Vooralsnog blijft de overtocht gratis

zen uit de Amertak of al eerder voor

thuishaven van veel schippers. In het

voor voetgangers, fietsers en land-

de iets langere weg via de Donge. Om

voorbijvaren hebben we gelukkig wel

bouwvoertuigen van lokale boeren.

de Amertak te kunnen nemen moeten

zicht op de 14e eeuwse toren van de

Gemotoriseerd

we eerst de Amercentrale voorbij

Geertruidskerk. Zowel de kerk als de

KEIZERSVEER

varen. Deze kolen- en biomassa-ge-

plaats dankt haar naam aan de heilige

We varen door en worden even later

stookte elektriciteitscentrale staat hier

Gertrudis van Nijvel, die in deze streek

opgelopen door een combinatie van

al sinds 1952 en is voorlopig nog wel

al voor het jaar 700 een klooster heeft

een duwbak met twee slepers. De

even in gebruik. Fraai om te zien is

laten bouwen. Verderop varen we aan

voorste sleper fungeert als trekker en

zo’n centrale natuurlijk niet. De Donge

stuurboord langs een aantal ten op-

de achterste als opduwer. We schat-

takt eerder af en loopt door de combi-

zichte van de vaarweg schuin lig-

ten de snelheid van de combinatie op

gemeente

gende steigers. Die zijn gereserveerd

minstens 15 km/u. Sowieso zit je hier

donkveer.

Geertruidenberg-Raams-

voor historische schepen. De gejuni 2023

59

HET MARKKANAAL IS OVER DE GEHELE LENGTE OPVALLEND AANTREKKELIJK

ons is dit wel even een verademing.

ramp als we aan het eind van het ka-

Met moderne bebouwing aan stuur-

naal zijn gekomen. Nog in de ge-

boord varen we verder. Als we bijna

meente Oosterhout varen we tegen

bij het Wilhelminakanaal zijn, is de

de opvallend duidelijke bewegwijze-

doorvaart op de Donge niet verder

ring aan: Tilburg of Breda.

toegestaan. Het is daar opeens wel een heel natuurrijk ogend gedeelte.

MARKKANAAL

Pal naast het bord met het invaarver-

Voor Tilburg vaar je verder het Wilhel-

bod is een jachtje voor anker gegaan.

minakanaal af, om te beginnen met

meente beoogt er het historisch ka-

We vragen ons af of de opvarenden

Sluis I. Voor Breda vaar je stuurboord

rakter van de plaats mee te verster-

daarvan weten dat dit hier de voorma-

uit naar de Marksluis. Wij roepen deze

ken. Wij vinden het geheel een

lige vuilstort is. We zijn het ze maar

Marksluis een paar maal op over de

rommelige indruk maken, maar dat

niet gaan zeggen ….

marifoon maar krijgen geen antwoord.

Net op het moment dat we ons bezin-

zou kunnen komen omdat ze er nog maar net liggen. Hoe het ook zij, lig-

WILHELMINAKANAAL

nen welke oplossing we hiervoor gaan

gend onder de rook van de dominant

Wij gaan hier bakboord uit het Wilhel-

zoeken, springen de lichten op rood-

aanwezige

minakanaal op. Direct daarna varen

groen. We schutten als enige in de

plaats op ons per saldo industrieel.

we onder de brug in de A59 door.

120 meter lange sluis. Daarna kom je

We varen onder de Bergse brug door

Over het Wilhelminakanaal kunnen we

op het kanaal dat 4,5 kilometer lang

en hebben meteen daarna de Willem

verder kort zijn. Op de oevers ligt een

is. Het Markkanaal is zo ongeveer het

Letschertbrug voor ons, zo genoemd

aaneengesloten koord van bedrijven.

tegenovergestelde van het Wilhelmi-

naar een vroeg overleden burge-

De gemeente Oosterhout heeft langs

nakanaal. De oevers zijn bebost en

meester van de combinatiegemeente.

het

bedrijventerreinen

geven je het gevoel door een natuur-

Het is een moderne, slanke voetgan-

Weststad I, II en III aangelegd. Daar

gebied te varen. De bebossing is vol-

gers- en fietsersbrug die geflankeerd

hoort ook de Haven Weststad bij, een

doende dicht om ervoor te zorgen dat

wordt door artistieke objecten, waar-

serieuze insteekhaven. Met de Oos-

je de Put van Caron niet eens te zien

van die aan onze kant aan een ouder-

terhoutse Container Terminal erbij is

krijgt, terwijl je er pal langs vaart. De

wetse toverlantaarn doet denken. Na

een kade gerealiseerd van 350 meter.

put is een voormalige zandwinplas die

het merendeels industriële stuk achter

We vinden het eerlijk gezegd geen

thans wordt ontwikkeld tot recreatief

Amercentrale

oogt

de

kanaal

de

5 De Keizersveerbrug in de A27 is gemaakt van oude delen van de Moerdijkbrug. 6 In het stadje valt de 14e eeuwse toren van de Geertruidskerk op.

7 De Willem Letschertbrug wordt geflankeerd door intrigerende artistieke objecten.

5

6

60

www.motorboot.com

7

D AG T O C H T ‘ S- H ER T O G EN BO SC H - B R E D A

8 De Marksluis.

9 Het gerechtsgebouw van de rechtbank Zeeland-West-Brabant.

gebied. We varen door en passeren een drietal vaste bruggen waarvan de beide laatste boogbruggen zijn. Over de gehele lengte vinden we het een opvallend aantrekkelijk kanaal. Aan het einde ervan gaan we bakboord uit de Mark op.

MARK Vanaf het Markkanaal naar de passantenhaven in hartje Breda is 4 kilometer varen. Aan de bakboordzijde beginnen de bedrijventerreinen meteen al en aan de stuurboordzijde even later. We passeren twee kleinere in-

8

steekhavens en daartussenin Haven de Krouwelaar, een iets grotere U-vor-

9

mige haven. Alle drie zijn niet specifiek gericht op pleziervaart, maar in een hoek van Haven de Krouwelaar heeft wel de Watersportvereniging Breda zijn domicilie. Deze haven is overigens te klein om plaats te bieden aan passanten.

Vlak voorbij de laatste insteekhaven - de Belcrumhaven - hebben we aan bakboord Belcrum Beach, dat zichzelf afficheert als hèt stadsstrand van Breda. Of dat waar is weten we niet, maar het ziet er in ieder geval wel reuze gezellig uit. We varen door en passeren het gerechtsgebouw van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant. Die is door de aanlegplaatsen ervoor gemakkelijk per boot bereikbaar en dat is voor een rechtbank eigenlijk uniek.

We varen onder de spoorbrug en de Koning Willem-Alexanderbrug door naar het stadscentrum en kiezen een ligplaats aan de voorste en rustigste steiger

van

de

passantenhaven

Breda. Er is geen havenkantoor, maar

GOED OM TE WETEN

de ambulante havenmeester heeft

De maximumsnelheden op deze dagtocht zijn achtereenvolgens 11km/u (Gekanaliseerde Dieze),

ons al gespot en komt onmiddellijk af-

20km/u tenzij snelvaren is toegestaan ((Bergse) Maas) , 11km/u (Donge), 10,8km/u (Wilhelminaka-

rekenen. De man blijkt heel trots op

naal en Markkanaal) en 9km/u (Mark). De laagste vaste brug in het traject is de allerlaatste brug

‘zijn’ stad te zijn. We gaan zien of dat

voor de passantenhaven Breda: deze Koning Willem-Alexanderbrug beperkt de doorvaarthoogte

terecht is, want die staat nog op ons

tot 3,20m.

programma… juni 2023

61