Issuu

2025 Jaarverslag

Jaarverslag 2025

Uitgave

Utrecht Natuurlijk

Tekst

Utrecht Natuurlijk

Foto’s

Utrecht Natuurlijk, Aafke Holwerda, Lucas Keijning, Coen Koppen e.a.

Vormgeving buro-Lamp

Datum © mei 2026

Meer informatie 030 753 38 00 info@utrechtnatuurlijk.nl www.utrechtnatuurlijk.nl

Inhoud

Vooraf

Utrecht staat voor uitdagende opgaven op het gebied van woningbouw, gezondheid, economie, kansengelijkheid en klimaat. Door te bouwen en ontwikkelen binnen de ecologische grenzen van de stad en te investeren in een samenleving waarin mensen leren leven in harmonie met de natuur, blijft onze stad op de lange termijn leefbaar en veerkrachtig.

Utrecht Natuurlijk werkt in dat speelveld samen met inwoners, onderwijs, maatschappelijke organisaties en bedrijven aan een stad waarin mens en natuur in balans zijn. Daarmee dragen wij bij aan een gezonde, inclusieve en toekomstbestendige stad.

De rol van Utrecht Natuurlijk is het verbinden van mensen, plekken en de opgaven in de stad. Wij maken het mogelijk dat Utrechters, organisaties en bedrijven samen werken aan de kwaliteit van natuur, leefomgeving en sociale samenhang. Op onze stadsboerderijen en stadstuinen, in de wijken en op scholen brengen wij initiatieven, kennis en betrokkenheid bij elkaar en helpen we deze verder te ontwikkelen.

Onze stadsboerderijen en stadstuinen zijn een middel om die beweging mogelijk te maken. Het zijn laagdrempelige en aantrekkelijke voorzieningen in de stad waar ontmoeting, leren en meedoen samenkomen. Plekken waar jonge kinderen, jeugd en volwassenen natuur en dieren kunnen ervaren, kennis kunnen opdoen en zelf actief kunnen bijdragen. Via deze plekken verbinden wij recreatie, educatie en sociale inzet en maken we zichtbaar hoe natuur bijdraagt aan de kwaliteit van leven in de stad.

Onze bijdrage komt tot stand door de inzet van onze medewerkers en vrijwilligers. Met vakmanschap, betrokkenheid en doorzettingsvermogen zorgen onze medewerkers ervoor dat onze locaties rijke, inclusieve en veilige plekken zijn. Zij werken samen met honderden vrijwilligers en vele andere Utrechters die zich inzetten voor hun leefomgeving. Zij trekken de stad in, zoeken actief de samenwerking op en bouwen aan duurzame relaties met scholen, partners en bewonersinitiatieven. Zij maken het mogelijk dat ideeën van Utrechters werkelijkheid worden en blijvend landen in de stad.

In 2025 hebben we onze rol verder verdiept. We hebben bijgedragen aan het versterken van natuur- en duurzaamheidseducatie in het onderwijs, aan het vergroten van biodiversiteit in de stad, aan het ondersteunen van kwetsbare wilde diersoorten, aan het vergroenen en klimaatadaptiever maken van wijken en aan het bieden van betekenisvolle dagbesteding en gezondheidsherstel in het groen. Deze activiteiten laten zien hoe natuur, gezondheid, leren en samenleven met elkaar verbonden zijn en hoe deze bijdragen aan een sterkere groene en gezonde stad.

Tegelijkertijd vraagt deze ontwikkeling ook iets van onze organisatie. We werken aan een effectieve en wendbare organisatie, waarin we middelen, locaties en samenwerking zo inzetten dat we met beperkte middelen grote maatschappelijke waarde realiseren. De komende jaren staan we voor financiële veranderingen die vragen om scherpe keuzes en een verdere ontwikkeling van onze manier van werken en financieren. We bouwen aan een organisatie die steunt op meerdere pijlers: publieke middelen, samenwerking met partners en bijdragen van bedrijven en andere betrokkenen uit de stad. Daarmee ontwikkelen we een robuuster fundament onder onze bijdrage aan de stad, zodat we deze ook in de toekomst kunnen blijven vervullen.

Dit jaarverslag laat zien wat die gezamenlijke inzet oplevert. In activiteiten en resultaten en ook in de beweging die zichtbaar wordt in de stad. Een beweging die steeds meer Utrechters verbindt met de natuur en met elkaar. Een beweging die vertrouwen geeft in wat er mogelijk is. De sociale en ecologische vraagstukken zijn groot, maar de bereidheid om samen te werken aan oplossingen is dat ook.

Rob Nillezen Directeur

Onze activiteiten

In 2025 bood Utrecht Natuurlijk opnieuw een breed scala aan activiteiten aan, met een focus op kinderen, families en volwassenen.

Eilandsteede

Januari

• Uitdeeldag Meer Bomen Nu In samenwerking met Meer Bomen Nu en Struikroven deelden we zaailingen uit aan buurtbewoners om de stad mee te vergroenen.

• Nationale Vogeltelling Samen met kinderen maakten we vogelvoercupcakes en telden we vogels. 16

Februari

• Jaaropleiding permacultuur Op Eilandsteeden en Stadstuin Kanaalweg startte de jaaropleiding permacultuur met voorafgaand twee informatiebijeenkomsten.

• Gluren bij de Buren - wintereditie Buurtbewoners konden naar optredens kijken op onze stadsboerderij.

stadstuin startte weer op de stadstuin, gericht op gevorderden.

• Natuurcollege duiven In samenwerking met de Vogelopvang Utrecht organiseerden we een natuurcollege met workshop over duiven, een bijzonder stadsdier.

•

Maart

• Uitdeeldag Meer Bomen Nu In samenwerking met Meer Bomen Nu deelden we zaailingen uit aan buurtbewoners om de stad mee te vergroenen.

• NLdoet Tijdens NLdoet werkten we samen met vrijwilligers om de stadsboerderij op te knappen.

• Natuurwandeling met de Groene Postbode

•

• Workshop vachtvilten In samenwerking met Werfzeep gaven twee creatieve docenten een workshop vachtvilten tot biozeephouder.

• Natuurcollege Kids met WWF In samenwerking met WWF organiseerden we een natuurcollege speciaal voor kinderen over oceanen met een afsluitende activiteit.

• Natuurwandeling

Groene

• Bevrijdingsfestival

Tijdens het Bevrijdingsfestival in Park Transwijk organiseerden wij een kinderfestival op de stadsboerderij.

• Week van de Bij Tijdens de Week van de Bij organiseerden we

• Lentefeest Feestelijke dag vol workshops, lezingen en activiteiten rondom lokaal voedsel en stadsnatuur.

•

• Slootjesdagen

• Groenkriebels

• Natuurwandeling met de Groene Postbode

Dag vol aandacht en activiteiten voor gemeentelijk programma Gezond Water in samenwerking met Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden.

Vier natuureducatieve lessen in samenwerking met de Brede School.

• Gluren bij de Buren - zomereditie Buurtbewoners konden naar optredens kijken op onze stadsboerderij.

• Buurtcamping Buurtbewoners vieren 3 dagen vakantie op de stadsboerderij inclusief allerlei activiteiten

• Natuurwandeling met de Groene Postbode

•

• Kinderactiviteit: planten verzamelen voor dieren

Juli

• Zomervakantieprogramma

In de zomervakantie organiseerden we verschillende activiteiten voor kinderen. Van Loose parts play, afval prikken tot aan knutselen met klei en papier.

In de zomervakantie organiseerden we verschillende activiteiten voor kinderen. Van waterestafette, beestenboel tot aan knutselactiviteiten.

•

• Oogstfeest

• Kinderactiviteit: bloemenkunst maken

• Kinderactiviteit:

•

• Kinderactiviteit: ezeltje prik

• Kinderactiviteit: egel maken van klei

Oktober

• Boomspiegelactie

• Natuurwandeling met de Groene Postbode

Jaarlijks terugkerend evenement vol met workshops en activiteiten rondom voedsel en natuur.

Jaarlijkse uitdeeldag van gratis planten voor buurtbewoners die een boomspiegel adopteren.

de Groene Postbode ontdekten kinderen de stadsnatuur in hun eigen wijk.

• Kinderboekenweek activiteiten Tijdens de Kinderboekenweek organiseerden we een voorleesochtend en knutselactiviteiten voor het maken van een eigen boek of boekenlegger.

•

• Troostwandeling Een wandeling door Park Transwijk in samenwerking met Bibliotheek Kanaleneiland en Utrecht in Dialoog.

• Sint-Maarten

• Sinterklaas

Sinterklaas organiseerden we een pietenparcour en andere sinterklaasspelletjes.

• Kerstvakantieprogramma In de kerstvakantie organiseerden we verschillende activiteiten. Van kerstkaartjes knutselen, poppentheater tot aan vingerverven en vogelvoer maken.

Gagelsteede

Januari

• Dierenmomentje - Huisdieren Wekelijks terugkerende dierenactiviteit. 6

• Eindejaars Plantenjacht

• Pindasnoer rijgen

Jaarlijkse telling om op plantenjacht te gaan. onbekend

Kerstvakantieactiviteit 30

• Vogelsafari Workshop over vogels door vrijwilliger van de Vogelopvang Utrecht. 25

• Workshop fermenteren Voedselworkshop in samenwerking met Velt Utrecht. onbekend

• Tuinvogeltelling

Jaarlijkse telling voor tuinvogels. onbekend Februari

• Workshop peulvruchten Voedselworkshop in samenwerking met Velt Utrecht. onbekend

• Mollentelling

Jaarlijkse telling voor mollen. onbekend

• Schapen scheren Voorjaarsvakantieactiviteit met wol en spinnen. 100

• Kikkerdriltelling Jaarlijkse telling voor kikkerdril. onbekend

Maart

• Workshop fermenteren Voedselworkshop in samenwerking met Velt Utrecht. 9

• NLdoet Tijdens NLdoet werkten we samen met vrijwilligers om de stadsboerderij op te knappen. 4

• Moestuinieren voor beginners Vanaf maart de start van de moestuincursus in samenwerking met IVN. 12

April

• Workshop groentespread Voedselworkshop in samenwerking met Velt Utrecht. 9

• Lentefeest Gagelsteede

Lentefeest op de boerderij met activiteiten zoals kaarsen maken en pannenkoeken eten. 650

• Zaadbommetjes maken 30

• Konijnenkasteel maken 35 Mei

• Pony-plandelen Plandelen met de pony’s. 25

• Schilderen met ouderen 20

• Workshop kimchi

Voedselworkshop in samenwerking met Velt Utrecht. 12

• Zaadbommetjes maken onbekend Juni

• Yoga in de Tuin onbekend

• Slootje prutten

Slootactiviteit in het kader van de Slootjesdagen. 35

• Nationale Buitenspeeldag Buitenactiviteiten in het kader van de Nationale Buitenspeeldag 40

• Pannenkoeken bakken en bloemen plukken 15

• Libellentelling

Jaarlijkse telling voor libellen. onbekend

• Workshop lang leve de oogst Workshop over het inmaken van de oogst. 13

• Groenmoetjedoen!-dag

Onderdeel van de route van de GroenmoetjeDoen!-dag met thema insecten voor biodiversiteit in de stad. 31

• Gluren bij de Buren - zomereditie Buurtbewoners konden naar optredens kijken op onze stadsboerderij. onbekend

• Modderdag Activiteiten in het kader van Modderdag. 6 Juli

• Oogstdag Voedseltuin Overvecht en Voedselbank Utrecht

Oogstdag van Voedseltuin Overvecht en de Voedselbank Utrecht.

12 Augustus

• Bloemen knutselen

• Natuurwandeling met de Groene Postbode

• Wespentelling

• Natuurcollege Kids met WWF

• Over de Brug feest

Creatieve activiteit. onbekend

Met de Groene Postbode ontdekten kinderen de stadsnatuur in hun eigen wijk. 9

Jaarlijkse telling voor wespentelling. onbekend

In samenwerking met WWF organiseerden we een natuurcollege speciaal voor kinderen over insecten.

In samenwerking met WWF organiseerden we een natuurcollege speciaal voor kinderen over stadsvogels en gierzwaluwen met korte excursie.

Jubileumeditie van Over de Brug feest in Overvecht. 500 September

• Workshop De Kracht van Kruidentheeeen praktijkintroductie

• Workshop kimchi

Praktische workshop over kruidenthee uit de tuin. 9

Voedselworkshop in samenwerking met Velt Utrecht. 13

• Oogstfeest Gagelsteede 550 Oktober

• Workshop van groenten tot spread 12

• Dierendag

Kleine activiteit én aparte activiteit voor ouderen in het kader van dierendag. onbekend

• Boomspiegelactie 37

• Blotevoetenwandeling

Meerdere wandelingen om de tuin op blote voeten te ervaren. 0

• Grote Utrechts Stadsdiner

•

• Kerstvakantieactiviteiten Van pinda’s rijgen, plantenjacht, dierencupcakes maken tot pannenkoekenquiz, voorlezen voor peuters, vetbollen maken.

Griftsteede

Januari

• Expositie Natuurkracht

Expositie in het boerderijcafé. onbekend

• Natuurcollege Wintertrek Luc de Bruijn van KNNV over de vogeltrek in de winter. 45

• Tuinvogeltelling

Jaarlijkse telling met kleurplaten, informatie, vogelquiz, vogelvoer maken en meer. 60

• Op Vogelsafari rond Griftsteede Activiteiten in samenwerking met de Vogelopvang. 8

• Uitdeeldag Meer Bomen Nu Gratis bomen en plantgoed uitdelen aan bewoners. 200

Februari

• Mollentelling

Jaarlijkse telling met kleurplaten en informatie. onbekend

• Natuurcollege Kids met WWF In samenwerking met WWF organiseerden we een natuurcollege speciaal voor kinderen over klimaat met een afsluitende activiteit.

• Vogelwandeling Griftpark

• Bloemenwandeling Griftpark

Maart

Wandeling door Griftpark onder leiding van een vogelaar en met Jaap van der Mei, maker van vogelboek. 43

Bloemenwandeling onder leiding van Joel, vrijwilliger bij de bloementuin. 10

• Uitdeeldag Meer Bomen Nu Gratis bomen en plantgoed uitdelen aan bewoners. 170

• Kikkerdriltelling

• Expositie Paden

• NLdoet

Jaarlijkse telling met kleurplaten en informatie. onbekend

Expositie in het boerderijcafé. onbekend

Meewerkdag op de tuin. 20

• Workshop natuurcollage maken Workshop door biediebiedie. 0

• Vogelwandeling Griftpark

Wandeling door Griftpark onder leiding van een vogelaar en met Jaap van der Mei, maker van vogelboek. 40 April

• Seniorenwandeling Griftpark

Begeleid wandelen voor senioren, bewegen in het groen, elke woensdag, in samenwerking met DOCK. 10

Activiteit

• De groene stad van de toekomst

• Vogelwandeling Griftpark

• Natuurcollege Biodiversiteit

• Bijentelling

• Bloemenwandeling Griftpark

• Lentefeest

• Mee met de dierenambulance

• Dag van de Dierenarts

Lessenserie over klimaatverandering, planologie en biodiversiteit.

Wandeling door Griftpark onder leiding van een vogelaar en met Jaap van der Mei, maker van vogelboek.

Natuurcollege over biodiversiteit in de stad door Floris Brekelmans.

8 onbekend

Jaarlijkse telling met kleurplaten en informatie. onbekend

Bloemenwandeling onder leiding van Joel, vrijwilliger bij de bloementuin.

Groot lentefeest met allerlei activiteiten, een Makers Markt en meer. 1.200

Voorstelling tijdens het Lentefeest

Dierenartsen Zonder Grenzen gaan de weide in met stethoscoop en vertellen over gezondheid van dieren.

30 Mei

• Vleermuistelling

• Expositie Ode aan de Oase

• Vogelwandeling Griftpark

Jaarlijkse telling met kleurplaten en informatie. onbekend

Expositie in het boerderijcafé. onbekend

Wandeling door Griftpark onder leiding van een vogelaar en met Jaap van der Mei, maker van vogelboek.

• Schaapscheerdersfeest Schapen scheren, vilten, spinnen, alles over wol. 800

• Workshop natuurcollage maken Workshop door biediebiedie.

• NK Vogelfluiten

• Wereld Bijendag

In samenwerking met Vroege Vogels, Luistervink.nl, gemeente Utrecht. Nederlands kampioenschap fluiten als een vogel.

Kinderactiviteit zaadbommen maken.

• Lezing over de egel door Sandra Ploeg, onderdeel van Egel030 monitoring 20 Juni

• Libellentelling

• Gierzwaluwtelling

Jaarlijkse telling met kleurplaten en informatie. onbekend

• Mindful wandelen door Dru Yoga docent Marian

• Slootjesdag In samenwerking met HDSR en gemeente Utrecht, slootjeprutten, vissenbossen maken, en meer.

• Tuinvlindertelling

Activiteit

Augustus

• Wespentelling

Omschrijving

Deelnemers

Jaarlijkse telling met kleurplaten en informatie. onbekend

• Natuurcollege Vleermuizen Lezing door Sandra Ploeg, onderdeel van BAT030. 20 September

• Spinnentelling

• Egeltelling

• Mindful wandelen

• Oogstfeest

Jaarlijkse telling met kleurplaten en informatie. onbekend

Wandeling door Dru Yoga docent Marian. 8

Met een lokale voedselmarkt, allerlei activiteiten, groot feest! 1.200

• Workshop Groene Schoolpleinen Ontwerp je eigen droomplein 2

• Workshop IVN - Natuurprinten In samenwerking met vrijwilliger Madelinde 10 Oktober

• Natuurcollege Evolutie planten

• Dierendag

• Bodemdierendagen

• Expositie

• Bloemenwandeling Griftpark

Door Luc de Bruijn in samenwerking met KNNV. 30

Help de dierverzorgers, extra dierenverzorging, borstelen en verzamel Boerderijkaarten. 20

Theater Muziek samen en bodemdieren zoeken met Rimkje. 65

Leerlingen van VWO 6 van Werkplaats Kindergemeenschap exposeren hun werk. onbekend

Bloemenwandeling onder leiding van Joel, vrijwilliger bij de bloementuin.

• Uitdeeldag Boomspiegelactie Uitdeeldag van planten voor geadopteerde boomspiegels. 200

• Workshop Pompoen carven 15

• Vogelexcursie IVN ism vrijwilliger Madelinde 10

• Workshop Oshibana door Ying Yi Wu, japanse droogbloemen kunst 3

• Grote Utrecht Stadsdiner

• Natuurwandeling met de Groene Postbode

November

• Soep uit iedere Hoek

• Boomfeestdag

In samenwerking met Buurtcafé Vonk. Eten bij Vonk en koffie en gebak bij Griftsteede.

Met de Groene Postbode ontdekten kinderen de stadsnatuur in hun eigen wijk. 10

Soep gemaakt door mensen van verschillende achtergronden, uitgedeeld aan bezoekers

Met schoolkinderen bomen planten in het Griftpark in samenwerking met Wim Horst.

• Workshop Oshibana door Ying Yi Wu, japanse droogbloemen kunst 16 December

• Documentaire over Griftsteede en het Griftpark

Kijkavond waarbij de documentairemaker Robbert Bleijs een Q&A kwam doen.

• Documentaire Food.Film.Fest New Pigs On The Block, een emotionele docu over varkentjes die opgroeien in een stadswijk in België.

• Uitdeeldag Meer Bomen Nu Gratis bomen en plantgoed uitdelen aan bewoners.

• Workshop natuurcollage maken Workshop door biediebiedie.

• Bijenwas kaarsen maken

• Levende kerststal

Maak je eigen kaarsen van bijenwas.

Georganiseerd door Stichting Griftpark. Levende Kerststal, kerstkoor, warme chocolademelk en gluhwein, en gezelligheid.

500

Steede Hoge Woerd

Januari

• Workshop Geknipte Wezens

Workshop als onderdeel van de expositie. Met als inspiratiebron de natuur en de dierenwereld maakten deelnemers een collage die ze fotografeerden op een inspirerende groene plek.

Februari

• Uitdeeldag Meer Bomen Nu In samenwerking met Meer Bomen Nu haalden buurtbewoners bomen op om hun tuin of wijk te vergroenen.

Maart

• Natuurcollege Kids met WWF In samenwerking met WWF organiseerden we een natuurcollege speciaal voor kinderen over de Nederlandse natuur met een afsluitende activiteit.

• Workshop moestuinieren Een serie introductieworkshops voor beginnende moestuinierders van IVN, met als afsluiter een rondleiding over de sociale productietuin van Steede Hoge Woerd.

April

• Schaapscheerdersfeest De schapen worden geschoren. De schaapscheerder legt uit aan de kinderen wat hij doet.

Juni

• Nationale Slootjesdag Wat leeft er allemaal in een doodgewoon slootje? Met een schepnetje halen we alle waterbeestjes omhoog om ze even te bekijken en dan weer terug te zetten natuurlijk.

• Nationale Modderdag Vies worden is verplicht: kunst maken met modder, knutselen met modder, modderkastelen en heksensoep maken.

Juli

• Viering 10 jaar Castellum Hoge Woerd In 2025 bestaat het Castellum Hoge Woerd 10 jaar. Vanaf juli is er een feestelijk jubileumprogramma rond het thema Water, met gezamenlijk programma van Museum Hoge Woerd, Podium Hoge Woerd en Steede Hoge Woerd.

Augustus

• Jubileumfeest Castellum Hoge Woerd Op 31 augustus vierden we met wijkbewoners het 10-jarig bestaan van Castellum Hoge Woerd: feestelijke programmering met activiteiten, voorstellingen en workshops.

September

• Oogstfeest Ism de Cooperatie Leidsche Rijn vieren we de oogst, met veel lokale ondernemers, hapjes, drankjes, zelf oogsten, activiteiten en workshops.

Oktober

• Dierendag Maak een dierentaart voor dierendag.

onbekend

5.500

7.500

• Uitdeeldag Boomspiegelactie Uitdeeldag van planten voor geadopteerde boomspiegels. onbekend

December

• Workshops kaarsen maken Met bijenwas zelf kaarsen maken

Koppelsteede

Januari

• Spelenderwijs proeven Kinderactiviteit

• Natuurcollege Kids met WWF In samenwerking met WWF organiseerden we een natuurcollege speciaal voor kinderen over bossen met een afsluitende activiteit.

Februari

• vogelsafari

Kinderactiviteit door vogelopvang onbekend

• Krijg de kleertjes Kinderkledingruil onbekend

Maart

• Workshop fermenteren

• Krijg de kleertjes

Zuurkool maken

Kinderkledingruil onbekend

• Lentefeest Activiteiten en kramen onbekend

April

• bijenactiviteit

• Krijg de kleertjes

Mei

• Wekelijks mini-markt

Bijenhotel maken

Kinderkledingruil onbekend

Elke week op zaterdag met groentekraam van tuinvrijwilligers en Loos

• Schaapscheren onbekend

• Natuurcollegereeks: De groene stad van de toekomst

• Krijg de kleertjes

Vier colleges over biodiversiteit in samenwerking met Oud geleerd jong gedaan

Kinderkledingruil onbekend Juni

• Zomeryoga in het gras

• Slootjesdagen

Yogales op de tuin

Middag vol activiteiten zoals slootje prutten en college over waterkwaliteit

• Krijg de kleertjes Kinderkledingruil onbekend

Juli

• Krijg de kleertjes Kinderkledingruil

• Zomeryoga in het gras Yogales op de tuin 5

• Buurtcamping Weekend in de boomgaard met boerderijactiviteiten op zondag 30

• De Groene Postbode

over vlinders 15 September

• Appels

• Oogstfeest

Hele dag programma met kramen en activiteiten 1.500 Oktober

• Uitdeeldag Boomspiegelactie Uitdeeldag van planten voor geadopteerde boomspiegels. 40

• Paddenstoelenworkshop

• Krijg de kleertjes

• Nacht van de Nacht

November

Kinderkledingruil

Avondactiviteiten voor kinderen met onder andere uilenballen pluizen, popcorn maken, kidscollege over nachtdieren

200

• Paddenstoelenworkshop Workshop voor volwassenen in samenwerking met Fungi factory 9

• De Groene Postbode Natuurontdekkingstocht voor kinderen 10

• Krijg de kleertjes

Kasteeltuin Nijevelt

• Maatschappelijke betrokkenheidsdag

• Maatschappelijke stages

Kinderkledingruil onbekend

Leerlingen van Academie Tien kwamen met een begeleider op de tuin om te helpen. Ze hebben allerlei klussen gedaan: onderhoud in schooltuin en de kas, oogsten, snoeien, wieden.

Van maart t/m juli zijn er ook vaak maatschappelijke stagiairs die op de tuin meewerken: gemiddeld 4 per keer en zo’n 2 keer per week.

• NLdoet Twee ochtenden gezamenlijk werken op de tuin. Waarbij vaste vrijwilligers, bewoners uit de buurt en werknemers van bedrijven elkaar ontmoeten.

• Groene Boeven workshop

• April

• Tuinlessen

• Peuters Natuurlijk!

In samenwerking met Stichting DOCK. Een workshop van 6 weken voor kinderen, waarbij de groep twee keer een bezoek heeft gebracht aan onze tuin met bijbehorende activiteiten.

Vanaf april t/m juli zijn er weer tuinlessen voor het basisonderwijs op de tuin: Groene Vingers, Tuinverkenners, Escapegame Bevrijd de bijen!, Kabouterpad

Vanaf april t/m juli start Saskia in de schoolweken weer met haar programma op de vrijdagochtend voor peuters met hun ouder(s)/verzorger(s). Samen spelenderwijs op ontdekking in de tuin. Zoem de Bij speelt een hoofdrol.

Activiteit

Omschrijving

• Bezoek groepen 1 en 2 Tuinbezoek i.v.m. het thema ‘boerderij en groen/bloei’.

• Bijentelactiviteit

Rond de Nationale Bijentelling i.s.m. onze imker de groep bezoekers in twee groepen verdeeld. Eén groep leerde bij de bijenburcht en het bijenhotel over solitaire bijen en de andere groep ging met de imker mee naar de honingbijen. Beide groepen rouleerden de kinderen konden ook meedoen met de bijentelling en na afloop zadenzakjes maken en vullen met bijenvriendelijk bloemenzaad.

Deelnemers

• Paasactiviteit

In samenwerking met Bruisend Balije en Plus

40 Mei

• Werkochtend Rabobank

Een groep van de Rabobank kwam flink wat werk verzetten: courgette en pompoen planten, wieden tussen aardbeien, aardappeltoren bouwen, werken in pluktuin en groenten planten in de kas

Juni

• Bloemenpluktuin

• Slootjesdagenactiviteit

Vanaf juni was de bloemenpluktuin weer open. onbekend

In de middag met buurtkinderen aandacht gegeven aan de slootjesdagen door samen te ontdekken wat er in en om het water leeft met behulp van schepnetten, loeppotjes, observatiebakken, zoekkaarten, etc.

• Gluren bij de Buren

Improtheater ‘Iets Anders’ verzorgde 3 optredens.

40 Juli

• Netwerklunch voor professionals in de zorg en sociaal domein

• Modderdag

• Vlindertellingactiviteit

I.s.m. In de Kern Gezond ontvingen we professionals uit het sociaal en zorgdomein op de tuin voor een lunch. Door een vrijwilliger van ons is verteld wat de tuin voor haar betekent.

In de speeltuin naast de tuin ontvingen we buurtkinderen en kinderen van de bso’s met spelletjes, potten en pannen, schilderattributen om lekker vies te worden.

Rondom de vlindertelling organiseerden we een activiteit voor kinderen en hun ouders. Er werd door De Verwilderij een workshop vlinders knutselen gegeven. En samen zochten we vlinders, bekeken en telden ze.

Augustus

• Buurtbloemschikken

September

• Tuinlessen

• Peuters Natuurlijk!

• Burendag

I.s.m. Bruisend Balije een workshop bloemschikken met bloemen uit de pluktuin

In september en oktober zijn er weer tuinlessen op de tuin: Kabouterpad, Zaden en Zo en Buitengewone bodembeestjes

Vanaf september t/m oktober start Saskia in de schoolweken weer met haar programma op de vrijdagochtend voor peuters met hun ouder(s)/verzorger(s). Samen spelenderwijs op ontdekking in de tuin. Zoem de Bij speelt een hoofdrol.

Dit jaar vierden we met de hele buurt en veel partners Burendag op het grasveld aan de Heldammersingel. Er stonden kramen met info en eten. Er was muziek en spel. Onze kraam was goed gevuld met stekjes, folders, plantjes om uit te delen. Ook hadden we een speurtocht gemaakt door de buurt, met daarin ruimte voor de geschiedenis i.c.m. de natuur in de omgeving. Ook was de tuin geopend en bemenst en onze oogstkraam daar goed gevuld. De kinderen konden hun speurtocht na afloop inleveren op de tuin en ontvingen een appel.

120

Oktober

• Groot Utrechts Stadsdiner

• Werkochtend Rabobank

• Algemene ledenvergadering Vereniging Kasteeltuin

November

• Natuurwerkdag

I.s.m. Stichting DOCK (uit buurtcentrum de Pijler) samen met een groep buurtbewoners op de tuin gekookt en met elkaar gegeten. Voor de eerste keer op de tuin. Er ontstonden mooie ontmoetingen en gesprekken.

Een groep van de Rabobank kwam flink wat werk verzetten: oogsten, onderhoud in de bloemenpluktuin, onderhoud aan bijenburcht, etc.

Met een groep betrokken vrijwilligers vergaderden we onder het genot van een kop thee van kruiden uit de tuin

Op 2 ochtenden ontvingen we buurtbewoners en andere geïnteresseerden op de tuin. Er is gewerkt in de tuin.

Stadstuin Kanaalweg

Activiteit

Februari

Omschrijving

• Jaaropleiding permacultuur Op Eilandsteeden en Stadstuin Kanaalweg startte de jaaropleiding permacultuur met voorafgaand twee informatiebijeenkomsten.

• Help mee op Stadstuin Kanaalweg

April

• Rondleiding voedselbos op Stadstuin Kanaalweg

• Workshop mini-voedselbos in eigen tuin

Mei

• Basiscursus voedselbos op Stadstuin Kanaalweg

September

• Oogstfeest op Stadstuin Kanaalweg

Stadstuin Klopvaart

Activiteit

Januari

Deelnemers

Wekelijkse meewerkdagen op de tuin. onbekend

In samenwerking met BosBloeiers organiseerden we regelmatig een rondleiding door het voedselbos. onbekend

In samenwerking met BosBloeiers organiseerden we een aantal workshops mini-voedselbos maken. onbekend

In vier dagen kregen deelnemers een introductiecursus en leerden meer over voedselbossen en wat het voor hen kan betekenen. onbekend

De hele dag staat in het teken van genieten, ontdekken en proeven wat de tuin te bieden heeft. Met activiteiten en workshops voor jong en oud onbekend

• Nationale Tuinvogeltelling Vogels tellen met vrijwilligers op de stadstuin.

5 Februari

• Workshop bodemdiertjes

• Tuinier mee op Stadstuin Klopvaart

Voor vrijwilligers organiseerden we een workshop bodemdiertjes.

Wekelijkse activiteit om mee te tuinieren op de stadstuin. onbekend Maart

• Moestuincursus

• NLdoet

• Samen Tuinen

April

• Lente op de tuin

• Sociaal Tuinieren

Drie bijeenkomsten, georganiseerd door IVN, met een excursie naar Tuinenpark De Pioniers.

Tijdens NLdoet werkten we samen met vrijwilligers en Al Amal om de stadstuin op te knappen.

Start van het tuinseizoen samen met de tuinders.

We vierden de lente op de tuin met een paasnatuurbingo, schminken, gouden eieren zoeken, aandacht voor tuinieren en de tuinbakken.

Stichting Present ging weer Sociaal Tuinieren in Overvecht. Vrijwilligers onderhielden tuinen van bewoners die dat zelf niet (meer) kunnen. Verzamelen, lunchen en afronding was op Stadstuin Klopvaart.

150

onbekend

Mei

• Oogstkraam

Juni

• Bloemenpluktuin

• Gluren bij de Buren

Juli

• Meewerken op de tuin

• Ons Utrecht

• Insecten en andere kleine beestjes

September

• Pesto maken

Vanaf mei was de oogstkraam weer open met verse oogst. 60

Vanaf juni was de bloemenpluktuin weer open. 5

De Beursband en Wereldkoor de Derde Verdieping verzorgden muziek op de tuin.

Een oproep Via NL Cares uitgezet dat men op woensdag mee kon werken op de tuin.

In samenwerking met Rosendael boden we ouderenbesteding op de tuin. De ouderen konden vaasjes schilderen en onder begeleiding bloemen plukken in de tuin.

Excursie op de tuin op zoek naar insecten en andere kleine beestjes.

onbekend

We maakten met elkaar pesto op de tuin. onbekend

• Hop oogsten (en bellen plukken) Er kon weer hop geoogst worden op de tuin in samenwerking met vandeStreek bier. onbekend

November

• Knutselen Sint Maarten

Knutselactiviteit in het kader van Sint Maarten. onbekend

• Natuurwerkdag Klusdag op de tuin met vrijwilligers. onbekend

Stadstuin Plutodreef

Mei

• Oogstkraam

Maart

• Moestuincursus XL

Stadstuin Zuilen

Januari

Vanaf mei was het weer mogelijk om wekelijks groenten uit de oogstkraam te halen van de tuin. onbekend

Moestuincursus door de Tuinders onbekend

• Nationale Tuinvogeltelling Vogels tellen met vrijwilligers op de stadstuin. 11

Maart

• Moestuincursus XL

Moestuincursus door de Tuinders onbekend

• Peuters op de tuin Peuteractiviteit met thema oogst.

April

• Peuters op de Tuin ‘zaadjes’ Peuteractiviteiten voor de kleinsten op de tuin. 8

• Peuters op de Tuin ‘beestjes’ Peuteractiviteiten voor de kleinsten op de tuin.

Activiteit

Mei

• Oogsttuin

Omschrijving

Deelnemers

Vanaf mei was de oogsttuin weer open. onbekend

• Opening tuincafé We vierden het terrasseizoen met twee concerten van soulkoor The Brand New Bags onbekend Juni

• Peuters op de Tuin ‘waterdiertjes’

• Bloemenpluktuin

• Peuters op de tuin Modderdag

Peuteractiviteiten voor de kleinsten op de tuin. Dit keer in het kader van de Slootjesdagen met als thema waterdiertjes. onbekend

Vanaf juni was de bloemenpluktuin weer open. onbekend

Peuteractiviteiten voor de kleinsten op de tuin. Dit keer in het kader van Modderdag.

• Workshop botanisch schilderen Een workshop botanische aquarels maken met ecoverf.

13 Juli

• Smakelijke en leerzame wandeling door het groen in Zuilen

18 September

• Peuters op de tuin

• Peuters op de Tuin ‘beestjes’

• Peuters op de Tuin ‘oogst’

• Oogstfeest

Peuteractiviteit met thema oogst.

Peuteractiviteiten voor de kleinsten op de tuin.

Oogsten, plukken en spelletjes op de stadstuin Oktober

• Winterslaapborrel

In het tuincafé organiseerden we een laatste borrel voordat het sluit voor het winterseizoen.

• Peuters op de Tuin ‘blaadjes’ Peuteractiviteiten voor de kleinsten op de tuin.

• Blotevoetenwandeling

November

• Natuurwerkdag

• Sint Maarten puzzeltocht

Stadstuin Food for Good

Juni

• Oost West Thuis Best

Juli

• BuitenBios: De aarde onder je nagels (en dat je het eet)

Meerdere wandelingen om de tuin op blote voeten te ervaren. onbekend

Vrijwilligers konden onder leiding van een paar vaste vrijwilligers en medewerker van de stadstuin mee tuinieren. Fruitbomen snoeien in het voedselbos, takkenrillen herstellen en de natuurlijke hagen op de tuin bijwerken.

We boden de Sint Maarten puzzeltocht aan van IVN.

Vier veganistische, Aziatische kookworkshops in samenwerking met Stadstui Food for Good.

Filmvertoning en diner op Stadstuin Food for Good in samenwerking met lokale filmmaakster, geinspireerd door de moestuincursus op Eilandsteede.

Natuureducatie voor basisonderwijs

Een overzicht van onze programma’s voor het basisonderwijs in 2025, inclusief het aantal deelnemende leerlingen.

Product

Lessen op Utrecht Natuurlijk-locaties

Materiaalprojecten

op school met (levende) materialen van Utrecht

Leskisten

op school, uitgevoerd door de leerkracht mbv de leskist

Doe-het-zelf-projecten

Op en rond de school, uitgevoerd door de leerkracht

Een pompoen, wat kun je er allemaal mee doen?

Boerderij in de Kijker

Voor meer informatie over de verschillende programma onderdelen zie ons programmaboek: www.utrechtnatuurlijk.nl/basisonderwijs

Product Groep Groepen Aantal deelname Leerlingen Aantal deelname

Natuur

Programma

Onze locaties zijn niet alleen een ontmoetingsplek voor Utrechters, maar ook een bron van inspiratie en ontspanning.

2.1 Recreatie op onze locaties

Onze stadsboerderijen zijn gastvrije en inspirerende plekken in de stad, waar iedereen gratis welkom is. Utrechters komen hier graag om te ontspannen, te recreëren en te genieten van de dieren en de tuinen. Ze kunnen er spelen en ontdekken, en onze boerderijwinkels en horecagelegenheden bezoeken. Met naar schatting 400.000 bezoekers per jaar vormen onze boerderijen een echte afspiegeling van de stad. Hier ontmoeten Utrechters met uiteenlopende achtergronden elkaar en zo ontstaan nieuwe contacten. Sommige bezoekers komen dagelijks, anderen een of een aantal keer per jaar. De stadsboerderijen zijn het hele jaar door geopend, zes dagen per week van 10.00 tot 17.00 uur. De openstelling van de stadstuinen wordt bepaald door de beschikbaarheid van medewerkers en vrijwilligers.

2.1.1 Bezoekerscentra

Ook in 2025 waren onze stadsboerderijen ontmoetingsplekken waar bezoekers genoten van leerzame natuurbelevingen, kleinschalige horeca en een winkel met lokale producten. Al onze locaties zijn al jarenlang rookvrij. We werken aan het verbeteren van de toegankelijkheid voor bezoekers met een fysieke beperking. Zo zorgen we voor inclusieve, groene en educatieve plekken waar iedereen zich welkom voelt.

Stadstuin Zuilen onderscheidt zich met een eigen tuinwinkel en horecagelegenheid, die in het weekend geopend is tijdens het voorjaar. Ook op onze andere stadstuinen verkochten we tuinproducten in onze oogstkramen.

In 2025 investeerden we op verschillende locaties in de inrichting en toegankelijkheid van de bezoekerscentra. Op Eilandsteede maakten we de binnenruimte van het boerderijcafé aantrekkelijker met een bank, een kleed en speelmogelijkheden voor kinderen. Op Griftsteede breidden we de boerderijwinkel uit met nieuwe kasten en een breder assortiment aan voedingsmiddelen, natuurproducten en educatieve artikelen. Bezoekers konden hier ook gratis materialen meenemen of lenen, zoals zaden, folders, boekjes en spelletjes. Daarnaast richtten we een kast in als oogstkraam en maakten we in de huiskamer een educatieve plek voor kinderen. Op Gagelsteede plaatsten we paddockroosters als verharding van de ondergrond bij de ponyweides, waardoor deze beter toegankelijk zijn voor bezoekers met een rolstoel. Op Koppelsteede en Steede Hoge Woerd waren er in 2025 geen noemenswaardige veranderingen.

In 2025 hebben we een strategische prijsaanpassing doorgevoerd binnen onze horeca. De gehele menukaart is met gemiddeld 15% verhoogd. Deze stap was noodzakelijk om stijgende kosten voor inkoop en personeel op te vangen. Op Koppelsteede hebben we geïnvesteerd in een nieuwe koffiemachine en daarmee een kwaliteitsslag gemaakt, zodat prijs en kwaliteit beter met elkaar in balans zijn.

Binnen het assortiment hebben we beperkte vernieuwing gerealiseerd. Wel hebben we tosti’s van De Tweede Jeugd toegevoegd: circulaire tosti’s –in aansluiting op onze educatieve doelstellingen rondom duurzaamheid en voedsel bewustzijn.

Op het gebied van lokale en duurzame producten hebben er in 2025 geen grote wijzigingen plaatsgevonden. De samenwerking met regionale boeren en producenten is voortgezet. Ook binnen het vegetarische en veganistische aanbod zijn geen nieuwe producten toegevoegd. Het huidige aanbod wordt gewaardeerd door bezoekers.

De ontwikkeling van een herkenbare huisstijl voor winkel- en horecaproducten is in 2025 doorgezet, maar de uitvoering vraagt nog verdere aandacht. Een deel van de producten moet voldoen aan etiketteringseisen van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), wat de praktische uitwerking complexer maakt. Dit nemen we mee als aandachtspunt voor verdere professionalisering.

Gezonde en duurzame locaties

In 2025 hebben we deelgenomen aan de Week Zonder Vlees en Zuivel, waarmee we aandacht vroegen voor duurzamere voedingskeuzes en de positieve impact daarvan op gezondheid en milieu. Daarnaast organiseerden we op Stadstuin Zuilen een oogstfeest dat vooral door buurtbewoners werd bezocht. Tijdens dit feest stonden voeding en natuurbeleving centraal: bezoekers konden zelf oogsten, bloemen plukken en samen pizza bakken. Het oogstfeest was een mooie samenwerking tussen de tuin, de operationele horeca en de vrijwilligers en droeg bij aan bewustwording op een laagdrempelige en feestelijke manier.

De ambitie om onze locaties verder te ontwikkelen tot gezonde omgevingen heeft in 2025 minder prioriteit gekregen dan vooraf beoogd. Hoewel er in 2025 geen grote nieuwe stappen zijn gezet, blijven we het belang onderstrepen van een gezond en duurzaam aanbod. Dit blijft een ontwikkelpunt voor de komende jaren.

Binnen de horeca is daarnaast een algemene kwaliteitsslag gemaakt door het bieden van meer tafelservice. Dit draagt bij aan een gastvrijere en professionelere uitstraling tijdens groepsontvangsten.

De reacties van bezoekers op deze veranderingen waren minimaal, wat past bij een geleidelijke invoering waarbij aanpassingen als vanzelfsprekend worden ervaren. We zien een stijging aan extra inkomsten in 2025, waarbij groepsontvangsten naar verwachting een substantieel aandeel hadden. Hiermee dragen deze activiteiten bij aan de bredere financiering van onze organisatie en ondersteunen zij onze maatschappelijke missie.

Groepsontvangsten

We zijn trots op onze groene locaties en stellen deze graag beschikbaar aan anderen voor vergaderingen, trainingen, cursussen, workshops, lezingen of privégelegenheden zoals kinderfeestjes, met of zonder catering.

Met de aanstelling van een projectmanager voor de verhuur kwam er in 2025 gerichte aandacht voor het standaardiseren van processen en het beter in kaart brengen van ons aanbod, waardoor we vraag en aanbod makkelijker konden matchen. Zo kregen bijeenkomsten een extra dimensie: bedrijven maakten kennis met de thema’s duurzaamheid en groen in de stad, en we konden onze missie ‘Leren leven in harmonie met de natuur’ verder verspreiden. De lunch die we verzorgden was lokaal, veelal biologisch en met producten uit eigen tuin.

Een bijzondere samenwerking was die met Procap, dat meerdere teambijeenkomsten bij ons organiseerde, waaronder hun eindejaarsborrel op Stadstuin Zuilen.

2.1.2 Duurzaam boeren met dieren

Op onze locaties laten we zien hoe dieren een betekenisvolle rol kunnen spelen in een groene, duurzame stad. Duurzaam boeren met dieren betekent voor ons dat dierenwelzijn, biodiversiteit, educatie en verantwoord beheer onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. We werken vanuit de natuurlijke behoeften van dieren, sluiten waar mogelijk kringlopen en maken onze keuzes zichtbaar voor bezoekers.

Duurzaam regeneratieve veeteelt

In 2025 hebben we belangrijke stappen gezet in het verder verduurzamen van onze dierhouderij en het versterken van de relatie tussen mens, dier en omgeving op onze locaties.

Een belangrijke ontwikkeling was de voortzetting en borging van preventieve gezondheidszorg via mestonderzoek. Om onnodig gebruik van ontwormingsmiddelen te voorkomen, wordt de mest van onze dieren regelmatig onderzocht op wormeieren. Zo behandelen we uitsluitend wanneer dat noodzakelijk is. Hiermee voorkomen we resistentie bij wormen en beperken we de uitstoot van schadelijke stoffen in de natuur. In 2025 is onderzocht of het zelf uitvoeren van mestonderzoek een haalbaar alternatief is. Na afweging van voor- en nadelen is besloten het onderzoek te blijven uitbesteden, omdat dit op dit moment de meest betrouwbare en efficiënte optie is.

Duurzaamheid was eveneens zichtbaar in de wijze waarop we onze weilanden beheren. Iedere locatie heeft een concreet actieplan opgesteld om de biodiversiteit in de weides te vergroten. Door niet uitsluitend gras, maar ook een variatie aan kruidenrijke planten in te zaaien en te stimuleren, ontstaat een rijkere vegetatie. Dit draagt bij aan een gezonder bodemleven en trekt insecten zoals bijen en vlinders aan. Deze aanpak versterkt niet alleen de biodiversiteit, maar maakt ook zichtbaar voor bezoekers hoe landbouw en natuur hand in hand kunnen gaan. De actieplannen zijn opgenomen in de locatiewerkplannen, zodat biodiversiteitsontwikkeling structureel aandacht blijft krijgen na 2025.

Ook op het gebied van voer en ketens zijn stappen gezet. Het ruwvoer is eind 2024 opnieuw aanbesteed en in 2025 volgde de aanbesteding van het mengvoer. Hierbij is nadrukkelijk gekeken naar kwaliteit, herkomst en duurzaamheid. Transparantie over voerinkoop en bewuste keuzes hierin dragen bij aan onze ambitie om circulariteit en korte ketens te stimuleren.

Mens–dierrelatie

Dagelijkse boerderijactiviteiten, zoals het voeren en controleren van dieren en het onderhoud van weides en verblijven, bleven onderdeel van de publieksbeleving. Bezoekers worden op verschillende momenten actief betrokken bij verzorgende werkzaamheden, waarbij steeds zorgvuldig wordt afgewogen wat passend is voor zowel dier als mens. Zo verbinden we educatie, recreatie en dierenwelzijn op een verantwoorde manier.

De aanwezigheid van dieren op onze locaties vormt een belangrijk onderdeel van de educatieve kracht van onze groene plekken. Door bezoekers op een verantwoorde manier te betrekken bij verzorgende activiteiten, ontstaat meer begrip voor de natuurlijke behoeften en het dagelijks werk dat komt kijken bij het houden van dieren.

Dierenwelzijn en dierbeleid

Een belangrijke ontwikkeling in 2025 was de actualisatie en vaststelling van het dierbeleid. Hierin is opnieuw scherp geformuleerd waarom dieren essentieel zijn voor onze doelstellingen, welke diersoorten we houden en op welke manier we met ze omgaan. Afgesproken is dat dit beleid jaarlijks wordt geëvalueerd binnen de vakgroep, zodat we blijvend kunnen inspelen op nieuwe inzichten en ontwikkelingen. Ook is per diersoort opnieuw gekeken naar het educatieve en ecologische doel, zodat de aanwezigheid van dieren steeds bijdraagt aan onze bredere opgaven rond natuur, duurzaamheid en bewustwording.

Op het gebied van dierenwelzijn zijn meerdere concrete stappen gezet. Zo is in 2025 het onderzoek naar de ideale groepsgrootte voor herkauwers afgerond en intern gedeeld. Dit onderzoek richt zich op het optimaal aansluiten bij natuurlijke behoeften en sociaal gedrag van de dieren. Het krijgt in 2026 een vervolg in samenwerking met het practoraat van Aeres, om wetenschappelijke onderbouwing verder te verdiepen.

Voor ezels en varkens zijn huisvestingsnormen opgesteld en gedeeld met collega’s. Hierin is gekeken naar ruimte, verrijking en mogelijkheden voor natuurlijk gedrag. In 2026 wordt bekeken hoe deze normen praktisch worden geïmplementeerd in het dagelijkse werk.

Reflectie

Terugkijkend op 2025 is het belangrijkste resultaat dat dierenwelzijn, duurzaamheid en educatie verder zijn verankerd in beleid én praktijk. Het actualiseren van het dierbeleid, het afronden van onderzoeken naar groepsgrootte en huisvestingsnormen en het structureel inzetten op biodiversere weilanden laten zien dat we bewust werken aan toekomstbestendige, groene en educatieve locaties. Met name de combinatie van aangescherpt beleid en concrete uitvoeringsmaatregelen verdient een duidelijke plek in het jaarverslag, omdat dit de basis vormt voor verdere kwaliteits ontwikkeling in de komende jaren.

2.1.3 Levendig erf

Met het motto ‘Levendig erf’ zorgden we voor verlevendiging van onze stadsboerderijen en stadstuinen.

In 2025 begonnen we op Eilandsteede het Vergroeningslab. Samen met het team, inclusief Reinaerde, werd onder begeleiding van Hans van Lunteren en Paul van Eerd van hoveniersgroep De Wilde Weelde vier keer per jaar gewerkt aan een groener erf dat de tuin, dierenverblijven, speeltuin en stadsboerderij beter met elkaar verbindt. Daarbij werden bomen, heesters en vaste planten aangeplant en natuurlijke speelelementen zoals stenen en boomstammen toegevoegd.

Op Stadsboerderij Gagelsteede richtten we in de stal een kleine woonkamer in waar bezoekers informatie kunnen vinden over het houden van huisdieren en waar katten een vaste plek hebben gekregen. Tegelijkertijd deden we een aanvraag om een erkend Huisdier Informatiepunt te worden. De aanvraag loopt nog. Verder deden we meerdere aanpassingen die zowel het welzijn van de dieren als de toegankelijkheid voor bezoekers verbeteren. Zo is de Paddock Paradise voor de pony’s verder ontwikkeld met eetbare beplanting, paddockroosters en extra elementen die beweging bij de pony’s stimuleren en moddervorming verminderen. Bij de konijnen plaatsten we een nieuwe afscheiding waardoor zij meer rust ervaren, terwijl bezoekers nog steeds contact met ze kunnen hebben. De varkens kregen bijna twee keer zoveel uitloopruimte. In de volière legden we een natuurlijke biobodem aan en vergrootten we de kwartelgroep, wat zorgt voor meer natuurlijk gedrag en meer interactie voor bezoekers. Tot slot brachten we begin 2025 een nieuwe toplaag op de stalvloer aan, waardoor de stallen beter schoon te houden zijn en de veiligheid voor bezoekers is verbeterd.

Op Stadstuin Klopvaart knapten we de tuinschuur op, waarmee een belangrijke voorziening op de tuin in verbeterde vorm is behouden.

Op Voedselbos Kanaalweg realiseerden we onder andere een wilgentunnel, een nieuwe entree aan de westkant, nieuwe paden, een wildstrook en nieuwe compostbakken. Bovendien is de vijver verrijkt met diverse planten en dieren en is er een waterweg aangelegd voor transport naar de vijver.

Groene speelomgeving

Op onze locaties zijn speelplekken waar kinderen kunnen spelen in een groene omgeving, met natuurlijke materialen om te ontdekken en mee te experimenteren. Obstakels zoals glibberige boomstammen en ‘enge’ beestjes dagen kinderen uit, versterken hun weerbaarheid en vergroten hun waardering voor de natuur. Onder het motto ‘Samen spelen’ zorgden we dat ook kinderen met een beperking deel kunnen nemen. De grotere speeltuinen bij Stadsboerderij Griftsteede en Stadsboerderij Eilandsteede werden beheerd met steun van de gemeentelijke subsidie voor sociaal beheer speeltuinen.

In 2025 werkten aan verbetering en versterking van de speelomgeving op de volgende locaties:

• Op Koppelsteede breidden we het blotevoetenpad en de speeltuin uit en voerden we grondig onderhoud uit.

• Op Steede Hoge Woerd breidden we ook het blotevoetenpad verder uit en legden we een konijnenheuvel met buitenverblijf aan, inclusief speelmogelijkheden voor kinderen.

• Op Griftsteede plaatsten we nieuwe zitplekken bij de modderkeuken om sociale ontmoeting te stimuleren. Daarnaast breidden we de Bouwplaats uit: een Loose Parts Play-plek waar kinderen met resthout, pallets, autobanden en andere materialen hun eigen creaties konden maken.

Inspirerende groene omgeving

Onze locaties bieden inspiratie om bij te dragen aan biodiversiteit en een klimaatbestendige stad. Bezoekers konden voorbeelden zien van geveltuinen, insectentuinen, sedumdaken en bijenburchten.

Dit versterkten we in 2025:

• Op Koppelsteede bouwden we bijenburchten in de wijktuin en tijdens een workshop legden we met deelnemers een groeiplaats aan voor paddenstoelen.

• Op Griftsteede konden bezoekers deelnemen aan de Tuin Timelapse, waarbij ze instructies kregen om foto’s van de tuin te maken die samen een timelapse vormden. Daarnaast deelden we de tuin in volgens de principes van polycultuur, vernieuwden we de composthoop en schilderden we de elektriciteitskast met natuur- en huisdiermotieven. Bovendien waren er verschillende exposities op Griftsteede die bezoekers inspireerden bij hun beleving van de groene omgeving.

• Op Gagelsteede kon de vergroening van het voorbeeldbalkon vanwege personeelswisselingen en andere prioriteiten nog niet worden gerealiseerd.

Meekijken en helpen op de stadsboerderij

We zetten dagelijkse boerderijactiviteiten in als publieksactiviteiten door bezoekers uit te nodigen om mee te helpen met het schoonmaken van dierverblijven, het voeren van dieren en het onderhouden van de tuin. We ontwikkelden Boerderijkaarten met als doel kinderen spelenderwijs te laten ontdekken hoe het leven van dieren op de stadsboerderij eruitziet. De kaarten zijn vergelijkbaar met spaarkaarten, en bevatten korte weetjes over verschillende boerderijdieren die echte ontmoetingen met de dieren leuk en leerzaam maken.

In november 2025 wonnen we met de Boerderijkaarten de GDO Publieksprijs Innovatie & Impact, een prijs voor creatieve projecten in Natuur- en Duurzaamheidseducatie, die scholen, buurten en gemeenten versterken.

Op Eilandsteede konden kinderen dagelijks rond 15.30 uur de dieren voeren. Elke dinsdag organiseerden we ‘Ochtend van de dierenvriend’, waarbij kinderen de dieren van dichtbij konden ontmoeten. Van maart tot en met september organiseerden we op zaterdagmiddag de activiteit Beestenboel, waarbij iedereen actief meedeed met diergerelateerde activiteiten. Kinderen die regelmatig kwamen, groeiden door tot ‘assistent’ en konden steeds zelfstandiger meehelpen. De kleine bezoekers verdienden onze Boerderijkaarten door te helpen bij verschillende werkzaamheden op de boerderij. Ook op Koppelsteede en Griftsteede werkten we op deze manier met de Boerderijkaarten. Daarnaast deden bezoekers op Koppelsteede mee aan een namenwedstrijden voor de katten en geiten. Op Gagelsteede organiseerden we regelmatig diermomentjes waarbij bezoekers dieren van dichtbij konden ontmoeten en wandelden we op vrijdag met de pony’s in het park. Bezoekers wandelden gezellig mee.

Doe-het-zelfaanbod op onze locaties

Bezoekers konden deelnemen aan doe-het-zelfactiviteiten, zoals natuur- en ontdekspeurtochten en het onderhouden van het erf met klein gereedschap. Deze activiteiten waren op elk moment van de dag toegankelijk.

Op verschillende locaties breidden we het doe-hetzelfaanbod in 2025 verder uit:

• Op Eilandsteede konden bezoekers zelfstandig aan de slag met diverse speurtochten, zoals een geitenspeurtocht, dierenspeurtochten voor verschillende leeftijden en een poepspeurtocht. Kinderen konden meehelpen met kleine klusjes op het erf, zoals vegen en schoonmaken.

Ook organiseerden we activiteiten rond natuurtellingen en de Tuinvogeltelling, met educatieve posters en materialen in de informatiekar op het erf.

• Op Koppelsteede startten we met een evenementenkar op het erf met onder andere een natuurbingo, zoekkaarten, vergrootglazen en schepnetten. Daarnaast startten we met kleurplatenwedstrijden in de horeca, gekoppeld aan een dier van de maand. Ook hier besteedden we aandacht aan landelijke tellingen met posters en zoekkaarten en plaatsten we een Luistervinkpaal waarmee bezoeker kunnen ontdekken welke vogels in de Utrechtse parken voorkomen.

• Op Gagelsteede ontwikkelde een stagiair een doe-het-zelfspeurtocht over wilde stadsdieren, die tijdens het lentefeest werd gelanceerd.

• Op Griftsteede plaatsten we een boekenruilstation aan de posterschutting waar bezoekers natuurboeken met elkaar kunnen delen.

• Op Steede Hoge Woerd maakten we met een stagiair de speurtocht ‘Zie het onzichtbare’. In deze speurtocht ontdekken kinderen het leven van dieren in het donker en hoe zij hun zintuigen gebruiken in de nacht.

Educatieve bebording

Educatieve bebording op onze locaties biedt bezoekers inzicht in onderwerpen zoals het gebruik van mest voor bodemvoeding en planten die biodiversiteit stimuleren. Daarnaast geven onze medewerkers aanvullende uitleg om de educatieve waarde te vergroten.

In 2025 plaatsten we op Eilandsteede, Koppelsteede, Griftsteede en Steede Hoge Woerd nieuwe bebording over de buitengewone varkens bij ons op de locaties, in samenwerking met de organisatie Buitengewone Varkens. Deze interactieve informatieborden laten bezoekers onder andere zien wanneer er biggen zijn, wanneer de dieren worden geslacht en waar het vlees eventueel te koop is. Daarbij voegden we op Griftsteede extra educatieve elementen toe, zoals de nieuwe smoelenboekjes met informatie over de dieren in de weides en een volledige set groente- en kruidenbordjes in de tuin. Op Eilandsteede vernieuwden we het cavia-smoelenboek om bezoekers meer te vertellen over de dieren.

Vreedzame Wijk

Met de Vreedzame Wijk-aanpak creëren we een veilige omgeving voor alle bezoekers. De medewerkers van Gagelsteede volgden in 2025 een training hiervoor, georganiseerd door DOCK.

2.1.4 Ecologisch tuinieren

Utrecht Natuurlijk zet zich in voor een gezonde en duurzame voedselvoorziening. Door lokaal en in balans met de natuur te produceren, verminderen we de afhankelijkheid van chemische bestrijdingsmiddelen en stimuleren we circulaire landbouw. Dit verkleint de CO2-voetafdruk en draagt bij aan het voorkomen van bodemuitputting en ontbossing. Onze tuinen laten op kleinschalige wijze zien hoe regeneratieve landbouw kan bijdragen aan een duurzame toekomst.

Community building en samenwerking

In 2025 is op alle stadstuinen gewerkt aan het versterken van de gemeenschapsvorming. Dit gebeurt niet via afzonderlijke programma’s, maar door gemeenschapsvorming te verweven in de dagelijkse routine en in vacatures. De aanpak verschilt per locatie: de ene tuin is verder in dit proces dan de andere, maar op elke locatie wordt er actief aan gewerkt.

Concreet zijn er diverse activiteiten georganiseerd om ontmoeting en samenwerking te stimuleren: gezamenlijke pauzes en een gezamenlijke opstart van werkdagen, samen koken en bakken, kaarten maken, bloemstukken schikken en gereedschapsonderhoud. Ook zijn er op de tuinen gezamenlijke zitjes aangelegd. Minimaal één keer per jaar wordt er een tuinlunch georganiseerd voor iedereen die op de tuin actief is. Op Stadstuin Kanaalweg gaat dit verder: daar wordt van april tot oktober wekelijks samen geluncht.

Een belangrijke ontwikkeling in 2025 is het groeiende besef dat iedere deelnemer, of het nu gaat om een vrijwilliger, een tuinder of een externe, van waarde is voor de openstelling, het algemeen onderhoud én de activiteiten op de tuinen. Dit besef heeft geleid tot een actievere betrokkenheid van vrijwilligers bij de bredere doelen van de stadstuinen. De diversiteit aan werkzaamheden speelt daarin een rol: doordat duidelijk zichtbaar is dat er voor elk wat wils te doen is, begrijpen deelnemers beter wat er nodig is om een tuin als geheel te laten draaien.

Methoden en experimenten

Op de stadstuinen wordt gewerkt aan een meer regeneratieve en duurzame manier van tuinieren. In 2025 zijn op vrijwel alle tuinen extra compostvaten geplaatst. Daarnaast wordt er gemulcht, wordt de bodem zoveel mogelijk bedekt gehouden en wordt machinale grondbewerking vermeden of sterk beperkt. Deze methoden komen het bodemleven en de voedingsstoffen in de bodem ten goede en vormen de basis van een regeneratief tuinmodel.

Uitbreiding op de tuin

Op een aantal locaties zijn bestaande groepen actief die een deel van de tuin vrijwel zelfstandig beheren en ontwikkelen. Voorbeelden zijn de voedselbossen op Stadstuin Kanaalweg en Stadstuin Zuilen, en de permacultuur op Stadstuin Klopvaart. Er zijn in 2025 geen nieuwe werkgroepen gestart of bestaande werkgroepen uitgebreid. Ook heeft er geen georganiseerde samenwerking tussen de voedselbossen en permacultuurtuinen plaatsgevonden.

De openingstijden konden op enkele locaties worden verruimd, met name door de inzet van vrijwilligers of door afspraken met externen die op de tuin tuinieren en daarbij de openstelling voor hun rekening nemen. De continuïteit hiervan is echter niet altijd gewaarborgd: niet iedereen kan dit structureel waarmaken. Onderzoek naar openstelling zonder beheer heeft niet plaatsgevonden.

Er zijn geen specifieke recreatiezones aangewezen op de tuinen. Wel zijn bestaande plekken hier en daar opgeknapt. Op Stadstuin Zuilen zijn de picknickbanken bijvoorbeeld vervangen.

Educatie

Op het gebied van educatie zijn in 2025 interne workshops georganiseerd, onder andere over gereedschapsonderhoud. Kennisuitwisseling tussen vrijwilligersgroepen onderling of via externe kennisnetwerken heeft niet plaatsgevonden.

Het project met naambordjes bij groenten, geïnitieerd vanuit educatie, is voortgezet en de bordjes worden gebruikt op de tuinen. Uitbreiding is echter lastig omdat de gebruikte stekertjes niet meer te koop zijn.

Het project ‘Tuinieren met je (klein)kind’ is in 2025 geëvalueerd en als succesvol beoordeeld: er waren ongeveer zeven tuintjes actief op Stadstuin Zuilen en negen op Stadstuin Klopvaart. Op basis van de evaluatie wordt het project voortgezet, maar wel met aanpassingen: de titel wordt vernieuwd, de instructie kwam uit een boek maar wordt voortaan intern geschreven, en de prijs wordt aangepast aan het beschikbare aantal schooltuinbakken. De drempel wordt verlaagd: het aanbod wordt gepresenteerd als een laagdrempelige kennismaking met moestuinieren via een tuinbak van twee vierkante meter.

2.2 Educatie op onze locaties

2.2.1 Recreatieve activiteiten

Op onze stadsboerderijen en stadstuinen organiseerden we diverse recreatieve activiteiten, vaak geïnspireerd door het seizoen, landelijke themadagen of evenementen in de stad. Hiermee boden we bezoekers de kans om de natuur te beleven in de vorm van een leerzame ervaring is of juist door ontspanning in een groene omgeving.

Landelijke themadagen

We promootten landelijke themadagen en tellingen, zoals onder andere de Tuinvogeltelling (januari), Mollentelling (februari) en Wespentelling (augustus). We riepen Utrechters op om mee te doen met deze citizen scienceprojecten, waarmee we wetenschap en burgerparticipatie combineerden. Andere landelijke themadagen waaraan we deelnamen zijn de Slootjesdag, NLdoet, de Wereld Bijendag, de Modderdag, de Nacht van de Nacht, de Bodemdierendagen en Wereld Dierendag.

Vakantieprogrammering

Tijdens de schoolvakanties organiseerden we op iedere stadsboerderij een activiteitenprogramma voor kinderen, met thema’s die aansluiten bij de missie van Utrecht Natuurlijk.

Op Eilandsteede werkten we samen met externe aanbieders aan aanvullend vakantie-entertainment, dat door bezoekers enthousiast werd ontvangen, en organiseerden we tijdens vakanties en rond feestdagen een uitgebreider activiteitenprogramma. Door het grote succes van deze activiteiten groeide het aantal bezoekers zichtbaar.

Op Koppelsteede vormde de Nacht van de Nacht een succes volle en goed bezochte aanvulling op het herfstvakantieprogramma.

Op Griftsteede trok het Schaapscheerdersfeest in de meivakantie en de activiteit ‘Hutten bouwen’ in de herfstvakantie veel ouders met kinderen.

Op Gagelsteede konden kinderen in de schoolvakanties onder andere aan de slag met verschillende knutselactiviteiten. Daarnaast konden ze mee met de boswachter, afval rapen en wandelen met de pony’s, op pad met De Groene Postbode, een natuurcollege over insecten volgen en aansluiten bij voorleesmomenten.

Locatie Expositie

Maker

Gagelsteede Op Safari met Sylvia Sylvia

Exposities

In onze bezoekerscentra boden we ruimte aan exposities van kunstenaars die aansloten bij onze thema’s ‘natuur in de stad’ en ‘gezonde en duurzame voedselvoorziening’.

Bekijk hieronder welke exposities in 2025 op welke locaties te bewonderen waren.

Toelichting

Digitale expositie met close-ups van planten en dieren uit Stadstuin Klopvaart, gedeeld via de social media van de tuin.

Steede Hoge Woerd Geknipte Wezens Anne Oldenhuis

Steede Hoge Woerd Castellum 10 jaar

Steede Hoge Woerd Bomen Jos Krikke

Griftsteede Natuurkracht Atelier Spat (De Tussenvoorziening)

Griftsteede Gedichten in en om het Griftpark

Griftsteede Ode aan de Oase

Ineke van Halsema

Gemeente Utrecht

Griftsteede Nature Noise Studenten van Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en Universiteit Utrecht

Griftsteede Groene Schoolpleinen Timon Vader en Joyce Seerden

Griftsteede Recreatie vs Natuur Werkers van Werkplaats Kindergemeenschap

Collages geïnspireerd op de natuur en de dierenwereld.

Portretten van vrijwilligers en andere betrokkenen bij Castellum Hoge Woerd.

Abstract en figuratief werk met bomen als inspiratiebron.

Kunstwerken rond het thema natuur en kracht.

Poëzie geïnspireerd op het Griftpark en de natuur in de stad.

Expositie over groene oases in de stad.

Expositie over het geluid van de natuur, met zintuigprikkelende kunstwerken.

Verbeelding van vergroende schoolpleinen en hun betekenis voor kinderen en natuur.

Expositie over de balans tussen recreatie en natuur in het Griftpark.

Kinderfeestjes

We boden kinderen de mogelijkheid om hun verjaardag te vieren op onze stadsboerderijen met speciale verjaardagsactiviteiten. Deze activiteiten bevatten materialen voor feestelijke opdrachten, waarmee kinderen spelenderwijs kennismaken met de natuur en dieren. Ons aanbod is laagdrempelig en toegankelijk, ook voor ouders met een kleiner budget.

In 2025 werd via onze website 170 keer een aanvraag gedaan voor een verjaardagsactiviteit op een van onze locaties. De aanvragen waren als volgt verdeeld: 36 op Eilandsteede, 48 op Griftsteede, 26 op Gagelsteede, 30 op Koppelsteede en 30 op Steede Hoge Woerd.

De meest aangevraagde verjaardagsactiviteit was de Dierenschat, gevolgd door Piet Piraatappel. Hiermee blijven de kinderfeestjes een populaire en toegankelijke manier voor kinderen om natuurbeleving te combineren met een feestelijke ervaring.

2.2.2 Groen wijkpodium

Onze locaties zijn ontmoetingsplekken voor groene initiatieven die bijdragen aan onze missie ‘Samen met heel Utrecht leren leven in harmonie met de natuur’. We ondersteunden activiteiten die ons recreatieve programma versterken en nieuwe bezoekers aantrekken. Daarnaast waren onze locaties beschikbaar voor sociale wijkactiviteiten. Bij activiteiten georganiseerd door externe partijen leverden we een bijdrage aan publieksmanagement en publiciteit. Onze locaties werden ook gebruikt als stemlocatie tijdens verkiezingen.

Een greep uit de activiteiten die plaatsvonden:

• Op Eilandsteede vonden meerdere werksessies plaats in het kader van Samen Stad Maken, waarbij bewoners in werkateliers konden meedenken over de toekomst van Park Transwijk. Ook organiseerde het wijkbureau Zuidwest hier wijkspreekuren om met bewoners in gesprek te gaan over wat er speelt in de buurt. Daarnaast stelde de locatie ruimte beschikbaar aan partner Meer Bomen Nu voor de wekelijkse ontvangst van trainees.

• Op Koppelsteede werd samengewerkt met verschillende wijkinitiatieven, zoals Sociaal Tuinieren, Krijg de Kleertjes en de Buurtcamping. De locatie werd ophaalpunt voor NoShit Food en legde verbindingen met buurten gemeenschapskeukens rondom eigen voedselproductie. Ook bleef Koppelsteede actief als stemlocatie en was er opnieuw een zadenbibliotheek beschikbaar voor bewoners.

• Op Griftsteede nam Stichting Griftpark een groot deel van de organisatie van de Levende Kerststal over. Daarnaast startte een wekelijkse seniorenwandeling door het Griftpark, opgezet samen met DOCK en Sport Utrecht. De locatie bood ook ruimte aan de opleiding tot Tuincoach van BuurtNatuur030 en werkte samen met Buurtcafé Vonk aan activiteiten zoals het Grote Utrecht Stadsdiner en Soep uit Iedere Hoek. Evenementen zoals Gluren bij de Buren, een zomervakantieactiviteit van Museum Speelklok, een activiteit van Dierenartsen zonder Grenzen en een presentatie van de Dierenambulance trokken veel bezoekers.

• Op Stadstuin Klopvaart organiseerde Stichting Ons Utrecht vier keer ontmoetingsactiviteiten voor eenzame ouderen, zoals samen tuinieren, bloemschikken en een barbecue. Buurtbewoners kwamen daar bovendien samen voor activiteiten rond Pasen en Koningsdag.

• Studenten van de HKU gebruikten Stadstuin Plutodreef voor de minor Arts & Ecologie, wat wordt afgesloten met een tentoonstelling begin 2026.

2.3 Meewerken op onze locaties

2.3.1 Vrijwilligerswerk

Ook in 2025 waren vrijwilligers onmisbaar bij de uitvoering van activiteiten op onze locaties en bij lessen voor het basisonderwijs. Met hun inzet leverden zij een directe bijdrage aan onze programmering en aan onze maatschappelijke opdracht in de stad.

We bestendigden het ingezette vrijwilligersbeleid. De focus lag daarbij op het voortzetten van eerder gemaakte keuzes en het verder standaardiseren van werkwijzen rondom werving, ontvangst en begeleiding. We evalueerden de bestaande processen om te beoordelen in hoeverre deze in de praktijk werkbaar en ondersteunend zijn voor zowel vrijwilligers als medewerkers.

De begeleiding op onze locaties kenmerkt zich door persoonlijke aandacht en dat verliep goed. We sloten goed aan bij de verschillende behoeften en niveaus van vrijwilligers: sommige vrijwilligers werkten geheel zelfstandig en droegen vanuit hun eigen expertise bij, terwijl anderen meer aansturing of begeleiding kregen.

In 2025 zagen we een stabiele en op sommige locaties groeiende inzet van vrijwilligers. Op Eilandsteede meldden zich 18 nieuwe vrijwilligers, waarvan er 15 structureel actief zijn. In totaal waren hier ongeveer 30 vrijwilligers betrokken en werd een extra dagdeel toegevoegd. Ook op Griftsteede breidde het vrijwilligersbestand zich uit, met nieuwe inzet binnen dierverzorging, tuin en maatschappelijke stages. Daarnaast droegen re-integratievrijwilligers en stagiairs actief bij aan de programmering.

Op Gagelsteede en de stadstuinen bleef de instroom en uitstroom van vrijwilligers in balans. Wekelijks waren hier gemiddeld 10 tot 15 vrijwilligers actief, vaak met een re-integratievraag. Een tijdelijke zomergroep leverde een waardevolle bijdrage tijdens de vakantieperiode. Ook de samenwerking met zorgorganisatie Reinaerde werd voortgezet. Op de stadstuinen waren in totaal 84 vrijwilligers actief, verdeeld over drie locaties.

Koppelsteede kende een sterke wervingsinspanning met ruim 30 nieuwe vrijwilligers, waarvan een deel in 2025 al is gestart en anderen begin 2026 zijn ingestroomd. Steede Hoge Woerd werkte met een kleine, stabiele groep van vijf vrijwilligers.

Hiermee bleef de inzet van vrijwilligers breed gedragen en van grote waarde voor alle locaties.

2.3.2 Begeleid vrijwilligerswerk

Bij Utrecht Natuurlijk werken ook vrijwilligers die extra ondersteuning nodig hebben bij het werken op onze locaties. In het begeleid vrijwilligerswerk boden wij Utrechters met een intensievere, vaak psychosociale ondersteuningsvraag een passende plek. Onze geschoolde trajectbegeleiders zorgden voor professionele begeleiding, zodat deelnemers in een veilige omgeving konden groeien en bijdragen. Daarmee zetten zij een stap richting herstel en terugkeer naar (betaald) werk.

In 2025 meldden meer dan 60 nieuwe deelnemers zich aan voor begeleid vrijwilligerswerk bij Stadstuin Food for Good en Stadsboerderij Steede Hoge Woerd. Nieuwe deelnemers vonden ons op verschillende manieren. Een deel komt via mond-tot-mondreclame. Daarnaast vonden veel mensen ons via de Vrijwilligerscentrale Utrecht. Op dit platform plaatsen wij het hele jaar door meerdere vacatures. Daarbij vermelden we duidelijk dat extra begeleiding mogelijk is voor wie dat nodig heeft.

De deelnemers waarderen het erg dat iedereen bij ons welkom is. Ook wanneer iemand tijdelijk mentaal of fysiek minder goed gaat bieden wij een plek waar ruimte is om in eigen tempo mee te doen. Deze open en toegankelijke benadering verlaagt de drempel om aan te sluiten en actief bij te dragen.

In 2025 verdiepten wij ons verder in de implementatie van het gedachtegoed van Positieve Gezondheid in onze werkmethodieken. Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid, die bijdraagt aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk de eigen regie te blijven voeren. Onze trajectbegeleiders pasten deze benadering situationeel toe in hun begeleiding van deelnemers. Twee trajectbegeleiders volgden een workshop om dit verder te versterken.

Daarnaast boden we in 2025 enkele stageplaatsen aan studenten, waarmee we hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van toekomstige professionals binnen het sociaal domein.

Voor uitbreiding naar nieuwe locaties hebben wij in 2025 geen aanvullende subsidie ontvangen. Wel hebben we het aanbod op Steede Hoge Woerd uitgebreid met een extra dagdeel. Deze uitbreiding realiseerden we door de toename van deelnemers met een indicatie of via onderaanneming. Daarmee konden we, binnen de bestaande kaders, toch verdere groei realiseren.

Natuureducatie voor het onderwijs

3.1 Het programma voor het basisonderwijs

Basisschoolleerlingen ontdekten bij ons op een speelse manier natuurlijke kringlopen, biodiversiteit, tuinieren en dieren. Zo kregen ze inzicht in duurzaamheid en werden ze geïnspireerd om bij te dragen aan een groenere wereld. Via lessen op onze locaties, doe-het-zelfprojecten en begeleiding van scholen brachten we natuur dichtbij, met speciale aandacht voor inclusiviteit en kinderen uit kwetsbare wijken. In 2025 bouwden we zo aan een generatie die opgroeit met respect voor natuur en duurzame keuzes.

Kernwaarden van ons educatieprogramma

Ons programma stimuleert leerlingen zelf te ontdekken en ervaren. Door natuurbeleving vergroten we betrokkenheid en bieden we kennis en vaardigheden voor groene keuzes. Onze lessen zijn gekoppeld aan kerndoelen en de duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties.

De drie hoofdthema’s:

1. Tuinieren en voedsel: Praktijklessen zoals Kabouterpad (kleuters), Tuinverkenners (groep 3-4) en Groene Vingers (oudere leerlingen) leren kinderen over groei, kringlopen en voedselproductie. Scholen konden materialen zoals bollen en zaden gebruiken voor schooltuinen.

2. Natuur in de stad : Lessen en leskisten over bodemdieren, waterleven, bomen en zaadverspreiding maakten stedelijke biodiversiteit tastbaar. Het project ‘Rupsen voor, vlinders na’ liet de levenscyclus van vlinders zien.

3. Dieren op de boerderij of in de stad : Programma’s zoals Beestenboerderij en Kaas maken gaven inzicht in dierverzorging en voedselproductie. Excursies naar boerenbedrijven maakten de ervaring compleet.

Bereik en inclusiviteit

In 2025 gaven we 147 lessen op onze tuinen en 680 lessen op stadsboerderijen, waarmee we circa 16.419 leerlingen bereikten. Met de uitgifte van materiaalpakketten, de uitleen van leskisten en de doe-het-zelf-projecten bereikten we zo’n 16.500 leerlingen. Onze activiteiten waren toegankelijk voor alle kinderen, ongeacht afkomst of sociale achtergrond.

Naast de leerlingen bereikten we ook leerkrachten, ouders en verzorgers die meekwamen naar de lessen op onze locaties. Ook zij kregen een waardevolle natuurervaring.

Groene scholen en buitenlessen

We ondersteunden twee scholen bij groene schoolpleinen en moestuinen. Met een bijdrage van Rotary Utrecht West konden twee inspirerende workshops worden aangeboden, maar hier was geen belangstelling voor.

Het materiaal project ‘Moestuin bij school’ werd door 20 scholen afgenomen, met ondersteuning van moestuincoaches.

Bomenlessen

In samenwerking met de gemeente Utrecht organiseerden we 13 bomenlessen op scholen zoals Basisschool de Fakkel en Jenaplanschool Zonnewereld, aansluitend op de gemeentelijke boomplantactie om meer bomen op schoolpleinen te krijgen.

Maatwerkondersteuning

Elke stadsboerderij heeft een eigen educatiemedewerker als contactpersoon voor basisscholen in het verzorgingsgebied, die ondersteuning biedt aan scholen voor maatwerk.

In 2025 bereikten we zo nog ruim 1.100 leerlingen met maatwerk zoals:

• Langere reeksen Groene Vingers en alternatieve moestuinprogramma’s

• Bliksemstages, rondleidingen in het Engels, aangepaste kabouterpaden

• Bijzondere projecten voor leerlingen met beperkingen of thuisonderwijs

• Samenwerking met Stichting Move voor tuinlessen bij basisschool Al Amana

3.2 Natuur- en duurzaamheidseducatie in ontwikkeling

In 2025 zette Utrecht Natuurlijk zich in om de samenwerking met het onderwijs te versterken en onze educatieve programma’s verder te verdiepen. Drie educatiemedewerkers volgden het leertraject ‘Natuur- en Duurzaamheidseducatie als partner voor duurzaam onderwijs’, waarmee ze inzicht kregen in de diverse rollen van een NDE-centrum voor basisscholen en de ontwikkelkansen van Utrecht Natuurlijk als partner in integraal duurzaam onderwijs.

Met de vakgroep onderwijs bezochten we de conferentie ‘Natuur, Wetenschap en Techniek – Buiten de lijntjes’, waarin onderwerpen als nieuwsgierigheid, risicovol buitenspelen, onderzoekend en ontwerpend leren, lijnen en kleur aan bod kwamen. Daarnaast namen we deel aan het seminar ‘Waarde van Natuurbeleving’, waarin we onderzochten hoe kinderen met een natuurtekort een basis aan natuurbeleving kunnen opdoen. Samenwerking met brede scholen biedt in Utrecht kansen om hier lokaal stappen in te zetten.

Utrecht Natuurlijk leverde ook input voor het kwartiermakerstraject van het ‘Uitvoeringsplan duurzaamheid in het onderwijs’, een initiatief van de ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Economische Zaken en Klimaat, en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Dit plan is gericht op het verduurzamen van scholen via het onderwijs en het netwerk daaromheen.

3.2.1 Collectief Natuurinclusief

Natuurinclusief onderwijs

In 2025 nam Utrecht Natuurlijk deel aan werkgroep 5 van het domein Onderwijs binnen het landelijke Collectief Natuurinclusief, gefaciliteerd door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). De werkgroep richt zich op het versterken van de ondersteuningsstructuur voor natuur- en duurzaamheidseducatie (NDE), met als doel een structurele verankering van natuurinclusief onderwijs en gelijke toegang tot natuur voor alle kinderen en jongeren.

Met partners ontwikkelden we een gezamenlijke visie op hoe natuur- en duurzaamheidseducatie kan doorgroeien van aanbieder naar ontwikkelpartner van het onderwijs. We brachten de huidige ondersteuning van scholen in kaart, betrokken relevante partijen en werkten toe naar een gedeelde richting voor verdere professionalisering en samenwerking. We verkenden thema’s zoals regionale NDE-hubs, de ‘vijfde schooldag’ en structurele bekostiging.

Op 10 december organiseerde de werkgroep een werksessie tijdens de Natuurinclusief Manifestatie. Hier presenteerden we het position paper Jeugd en Natuur, waarin de werkgroep oproept om natuur structureel onderdeel te maken van opgroeien en onderwijs.

3.2.2 Pilot combinatiefunctionaris

Natuur- en Duurzaamheidseducatie

In 2025 initieerde Utrecht Natuurlijk een pilot voor een nieuwe combinatiefunctie Natuur- en Duurzaamheidseducatie (NDE), voortkomend uit de bestaande Brede Regeling Combinatiefuncties voor cultuur en sport. Het doel was te onderzoeken hoe de NDE-sector lokaal haar ondersteuningsrol kan uitbreiden, zodat scholen beter begeleid worden in natuur- en duurzaamheidseducatie. De pilot werd uitgevoerd in samenwerking met Natuurcentrum Arnhem en Gemeenten voor Duurzame ontwikkeling (GDO), met procesbegeleiding, advisering, monitoring en landelijke kennisuitwisseling. Financiële steun kwam van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).

Binnen de pilot werd één van onze educatiemedewerkers vrijgespeeld als projectmedewerker (combinatiefunctionaris NDE). In deze rol verkenden we samen met scholen en de vakgroep onderwijs nieuwe rollen van Utrecht Natuurlijk als wegwijzer en gesprekspartner:

• Visievorming : Teamsessies binnen Utrecht Natuurlijk brachten in kaart welke rollen en taken nodig zijn om duurzaamheid structureel in het onderwijs te versterken.

• Leerervaringen uit Arnhem : Een DAS-coach van Natuurcentrum Arnhem deelde inzichten over de ontwikkeling van de rol van aanbieder naar partner, waarmee wij onze eigen aanpak konden aanscherpen.

• Selectie van scholen : We maakten een shortlist van scholen die voldoen aan het volgende: bestaande contacten, spreiding over schoolbesturen en wijken, verschillende SES-statussen, en zowel regulier als speciaal onderwijs.

• Gespreksformat : Samen met Natuurcentrum Arnhem ontwikkelden we een format om gesprekken te voeren met scholen over duurzaamheid, uitdagingen, onderwijsprioriteiten en behoefte aan overzicht of ondersteuning.

In de pilotfase zijn vijf gesprekken met scholen gevoerd. Hieruit bleek dat scholen behoefte hebben aan meedenken, overzicht en samenhang in hun aanbod, en dat een eenmalige interventie onvoldoende is.

Daarnaast verkenden we de rol van Utrecht Natuurlijk bij het opzetten van een lokaal ‘Duurzaam docentennetwerk’. In 2026 staan vier bijeenkomsten gepland om kennisdeling en samenwerking tussen docenten te bevorderen.

Tot slot bood de pilot de mogelijkheid om aansluiting te vinden bij Utrecht Leert, een lerend netwerk in Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern, waarin schoolbesturen, lerarenopleidingen en maatschappelijke partners samenwerken aan onderwijsvernieuwing. Dit geeft Utrecht Natuurlijk kansen om natuur- en duurzaamheidseducatie te integreren in bredere onderwijsontwikkeling.

Groene Leerkracht en Brede School

Uit gesprekken ontstond de opdracht van Basisschool Wijzer aan de Vecht om zeven themadagen over natuur en duurzaamheid te verzorgen voor de groepen 3 tot en met 8. Zo ontwikkelden we het concept Groene Leerkracht, waarmee gastdocenten natuur- en duurzaamheidseducatie op school kunnen verzorgen en tegelijk het leerkrachtentekort wordt gecompenseerd.

Samen met Brede School Utrecht breidden we activiteiten uit in kwetsbare wijken, zoals de Avonturenclub, de nieuwe Dierenclub en natuur- en duurzaamheidsprogramma’s op de school zelf.

Techniek, duurzaamheid, natuur en voedsel

Binnen de pilot onderzochten we hoe techniek, duurzaamheid, natuur en voedsel in samenhang kunnen worden aangeboden op basisscholen. Het doel is leerlingen te laten ontdekken hoe deze thema’s praktisch en multidisciplinair verbonden zijn.

In samenwerking met de gemeente, regiocoördinatoren en onderwijs- en netwerkpartners verkenden we aansluiting bij bestaande techniekprogramma’s. In 2026 sluit Utrecht Natuurlijk aan bij het netwerk Sterk Techniek Onderwijs om NDE te koppelen aan techniekonderwijs.

Samen met de Brede School onderzochten we opschaling van voedseleducatie, met een geïntegreerd aanbod over voeding, duurzaamheid en gezondheid. Zo ontwikkelen leerlingen een actief inzicht in de impact van hun keuzes en wordt leren over natuur en duurzaamheid praktisch en relevant.

3.2.4 Innovatie in educatie

In 2025 werkten we continu aan vernieuwing van ons educatieve aanbod om lessen actueel, leerzaam en praktisch te houden. Zo kregen de Kaasles, het Kamerplantenproject en ‘Champignons binnenste buiten’ een update: inhoud, logistiek en structuur werden verbeterd, terwijl de leerdoelen behouden bleven.

Bij de Kaasles besteedden we nu ook aandacht aan vegetarische en veganistische kaas, dierenwelzijn en melkproductie. Het Kamerplantenproject richtten we logistiek en organisatorisch beter in, met behoud van de educatieve waarde. Voor ‘Champignons binnenste buiten’ werd het lesmateriaal aangepast aan de huisstijl en inhoudelijk vernieuwd.

3.2.3 Versterken van het netwerk van lokale aanbieders

Utrecht beschikt over een groot en divers aanbod aan initiatieven en organisaties voor natuur- en duurzaamheidseducatie. Scholen ervaren vaak dat het lastig is om overzicht te houden en te beoordelen welk aanbod past bij hun onderwijsdoelen.

In 2025 brachten we het lokale netwerk in kaart en organiseerden we twee netwerkbijeenkomsten in juni en november. Doelen waren: zicht krijgen op obstakels voor aanbieders en scholen, kennisuitwisseling over actuele ontwikkelingen in het onderwijs, en het verkennen van mogelijkheden voor samenwerking en afstemming.

De bijeenkomsten bevestigden dat veel aanbieders vergelijkbare vragen hebben, bijvoorbeeld over bereik, aansluiting op onderwijsdoelen en timing binnen het schooljaar. Tijdens de tweede bijeenkomst werd verkend hoe gezamenlijke ontsluiting, zoals een gedeeld boekingssysteem, kan bijdragen aan meer samenhang en overzicht voor scholen.

Daarnaast kreeg dierenwelzijn een bredere rol binnen ons aanbod. Zo is het thema geïntegreerd in de Kaasles en de les Werken op de Boerderij. Een stagiair van de Hogeschool Van Hall Larenstein ontwikkelde een opzet voor een algemene les over dierenwelzijn en onderzocht hoe dit thema beter kan worden ingebed in andere lessen, zoals Buitengewone Bodemdieren, en hoe we op onze boerderijen communicatie hierover kunnen verbeteren.

Door deze innovatie blijft Utrecht Natuurlijk inspelen op actuele thema’s en zorgt het voor een rijke, relevante en toekomstgerichte natuur- en duurzaamheidseducatie voor basisschoolleerlingen.

3.2.5 Gelijke toegang tot educatie

In 2025 zorgden we ervoor dat alle scholen in Utrecht hun aanvragen voor lessen en educatieve materialen konden vervullen, ongeacht de sociaal-economische status van de wijk of school. Hierdoor konden kinderen uit zowel kwetsbare als meer kansrijke wijken deelnemen aan natuur- en duurzaamheidseducatie. Door deze aanpak werd kansengelijkheid actief bevorderd: geen school hoefde te worden geweigerd of op een wachtlijst geplaatst, en alle leerlingen kregen toegang tot hetzelfde hoogwaardige educatieve aanbod. Hiermee versterkt Utrecht Natuurlijk de inclusiviteit en de brede impact van haar programma’s in de stad.

Sustainable Development Goals

Met ons onderwijsprogramma leveren wij een bijdrage aan het behalen van SDG-doel 4 Kwaliteitsonderwijs

“Super opgezet en leuk die aankleding met de kaboutermutsen”

“Wat we aanbieden op school aan woordenschat rond groeien en bloeien konden ze nu concreet en in het echt aanschouwen en ervaren”

“Het ervaren van de natuur en de dieren is heel waardevol, zeker voor kinderen die niet met hun ouders naar de kinderboerderij gaan”

“Fantastische belevenis gehad. Mooi verzorgde omgeving. Fijn dat er andere opdrachten waren dan vorig jaar. Zo was het ook voor de groep 2 kinderen nog aantrekkelijk”

“Dieren in real life zien is toch echt heel anders dan op een foto of plaatje. Het beleven van een les met je hele lijf is heel waardevol”

“Er was een enorm hoge betrokkenheid. Kinderen wilden graag en doordat ze alles zelf mochten doen deden ze goed mee”

“Gezien de enorme werkdruk op een basisschool in een complexe samenleving en organisatie is het voor leerkrachten in het PO moeilijk de tijd te vinden om zo’n les goed te geven. Daarom is het heel fijn dat UN bestaat en dit aanbiedt. Daarbij is het in pedagogische zin voor ons leerzaam om de kinderen te observeren in een andere setting dan het klaslokaal”

“De leukste opmerking van een kind bij het nabespreken in de klas: ‘Juf ik wist niet dat er nog een hele wereld onder de grond was!’”

“De kinderen hebben ontdekt dat de bijen een behoorlijk slim volk zijn. Ze hebben zich enorm verwonderd over dit insect”

“Veel kinderen konden de naam niet aan het dier koppelen. Door een dier in het echt te zien kon je de naam makkelijk aan een dier koppelen waardoor het echt werd en daardoor beter te onthouden”

“Voor veel kinderen was de ervaring (het in aanraking komen met echte dieren) het meest waardevol. Hierdoor ontstond eveneens bewustwording over hoe je met dieren omgaat (voorzichtig aaien, zachte stem, van voren benaderen etc.)”

“Echt de natuur beleven kan niet beter dan op deze manier”

“We hebben echt een hele fijne ochtend gehad. Ik zei na afloop tegen mijn collega’s dat je eigenlijk elke dag wel buitenles wil. Er komt veel samen op zo’n dag: samenwerken, letterlijk in de praktijk zien waar theorie over gaat, veel interactie en ook nog een concreet eindproduct maken. De proeverij was een enorm leuke bonus!”

“Veel kinderen (in de stad) zien nu het proces van hoe iets groeit ipv dat je het in de winkel zo koopt, en hoe lang dat dan duurt en hoeveel zorg en aandacht iets nodig heeft”

“De kinderen waren erg enthousiast. Zelfs in de vakantie stuurden kinderen met trots een foto met plantje”

3.3 Voortgezet, beroeps- en hoger onderwijs

Ook in 2025 ondersteunde Utrecht Natuurlijk het voortgezet, beroeps- en hoger onderwijs bij actuele thema’s zoals biodiversiteit, lokale voedselproductie, circulariteit en klimaatadaptatie. Als kennispartner boden we expertise, onderzoeksopdrachten en stages, waarmee studenten praktijkervaring opdeden en wij bruikbare resultaten kregen. Zo ontwikkelden studenten van de lerarenopleiding van de Hogeschool Utrecht lesmateriaal dat direct ingezet kon worden in het voortgezet onderwijs.

Herijking van de inzet

In overleg met de wethouder werd de inzet op voortgezet en hoger onderwijs afgeschaald om de begroting sluitend te houden, omdat de kosten harder stegen dan de gemeentelijke bijdrage. De wethouder waardeerde ons werk, maar gaf aan dat primair onderwijs prioriteit heeft. In de eerste helft van 2025 konden lopende samenwerkingen op het oude niveau worden afgerond, zodat projecten en opdrachten voor studenten netjes konden worden afgerond.

Samenwerkingen in 2025:

• Universiteit Utrecht (CHARM-EU Capstone Challenge) : Studenten onderzochten hoe Utrecht Natuurlijk kan bijdragen aan een duurzamer, rechtvaardiger en gezonder voedselsysteem in de stad. Het eindproduct was een voorstel voor een community van voedselinitiatieven, onder de naam BuurtBord030.

• Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en Universiteit Utrecht : Studenten verzamelden en bewerkten Utrechtse natuurgeluiden voor projecten over natuurverbondenheid. Dit leidde tot een twee dagen durende expositie op Griftsteede, waar bezoekers natuurgeluiden konden ervaren en hun eigen geluidslandschap konden creëren. Demonstraties van geluidsinstallaties met lokale natuurgeluiden waren eveneens onderdeel van het project.

In de tweede helft van 2025 waren de mogelijkheden voor samenwerking beperkter, maar konden we nog enkele studenten stageplaatsen bieden. We waren ook betrokken bij het Burgerschapslab, een initiatief van Academie Tien en Stichting Move, waar jongeren buiten het klaslokaal burgerschap ervaren en ontdekken hoe zij hun stad kunnen beïnvloeden.

Sustainable Development Goals

Met het programma rond deze thema’s sluiten we o.a. aan bij SDG-doel 11 Duurzame steden en gemeenschappen

Ondersteuning bewonersinitiatief

Met de ondersteuning van bewonersinitiatieven betrekken we Utrechters actief bij het vergroenen van hun leefomgeving.

Via maatwerk, het platform BuurtNatuur030 en partnerschappen zoals de GroenmoetjeDoen!-dag bieden we advies, faciliteiten en inspiratie. We versterken samenwerking, delen kennis en ondersteunen projecten met praktische middelen zoals gereedschap en zaden. Met speciale aandacht voor inclusie en wijken met minder toegang tot groen bevorderen we sociale cohesie en biodiversiteit. Zo bouwen we samen met bewoners aan een groenere, duurzamere en meer verbonden stad.

Ondersteuning op maat

Op verschillende locaties in de stad droegen we bij aan initiatieven van bewoners en partners. Griftsteede vervulde een belangrijke rol bij de totstandkoming van de documentaire over het Griftpark, gemaakt door wijkbewoner en documentairemaker Robbert Bleijs. De maker financierde dit project zelf, met steun van RTV Utrecht, het Ondernemersfonds en het Initiatievenfonds. Griftsteede leverde een bijdrage via haar netwerk en is ook zichtbaar aanwezig in de documentaire zelf. Fotograaf Jeroen Zuidland maakte in 2025 daarnaast een serie portretten van mensen in het Griftpark, die in 2026 worden tentoongesteld op Griftsteede. Mede dankzij de inzet van de locatie kon hiervoor een bijdrage uit het Initiatievenfonds worden verkregen.

Ook vanuit Eilandsteede werd samengewerkt met bewoners, scholen en partners in de wijk. Samen met Technotrend ontwikkelden we een lessenreeks voor het Globe College in Kanaleneiland over bewonerbetrokkenheid bij stadsnatuur. Voor nieuwe bewoners van Cartesius werd een vraaggericht moestuinaanbod ontwikkeld voor circa 150 mensen. Daarnaast werkten we met partners aan de educatieve toepassing van de Luistervink, die op meerdere locaties wordt uitgerold. Met het project ‘Ik wilg je’ vroegen we aandacht voor het belang van wilgen in de stad: via een Willowdome op Lage Weide, een informatieve landingspagina en wilgenobjecten op drie stadsboerderijen. Verder droegen we bij aan bijeenkomsten en kennisuitwisseling rond thema’s als water en de PONDimpactstrategie.

Platform BuurtNatuur030

Utrecht Natuurlijk heeft in 2025 wederom actief bijgedragen aan de doorontwikkeling en versterking van BuurtNatuur 030 als platform voor en door bewoners. Onze inzet was gericht op het vergroten van het bereik, de betrokkenheid en de impact.

Onze bijdrage bestond uit:

• Kennisuitwisseling met andere groene platforms om ervaringen te delen en van elkaar te leren over community-opbouw en digitale ondersteuning.

• Enquête onder de BuurtNatuur030-community over het gebruik en de waardering van het platform, als basis voor gerichte verbeteringen.

• Verhoging van de nieuwsbrieffrequentie , met scherpere contentselectie en meer focus op praktische inspiratie en zichtbare resultaten uit de stad.

• Versterking van inclusie binnen BuurtNatuur030, met aandacht voor het bereiken en betrekken van diverse doelgroepen en wijken waar toegang tot groen minder vanzelfsprekend is.

• Communicatieondersteuning voor de tuincoaches , zodat hun kennis en advies beter zichtbaar en toegankelijk zijn voor bewonersinitiatieven.

• Ontwikkeling van een infographic over de impact van BuurtNatuur030, waarmee we de resultaten en meerwaarde van het platform inzichtelijk maakten voor bewoners en partners.

Met deze inzet verstevigen we BuurtNatuur030 als verbindend netwerk dat bewoners inspireert, informeert en ondersteunt bij het realiseren van groene initiatieven in hun eigen buurt.

GroenmoetjeDoen!-dag

Tijdens de jaarlijkse GroenmoetjeDoen!-dag waren

Gagelsteede en Griftsteede actief betrokken. Deze editie stond in het teken van insecten en biodiversiteit in de stad. Op Gagelsteede gingen bezoekers samen met een dierverzorger op zoek naar kleine beestjes. Op Griftsteede verzorgde een vrijwilliger van de Bloementuin Griftpark een bloemen- en insectenwandeling door het park, langs de tuin van Griftsteede en de Bloementuin. Zo werd biodiversiteit op een toegankelijke manier onder de aandacht gebracht van bewoners.

Projecten

Met onze projecten besteden we aandacht aan actuele vraagstukken rondom ‘de natuur in de stad’ en ‘gezonde en duurzame voedselvoorziening’, altijd in samenwerking met andere partijen.

Monitoringsprojecten

In samenwerking met en in opdracht van de gemeentelijke stadsecologen werkten we aan de bescherming van een aantal icoonsoorten in Utrecht. Utrecht Natuurlijk begeleidde projecten waarin Utrechters werken aan het in kaart brengen van nesten van gierzwaluwen, vleermuizen, ringslangen en het voorkomen van egels. Wij coördineerden de activiteiten voor de betrokken groepen Utrechters, organiseerden bijeenkomsten en bundelden verzamelde data.

Ringslangen

Op elf verschillende plekken werkten tientallen mensen aan zeventien broeihopen voor ringslangen in de stad. Bij het afgraven van de broeihopen worden de eikapsels van ringslangen geteld (eieren uit voorjaar/zomer 2024). We vonden 105 eikapsels. De aantallen worden sinds 2025 aangeleverd bij de RAVON-database op broeihopen.nl.

Gierzwaluwen

Voor de gierzwaluwen zijn 48 vrijwilligers tijdens het broedseizoen op zoek geweest naar nesten van gierzwaluwen. Zij hebben gezamenlijk 172 nesten gevonden. Meestal werkten de vrijwilligers individueel of in een klein groepje in hun woonwijk. In 2025 deden we daarnaast vier gezamenlijke tellingen in De Meern. Bij meerdere publieksbijeenkomsten en excursies over gierzwaluwen zijn ongeveer tachtig mensen aanwezig geweest.

Vleermuizen

Voor de vleermuizen zijn er veel activiteiten geweest. Er zijn in mei en juni op dertien locaties uitvliegtellingen gedaan voor kraamgroepen van gewone dwergvleermuizen en laatvliegers. In totaal telden we 398 uitvliegers. In september en oktober zijn in verschillende parken alle vleermuiskasten gecontroleerd op bezetting door vleermuizen en 63 verschillende vleermuizen aangetroffen waaronder 25 rosse vleermuizen en twee watervleermuizen.

Waar nodig maakten we de kasten schoon of repareerden ze. In augustus en september zijn alle VleerMUS-routes gefietst, waarbij alle vleermuisgeluiden in kaart zijn gebracht met behulp van batloggers.

Egels

Met Egel030 werkten we aan de bescherming van, en draagvlak voor Utrechtse egels. Utrechters kunnen sinds 2024 hun waarnemingen van egels doorgeven aan de Egel-hot line. De Egel-hotline werd erg goed gebruikt. In 2025 hebben 582 mensen een waarneming van een egel doorgegeven. Hiervan wisten 336 nieuwe waarnemers de Egel-hotline te bereiken. In 2025 zetten we de contacten met Stichting Snorhaar voort en werkten we samen met de vergroeners van BuurtNatuur030. Verschillende knelpunten voor egels zijn in kaart gebracht en opgelost, bijvoorbeeld door het maaibeheer aan te passen.

Het Wilde Stadscafé

In 2025 georganiseerden we negen edities van het Wilde Stadscafé in samenwerking met het Milieucentrum Utrecht, stichting GroenmoetjeDoen! en Bibliotheek Utrecht. Elke keer omvatte het een prikkelende lezing over een groen thema. In totaal zijn zo’n 180 tot 200 mensen aanwezig geweest bij het Wilde Stadscafé.

In 2025 kwamen onder andere de volgende onderwerpen aan bod:

• Het nut van exoten voor de biodiversiteit in de stad door hortulanus Gerard van Buiten van de Botanische Tuinen Utrecht

• Plandelman Anton Damen over hoe je een klein idee groot kan maken

• De biodiversiteit van de singels in Utrecht met stichting Vergroening Singel030

• De stad als verlengstuk van Nationaal Park de Utrechtse Heuvelrug door Martine Sluijs van de Parkmakers

• Guerrilla Gardening door Joelle Baijer van de Guerrilla Gardeners Utrecht

• Bio-based architectuur met Floor Frings van architectenbureau Werkstatt

Boomspiegelactie

In samenwerking met collega’s van Waterproof030 en Stadsbedrijven boden we planten-startpakketten aan voor mensen die boomspiegels wilden adopteren. In 2025 werden er in totaal 400 boomspiegels geadopteerd, waarvan 263 nieuwe boomspiegels. Utrecht Natuurlijk verbond vergroeners in wijken met elkaar, door boomspiegeladoptanten op de ophaaldag met elkaar in contact te brengen, waardoor ze dilemma’s rondom het beheer konden uitwisselen en elkaar om advies konden vragen.

Grote Utrecht Stadsdiner

Het Grote Utrecht Stadsdiner verbindt lokale oogst met het thema armoede. Op initiatief van de Sharing Arts Society werkte Utrecht Natuurlijk in 2025 weer mee met drie van onze locaties. De vorm wisselde per locatie. Van lunches met vrijwilligers uit het begeleid vrijwilligersnetwerk tot diners met buurtbewoners en koken met kinderen. Tijdens de activiteiten, lunches en diners kwamen de deelnemers op een informele manier met elkaar in contact.

Gezond Water

Het programma Gezond Water is een gezamenlijk meerjarig programma van de gemeente Utrecht en Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR), waarmee tot 2028 meer dan honderd maatregelen worden genomen om de kwaliteit van Utrechtse sloten, grachten en vijvers te verbeteren. Dit heeft als belangrijkste doel zoveel mogelijk natuurlijke oevers en wateren te creëren. In 2025 werkte Utrecht Natuurlijk samen met de gemeente Utrecht en HDSR om Utrechters mee te nemen in dit verhaal. Bovendien organiseert Utrecht Natuurlijk jaarlijks Slootjesdagen in juni, een initiatief van IVN Natuureducatie. Dit jaar organiseerden we Slootjesdagen XL samen met de gemeente Utrecht en HDSR.

Op Koppelsteede, Eilandsteede en Griftsteede werd tijdens de Slootjesdagen extra programmering opgezet. Zo konden kinderen slootonderzoek doen, dit keer met extra ondersteuning van experts van HDSR. Ook konden zij meedoen aan de afvalbingo, een afvalvisspel, Wilde Water Wezens knutselen, een workshop ‘Vissenbossen maken’ volgen, spelletjes spelen, speurtochten volbrengen en aan de slag met de doe-boekjes met Druppie Water, de mascotte van HDSR. Voor volwassenen organiseerden we een serie lezingen over de vergroening van de Singel, over de Visdeurbel en over de terugkeer van de otter.

Deze Slootjesdagen XL trokken 150 tot 200 extra bezoekers naar onze locaties en ongeveer 50 volwassenen die minstens één van de lezingen volgden. Voor 2026 kijken we naar een voortzetting dan wel uitbreiding van dit programma.

Groen doet goed

Groen doet goed is een programma van de provincie Utrecht dat kinderen meer in contact wil brengen met de natuur.

Utrecht Natuurlijk beheert het budget voor de stad Utrecht, biedt advies en stimuleert de samenwerking tussen initiatieven. In 2025 organiseerden we samen met partners vijftien avonturenclubs voor 180 kinderen. Een groepje van ongeveer tien kinderen ging acht tot tien keer buiten op avontuur.

Daarnaast vonden er drie avonturenclubs XL plaats waarbij 23 kinderen in hun vrije tijd meededen met avontuurlijk spel. Ook gingen 121 kinderen mee met natuurbelevingsactiviteiten door Natuurwijs. Zo beleefden 25 kinderen van groep drie van basisschool de Odyssee de herfst in Amelisweerd en organiseerden we vier keer een zomertoer voor kinderen die in de zomer thuis zijn. Elke keer met 24 kinderen.

Tot slot organiseerden we in augustus, samen met partners zoals Staatsbosbeheer en IJsclub Siberia, het Over de Brug Festival in Overvecht. Dit evenement stimuleerde bewoners om letterlijk de brug over te steken naar het natuurgebied Gagelbos en trok ongeveer driehonderd kinderen en tweehonderd volwassenen.

Gastles Kraak de Klas

In de escapegame Kraak de Klas gingen leerlingen in 2025 in groepjes aan de slag met het oplossen van opdrachten over klimaat en klimaatverandering in hun omgeving. Het goed oplossen van de opdrachten leverde codes op waarmee de sloten van een houten kistje geopend werden. De opdrachten gingen over waterberging, je tuin vergroenen, water weetjes en langdurige droogte. Om de codes te kraken, werden de leerlingen uitgedaagd om goed te kijken, lezen, rekenen, verbanden te leggen en samen te werken. Voor de winnaars was er een kleine beloning. In totaal meldden 15 scholen zich aan voor deze gastles, wat neerkomt op 364 leerlingen van groep 6 t/m 8.

Ik wil(g) je

In 2025 hebben we in samenwerking met wilgenkunstenaars Jasper Riehm en Theo Rekelhof, de stadsecologen van de gemeente Utrecht en groepen bewoners een zogenaamde wilgendome van zes meter hoog gebouwd op het industrieterrein Lage Weide. Deze is feestelijk geopend in september door wethouder Linda Voortman, waarbij het ecologische en culturele belang van wilgen voorop stond. Er is een educatief bord geplaatst waar meer informatie wordt gegeven over wilgen en waarbij Utrechters worden aangespoord wilgentenen te oogsten van de dome. Zo worden bewoners verleid om op creatieve en kosteloze wijze zelf aan de slag te gaan met deze belangrijke bomensoort. In 2026 worden er nog drie unieke wilgenobjecten gerealiseerd op de stadsboerderijen van Utrecht Natuurlijk. In 2025 is daar het voorwerk voor gestart.

Sporenzoekers

In 2025 is het helaas niet gelukt om een concrete stap te zetten in het aanleggen van een doodhout-route door Utrecht. Het bleek te complex te zijn om dit via de bestaande structuren te realiseren. Wel is er een mogelijkheid gevonden om toch boomstammen neer te leggen in de omgeving van de Koningsweg Hierover zijn we in gesprek met de gemeente Utrecht. Vanuit dit project zijn we betrokken geraakt bij de stadshout-netwerken waar we gesprekken voeren over hoe stadshout te ontsluiten is voor Utrechters.

Moestuinieren Cartesius

Vanuit nieuwe bewoners van de Cartesiusdriehoek kwam een verzoek voor gezamenlijke groene activiteiten, met name gericht op het opzetten van een buurtmoestuin. Utrecht Natuurlijk sloot zich in 2025 aan om deze vraag verder te verkennen en vervulde een verbindende rol bij het aantrekken van een geschikte moestuindocent. Deze docent verzorgde meerdere workshops en colleges voor de bewoners en adviseerde vervolgens bij de aanleg van de buurtmoestuin. Dit leidde tot een prachtige, bloeiende tuin waarin wekelijks meer dan vijftig bewoners actief hebben getuinierd. De samenwerking is duurzaam gebleken: ook in 2026 zetten de betrokkenen zich gezamenlijk in voor de moestuin.

Vergroening Veemarktstraat

Utrecht Natuurlijk heeft in 2025 namens dit bewonersinitiatief een subsidieaanvraag ingediend bij het Kiemfonds. Omdat Vergroening Veemarktstraat geen rechtspersoon is, kon de aanvraag niet zelfstandig worden gedaan. De subsidie is toegekend, waardoor wij hebben bijgedragen aan de aanleg van geveltuinen in de Veemarktstraat. Hiermee sluit de straat beter aan op de Tuin van Croese.

Communicatie

Met onze communicatie zorgen we ervoor dat

Utrechters kennisnemen van ons programma, van de ondersteuningsmogelijkheden die we bieden, en dat zij weten waar Utrecht Natuurlijk voor staat.

6.1 Publiciteit

Campagnes

In 2025 realiseerde Utrecht Natuurlijk opnieuw twee grootschalige publiekscampagnes: de voorjaarscampagne rond het tuinseizoenprogramma en de najaarscampagne rond de oogstfeesten. Met deze campagnes genereerden we gerichte aandacht voor onze activiteiten en positioneerden we Utrecht Natuurlijk en ons programma stadsbreed bij een breed Utrechts publiek. Rondom beide campagnes zetten we opnieuw, en met aantoonbaar succes, Utrechtse influencers in om ons bereik en onze zichtbaarheid verder te vergroten. Ook de boomspiegelactie in oktober was een uitgesproken succes. Binnen twee weken waren alle plantenstartpakketten vergeven. Door de grote belangstelling hebben we het aanmeldformulier eerder moeten sluiten.

Nieuwsbrief

Op onze locaties, via onze activiteiten en de website van Utrecht Natuurlijk kan het publiek zich aanmelden voor de maandelijkse digitale nieuwsbrief. In 2025 groeide het aantal nieuwsbriefabonnees met ruim 700 nieuwe abonnees naar een totaal van 2.908 abonnees. Het gemiddelde openingspercentage lag op 52%, wat ruim bovengemiddeld is.

Social media

Begin 2025 hebben we bewust de strategische keuze gemaakt om X (voorheen Twitter) te verlaten en over te stappen naar Bluesky. Daarmee waren we actief op de volgende kanalen: Facebook, Instagram, Bluesky en LinkedIn. Met name op Instagram zagen we een duidelijke en aanhoudende groei in het aantal volgers. Facebook bleef hierin achter, in lijn met de bredere dalende trend op dit platform. Intern adviseerden we onze collega’s om van WhatsApp over te stappen op Signal.

Infographic Utrecht Natuurlijk

In 2025 werkten we aan een heldere vertaling van onze maatschappelijke waarde. De infographic ‘Van waarde voor Utrecht’ laat in één oogopslag zien wie we zijn, wat we doen en waarom dat ertoe doet.

We wilden onze impact scherper positioneren richting gemeente en andere stakeholders; niet alleen verantwoorden wat we uitvoeren, maar zichtbaar maken hoe wij bijdragen aan stedelijke opgaven als participatie, sociale cohesie, inclusiviteit, dierenwelzijn en klimaat. Tegelijkertijd moest het verhaal toegankelijk zijn voor bewoners, partners en bezoekers.

Daarom kozen we voor een vorm waarin bereik, kwaliteit en maatschappelijke betekenis samenkomen. Met concrete resultaten en een inkijk in onze professionele organisatie maken we duidelijk dat we inhoudelijk gedreven én organisatorisch solide zijn.

Met deze infographic brengen we onze rol scherper in beeld: als groene, toegankelijke en betrouwbare voorziening die structureel bijdraagt aan een leefbaar Utrecht en als partner van de gemeente in het realiseren van gezamenlijke ambities.

6.2 Optimalisaties

Website

Ook in 2025 zijn de websiteprestaties structureel en maandelijks gemonitord. De verzamelde inzichten zijn actief ingezet om gerichte optimalisaties door te voeren en de effectiviteit van onze online kanalen stapsgewijs te vergroten. Daarnaast hebben we opnieuw ingezet op Google Ads, waarmee de zichtbaarheid en het bereik van de organisatie verder zijn vergroot.

Begin 2025 is tevens vastgesteld dat de website van Utrecht Natuurlijk na 12 jaar niet langer voldeed aan onze ambities en de actuele eisen op het gebied van gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid. In de eerste helft van 2025 is daarom een zorgvuldig selectietraject doorlopen, onder meerdere websitebureaus. Dit heeft geleid tot een nieuwe samenwerking voor de ontwikkeling van een volledig vernieuwde website. In 2025 zijn de oriëntatie-, UX- en designfase afgerond en is het fundament gelegd.

Samen

463 boerderijlessen � Gewaardeerd met een 8,5 Jaarlijks bereiken we meer dan 42.000 keer een Utrechtse leerling uit het basisonderwijs. “Een goed

De lancering staat gepland voor het eerste kwartaal van 2026. De nieuwe website voldoet dan aan de meest recente weten regelgeving rondom digitale toegankelijkheid en versterkt onze digitale dienstverlening.

Artificiële Intelligentie (AI)

In 2025 heeft de communicatieafdeling het gebruik van AI verder verkend en, waar passend, geïntegreerd in de dagelijkse werkzaamheden. Door deze gerichte inzet werken we effectiever en efficiënter, met behoud van kwaliteit, inhoudelijke scherpte en zorgvuldigheid.

Overstap Publisher naar PowerPoint

In 2025 zijn de eerste stappen gezet voor de overstap van Publisher naar PowerPoint, het programma dat de gehele organisatie gebruikt voor het opmaken van communicatieuitingen. Omdat Publisher per oktober 2026 stopt, is tijdige overgang noodzakelijk. We ontwikkelden nieuwe templates en praktische handleidingen om collega’s te informeren en te begeleiden bij het werken met het nieuwe programma.

Utrecht Natuurlijk Professioneel en verantwoord

Bedrijven en sponsoring

Team Bijdragen richt zich op het versterken van onze impact via samenwerkingen met bedrijven en organisaties.

Door sponsoring, teamactiviteiten en verhuur verbinden we partijen aan onze missie, creëren we betrokkenheid en ontwikkelen we nieuwe inkomstenstromen die bijdragen aan een groenere en duurzamere stad.

Sponsoring

Steeds meer organisaties, stichtingen en bedrijven steunden Utrecht Natuurlijk in 2025 met een financiële schenking. We merken dat we aantrekkelijk zijn voor bedrijven met een focus op duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Donaties ontvingen we zowel als eenmalige schenking (bijvoorbeeld als alternatief voor kerstpakketten, relatiegeschenken of als opbrengst van een personeelsactie), als voor meerdere jaren. Bedrijven die structureel willen bijdragen kunnen sinds 2025 maatschappelijk aandeelhouder worden.

Ondanks een flinke toename was het totale bedrag aan schenkingen nog bescheiden. De basis is echter gelegd om ook in de komende jaren structureel aandacht te geven aan deze inkomstenbron. Er liggen ook kansen voor bedrijven met een SROI-verplichting (Social Return on Investment): de verplichting bij overheidsaanbestedingen om een bepaald percentage te investeren in werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Een mooi voorbeeld is de samenwerking met Proximus NXT. Al jaren komen groepen medewerkers met veel enthousiasme klussen uitvoeren op onze locaties. Vanuit die band groeide de samenwerking verder: in 2025 ondersteunden zij ons ook financieel. Proximus NXT is onze eerste maatschappelijk aandeelhouder en heeft voor de komende jaren een vaste donatie toegezegd.

Teamactiviteiten

Ook in 2025 ontdekten veel bedrijven onze locaties als ideale plek voor een teamactiviteit. Dankzij de diversiteit aan activiteiten was er voor elk wat wils. We verzorgden teamactiviteiten voor 25 teams, waarvan de meeste terugkerende partners zijn, zoals Genmab, ASR en Rabobank. Nieuw was de samenwerking met Rotary Utrecht-West, die ons voor langere tijd komt ondersteunen.

Dankzij deze teamdagen konden we onder andere rolluiken repareren op Gagelsteede, een nieuwe blokhut bouwen en verven op Koppelsteede, een paddenpoel aanleggen op Kasteeltuin Nijevelt en een konijnenweide realiseren op Steede Hoge Woerd.

Een aantal bijzondere samenwerkingen in 2025:

• Dille & Kamille : Geen Black Friday, maar Green Friday. Al vier jaar sluiten de winkels van Dille & Kamille in Nederland, België, Duitsland en Frankrijk hun deuren op Black Friday. Die dag draait niet om kopen en consumeren, maar om zaaien en vergroenen: bezoekers kunnen gratis zakjes zaadjes ophalen. De Utrechtse vestiging organiseerde daarnaast een groene activiteit op Steede Hoge Woerd.

• Proximus NXT: Medewerkers hielpen op Gagelsteede met de afscheiding tussen de plantvakken bij de pony’s en in de konijnenuitloop, en legden een mooi insecten-plantvak aan achter het konijnenhok.

• ASR : In augustus verplaatste de vaste klusgroep van ASR het hek voor de uitbreiding van het buitenverblijf van de varkens.