^m-f^mmss üüüisN $mmmm**& èm*mm&
K ^ ^ ^ ^ ^ ^
BEMOKERi OPRUIEriD-BLAD-VOOR vJoriee-ARBEiDERs
Nu de autoritaire pogingen van het staatsapparaat om de universiteit te tecbnokraüseren en de studentenmassa te disciplineren een beslissende fase is ingegaan voelt het Atso-bestuur zich gedwongen tot een hernieuwde oriëntatie t . a . v. de hogeschool en haar eigen voortbestaan, en meent daarom de volgende verklaring af te leggen. *In het volle besef dat door het wetsvoorstel Veringa en de weigering van Posthumus om zijn voorstellen te wijzigen een werkelijke demokratie op de universiteiten onmogelijk is geworden, aangezien de genoemde voorstellen niet anders betekenen dan een wettelijke sanktionering van de autoritaire en onderdrukkende onderwij sstrukturen, en met "demokratie" door Veringa niets anders bedoeld wordt dan de mogelijkheid voor studenten om medeverantwoordelijkheid te krijgen over de onderdrukking Van medestudenten; •in het volle besef, dat hiermee de autonomie van de universiteit volledig teniet is gedaan, en de belangen van het bedrijfsleven een duidelijke overwinning hebben geboekt op de demokratiese verlangens van de studentenmassa; *ln het volle besef, dat de volledige disciplinering van de studenten en de totale onderschikking van de universiteiten aan de kapitalistiese produktiestrukturen duidelijke en aantoonbare intenties zijn geweest van het autoritaire ingrijpen van de staatsburokratie; *in bet volle besef, dat door de technokratisering van de universiteiten aan het voortbestaan van de autonome politieke studentencrganisaties zoals de Atso een einde zal worden gemaakt, aangezien alleen dié organisaties geduld zullen worden, welke bereid zijn zich geblinddoekt in de dwangbuis van deze herstrukturering te laten insnoeren; •kortom, in het volle besef, dat de technokratisering van de universiteiten een duidelijke ontwikkeling aantoont naar een volledig eendimensionale maatschappij, waarin elke vorm van protest struktureel teniet gedaan zal worden, konstateert het Atso-bestuur dat het volledig in strijd met haar politieke principes zou zijn om in deze verder nog een neutrale vertegenwoordigende positie in te nemen. In het licht van het verraad, dat door deze ministeriële gewelddadigheden gepleegd is aan de objektieve belangen van universiteit en wetenschap, maar voor alles aan de demokratiseringsverlangens van de meerderheid der studenten roept het Atso-bestuur alle studenten op positie te kiezen tegen de tecfanokratenfabriek van Veringa en Posthumus en logieserwijze daarmee tegen het politieke systeem dat een demokratiese universiteit onmogelijk blijkt te maken. Het is onduldbaar dat aan deze hogeschool economen opgeleid worden, wiens kennis zich beperkt tot beheerstechnieken, die tot doel hebben de bestaande onderdrukkingsstrukturen, waarvan verspilling Imperialisme en een ridicule bewapeningswedloop de logiese gevolgen zijn, te kontinueren. Het Is onduldbaar dat er sociologen opgeleid worden, die slechts de keuze hebben tussen oftewel in de marge van de maatschappij onschuldig te freewheelen, oftewel de heersende machtsgroeperingen de mogelijkheden in handen te geven om hun economiese macht te versterken. Het is onduldbaar, dat e r juristen worden opgeleid om de bestaande oligarchie te rationaliseren en in wetten vast te leggen, en door te refereren aan papieren rechten en vrijheden de fundamenteel ondemokratiese verhoudingen in onze maatschappij te verdoezelen. Daarom roept het Atso-bestuur op tot een aktief verzet tegen en sabotage van de zog. "raden"en de voorstellen van Veringa Überhaupt. Zij is ervan overtuigd dat er voor de studentenoppositle slechts een middel overblijft; een genadeloze en kompromisloze guerilla tegen de geïnstitutionaliseerde onderdrukking teneinde de volledige inkapseling van de universiteiten onmogelijk te maken. WEG MET DE "RADEN", DE DOOD AAN DE TECHNOKRATENFABRIEK. |
DINSDAGAVOND 10 MAART - 20.00 U U R - TEACH-IN "WAT TE DOEN' POSTHUMÜS-VERINGA - AULA HOGESCHOOL
"De hedendaagse wetenschap, eksperimentele erfgenaam van de in eerste instansie? De wetenschap moest zich wijden aan het geluk van middeleeuwse godsdienst, vervult - in samenhang met de klassemaatde mensen en zich bevrijden uit de greep van de machthebbers. Maar de schappij - dezelfde funksies: ze kompenseert met haar eeuwige wet Veringa zegt presles het tegenovergestelde: een aangepaste spesialisten-intelligentle de gemiddelde stupiditeit van de mensen. Ze universiteit, aangepast aan de onmenselijke wetten, die deze maatschapbezingt in sijfers de grootsheid van de menselijke soort, terwijl ze niets pij beheersen. Er bestaat een grote behoefte aan gespesialiseerde anders is dan de georganiseerde som van haar beperkingen en haar vakidioten bij het bedrijfsleven. Dus moet aan deze behoefte voldaan vervreemdingen". (Eduardo Rothe in: Internationale Situationniste no. 12) worden. De KVP-minister van onderwijs Veringa volgt nauwgezet de rechtse koers van zijn regering; de koers van 225 miljoen ekstra voor de NATO, Maar toch wordt het zo allemaal iets duidelijker. Onze echte vijanden de koers van het huur- en woningbeleid, de koers van Roolvink. Het Is zijn niet de oude hoogleraren die weigeren kollegedlktaten uit te geven, niet de manke achterblijvers, onze tegenstanders zijn de mensen die onmogelijk het voorontwerp voor zijn we t anders te zien dan als een regelrechte oorlogsverklaring aan diegenen die alle onrust van de laatste vooruit willen, naar een een grootse kapitalistiese toekomst, ongeacht jaren veroorzaakt hebben en die van de universiteit een aksie-sentrum de gevolgen: Vietnam, imperialisme, onleefbaarheid, seksuele nood. voor een vrije maatschappij willen maken. Want ging het daar niet om. Het 1 md van 1984. We zijn er nog maar veertien jaar van verwijderd.
UB
redaksie Thom Aussems, Frans van Beek, Mohamed Chairet, Frans Godfroy, Rob de Koning, Thieu van Riel, AndrĂŠ Rooyakkers, Martin Rummens, Harry Verkooyen, Wim Vermeulen, Hans van de Watering. Ben Loonen, Tom Severijn, Ad Spijkers
VOOR BRUILOFTEN EN KOLLEKTIEVEN WUZE: hopsa heisasa. Hopsa heisasa, 'T begon in de maand van mei ja ja, Rooie honden zijn verschenen, Eerst de staart tussen de benen. Maar het duurde niet zo lang, of 't geblaf was aan de gang. Hopsa heisasa, t was in de maand van mei. Hopsa heisasa. Daar is de nota Veringa, Om namens de dure heren. Alle honden te kastreren. ledere hond is erg gegriefd. Want de ballen zijn geliefd. Hopsa heisasa, t was in de maand van mei. Dit is bet begin, Nooit komt Veringa erin. Mensen die niet horen willen. Krijgen tanden in hun billen. Nu hij komt met deze wet. Hebben we ons nest bezet. Dit is het begin, ons gebit erin. Kijk zeg, een nieuwe weg. Handen in het overleg. Met een borrel en een schijntje blijven ze wel aan het lijntje, Maar de honden worden ziek van de kuratorenkliek. HĂŠ zeg, wat een pech, daar gaat het overleg. Hopsa heisasa, "T is weer bijna mei ja ja, Veringa legt ons aan banden. Want hij had de langste tanden, Moortje heeft zijn werk gedaan en is naar Den Haag gegaan. Hopsa heisasa, MAAR 't is weer bijna mei. thieu
n
iEksxlusiet voor JAüm
•
TUSSEN STATUS EN OPROER
hoogleraren klem
Ei i n
tlifeui^-^ Een hogeschool heeft de hoogleraren die zij verdient. Dat beteKent ook dat een studentenblad, verschijnend aan zo'n hogeschool vaak artikelen moet opnemen die het blad alszodanig niet verdient. In Tilburg is die situatie gaandeweg zo uitzichtsloos geworden dat e r zelfs een vaste rubriek nodig schijnt te zijn om de verdiensten van verschillende hoogleraren in alle breedte te kunnen schetsen. Deze rubriek zou nog zeer lang kunnen floreren op grond van een enorme massa nog niet aangeboorde informatie mét betrekking tot de vreemde bokkesprongen die sommige hoogleraren maken of vaker nog niet maken. De ijzeren regelmaat van deze hooglerarenverslaggeving vraagt nu echter om acute opschorting, daar een aantal van de ze hoogleraren uit hun ivoren toren zijn geklommen. Nu eens niet om in het strijdperk te treden met studenten (pas op de Daudt's zitten ook hier!) maar om de werkgelegenheid van Tilburg en daarmede de belangen van de werkende bevolking van Tilburg te schofferen. Dat zij allang een direkte konfrontatie met tilburgse Studenten uit de weg gaan was bekend. Nog niet bekend was dat zij de onbeschaamdheid zouden kunnen hebben om openlijk de tilburgse arbeider aan te vallen. ZIJ weten zich hierbij geruggesteund door de beroepsprestige stratifikatie die hen in Nederland nog steeds de hoogste score toebedeeld, daarmede veel indruk makend (overigens niet terecht) bij de vele arbeiders die hen als lettervreters betitelen. Nu in Tilburg de textiel-families tot de vergane glorie zijn gaan behoren wordt de wacht afgelost door een andere groep die al even flink, zo niet harder van de kapitalistiese torens blaast: de bewoners van tilburgs jongste villawijk, het villapark 'Wandelbos'. Deze groep, niet groter dan ongeveer vijftig bewoners en huizen bewonend van 150.000 tot 200. 000 gulden de meesten nog geen paar jaar in Tilburg woonachtig, blijkt opeens het tilburgse woon- en bouwbeleid uitzonderlijk krities te volgen nu de gemeente Tilburg een industrieterrein van 200 ha. beschikbaar wil stellen aan een scheme industrie, plaats biedend aan 5000 arbeiders, op ongeveer een halve kilometer afstand van hun dure wijk. Zij zijn tegen de vestiging van een industrieterrein aldaar en zijn van plan bezwaarschriften bij de gemeente in te dienen en zelfs dankzij de aanwezigheid van'juristen in deze groep waarvan de namen Löwestein en Geppaert lulden zal e r tegen de gemeente geprocedeerd gaan worden. De huichelachtigheid van deze kleine groep grenst aan het ongelooflijke. Pretenderend op te komen voor de gehele wijk het Wandelbos schreven zij een vergadering uit op 19 februari om over de vestiging van dit industrieterrein te spreken. Daarbij .werden echter alleen de bewoners van de villawijk uilgenodigd die tezamen zeker niet meer dan 3 a 5% van de bevolking in het Wandelbos uitmaakt. De arrogantie waarmede zij steeds over de Wandelbosbewoners spreken heeft de rest van deze wijk, moestens arbeiders erg boos gemaakt. Enige ingezonden brieven van tilburgse arbeiders hebben hen wat dit betreft snel uit hun droom geholpen. De tour die de groep vanaf dat moment ging maken werd'toen veel ondoorzichtiger om het woord doortrapter nog maar even in reserve te houden. Zij gingen zich opwerpen als de vereniging Welzijn TilburgWest daarmede hun partikuliére belangen (camoufleren met het zogenaamde algemene belang. De nieuwe industrie zou de hele nacht rangerende treinen nodig hebben, waardoor de wandelbosbewoners (lees: villawijkbewoners) uit hun decadente slaapje gehouden zouden kunnen worden. Tilburg-West zou afgesloten worden; in het Noorden door het kanaal, in het Westen de nieuwe industrie en in het Zuiden de spoorweg Tilburg-Breda. (een van de punten uit het pas later in het Wandelbos verspreide stenciltje wees hierop). Dat zij hierbij verzwijgen dat zij in het Zuiden van hun wijk ook nog eens de oeschikklng hebben over meer dan 1000 ha. ongerepte natuur bewijst hoezeer deze groep er op uit is om via een groot aantal drogredenen en rookgordijnen van woorden hun privébelangen er door gedrukt te krijgen. Zelfs in de naam van hun vereniging wordt gedemonstreerd in welke mate zij vervreemd zijn van de arbeidende klasse, die met name in het Wandelbos meer dan 90% van de bewoners uitmaakt. Sommige van hen hebben reeds vele malen meegemaakt wat op straat gezet worden betekent. Om in zo'n wijk, -waarin de meeste mensen nog niet eens aan de welvaart hebben mogen ruiken al te spreken van Welzijn Tilburg-West is eigenlijk ronduit onbeschoft. Het wordt overigens tijd om eens wat meer namen te gaan noemen, daarmede de toch wel schone traditie van deze rubriek voortzettend. Reeds genoemde Löwestein (hoogleraar handelsrecht en voorzitter van de vereniging Tilburg-West's Welzijn) afkomstig van de rook van de hoogovens waarvan hij overigens nooit iets gezegd heeft) is een van deze villawijk bewoners die nog geen twee jaar in Tilburg nu al loopt te liegen dat hij
altijd veel belangstelling heeft gehad voor het bouwbeleid van de gemeente Tilburg. Op de eerste vergadering van de groep was hij het die met een beter werkgelegeheidsaltematief kwam. Tilburg zou alleen dienstverlenende bedrijven aan moeten trekken. Een dergelijke domme slag in de lucht bespaart overigens wel de moeite omstandig uit te moeten leggen waarom het onmogelijk is om op korte termijn met behulp van dit soort bedrijven de 5000 k 10.000 arbeidsplaatsen te kreëren die hier binnenkort nodig zullen zijn. Bijsterveldt (wetenschappelijk medewerker aan de hogeschool, en sekretaris van de vereniging Anti-Welvaart Tilburg-West) zit ook in het komplot. Op de eerste vergadering van de vereniging hield hij de Weinige aanwezigen voor dat deze nieuwe industrie de doodsteek zou betekenen voor de overige indusWe&t hier in Tilburg. Hij beweerde dit vernomen te hebben van de Kamer van Koophandel. Die avond maakte dit argument tegen de totstandkoming van het industrieterrein veel indruk. Reeds de volgende dag kon ook hij als leugenaar ontmaskerd worden. De Kamer van Koophandel stelde e r de volgende dag namelijk prijs op te verklaren dat 'zij nimmer stelling heeft genomen tegen het vestigingsplan industrieterrein Tilburg-West', zoals door Bijsterveldt was gesuggereerd op de vergadering van de vorige avond. Het is onmogelijk om in dit bestek alle uitlatingen van deze groep op hun konsistentie en waarheid te toetsen. Volstaan kan ook worden met het noemen van de namen van enkele hardop zwijgende toestemmers. Buiten beschouwing gelaten een ingezonden brief van Dr. Berger (hoogleraar aan teologiese fakulteit en eveneens bewoner van de villawijk). De simpele ziel, blijkbaar aanhanger van de histories-idealistiese geschiedbeschouwing getuige zijn uitlatingen geloofde dat het mogelijk moest zijn om 'objeküef' vast te stellen welke belangen hier moesten prevaleren. Misschien kan hem op de hogeschool eens door ekonomen verteld worden dat arbeid en kapitaal in de westerse wereld zich als kat en hond gedragen of om in zijn termen te spreken als Kam tegenover Abel. Deze tegenstelling binnen het gehele westerse systeem is hier weer eens op overigens kleine schaal weer aangetoond. Uniek is echter dat een groep die normaal deze tegenstellingen zoveel mogelijk tracht te versluieren ze nu eens zelf blootgelegd heeft. Als verwende Jongetjes worden zij nu opgeschrikt door de agressieve ontwikkeling van het monopoliekapitaal nu het faun eigen buurtje betreft. In dit verband kan ook geïllustreerd worden hoe weinig inzicht sommige hoogleraren hebben in de historiese situatie waarin ze zelf verkeren. Prof. Geppaert: (op de tweede vergadering van de vereniging deze week) "Ik sta erop uitdrukkelijk te verklaren dat er in de wijk het Wandelbos geen sprake is van tegenstellingen". Hiermede de zoveelste leugen van deze vereniging debiterend. In deze wijk wonen verder nog prof. Stalpers, prof. Stouthardt, Dr. Frencken, i r . Fijen (penningmeester van de vereniging ja. Ja!) Drs. Nolens (oud-studenten decaan) en last but not least onze hoofdcommissaris van politie de heer J. Bijen, die allen door het zich afzijdig houden van deze hele.affaire zich duidelijk akkoord verklaren met de aktiviteiten van de vereniging Tilburg-West's Welzijn. Tot slot kan men zich ook nog afvragen wat deze vereniging denkt te doen aan de militaire voertuigen van de twee tilburgse kazernes, die met name de wijk het Wandelbos gebruiken als oefenterrein of wat zij denken te doen aan de wapenfabriek in Tilburg, die in opdracht van De Kruithoorn in Den Bosch, granaatschalen, mitrailleurschakels en munitiekisten vervaardigt, door het amerikaanse leger te gebruiken voor het doodschieten van Vietnamezen én zo. Het is wel zeker dat zij zich hierom niet zullen bekommeren. Het vermindert namelijk de waarde van faun zwaar met hypotheek belaste villa's niet, hetgeen met de vestiging van het industrieterrein wel het geval zal zijn. Het is vooral dit punt wat hen het meest dwars zit. Het Wandelbos heeft overigens nog meer militaire overlast te verduren. Ten Noorden ervan liggen de schiet terreinen van de tilburgse kazernes die 's zomers de ganselijke dag met hun geknal de rust in de gehele wijk verpesten. Wij zijn erg trots dat we voor .dit laatste probleem dan wel geen kant en klare oplossing aan de hand kunnen doen, maar wel een suggestie willen geven voor een beter gebruik van deze schietbanen. De mitrailleurs op deze terreinen een draai van 180° laten maken en dan maar hopen dat deze uitbuiters van de arbeidende klasse met hun intellekt uit faun paleizen geknald worden. De metaalwarenfabriek Tilburg kan dan de patronen leveren en dat zijn voorwaar geen losse flodders. L.
veringa's greep naar de macht Het Is uit met de prett Niet meer slapen op de smalle banken van de koffiekamer; niet meer stinken bij gebrek aan een warme douche; geen roodomrande ogen meer door de rook en de urenlange vergaderingen; opbreken die sit-ins; pepemoten bewaren tot 5 december; Loevendie niet meer storen en Scheffer vriendelijk groeten; haren laten afknippen en bek honen! Veringa ("Het gebeurt wel, dat ik om 4 uur 's nachts wakker schrik, me realiseer dat ik minister van onderwijs ben en dat het klamme angstzweet me dan uitbreekt") en Posthumus ("de grijze eminentie van de onderwijsvernieuwing", aktlef drankbestrijder uit de jaren '20) hebben hun plannen zo'n beetje afgeremd. Veringa zegt e r zelf over: "Ik hoop, dat e r nu wat rust komt. Niet omdat ok zo dol ben op rust. Ik vind, dat e r in de universiteiten, in het hele onderwijs, een stuk positieve onrust moet zitten Het is heel duidelijk dat e r door de Maagdenhuisbezetting, door Tilburg en andere dingen bepaalde tekorten zijn aangewezen en gesignaleerd. Dat signaleren van problemen - desnoods overtrokken - is ook belangrijk. Maar als dat eenmaal gebeurd is, geloof ik, dat het 't beste is om aan een tafel te gaan zitten en gezamenlijk rustig te zoeken naar een nieuwe struktuur. Ik hoop dat die periode nu aangebroken i s " . (HP 25 februari). Dat om de tafel gaan zitten en gezamenlijk rustig zoeken is niet gelukt en daarom hebben Veringa en Posthumus het maar op him eigen houtje uitgezocht. J e kunt je afvragen of dat wel de meest demokratiese manier i s ; j e kunt je ook afvragen of de haast, die ze met hun voorstellen gemaakt hebben, e r alleen op gericht is zo snel mogelijk tegemoet te komen aan de wensen van de studentenoppositie; tenslotte: dat signaleren van die problemen, i s dat wel zo overtrokken geweest? Om hier een oordeel over te kunnen geven i s het noodzakelijk eerst een analyse van de achtergronden van de voorstellen van Veringa en Posthumus te maken, d. w. z. dat we eerst nagaan welke funksie onderwijs en onderzoek in onze samenleving hebben gekregen om vandaar uit te komen tot een beoordeling van de voorstellen.
de produktie (nauwkeurige planning e t c ) . De laatste twee eisen echter een "wetenschappelijke aanpak" van de konsument en van de organisasie van het produktieproces. Zo zullen ekonomen, soajologen, psychologen en statistici e r vla marketingtechnieken voor moeten zorgen, dat de produkten "aan de man" worden gebracht. Wetenschap, technologie en organisatie gaan door deze ontwikkelingen steeds meer de konkurrensiekapaslteit, de groeimogelijkheden van de Industrie bepalen (de Amerikaan Denison heeft uitgerekend dat 40% van de ekonomiese groei in de V. S. in de periode 1929-1957 te danken Is geweest aan onderwijs en onderzoek). Het i s duidelijk, dat de inschakeling van de wetenschap in het produktieproces niet zonder gevolgen kan blijven voor de wetenschap zelf; zij moet ondergeschikt gemaakt worden aan de eisen van het produktieproces. De industrie heeft behoefte aan meer hooggeschoold beroepspersoneel, dat is toegerust met de kennis, die noodzakelijk is om het vertechnieseerde produktieproces op gang te houden en uit te breiden en dat kwa mentaliteit past in de bedrijfsorganisatie ( de student moet, zoals Gorz het formuleert, zodanig gevormd zijn, dat hij "tegelijkertijd liefde voor zijn vak heeft en gebrek aan belangstelling voor het doel dat hij dient, initiatief toont in zijn vak, maar zich schikt als maatschappelijk individu, macht en verantwoordelijkheid heeft in techniese zaken, maar zich machteloos en zonder verantwoordelijkheid voelt wat betreft het ekonomiese en maatschappelijk beheer"). Daarnaast dient op grote schaal geïnvesteerd te worden in fundéönenteel onderzoek, dat technologlese vernieuwingen in de Industrie mogelijk maakt De Industrie kan echter zelf de kosten van deze Investeringen niet opbrengen en daarom dient de staat (zoals we al zagen de ondergeschikte van het bedrijfsleven) 'bij te springen. Zij heeft tot taak van de universiteit (oorspronkelijk het opleidingsinstituut van de heersende klasac) een toeleveringsbedrijf van wetenschappers en onderzoeksresultaten voor het bedrijfsleven te maken. Bij de herstrukturering die M HET ONTCTAAN VAN DB BAND TUSSKN "BIG BU8INK8S KM "WC daarvoor noodzakelijk is moet zij rekening houden met twee faktoren: scimcc". 1. de vraag van de kant van het bedrijfsleven naar meer en beter gcochoolde wetenschappers (het technieser worden van het De krisis in de dertiger jaren leerde dat de invisible hand van Adam produktieproces eist enerzijds, dat de afgestudeerde in stad is tot Smith niet In staat was het ekonomies systeem te reguleren; de ekonomiese variabelen, zoals de afzetmogelijkheden, dienden aan banden aktieve deelname, tot het nemen van initiatieven, tot samenwerking en grotere betrokkenheid; anderzijds moet al in de opleiding worden te worden gelegd, planning werd noodzakelijk. E r ontstond door de ontwikkeling in het produktieproces dus een behoefte aan technieken inzake voorkomen, dat deze vergrote samenwerking en grotere betrokkenheid tot een zodanig inzicht in de gehel bedrij fsstruktuur leidt, dat men budgettering, investering, produktieverhoging etc. Daaruit valt het Invloed gaat eisen bij het bepalen van de doelstellingen en het beleid van ontstaan van de ekonometrie in die dagen te verklaren. de onderneming, m. a. w. dat men de binnen de onderneming bestaande Ook de sosjologie zette zijn eerste schreden binnen het produktieproces. De arbeidsonrust uit het begin van deze eeuw vormde een bedreiging voor machtsverhoudingen tracht te doorbreken). de voor het kapitalistiese produktieproces zo noodzakelijke overheersing 2. het aanbod van afgestudeerden, waartoe de universiteit gezien de eisen van arbeid door kapitaal. Machtsuitoefening door geweld was, mede van het bedrijfsleven en de financiële middelen van de staat voor onderwijs gezien de ontwikkeling van de arbeidsorganisaties, niet meer het geijkte in staat Is. middel om hierarchiese verhoudingen binnen de onderneming te Ondanks de snelle groei van het aantal akademlcl In de industrie blijkt waarborgen. Door manipulatie van de arbeider, door het misbruik maken uit een rapport van de Akademiese Raad in 1968; "aantal akademlcl in van een kunstmatig gekweekte vertrouwenssfeer diende de 1980": dat de groei van het aantal akademies gevormden, hoe machtsverhoudingen gehandhaafd en verstevigd te worden. De dageraad spektakulair ook, op vele punten onvoldoende i s gebleken,..." van de manipulaslesociologie 1 Om op "de markt voor afgestudeerden" het aanbod weer In overeenstemming te brengen met de vraag zal de overheid bij de Ook de staat werd door de ontwikkelingen binnen het ekonomiese systeem herstrukturering de nadruk moeten leggen of efficiency (Veringa noemt niet ongemoeid gelaten. Ter waarborging van de winst en de dat "slagvaardig beleid") en kostenbewaking (de financiële middelen zijn investeringsmogelijkheden daarvan was het voor de ondernemingen van immers beperkt). Tegelijkertijd moet de kwaliteit van het "produkt" levensbelang dat e r tegenover het geplande aanbod voldoende vraag zou gewaarborgd blijven. Dat betekent In konkreto: strakke organisasie, staan. De klassieke theorie van de niet-inmenging van de staat werd scherpe kontrole op het universitair "bedrijfsgebeuren" vanuit Den Haag, verlaten; Keynes en zijn mannen gaven de staat de funksie van het op peil verkorting van de studieduur, opgelegde studieprogramma's met houden van de vraag d. m. v. belastingmaatregelen en begrotingspolitiek. zwaardere selektie (degenen, die zich niet willen of kunnen aanpassen Onder het mom van volledige werkgelegenheid (een in het monopoliekapitalisme niet te verwezenlijken ideaal, zoals Baran en Sweezy in Monopoly zo snel mogelijk afvoeren). Capital aantonen) ontwikkelden zij in feite de volgende theorie: wij leven Hoe Posthumus en Veringa dit middels hun in februari gepubliceerde in een kapitalistiese ekonomie; kapitalisten bepalen welke sektoren zullen voorstellen m.b. t. de onderwijs- en struktuurhervorming proberen te groeien en met welke groeivoet. Kapitalisten zullen niet investeren tenzij bewerkstelligen zullen we nu nagaan. dat winstgevend is. Het i s alleen winstgevend als de regering het POSTHUMUS, DE NAÏEVE LEUOBNAAR. winstgevend maakt. De regering moet dus in het belang van het kapitaal Evenals in zijn eerste .nota (okt. '68) besteedt Posthumus in zijn kort handelen. geleden gepubliceerde voorgangsnota (universitair onderwijs, doelstellingen, funksies en strukturen) een groot aantal pagina's aan het Vooral tijdens en na de tweede wereldoorlog wordt deze theorie volledig uiteenzetten van zijn Ideeën omtrent de doelstellingen van het in de praktijk .omgezet. De technologie neemt mede o. i. v. de oorlog een enorme vlucht. Kleine en middelgrote bedrijven die niet de kapitaalkracht wetenschappelijk onderwijs, die de basis vormen van de door hem voorgestelde hervorming van het wo. Enkele citaten: "Bij de hebben voor het toepassen van nieuwe techniese vindingen, worden naar verwezenlijking van deze doelstellingen (t.w. het geven van onderwijs; sekundaire markten verdreven. De grote bedrijven ontwikkelen zich op de beoefening van de wetenschap, de bevordering van maatschappelijk hun markten tot monopolies en oligopolies (autoindustrie, olieindustrie, verantwoordelijkheidsbesef) moet naar mijn mening de nadruk liggen elektroniese industrie). De prijskonkurrensie voor deze bedrijven ("tot op de wetenschappelijke en maatschappelijke, de kritiese en kreatieve de dood er op volgt") wordt, i.v.m. de enorme kapitaalsinvesteringen, ontwikkeling van de toekomstige akademikus. Die moet gepaard gaan levensgevaarlijk. Dit mechanisme wordt door stilzwijgende met een bezinning op etlese, kulturele en politieke waarden van "gentlemen's agreements" uitgeschakeld; de konkurrensie wordt verlegd wetenschapsbeoefening", (pag. 21). En op dezelfde pagina: "Universitair naar een minder gevaarlijk nivo: de behoeftenmanipulasie «van de onderwija- iiou meer het karakter moeten dragen van "begeleiding" dan konsument (reklame). dat van "opleiding"; het moet mondige en intelligente mensen brengen tot Bovendien tracht men Intern de kosten te verlagen door rationalisering zelfontplooiing". Posthumus zegt begrip te hebben voor "het jong en van het produktieproces (toepassing van techniese •Bindingen), hetgeen bij geschoold InteUekt", dat in opstand komt tegen "systeemdwang, geUjkblijvende prijzen de winst en daarmee de groeimogelijkheden van autoriteit, hiërarchie, mandarijnendom en vakidiotisme, tegen het de onderneming vergroot. Samenvattend: de oligopolies trachten de beschouwd worden als menselijk kapitaal, als produktiemlddel, als risiko's, die het bestaan van de onderneming in gevaar brengen te onderdaan en als konsument, tegen het lopen in de renbaan, tegen het minimaliseren door uitschakeling van de prijskonkurrensie (de grootste gedirigeerd en gemanipuleerd worden en tegen de repressieve onderneming wordt "prijsleider"), behoeftenmanipulasie van de tolerantie" (pag. 8). konsument ter verzekering van de afzet (reklame) en rationalisering van
Tot zover kunnen we het met Posthumus eens zja. Ons probleem was de studieprogramma's? Je kunt deze vraag ook anders stellen. Zullen echter, dat het bedrijfsleven, zoals we hier boven al uiteen hebben onderwijs en onderzoek enkel en alleen de bestaande orde dienen te gezet, eist dat de afgestudeerde wèl de autoriteit van de ondernemers verstevigen (moet zoals wij analyseerden de universiteit een door de staat aksepteert, zich als een goed onderdaan ( nr. zoveel) past in de gefinancierde onderafdeling van het bedrijfsleven worden) of krijgen hiërarchiese bedrijfsstruktuur, wèl als produktiemiddel aktief en onderwijs en onderzoek tot taak onze maatschappij in haar fundamenten initiatiefrijk werkt, meeloopt in de renbaan van de baantjesjagerij, zich te kritiseren en zo nodig aan te vallen? zonder mopperen laat dirigeren door chefs en meedoet aan de manipulasie Veringa's antwoord is duidelijk. Gezien de eisen van het bedrijfsleven en van ondergeschikten en van de konsument. De staat dient ervoor te de beperkte middelen van de overheid Is centralisatie van de bevoegdheden zorgen dat e r op korte termijn meer van dergelijke prdukten worden In de handen' van Den Haag en door Den Haag benoemde personen afgeleverd. noodzakelijk. De universiteiten mogen zich In geen geval onttrekken aan de voor overheid en bedrijfsleven levensnoodzakelijke centrale koördinatie Hoe denkt Posthumus daarover? en planning. We zullen zien hoe Veringa dit op de onderscheiden nlvo's "De mening dat werkgevers behoefte zouden hebben aan 'onmiddellijk (hogeschool-, fakulteits-, en vakgroepnivo) tracht te realiseren. bruikbare en meer gespecialiseerde arbeidskrachten dan tot nu toe . beschikbaar waren' is door stemmen uit overheidsdienst en bedrijfsleven a. Het hogeschoolnivo. met recht en met klem tegengesproken; zij behoort in de verdere De minister wenst vervanging van senaat en kuratoren door de meningsvorming geen rol meer te spelen" (pag 28) en op pag. 38: "Met universiteitsraad, het kollege van bestuur en het kollege van dekanen nadruk moet echter vastgesteld worden dat in Nederland van een of andere (fakulteitsvoorzitters). De universiteitsraad behoort volgens Veringa vorm van direkte pressie van het 'bedrijfsleven' op benoemingen, "het hoogste bestuursorgaan van de universiteit" te zijn (dat staat niet programma's van onderzoek, onderwijs en aksamens en toekenning van In het officiële voorontwerp van de wet maar in de Memorie van studietoelagen of studieloon geen sprake i s " . Toelichting). Posthumus, de leugenaar, valt door de mand! Dat aan te tonen is Voor degenen, die iets afweten van het bestuur van grote organisaties doodsimpel. We laten het 'bedrijfsleven' zelf aan het woord. Allereerst zal het spoedig duidelijk worden dat de feitelijke macht komt te liggen uitlatingen van van Schalk, president-direkteur van shell-nederland en bij het kollege van bestuur. Ter verzekering van de "kontinulteit" en de kurator van onze hogeschool; in de Volkskrant van 27 dec. '69: "Hij "slagvaardigheid van beleid" dient dit kollege te bestaan uit 3 tot 5 (v. Schalk) is van mening, dat de onderneming door de snelle "hooggekwalificeerde bestuurders" t.w. de rektor-magnuficus (altijd een veranderingen in de maatschappij en-de enorme technologiese vooruitgang hoogleraar), 1 of 2 personen benoemd door de minister en 1 of 2 benoemd steeds meer wetenschappelijk geschoold kader nodig zal hebben. Dat door de universiteitsraad uit het wetenschappelijk corps in vaste dienst geldt vooral voor de grote bedrijven waar research sterk toeneemt. (dus geen studenten). Dit kollege maakt in feite de dienst uit: het "We leiden nu zelf veel kader op, en e r i s nog wel voldoende aanbod^ vergadert besloten, Is belast met de voorbereiding en uitvoering van het maar of dit in de toekomst zo zal blijven is een vraag die Ik thans niet beleid (dus de meest essentiële onderdelen van het beleid), beschikt over kan beantwoorden al ben ik wat bezorgd" zegt mr, van Schalk. Ook de het informatiemonopolie (doordat juist zij overleg pleegt met de heer D. van der Putten, lid van de raad van bestuur van Philips is van fakulteitsraad, het kollege van dekanen, de beheerders van instituten, mening dat het middelbaar en hoger onderwijs in Nederland snel het ministerie van onderwijs etc.) en heeft de leiding over het beheer en vernieuwd moeten worden. "Een groter deel van de akademiese studie de centrale administratie. Het gehelepersoneelsbeleid, voorzover de zal in de toekomst gericht moeten zijn op de behoeften van de minister dat niet naar zich toegetrokken heeft, ligt in haar handen. onderneming". Evenals m r . van Schalk vindt de heer van der Putten de Bovendien Is het kollege onafzetbaar en kan besluiten van de universiteitsraad ter vernietiging aan de minister voorleggen. Haar overwicht op duur van tal van studies te lang " de universiteitsraad is daardoor verzekerd; het kollege is het feitelijke Nog een andere "grote" uit het bedrijfsleven aan het woord; Ir. M. G. toporgaan. Tuyn, manager van de kon. sheU-groep: "De kontakten met universiteit en hogeschool zijn veelvuldig en worden Incidenteel benut De raad kan daar maar weinig tegenover stellen. De tegenstellingen die voor het ventileren van wensen en opinies betreffende het hoger onderwijs e r binnen de universiteit bestaan worden door het handhaven van de en haar resultaten. Om enkele kontakten te noemen: geledingen in de raad gtinstitutionaliseerd; blokvorming is onvermijde•bepaalde hoogleraren worden aangezocht om op een speciaal terrein als lijk, hetgeen de besluitvaardigheid sterk vermindert. Bovendien zijn de adviseur van de shell op te treden. Dit houdt vaak in dat onder hun bevoegdheden van de raad beperkt tot zaken, die grotendeels vastliggen leiding research-opdrachten worden uigevoerd, waarin de kon, shell of vast komen te liggen door wettelijke bepalingen (het opstellen van eveneens Is geïnteresseerd; begrotingen, financiële schema's en ontwikkelingsplannen zal middels •hoogleraren en daarvoor in aanmerking komende fakultelten en de zg. 100% regeling aan zeer stringente eisen worden onderworpen). studierichtingen worden in de gelegenheid gesteld, voor rekening van de Ten behoeve van de heren studenten, die zich nog laten paaien voor zo'n shell een-studiereis te maken (meestal naar de V. S. en Venezuelaloos praatorgaan: u kunt maksimaal 5/18 deel van de raad bezetten. Op Curacao) de samenstelling van de rest heeft u geen invloed. De bevoegdheden die Veringa (uiteraard binnen het wettelijk kader) volkomen aan u overlaat •persoonlijke bezoeken van leidende wetenschappelijke en techniese zijn gering: het kiesreglement en niet te vergeten "het vaststellen van shell funktionarissen aan hoogleraren In verband met studieproblemen; een regeling tot bescherming van de rechtsorde In de universitaire •ekskursies van hoogleraren met ouderejaars studenten naar shell gemeenschap" (MvT pag. 22). Dat wil dus zeggen, dat Veringa u laboratoria en bedrijven. uitnodigt om mede-verantwoordelijk te zijn voor het verwijderen van Daarnaast komt het vrij regelmatig voor, dat leden van de wetenschappelijke staf van de groep worden uitgenodigd als buitengewoon oproerige mede-studenten! Als u eenmaal gekozen bent hebt u van uw "achterban" niets meer te vrezen. Niemand kan u terugroepen; u hoeft of gewoon hoogleraar, een leerstoel te bezetten. In de afgelopen jaren heeft de kon, shell-groep In Nederland alleen 28 hoogleraren afgeleverd. niemand verantwoording af te leggen voor uw gedragingen. U stemt zoals de minister zegt "zonder last of ruggespraak". Door deze injekties met Industrieel georiënteerde docenten wordt natuurlijk ook invloed uitgeoefend op het akademles onderwijs". b. het fakulteitsnlvo. (V.A.W.O. symposium, 21 mei 1968: eksteme invloed op het akademles Op het midden- of fakultei tsnlvo voorziet de minister In een onderwijs, pre-advies van Ir. M. G.Tuyn). fakulteitsraad, die voor minstens de helft bestaat uit leden van het Of Posthumus het ontkent of niet, de eisen van het bedrijfsleven zijn wetenschappelijk corps. De kommissies van onderwijs en onderzoek, duidelijk: meer "aanbod", aanpassing van het studieprogramma aan de die zij instelt moeten in meerderheid bestaan uit leden van het behoeften van het bedrijfsleven (ook via de benoeming van hoogleraren wetenschappelijk corps (daar behoren wetenschappelijke medewerkers uit het bedrijfsleven), kortere studieduur etc. Dit zijn, zoals we al die niet In vaste dienst zijn niet toe. Leve de hiërarchie!) Waarom dit analyseerden, de eisen die uit de ontwikkeling van het produktieproces overwicht van het wetenschappelijk corps? Veringa: " . . . .dat, hoe voortvloeien. De staat (in de persoon van Veringa en zijn adviseur dringend de oplossing van het vraagstuk van de vergroting van.de Posthumus) heeft daar maar aan te 'voldoen. De imposante filosofie van studentenlnspraak ook mag zijn, van wezenlijker betekenis is de Posthumus dient dat alleen maar te verhullen. Na zijn filosofiese verhaal versterking van de positie van de wetenschappelijke staf" (MvT pag. 10) stelt hij dan ook het volgende voor: en even verder: "Voorts merken ondergetekenden op dat het bij de •beperking van de kursusduur (meer "aanbod'^) deinokratlese bestuursopbouw van de universiteit past, dat zij, die bij uitstek verantwoordelijk zijn voor het voortbestaan van deze doel•selektieve propedeuse (degenen, die zich niet willen aanpassen aan de gemeenschap (bedoeld zijn hoogleraren en lektoren), en op grond van door het bedrijfsleven gedlkteerde studieprogramma, zo snel mogelijk gebleken kwaliteiten hieraan gestalte geven, meer dan de andere afvoeren. Krlterla voor eelektle: 1. vraag naar akademici op de betrokkenen belang hebben bij het bestuursbeleid. Om die reden arbeidsmarkt. 2. beschikbare hoeveelheid plaatsen op de universiteit behoren zij In de organen van akademles zelfbestuur, dat zijn In dit 3. de kennis en vaardigheid geëist door de industrie), ontwerp het bestuur van de vakgroep en de (sub-)fakulteltsraad, •via sollicitatie scherpe selektie van degenen, die zich na hun sterker dan de andere betrokkenen te zijn vertegenwoordigd". doktoraaleksamen willen richten op onderzoek (alleen de duidelijke Van de "unieke deskundigheid van de studenten" waarover Posthumus konformisten mee laten werken bij de research) bevordering van sprak blijft weinig over. De minister vindt zelfs dat het aanbeveling prestatlemoraal, feitelijke scheiding onderwijs en onderzoek). te laten Posthumus Is hiermee wel voldoende ontmaskerd. De vraag rijst op welke verdient om de helft van de studentenvertegenwoordiging bestaan uit "gevorderde" studenten (opnieuw: leve1 de hiërarchie);, manier de "kwaliteit" van het gezuiverde aanbod gewaarborgd wordt, dit zijn studenten, die hebben bewezen zich goed ( zo mogelijk cum IEVÜ m. a. w. wie bepaalt de Inhoud van de propedeuse stof, wie bepaalt de aan het opgelegde studieprogramma aan te passen. eisen voor het doktoraal eksamen etc. Daarmee komen we op het vraagstuk van de hervorming van de be stuur sstruktuur. Posthumus heeft De raad, waarin de studenten een kleine minderheid vormen, stelt het daar wel een mening over: "Ik wil nog eens nadrukkelijk als mijn mening onderwijs en onderzoeksprogramma vast Inkluslef tentamen- en eksamenregelingen en kursusduur. Dit programma moet, zoals wij reeds geven dat ten aanzien van het geheel van een kurrikulum (programma's zagen, aangepast worden aan de eisen van het bedrijfsleven. V i a a r dat van onderwijs en van eksamens) de student over unieke deskundigheid de versterking van de positie van de wet. staf "van wezenlijker c-jlang" Is beschikt. Het Is een goede zaak dat medeverantwoordelijkheid en dan de studentenlnspraak. Op de samenstelling van de staf heeft de medebeslissingsrecht gelijktijdig met de herprogrammering van het minister Immers rechtstreeks greep: "De benoeming van hoogleraren en onderwijs aan de orde worden gesteld. Het zou onjuist zijn autoritair lektoren zal In het nieuwe stelsel blijven geschieden door de Kroon of opgestelde modellen aan deze nota toe te voegen", (pag. 54). door het verénigings- of stichtingsbestuur". Vandaar ook de opmerking Die autoritair opgestelde modeUen daarvoor zorgt Veringa wel in zijn dat "waar de wet of het akademles statuut van eksamen spreekt de "voorontwerp van een wet universitaire bestuurshervorming 1970". We zullen nagaan wat Veringa denkt van de'unieke deskundigheid' van de heren fakulteitsraad of het fakulteltsbestuur niet kunnen besluiten eksameas af te schaffen of andere dan de thans geldende vormen van beoordfehbc van stadenten. kennis en inzicht In te voeren". P roj ektonderwij s (dat niet opleidt tot VESJNCAL. BAAS E N BASIS. De belangrijkste vraag bij de beoordeling van de voorstellen van Veringa goed geknede vakidioten) zullen we dus als Veringa zijn zin krijgt de is: Wie gaat e r uiteindelijk beslissen over de inhoud en de organisatie van eerste 6 jaar niet meer meemaken.
O. het laagste nivo: de vakgroep. Onder de vakgroep verstaat Veringa een groep personen die op één (I) MENSEN.B&irêïQ&iuizpasjet l WILLEN RUNNEN vakgebied bezig zijn. Bij de werkzaamheden op dit nivo moet men volgens hem op de eerste plaats denken aan het geven van onderwijs en het LINKS, NIET KOMMERSJEEL verrichten van onderzoek. Onder wiens supervisie vinden deze werkzaamheden plaats? Zoals we al zagen onder die van de fakulteitsraad en zoals PRAAT MAAR 'NS MET IEMAND VAN DE ATSO Veringa daaraan toevoegt onder die van het bestuur van de vakgroep: "dit bestuur bestaat in elk geval uit de hoogleraren, de lektoren, de houders van onderwijsopdrachten en de wetenschappelijke bij laten, want vaak zijn helden dood nog populairder en lukratiever dan medewerkers in vaste dienst van de vakgroep. Dit houdt in, dat de levend. Het verschijnsel heksenjacht lijkt voorbij te zijn, maar niets is bestuursaktiviteiten van de vakgroep worden gedragen door de minder waar. De heksenjagers zijn alleen slimmer geworden: ze wijzen professionele wetenschapsbeoefenaren. Zij die een blijvende werkkring de twintigste-eeuwse ketters aan, en na de zwijgende meerderheid te op onderwijs- en wetenschapsgebied hebben, zullen ook juridies de hebben aangezet tot hét schrijven van ingezonden brieven in hun beslissingsbevoegdheid moeten bezitten". (MvT pag. 16). De studenten ochtendblad, eksplolteren ze de (lm-)populariteit van hun slachtoffer hebben op het basisnivo dus geen flikker te vertellen, ook niet over de als ketter of als martelaar. Het mes snijdt zo aan twee kanten: vorm waarin de kennisoverdracht plaatsvindt: " . . . .d. w.z. dat de vrijheid propaganda die him machtsposities moet verstevigen, en dat onder het onverlet blijft om in het kader van de totstandgekomen programma's en mom van informatie of amusement, die liet winstprinsiep ruimschoots binnen de nader afgesproken grenzen volgens eigen inzicht onderwijs te recht doen. geven en onderzoek te verrichten". (MvT pag. 16). In dit massa-psiechologiese verschijnsel (noem het fascisme) speelt de Met andere woorden: Bosman, Scheffer, Goldschmidt, Van Doeren, van godsdienst een niet altijd even duidelijke maar niettemin belangrijke rol. Berkem, en alle anderen die via him kommissariaten of andere Soms komt ineens aan het licht wat de beerput van de godsdienst zoal in erebaantjes met het bedrijfsleven zijn verbonden zijn vrij om naar zich sluit. In deze dagen ligt de rooms-katolieke Nederlandse "eigen inzicht" (je hoeft niet te vragen welk inzicht dat is) te doen en te kerkprovinsie ten aanschouwe van de wereldpers overhoop met Rome laten wat ze willen. over de "ceUbaatskwestie". Op bet Nederlands pastoraal konsilie bleek Als klap op de vuurpijl'tenslotte voert Veringa nog een bepaling in die dat de Nederlandse kerkprovinsie met Rome wilde praten over hem machtigt alle "demokratiese" raden uit te schakelen "in geval van ontkoppeling van priesterambt en celibaat, en dat nog in spesjale verwaarlozing van het bestuur van de universiteit of het funküoneren gevallen; (alleen de Tilburgse hoogleraar en rechtszinnige katoliek de daarvan". Mochten we op de een of andere manier toch nog gevaarlijk Moor samen met enkele geestverwanten uit de kring van de aksiegroep kunnen worden, dan kan de heer Veringa via zijn "Notstandsgesetz" wereldkerk kimden niet voorbij aan tweeduizend jaar kristendom en onmiddellijk ingrijpen. stemden onvoorwaardelijk tegen ontkoppeling). Rome weigert nu de Wat onze konklusies betreft kunnen we kort zijn. Posthumus en Veringa "dialoog" zoals dat in eigentijds-kristelljke taal heet. Maar, wat bezielt trachten met hun voorstellen iedere vorm van oppositie monddood te in godsnaam de progressieve katolieken van het pastoraal konsilie om maken door ons mede-verantwoordelijk te maken voor de aanpassing met Rome nog "in dialoog te treden". Wat heet "progressief", als van de universiteit aan de eisen van het bedrijfsleven. Als we dat mensen, die kennelijk bezield zijn van minstens de liberale verworvenweigeren m. a. w. als we weigeren om opgeleid te worden tot ekonomen heden van de Franse Revolutie lid willen zijn van een kerk die in de sosjologen en juristen, die wat techniekjes hebben geleerd, die ondertwintigste eeuw het facsisme heeft gepropageerd en nóg propageert en danig faun bazen gehoorzamen, aküef en initiatiefrijk zullen haar werknemers verbiedt te neuken met anderen dan zichzelf of ook. meewerken aan de onderdrukking van anderen, maar die niet in staat maar een wettig of "kristelijk" huwelijk te sluiten? Hét weerwoord van zijn om verspilling van miljarden guldens aan reklame en oorlog, om deze "vooruitstrevenden" zal zijn, dat het kerkelijk gezal weliswaar het wegrotten van tonnen boter, fruit, zaad etc. te verklaren terwijl onjuiste (stellingen inneemt, dat echter het gezag de kerk niet is, maar 2/3 van de mensheid honger lijdt; die niet in staat zijn om uitbuiting, alle kristenen, of zelfs "alle mensen van goede wil" tezamen de kerk onderdrukking, racisme, facsisme en ga zo nog maar even door te vormen. Toch zitten ze onderaan een hiërarchie die volstrekt niet verklaren; als we dat weigeren dan wordt het tijd de wapens op te nemen! beantwoordt aan dergelijke goedklinkende en aan demokraüseringstendensen herinnerende frasen. Het "onfeilbare" gezag van de paus i s niet alleen iets waaraan enkele fossielen in Rome zich vastklampen, maar Het sosjalisties ekonomen kollektief. oefent nog steeds ook een kolossale morele en ideologlese invloed uit, net zo goed op de "roerige" katolieken, (de "werkelijke" tegenwoordigheid van Kristus in een bodempje wijn en een stukje ouwel hebben ze heus nip* zeil ontdekt). Hét zichzelf identifiseren met een "uitverkoren volk" wat de Kerk ook nu nog pretendeert te zijn, gesimboliseerd in een («feilbaar eenhoofdig gezag en ondersteund door mistieke illusies is niet nieuw: we kennen het liedje al: :Eén volk, één natie, één Leider!' En toch: wat bezielt deze goedwillenden om in dit liberale tijdvak nog ja en amen te zeggen tegen hun pausen' en pastoors die eeuwig roemen in het kruis, maar die op het seminarie hebben geleerd bij het zich wassen en omkleden devoot de ogen te sluiten voor hun eigen kruis en te denken aan het verheerlijkt lichaam van Kristus? Wat bezielt twintigste-eeuwen eigenlijk om nog te zeveren over God, genade, hemel en andere waanzinnige magie uit oeroude tijden?
grootinkwisi— nnorcKilanno— flSTO: Toen Gallilei ontdekte dat de aarde rond de zon draaide betekende dat, behalve een omwenteling in de wetenschap, voor hem zelf de ellende van verkettering en het vogelvrij zijn. De Gallilei's van de twintigste eeuw hebben het wat dat betreft makkelijker: zij worden eerder met bazuingeschal binnengehaald dan in een hoek getrapt, want zij blijken een bron van lukratieve 'inspiratie te zijn voor persmagnaten, platenmaatschappijen, boekverkopers en speldjesfabrikanten. Dat neemt niet weg dat er nog altijd maatschappijgeweldenaars zijn die e r het leven
De ideologie van het liberalisme is zo kreupel als wat en de konflikten binnen de R. K. Kerk zijn daar een uitdrukking van-. Maar het siesteem staat of valt met deze kreupele ideologie, omdat de machtsmiddelen van het establishment erop steunen. Hét siesteem heeft de onderdane geleerd met inkonsistenties te leven. Maar e r zijn grenzen. De steeds grotere inkonsistenties van het liberalisme kunnen niet langer onopgemerkt blijven. In de Verenigde Staten, een land met een traditionele liberale moraal, beginnen de voegen van het siesteem zodanig onder de druk van de tegenstellingen te kraken, dat van het "eerlijke" liberale kapitalisme niets meer over i s en daar voor in de plaats een levensgevaarlijk agressief kapitalisme is gekomen, gesteund niettemin door een afschuwelijke morele en ideologlese manipulatie, waarvoor de basis werd gelegd in de tijd dat alom de "vrede van Kristus" nog werd gepredikt... Als Karl Marx (de filosoof waarmee de geschriften van zovele kristelijke filosofen en teologen tegenwoordig doorspekt zijn, de "dialoog met het marxisme" heet dat) in één ding gelijk had, dan was bet wel in zijn stelling: "Godsdienst i s opium voor het volk" en als hij in zijn voorspellingen over de aanstaande sosjale revolutie alte optimisties is geweest komt dat niet in de laatste plaats door de proporties van stelling één, die hij zelf in de praktijk niet overzag.. Het Amerikaanse voorbeeld is wel het meest duidelijke en gruwelijke. De morele hiepokrisie. daar speelt het klaar de vreselijkste wantoestanden met een dikke laag welvaart te bedekken (Black Panter-moorden, Julius Hofmann-schandaal Vietnam etc.) De religie schijnt steeds meer teruggedrongen te worden van haar sentrale positie in het maatschappelijk leven. De inkwisitierol die Rome nog altijd wenst te spelen lijkt inmiddels niet meer dan een vermakelijk fenomeen te zijn. Maar zelfs wanneer de godsdienst eenmaal een onbetekenende bezigheid van enkele onbekende sektariese minderheden zou zijn, dan nog zal haar onderdrukkende invloed van belang blijven, In een beschaving, die ongodsdienstig maar toch "kristelijk" is, zal haar onmenselijke werk doorgaan met behulp van al die machten die de rotte moraal van het laat-kapitalisme uitmaken, teevee, pers, reklame, wetenschap, partijpolitiek, justitie enz. Zij worden de inkwisiteurs, de Gallilei's zullen door hen tot zwijgen worden gebracht, en zij zullen proberen het volk nog zo lang mogelijk dom te houden. Hoe lang? Infaunwapens, vignetten en handelsmerken staat met onzichtbare inkt , geschreven: "Pausen kreperen en kerken vergaan, maar de manipulatie blijft altijd bestaan!" We zullen zien
ncito-stuclenten Zoals iedereen weet, zijn de archieven van het Ministerie van Defensie waterdicht. Toch is het ons via allerlei omwegen gelukt om in het bezit te komen van een gehiem schrijven van de NATO-ONDERWUSKOMMISSIE aan alle officieren der Nederlandse strijdkrachten. Deze kommissie is erg aktief, want even tevoren had ze zich gericht tot alle leraren om hen duidelijk te maken hoe ze onze "demokratiese rechten" aan de leerlingen moeten overdragen. Nu de kruitdamp rond de universiteiten enigszins is opgetrokken, zo stelt de brief met instemming, krijgen we de gelegenheid een momentopname te maken. We dienen precies te weten w&t de Studenten willen, want de overige leeftijdgenoten worden precies zó bezield door de behoefte aan herstrukturering van de maatschappij. Om de zaak wat overzichtelijk te maken, onderscheidt de brief vijf stromingen in het studentendom: een groep "vakidioten", die door onblusbare studiezin worden gedreven en geen tijd hebben voor manifestaties, een groep die zo snel mogelijk op eigen benen wil staan en een andere groep die herstrukturering van de universiteit voorstaat. Al jaren zijn studiekommissies (zoals Posthumus) bezig, aldus de brief, om veranderingen in de universiteitsstruktuur aan te brengen. Haar de studenten zijn het wachten op de resultaten moe, voor zover ze die resultaten nog verwachten! Ze menen nu alleen nog door pressie uit te oefenen een bevredigende uitslag te kunnen afdwingen. Een vierde is de "ideologies gedreven" groep, die het totaal oneens is met de hedendaagse maatschappij struktuur, en die het establishment'doorgaans aanduidt als "boosdoener". In deze groep vindt men vooral de bewonderaars van Che, Fidel, Mao, Rote Rudi en Ton Regtien, omdat die allen zijn voortgekomen uit de kring van het establishment, doch gedreven door hun idealisme - hebben zij kans gezien zich daaruit te bevrijden. Enigszins teleurgesteld voegen deze onderwij smilitairen e r tussen haken aan toe:, .hun militaire suksessen worden van minder belang geacht.. Voor de laatste groep echter, die politiek georiënteerd is met varianten van "links" vis "radikaal-links" tot "anarchisties" toe, moet men het meest beducht zijn. Zij eisen het recht op binnen de universiteit openlijk.uiting te mogen geven aan hun visie op binnen- en buitenlandse politiek. Zij wensen demokratisering en herstrukturering van de hele maatschappij en willen een "Kritiese Universiteit", wat volgens deze militairen een instituut is dat zich niét beperkt tot objektief bestuderen van de positieve wetenschappen, maar dat een waarde-oordeel uitspreekt over de werkelijk sociaal-ekonomiese en juridies-politieke orde van de maatschappij. Zoals gebruikelijk bezigen deze studenten ter ondersteuning van faun eisen, uitdrukkingen die voor niemand begrijpbaar zijn. Om dat te voorkomen, aldus de brief, moeten we de meest gebruikte termen scherp definiëren. We doen slechts een greep, INFORMATIE IS: anderen op de hoogte brengen van feiten, gedachten en/of gevoelens (duidelijk nietwaar?) INSPRAAK: een georganiseerde gelegenheid om een standpunt tot uiting te brengen met het doel en in de min of meer gegronde verwachting, dat het standpunt binnen redelijke grenzen (sic) van invloed zal zijn op de definitieve beslissing, DIE IN OVERWEGENDE MATE BU DE ANDERE' GROEP LIGT.
MEDEBESLISSING; een wilsuiting, die bindend gevolg heeft en waarvan een gezamenlijke uiting of aktie naar buiten en/of de tot standkoming van een onderlinge afspraak afhankelijk i s . Vervolgens besteedt de brief ruime aandacht aan de metodiek van studentenakties. Bijna alle akties zijn buitenparlementair omdat ze zich richten tegen de bij de wet geregelde organisaties en bevoegdheden. Dit soort akties brengt meestal een gevoel van machteloosheid en ongeduld tot uitdrukking, omdat men te lang moet wachten op de gewenste maatregelen. Meestal vinden ze weinig sympatic bij het publiek, tenzij ze een humoristies karakter dragen. Verder puilen deze akties uit van onverdraagzaamheid, aldus de brief, hetgeen tot uiting komt in de onwil mee te werken een redelijk kompromls te bereiken: de eigen ultimatieve eisen worden halsstarrig niet aangepast AAN DE REDELIJKE VERLANGENS VAN DE GESPREKSPARTNER. De beproefde metodleken zijn ook anti-demokraties omdat ze zich richten tegen de "grondrechten" waarop onze "rechtsstaat" is gebaseerd, nl. de juridiese en politieke orde. Verder ageren de studenten tegen de zogenaamde onmondigheid van het volk, wat niet juist is volgens, deze militairen, omdat het algemeen enkelvoudig kiesrecht een indikatie is voor de mondigheid van het volk. Toch mogen we de studenten dankbaar zijn, aldus de brief, want we hebben er veel van geleerd. Immers men is - o. m. door inschakeling van psychologen bij de politiestaven - gekomen tot een meer "flexible response", waarbij het bezigen van geweld tot het allerlaatste moment, wordt uitgesteld, bij voorkeur zelfs pas wordt toegestaan nadat de aktiegroep zélf met gewelddadigheden begonnen is. In ditzelfde kader veranderde ode'de houding tegenover de pers. Door een welwillende houding tegenover de journalisten, ontstond een beter klimaat In de berichtgeving, zich uitend in het geven van inlichtingen over op handen zijnde politiële akties en het verstrekken van adviezen over de beste opstellingsplaatsen voor fotojournalisten en verslaggevers. Tenslotte moet de politie met zodanige overmacht ingrijpen dat de tegenpartij elk daadwerkelijk verzet als zinloos moet verwerpen en volstaat met passief verweer. Als klap op de vuurpijl eindigt de brief met: "Zowel de zich ontwikkelende techniek van aktiegroepen als die van het daartegen optredende overheidsapparaat vormen daardoor een boeiend psychologies steekspel!" Hiermee is het fabeltje wel de wereld uit dat de NATO zich niet zou bemoeien met onderwijszaken. Tevens bevestigt dit stuk wederom de stelling dat de greep van de militairen zich bijna tot alle gebieden van het maatschappelijk en ekonomies leven uitstrekt. Het hoeft ook geen betoog tegen welke grootmachten-achter-de-schermen zich de eindstrijd van de studentenoppositle zal moeten richten en waaruit duidelijk zal worden dat ons gevecht bij voorbaat al tot machteloosheid gedoemd zal zijn als we geen effektievere strategie - en aktie modellen ontwerpen en ons blijven fikseren op de stropop Veringa. De toekomst is aan de stoutmoedigen. fvb
]ri peiioeligi clel»crt Ken je. ook het intens trieste gevoel dat vanuit je ruggegraat door je hele 'lichaam kruipt en soms pas minuten later door je poriën weer verdwijnt, de vrije natuur in waar het vandaan komt? Het gevoel van eindeloze melancholie dat soms over je komt bij het lezen van pamfletten van de lokale vakbond, die in de oude termen de drie of vier leden die de vergadering bezoeken oproepen tot strijd tegen het sociale onrecht. Af en toe overvalt het je, als je sigaret zover is opgebrand dat je hem moet weggooien, als je glas leeg is, de posjet dicht, als je vriend naar huis gaat. Misschien wordt het veroorzaakt door het wegvallen van een belofte' voor wat zou kunnen komen. Daarom- kan het fenomeen ook optreden als de laatste letter van dit bedrukt papier aan je gele vlek is voorbij getrokken. Voor de aanbidders van de radio hebben de voorafgaande woorden de grenzen van het toelaatbare al overschreden denk ik, i s het niet om het appelleren aan een gevoel, dan is het wel om de slechte omschrijving ervan. Maar hopelijk zijn de Radio-Luxemburg en wijlen Help-luisteraars nog geïnteresseerd zodat ik me niet voor niets zit af te trekken. Hetzelfde gevoel, lieve doorlezer, bekroop me bij het lezen van de krantenverslagen over Het Kamerdebat. Door de luiheid van dit medium weet je misschien al niet meer waarover het gaat, maar bedoeld is het Debat Tussen De CPN+ER Bakker, de D'SB-ER Van Mierlo en DeWD-ER Joekes. Kolommenbreed werd deze vertoning in de landelijke en lokale pers uitgemeten. Bakker won, maar of we hierin nu de oorzaak moeten zoeken van het soms letterlijk verslag betwijfel ik toch wel een beetje. Toegegeven, het was voor het eerst sinds mensenheugenis weer een suksesje voor de CPN. Maar de Volkskrant is nu ook weer niet zó links dat dit pietluttige feit alleen dagenlang echo's veroorzaakt in redaksionele en ingezonden kommentaren. Te weinig ander nieuws kan het ook niet geweest zijn, want het kleinste kind weet dat e r in zo'n geval altijd een kalf met zes poten geboren wordt, volgens de positieve wetten van Moeder Natuur, die ook niet op haar ekonomies achterhoofd gevallen i s . Wat mag dan wel de werkelijke reden zijn, beste stugge volhouder? Mijnbeperkte intelligensie (zelfkennis, mits kleinerend, siert de mens) kan nog slechts één reden bedenken: een goed debat in de kamer, de volksvertegenwoordiging. Ons Parlement, is werkelijk nieuws. De bitterheid van dit trieste feit wordt nog vergroot als je nagaat waarover dit debat feitelijk ging. Dat blijkt dan te zijn de betrouwbaarheid van opinieonderzoeken, die betrekking hebben op de politieke voorkeur van de kiezers. 301: Waarom wordt hierover scherp gedebatteerd?
Hierover wordt scherp gedebatteerd omdat het belangrijk i s . 302: Waarom is het belangrijk? Het is belangrijk omdat de partijverhoudingen in de kamer ervan afhangen. 303: Waarom wordt e r juist nu over gedebatteerd? Er wordt juist nu over gedebatteerd omdat de verkfezingeo voor de deur staan. (Sitaat uit de parlementaire katechismus, vijftiende, geheel herziene druk, uitgave Rijksmuseum 1923). Het. is natuurlijk een feit dat bijna iedereen op beslissende momenten voor zijn eigen belang opkomt, nietwaar, de peesezel in een fabriek probeert ook de tijdschrijver te manipuleren. Ik wil niet zo naïef zijn te stellen dat de volksvertegenwoordigers ook maar voor hun broodje met suiker tegen Van Thiel zitten aan te kijken, natuurlijk hebben ze (meestal, niet generaliseren) wel een of ander appetijtelijk kommissarlaatje achter de elleboog. Ik heb daar niks tegen hoor, mijn pa zet in zijn vrije tijd tenslotte ook tv-antennes om wat bij te verdienen. De ekonomiese struktuur brengt dat mee hé, arbeid is koopwaar, er wordt mee gekonkurreerd. Dat geldt zowel voor mijn pa als voor de kamerleden (konkurrerende politkeke elites zij Schumpeter, ook enge mannetjes zeggen soms iets zinnigs). (Overigens moet je nu niet denken dat naïviteit negatief gewaardeerd wordt door de schrijvert, anders schreef. hli niet in het Tilburgs Autisten en Schizofrenenblad). Maar om de rode draad weer op te pakken, zo'n kamerlidmaatschap blijft natuurlijk een behoorlijk gehonoreerde bijbaan, mijn pa moet heel wat dakhazen om die poen bij elkaar te krijgen. Het is mogelijk dat die heer in de zaal gelijk heeft door te stellen dat kamerlid zijn een bepaalde morele verantwoordelijkheid impliseert, hij heeft natuurlijk gelijk als hij stelt dat iedere volksvertegenwoordiger een bepaald volksdeel vertegenwoordigt. Maar ik kan het niet helpen dat Ik me afvraag welk volksdeel dat in godsnaam wel mag zijn. Als de mensen in deze kamer tijdelijk naar huis gaan 1. v. m. de verkiezingen hebben ze dan de loonwet van Roolvink en de wet van Veringa goedgekeurd. Nooit zal je me horen ontkennen dat de werkelijke demokratie een groot goed zou kunnen zijn, maar soms twijfel ik een heel klem beetje aan de demokratie van het parlementaire stelsel. Weet je, soms, 's nachts diep onder de dekens, denk ik weleens stiekum bij mezelf dat we die kamer beter naar de ontwikkelingslanden konden sturen om mooie dijken te bouwen en goede werken te doen namens het vaderland. En dan alle wetten alleen door Hare Majesteit De Koningin (=Jullana) En Haar Prins-Gemaal laten bekrachtigen. Want die hebben de mooiste en de langste handtekeningen van Nederland.
] i f ^ ' i • - - — fec^ r
-1
JJ«V De laatste tijd wordt het woord fasjisme te hooi en te gras in de mond genomen. Het zou daarom geen kwaad kunnen om vanuit verschillende hoeken het fasjisme te belichten. Het eerste aspekt van het fasjisme betreft haar relatie tot de religie. Het fasjisme wilde niet alleen een politieke beweging zijn, maar ook een spirituele revolutie. Voor de fasjist was de wereld niet uitsluitend de materiële wereld, die aan de oppervlakte verschijnt. Tegenover het stelsel van het materialisme en het positivisme, plaatste het de geest op de voorgrond. Daarom diende het leven van de fasjist niet gericht te zijn op het egol'stiese en momentane genoegen, maar moest hij zich belast weten met een zending van plicht, offer en ontbering, om een leven te verkrijgen dat hem waardig was. Zo noemde een vooraanstaand fasjist het fasjisme een religieuze konseptie die de mens beschouwt in zijn betrekking tot een hogere wet, een objektieve wil, die boven het individu uitstijgt en het opvoedt tot de waardigheid van lid van een geestelijke gemeenschap. Daarom werd het fasjisme ook verkondigd als geloof. Slechts geloof kon inspireren tot verhevenheid van denken en handelen. Een andere fasjist merkt op dat men de onbewijsbare dogma's van het fasjisme wel kan beredeneren, maar slechts de gelovige overgave zou de inspiratie kunnen verschaffen om de fasjistiese doelstellingen te kunnen verwerken. In dit verband speelt ook de myte een belangrijke rol. Zij was een poeties verhaal dat niet op het verstand, maar op het gevoel en de verbeelding gericht was en geen redelijk antwoord wenste te geven op de laatste vragen. Zo werd de myte gepropageerd als de pseudo-godsdienst die de fasjistiese denkbeelden en praktijken de wijding moesten geven van een nieuwe heilsleer. Alszodanig deden de myte van de staat en de leider in brede kringen opgeld, waarbij de duce als halfgod in de rol van verlosser kon poseren. De konstatering dat er een zekere verwantschap kan bestaan tussen fasjisme en religie, moet verschillende gronden hebben. Op de eerste plaats opponeerde het fasjisme tegen de beginselen van de franse revolutie en met name tegen het beginsel van de volkssoevereiniteit, hetwelk fungeerde als grondslag van de demokratie. De revolutie van 1789 had ook de katholieke kerk voor grote problemen geplaatst op teologies, wijsgerig en staatkundig gebied. Kerk en revolutie verschilden fundamenteel in hun opvattingen over de bestemming van de mens. De katholieke kerk predikte de grootheid van de mens door de onderwerping aan god, terwijl de revolutie de mens voorhield zijn geluk te zoeken in het aardse. Deze kontrover se verbreedde zich spoedig tot een tegenstelling tussen kerk en moderne samenleving, die de beginselen van de franse revolutie als strijdpunt kreeg. De houding van de katholieke kerk t. o. v. de moderne samenleving deed binnen de katholieke kerk gedurende heel de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw twee stromingen tegenover elkaar staan,, die men het best kan typeren als open en gesloten katolicisme, of als resp. modern en integraal katolicisme. De vertegenwoordigers van het open katolicisme hadden een aperte visie op de mogelijkheden van verzoening tussen kerk en moderne samenleving. Deze openbewegtng kreeg veel aanhangers in het modernisme dat bewust de leerstellige basis van het katolicisme aantastte, teneinde deze aan te passen aan de moderne maatschappij. In 1907 is dit modemisme veroordeeld. Met deze veroordeling werd een reaktie ingeluid die weldra ontaardde in een internationaal opgezette modemistenjacht uit naam van een integraal katolicisme. Van de integralistiese reaktie, die tot diep in de 20e eeuw de overhand heeft gehad, profiteerden vele elementen om hun reaktionaire gevoelens ruim baan te geveh. In Nederland heeft dit integrallsme zijn uitlopers gehad in zogenaamde Herstelbeweging die de orde van vóór 1789 wilde herstellen. In vele landen heeft dit integrallsme veel slachtoffers gemaakt en doet het nu misschien nog wel. Het is dan ook in dit integrallsme dat we de affiniteit moeten zoeken met het fasjisme. Het verstikte het intellektuele, kulturele, sociale en politieke leven door te stellen dat de kerk alle voorwaarden en middelen bezat welke tot heiligmaking van de mens kan lelden. Natuur en bovennatuur mochten niet gescheiden worden. Hard nodig was een herstel
van de heilige wetten van het evangelie en de overgeleverde waarden over de heiligheid van het huwelijk, opvoeding en onderwijs, eigendom en het gebruik daarvan en over de plichten van de staatsburgers. De weg naar het herstel werd door dit katolicisme gewezen. Volgens de leer was ook de internationale politiek gebonden aan de moraal; de liefde diende aan alles vooraf te gaan en aangezien de goede liefde bij zichzelf begon, stond de vaderlandsliefde voorop. In de binnenlandse politiek holden weliswaar sommige katolieken in verstandsverbijstering achter de politieke demokraten aan, maar deze weg kon slechts uitlopen op een "destruktieve bolsjewistiese politiek". Dit katolicisme erkende ook niet het "onnatuurlijke gelijkheidsstreven", want dit maakt erkenning van gezag onmogelijk. Het opponeerde ook tegen nivellering van het eigendomsrecht, erkende niet de autonomie van de mens in het ekonomles leven, maar verleende de staat wel het recht in te grijpen (korporatisme). In het algemeen werd ook - overeenkomstig de natuur der dingen - de landbouw gesteld boven de industrie. Tegelijkertijd moesten de katolieken zich distanciëren van het socialisme, daar slechts de liefde grondslag kon zijn van de samenleving. Dit katolicisme verwierp eveneens de dwaze zucht die allen had aangegrepen om geld uit te geven, terwijl toch het volgens de juiste orde beheersen en vermeerderen van het kapitaal zijn beloning vond, niet slechts hier op aarde maar ook in de hemel. Aldus diende de kerk het onbehoorlijk streven naar geld af te keuren (vgl. de redes van Mussert). Als godsdienstbeleving en zedelijkheid weer hand in hand zouden gaan, dan zou het ware katolicisme de redding betekenen voor een wereld in morele verwildering. Huwelijk en kinderzegen zouden weer als rijkdom beleefd kunnen worden. E r zou een eind komen aan feminisme, coëdukatie en seksuele voorlichting aan de jeugd. Aldus werd alles wat zich progressief noemde in politiek, kunst of wetenschap, door dit integrale katolicisme fel bestreden. Mussert en de N. S. B., die een overeenkomstige kristelijke levens- en maatschappijvisie hadden, welke de heiligheid van een waar gezag, de prioriteit van het gemeenschapsbelang boven dat van de enkeling, de hoogheid van de arbeid en de betrekkelijkheid van de eigendom erkende, konden rijkelijk putten uit deze leer. Verder werd de behoefte van de mens verbonden te Wijven met zijn punt van herkomst bij degenen voor wie god was verduisterd, voldaan door het geloof in de moedergrond. Op deze zogenaamde "half-katolieken" had mussert grote aantrekkingskracht. Om nog maar te zwijgen van huidige groeperingen die een appèl doen op mensen bij wie resten van dit kristelijk "kultuurgoed" 'nog steeds aanwezig is. (wordt vervolgd).
•Katholieke Openbare Bibliotheek—
-Willem II straat 21-23 Telefoon 25984/35137
Tilburg
Filialen: Wassenaarlaan 40 - Telafoon 34712 Ringbaan West 96a - Telefoon 34825 Roelof Kranenburgplein 51 - Telefoon 71597 ABONNEMENTEN VANAF / l - PER-JAAR