De beweging voor sexuele emancipatie in Nederland — vooral vertegenwoordigd door de Nederlandse Vereniging voor Sexuele Hervorming — kenmerkt zich door de halve eisen die zij stelt, eisen die variëren van „vrije sexuele omgang voor het huwelijk" tot het vrijgeven van de In middenstandsogen zo vervloekte pornografie, en door aktiviteiten die zij verricht van lezingen over de normaalheid van de homofiel tot het op grote schaal verspreiden'van folders met rekiame voor het gebruik van super-de-luxe kondooms. Hoe Is het mogelijk dat deze vereniging, die toch Jarenlang de angst en de woede van wijdrokklge dorpspastoors, kaalhoofdige ouders en verontruste schoolhoofden opwekte, dat deze vereniging Is blijven steken in eisen die niet kunnen leiden tot een werkelijke verandering In de verhouding tussen de sexen, en tussen sexuaiiteit en maatschappij ?
over
de nvsh
VRIJHEID ALS SURROGAAT VOOR ONDERDRUKKING 1. Onze maatschappij is in de afgelopen vijfentwintig jaar sterk veranderd. Was ze vlak na de oorlog een produktle-maatschappij met idealen van arbeid en onthouding, nu is ze een systeem dat in staat is de eerste konsumptieve behoeften bij grote lagen van de bevolking grotendeels te bevredigen. De idealen die hiermee korresponderen zijn idealen van konsumpsie en ontspanning. Het is dus niet toevallig dat kerken en geestesstromingen met een ascetische moraal langzaam maar zeker aan kracht inboeten. Maar de moraal en de ethiek zullen haast nooit fleksibel genoeg zijn om deze verandering in de basis geheel koherent mee door te maken, of, anders gezegd, bij elke accentverschuiving in de maatschappij zal er een groep mensen zijn die voor alle anderen op de veranderde situatie reageert. Deze groepen, die eerst als negatieve nieuwlichterij worden afgewezen en verdoemd door alle nog in de negorij van de oude moraal levende giobuieuze denkers, kunnen hun weg voor verandering op verschillende manieren kiezen. Of een gewone aanpassing van de moraal aan de veranderde situatie — zoals op een bepaald ogenblik in de zeer nabije toekomst Paulus 6 echt niet meer aan de pil voorbij zal kunnen gaan, wil hij niet, als laatste der Mohikanen, vanuit Rome zijn moraal blijven prediken — óf: een aanpassing van moraal en situatie aan hogere kriteria dan rust en kuisheid, bijvoorbeeld vrijheid en kreativiteit. Geoordeeld naar de weg die de NVSH gekozen heeft, kan je haar een burgerlijke beweging noemen.
2. Bekijken we de arbeid als eeuwenlang dwingende noodzaak (namelijk tot het opgeven van een groot gedeelte van je eigen tijd), als reële onderdrukking van de menselijke mogelijkheden tot spel, kreativiteit en sexuele bevrediging (en dan bevrediging niet in de enge, afgesplitste zin van het dagelijks spraakgebruik), als meest drijvende kracht in de ontwikkeling van lichaam, geest, sensibiliteit, erogene zones (zie Friedrich Engels: Over de oorsprong van het gezin, de partikuliere eigendom en de staat) dan is de strijd voor een lichamelijke en geestelijke sexuele emancipatie direkt een strijd tegen de arbeid ais meest overheersende daad- (héhé, wat een woorden(zle verder pag. 5)
Op weg naar de chaos & de indigestie van tante Lies ER WAS EENS een redakteur van het TAEKBLAD, die om deen of dandere erg vreemde reden van mening was dat zijn blad gevuld diende te worden. Wat deed die meneer dus? Jazeker, zoals de taekblad-tradltie wilde, nam hij pen & papier ter hand en begon te schrijven over een onderwerp waar hl} niets van af wist, wat zeg ik?, waar hij de ballen niet van begreep. Hij schrijft namelijk over de groepen studenten, stafmedewerkers, professoren en kuratoren het volgende (niet lachen, jongens): 1. De Maoïsten. „Het zijn de vaandeldragers van de nieuwe revolutie die menen dat alles en iedereen moet veranderen want zoals het momenteel gaat is het slecht. Het zijn de provocateurs die boos en soms bang worden als de reactie losbreekt. (—) Zij werpen zich op ais het geweten van de studentengeneratie van vandaag." 2. „De anarchisten vormen een kleine groep; het zijn de 'alles piatbranders' en de rotzooimakers. Zij hebben geen ideologie en geen idealen. Velen van hen zijn geestelijk verziekt Rancune en blinde haat overheersen bij hen. Het zijn de patiënten die niet geholpen worden." 3. De gematigde linkervleugel van de studentenbeweging: „onder hen bevinden zich de (post'doktorale opleidingen en dus ook In de struktuurkommissie. hv) kan niet geduld worden.' Het feit dat iemand die In het oude onderwijssysteem Is afgestudeerd, daarin voorzien werd van de titel van doctorandus, en dan zulke dingen kan schrijven voor een publiek van akademlsl dat niet tot de progresslefsten van nederland gerekend kan worden, Is toch wel een duidelijk bewijs voor het fallkante mislukken van het Wetenschappelijk Onderwijs In Nederland. En terwijl Loevendie waarsohljnlljk trots Is op deze schrijvers (Voor Koningin & Vaderland), deze gezagsgetrouwe burgers 1
ideologen die met intellectuele nauwgezetheid akties voorbereiden en uitvoeren. Hun doelstellingen zijn nauw omlijnd. (—) Zij vormen de selecte groep van de S.V.B, die in staat zijn gezag te hebben over de achterban." 4. „Een vierde groep wordt gevormd door de honderden meelopers die het prachtig vinden dat er eindelijk eens iets gebeurt. Zij roepen het hardst en verdringen zich om de studenten leiders als supporters rondom voetbalhelden." 5. „De nihilisten die zich niet of nauwelijks interesseren voor de ontwikkelingen. Zij willen rust en orde om snel te kunnen afstuderen. (—) Toch kunnen zij een belangrijke groep vormen als zij gemobiliseerd zijn. Doch hiertoe is nog geen enkele groepering in staat geweest." 6. „Onder de hoogleraren treffen we konservatieven en zelfs een neo-marxist aan. (—) Onder hen bevinden zich personen die ervan uitgaan: wie overblijft in de strijd heeft gewonnen." 7. De Staf. „Het bestuur van het staf convent zit in een moeilijke positie. Er wordt — en niet steeds van onverdachte zijde — druk op het bestuur uitgeoefend om kleur te bekennen." 8. „Daarmee komen we aan de groep die verdacht wordt van machtsmisbruik in de ogen van grote aantallen studenten. Het is de groep die de zondebokken zijn voor alle fouten die bewust en onbewust in het onderwijssysteem zijn binnengeslopen. Zij zijn de kroon van het systeem die afgeworpen moet worden. Niet omdat het zinvol is maar omdat het gemakkelijk is. (—) Curatoren — en met name de presidentcurator en de gedelegeerd curator — zijn de meest beklagenswaardige groep binnen het systeem." 9. „Een afwijzing van de TAEK-inspraak in de organisatie en inhoud van dit onderwijs (Over de Rooie Ruggen), zou hij, bezield als hij Is voor het wel en wee van de katholieke hogeschool, nu In tranen moeten uitbarsten, en zouden Van Boven en hij (de meest beklagenswaardige groep) zich direkt moeten drukken, hun snor moeten poetsen aan beter slijm dan dat wat men zou kunnen destilleren uit twee paginaas TAEK-blad. Ik herinner me de film van David Loebb-Weiss: No Vietnamese Ever Called Me A Nigger, waar tijdens een Vietnamdemonstratie door de negers, een ziekelijk magere jongeman langs de straat stond te gillen van: „Kill those commi es" en desgevraagd zei: „Dat zijn communisten, en communisme is een ziekte van de geest. Ze moeten genezen worden, ze hebben een psychiater nodig", en even later: „Fascisme is geen ziekte. Communisten zijn krankzinnig." Rancune en blinde haat overheersen bij de supporters van de meest beklagenswaardige groep, de kroon die van onverdachte zijde afgeworpen wordt. (hv)
13.30-15.30 u. Hedy d'Ancona, vice-voorz. van de aktiegroep Man-Vrouw-MaatsohappiJ. Rollenbeeld man-vrouw in de toekomst.
RDHGRES SEmilTEIT TILBURG
16.00-18.00 u
dr. Sanders, Groningen Behandeling van zijn onderzoekrapport getiteld 'Zelfbelevlng als Uitdagingssituatie', kwalitatieve analyse van de levensloop van een aantal personen, die zichzelf als homofiel beschouwen.
pim.
Vestzaktheater Optreden en show van aan het kongresthema verwante objekten. Daarna gewoon dans, drank, broodje en sex. (college- of Atsokaart + 1 introducé(.e), er wordt streng gekontroleerd).
21.00 u.
Zaterdag 29 maart 11.00-13.00 u. mr. E. Brongersma, lid eerste kamer Strafbaarheid en seksueel gedrag. 14.00-16.00 u. SLOTFORUM Gesproken zal worden aan de hand van door studenten ontworpen stellingen t.a.v. seksualiteit en maatschappij. Sprekers: mr. E. Brongersma mej. dr. Janssen, psycholoog, Rotterdam prof. dr. Kooy, gezinssocioloog, Wageningen dr. van Ussel 21.00U.
Het kongres wordt georganiseerd door de Tilburgse Studentenwerkgroep Homofiiie met medewerking van o.a. de werkgroep Sexpol, Atso, Vestzaktheaterkommissie, Studenten Filmliga Tilburg. Programma: Donderdag 27 maart 10.00 u.
korte opening
Vestzaktheater en aangrenzende ruimten: PANEROTjSCH SEXFESTIJN de banaal fysieke toestand van de nacht wordt massaal gesublimeerd.
Behoudens bij de films en de vrijdagavond show wordt nergens entre geheven. Er is geen officiële inschrijving. Iedereen is welkom, uitgezonderd bij de organisatorisch noodzakelijk besloten voorstelling van vrijdagavond. Alle lezingen en het forum worden gehouden in de Katholieke Hogeschool, Hogeschoollaan 225, Tilburg, 04250-70960. Adres Vestzaktheater: Academielaan 9, Tilburg, vlakbij Hogeschool en mensa. Voor overnachting zorge men zoveel mogelijk zelf.
10.00-12.00 u. W. J . Sengers, zenuwarts Algemeen-psychologische benadering van de seksualiteit, varianten in belevingsmogeiijkheden. 14.00-17.00 u. drie S.D.S. studentes uit Frankfurt Seksualiteit en revolutie, seksualiteit anti-autoritaire opvoeding. pim.
22.30 u.
en
films in de zaal Harmonie, Stationstraat, Tilburg 'Het jongetje In de tram' voorfilm 'Cui de sac' Polanski, hoofdfilm entre pim. / J , 5 0 . Daaromheen: sfeer in Vestzaktheater.
Vrijdag 28 maart 10.00-12.00 u. dr. van Ussel, lektor aan de Rijksuniversiteit van Gent, voorz. van het Belgische ekwivalent van de N.S.V.H. Seksualiteit en kuituur, historische analyse van de westerse seksualiteitsbeleving.
Lekker zmikkelen, lekker zmullen bij de NCRV, hatsjikkidee! De Nederlandse Christelijke Radio Vereniging (N.C.R.V.) heeft nooit verbloemd temidden van de „linkse terreur" op de bres te staan voor God, Nederland en Oranje. Welke konsekwenties dat met zich meebrengt, toonden onze andersdenkende medebroeders in Hilversum zaterdagavond 15 maart aan door de vertoning van de amerikaanse televisiefilm „Sullivan's Empire". Natuurlijk heeft iedereen via het nieuwsbulletin weleens iets gehoord van rebellen, guerlllastrijders, opstandelingen jsn dat soort tuig. Voor wie zich nog nooit verdiepte In de achtergronden van deze verschijnselen maakte (vervolg op pag. 3)
2
DOKUMENTATIEMAP
2:-2Q-2fl MSflRI
Ter gelegenheid van het kongres wordt een dokumentatlemap aangeboden, die door intensieve arbeid zeer zorgvuldig Is samengesteld met essays en uittreksels, die zich bewegen op het vlak van seksualltelt-kultuur-soc. econ. struktuur, repressie, repressie tolerantie, anti-autoritaire opvoeding, emansipatie met name van de homofilie en de vrouw. De map Is tot een handig boekwerkje gebundeld en gegarneerd door een 'frisse opschik' van de Tilburgse cynisch-surreallstische taboe-destruktor K. Inhoud pim. 100 pagina's, prijs pim. ƒ3,60. Besteladres: Kees de Boer, Prof. Verbernelaan 34, Tilburg 04250 - 71989. Wij rekenen op een ruime afzet van deze map, die mede in de onkosten van het kongres moet voorzien. Centraal sekretarlaat: Wilfrled Martens Prof. Verbernelaan 52, Tilburg, 04250-72942.
• •
'•
••
"-V
DE PERVERSE MAATSCHAPPIJ Advertenties met inhouden als „echtpaar zoekt echtpaar om tot Intieme relaties te komen", monokini's, playboy-clubs, De Lach, films die aangeprezen worden als onthullend, sexy en hartstochtelijk, dit alles zijn aspekten van een samenleving die steeds vrijer lijkt op seksueel gebied. Taboes van vroeger worden afgebroken. Slechts nog enkele archaïsche groeperingen bieden een laatste tegenstand. Rede en progressiviteit schijnen de overwinning te behalen; Uit een onderzoek in de V.S. echter blijkt dat bepaalde kategorieën mensen die met alle seksuele taboes (behalve dat wat op de homoseksualiteit berust) gebroken hebben, die het monogame huwelijk verwerpen, die als jongere met zoveel mogelijk verschillende partners neuken, maatschappelijk hoogst aangepast zijn. Hun progressiviteit blijkt zich tot het seksuele te beperken. De seksualiteit is voor hen een waar, waarvan ze zo veel mogelijk pogen te konsumeren. Ze leven In een permanente seksuele spanningstoestand waarbinnen ze genitaal zo vaak mogelijk bevredigd wensen te geraken.
Het vrij worden van de seksualiteit blijkt dus heel goed te stroken met het zich ontwikkelend kapitalistisch systeem. Vroeger heeft de kapitalistische ekonomie echter geleid tot een burgerlijke kuituur waarin de seksualiteit werd onderdrukt en aan taboe's onderworpen. Dit kan als volgt verklaard worden. Een van de pijlers van het vroegere kapitalisme was de bereidheid van de bourgeois tot behoeftenopschorting oftewel uitgestelde behoeftenbevrediging. Dit leidde in de burgerlijke kuituur tot een ontkennen en verdringen van de menselijke driften, welke volgens burgerlijke maatstaven niet nuttig, funktioneel en rationeel waren. Dat de heersende klasse een dergelijke kuituur had, was nodig om tot goederenakkumulatie te kunnen komen. Deze kuituur bleef echter niet tot de heersende klasse beperkt, ze werd algemeen, aangezien de heersende kuituur steeds de kuituur van de heersende klasse is. Dlrekt nodig, vanuit kapitalistisch oogpunt gezien, was deze kuituur niet voor de onderdrukte klasse aangezien de werknemers binnen de arbeidsverhoudingen als loonslaaf openlijk en dlrekt ekonomisch werd uitgebuit, waardoor een zo winst gevend mogelijke produktie werd verkregen. Door de technische vooruitgang en het hiermee gepaard gaande grotere produktiepotenti'eel is het kapitalistisch systeem belangrijk van karakter veranderd. Het probleemgebied om tot grotere produktie en winst te komen is verschoven naar de konsumptie. Er moet meer gekonsumeerd worden om meer te kunnen produceren. Behoeften die systeem kongruent zijn — d.w.z. die de kapitalist in staat stellen om meer van zijn winstgevende waren kwijt te raken — worden vrijgelaten en gestimuleerd. Nieuwe behoeften worden geschapen. Behoeften echter die niet tot grotere winsten leiden, zoals de behoeften aan vrije tijd, kreatieve ontplooiing, aan rust, aan betere medische verzorging, aan onderwijs dat de mens als mens centraal stelt en niet als produktiefaktor, komen binnen het huidige kapitalisme steeds minder aan bod. Om de behoeften, wensen en meningen beter te kunnen manipuleren wordt de privé-sfeer
van de mens opengebroken en vermaatschappelijkt. De belevingen die binnen die „privacy" plaats vinden en de daarbij behorende behoeften en opvattingen worden gericht en uniform gemaakt. De seksualiteit wordt vrijgelaten maar tevens dlrekt in dienst gesteld van de maatschappelijke onderdrukking. Bij het stimuleren en scheppen van de systeem kogmenie behoeften appelleert de konsumptiemaatschappij direkt of indirekt aan de seksualiteit (reklame, waren die direkt aansluiten op seksuele driften). De seksuele bevrijding wordt aangewend bij het scheppen van de individualistische, apatische, egoïstische, tevreden welvaartsmens, wiens enige levensinhoud het konsumeren schijnt te zijn. De seksualiteit wordt een waar zoals de andere waren waarvoor het burgerlijke kwantiteitsprincipe zou gelden „hoe meer, hoe beter". Idealen van de vroegere burgerlijke maatschappij zoals liefde, trouw en diep persoonlijke vertrouwensrelaties worden steeds meer verworpen. Het is niet meer mogelijk in dergelijke seksuele relaties van de maatschappij afstand te nemen en haar te overstijgen, vooral vanwege genoemde vermaatschappelijking van de privé-sfeer. Er is sprake van een ontsublimering die zeer onderdrukkend werkt. In zijn boek „Sexualitat und Klassenkampf" analyseert Helmut Reiche deze repressieve ontsublimerjng en de kwantitatief toenemende seksuele vrijheden, welke in het geheel niet bijdragen tot een totale bevrijding van de mens. Voorts waarschuwt hij tegen bepaalde, progressief gedachte, hervormingseisen die dit alles In de hand werken. Elke hervormingseis moet dan ook volgens hem geplaatst worden binnen het totéal van een politieke strategie om tot een echte vrije maatschappij te komen. ino In de map van het seksualiteitskongres van 27-29 maart bevindt zich o.a. een uittreksel van „Sexualitat und Klassenkampf" (Zur Abwehr repressiver Entsublimierung, Verlag neue KrKtik, Probleme Socialistischer Politik).
(vervolg van pag. 2)
meneer Chase uit de U.S.A. een speelfilm waarin — tussen de wuivende palmen, de whisky en de vrouwtjes door — een objektieve blik wordt geworpen achter de zuld-amerlkaanse schermen van zich Volksbevrijdingsfront noemende boevenbendes die zich In het oerwoud schuilhouden in tentenkampen die zijn uitgerust met van het leger gestolen goederen. Vader Sullivan, een suksesvoi amerikaans zakenman, stort ongelukkigerwijze met zijn priveevliegtuig neer tussen een groep van deze onverlaten. Sabotage natuurlijk... De schurken worden aangevoerd door een baardige, Che-achtige woesteling, die er een onbeschrijfelijk genoegen in schept, In naam van%het volk rijkaards als pa Sullivan af te persen, om vervolgens zijn slachtoffer In een beek boordevol hongerige piranha's te werpen, en samen met de inheemse, weliswaar kapitalistische, maar oneerlijke kompanjon van de kaal te vreten amerikaan de buit te verdelen en te wachten tot ze hun machtswellust op het (nu nog o zo tevreden) volk zullen kunnen botvieren. Gelukkig loopt het met Sullivan (na de nodige benauwde ogenblikken natuurlijk) anders af. Zijn drie zoons komen op de onaangename tijding resp. achter de speeltafels van Monte Carlo, achter het stuur van snelle racewagens, en achter de eerbiedwaardige stapel studieboeken vandaan om hun vader te redden. Ook zij dreigen het voer van de vraatzuchtige waterdiertjes te worden, maar een toevallig onder het struikgewas liggende handgranaat, door de oudste zoon (die zich uit zijn studententijd nog iets van honkbal herinnert) geworpen op het depot met de van de staat gestolen (en derhalve niet gedijende) munitie, brengt In de hoogste nood uitkomst: het kampement vliegt met man en muis in de lucht, de brute aanvoerder kronkelt kermend en stervend in het stof, de gemene (inheemse) kompanjon komt aan een bloederig einde in het water tussen de piranha's. De misdaad is bestreden, het rode gevaar Is afgewend, de helden keren terug naar Wallstreet, Monte Carlo, de racebaan en de tempel „Universiteit", de demokratie is veilig gesteld. Geef u nu op als lid van de N.C.R.V. Voor God, Nederland, Oranje, life, liberty and the persuit of happiness. F.G.
Oh, Tannenbaum oh, Tannenbaum!!! Hij is duidelijk zenuwachtig, onze rektor-magnifikus, als hij, op de voet gevolgd door de epigonen van de akademische senaat, de gezellig drukke aula binnentreedt. Er hangt een gespannen stilte. Hij krijgt door nijvere handen de megafoon aangereikt waarin hij na enig gestuntel begint te spreken. „De senaat keurt deze bezetting ten sterkste af. Maar we hebben besloten niet de hulp van de pllessie In te roepen omdat we weten dat jullie dat alleen maar fijn zouden vinden". Luid gelach. Het grootste gedeelte van de senaat, waaronder de eksakt glimlachende De M., verlaat de aula. G. en S. blijven nog na. We mogen ons nog even vergapen In kleine kring. En dat nadat de voorganger de kaarsjes ai dacht te hebben uitgeblazen ! Wie treu slnd deine Blatter! F.v) Tilburgs Algemeen Studentenblad Redaktieadres; Academielaan 9 Redaktie: Frans van Beek, Frans Godfroy, Gul van Hooydonk, Wi If ried Martens, Bert Schumacher, Harry Verkooyen.
boeken Hét verfraai dat AdoWs lïi zljh Nieuwste boek ovsr de toestanden in de rooms-katholieke kerk heeft opgehangen, is een tamelijk zuur verhaal geworden. Overtrokken? Ik geloof het niét. Naar mijn mening schildert hij eenvoudig de barre werkelijkheid. Adolfs heeft hei In deze kerk niet tenger vol kunnen houden. Zijn boek geeft de oorzaken en beweegredenen van ,,zijn sprong over de muur". Hij klaagt de kerk aan. De kerk is altijd weer maar vergeten dat „power corrupts". Absolute power corrupte absolutely. Steeds Is de kerk aah de bekoring bezweken om terwille van het behoud van de macht een compromis aan te gaan met de „established powers" van de maatschappij. Deze kerk huilt met de wolven In het bos. Zo wordt de kerk de hoer, die hoereert Yttet de groten der aarde. De Spaanse hiërarchie, het Zuid-Amerikaanse episcopaat weigert op te komen voor de „underdogs" en VWarükte groepen. Spell man bestaat het te zeggen dat degenen die voor Amerika vechten, soldaten van Christus zijn. De paus laat dan nota bene door een zegsman wélen dat hij de positie van Spellman begrijpt, aangezien hij gesproken heeft als aalmoezenier van de Amerikaanse strijdkrachten. Strijd om de macht brengt noodzakelijk corruptie met zich mee. Oneerlijkheid wordt — omwille van het „hogere goed" een geoorloofde zaak. Macht gaat boven waarheid of wat WIJ goed vinden voor de kerk is waar. De curie in Rome heeft tot nu toe alles in het werk gesteld vrije discussie af te snijden. Unfaire middelen, compe-
Het einde van de studentenopposïsie in Nederland
Een belangrijk verschijnsel bij revoluusjonère bewegingen die suksëè tiebben (Che, Uao Chi TChu, Black Panther) is het zich losmaken van irtfellektuatfstiese elitebewegingen. Che deed afetand van zijn afts-zijn en vestigde zich onder de boeren. Mao stuurde zl)n intellektualisflfcse Rode Garde het platteland op, en laat de onderwijzers en leraren heropvoeden door boereh en „lage arbeiders". De leiders van Black Panther veötigden zich in negerwijken en treden naar buiten op, niet als intellektueel Oöünialist, student, «.d.) maar als nicker. De redenen waarom zijn vele, maar een van de belangrijkste is, dat revoluuSie gemaakt dient te worden door een volk, en niet door eeh elite die meent het volk te kunnen opvoeden. Wanneer bv. een blanke in Amerika de revoluusie gaat „prediken" onder de zwarte bevolking, wordt hij automatles door deze zwarte bevolking geïndentifiseert met de blanke onderdrukkers, ongeacht zijn oprechte goede bedoelingen (bereidheid tot sterven op de baarikade voor rassengelijkheid). Dit geldt voor de sftuaasie: blanke = onderdrukker; zwarte 4
Robert Adolfs:
EMMAÜSGANGERS IN DEZE TIJD
tentie kwesties, premature encyclieken en gemanipuleerde agenda's frustreren de nog zwak-democratische tendenzen In de kerk. Verder wijdt Adolfs enige aandacht aan de kerkelijke operette rond de nieuwe katechismus; hij verwondert zich erover dat de kerk in de kritische wereldsituatie zich alleen maar zorgen maakt over de zuiverheid van de leer, over zaken als de maagdelijke geboorte, het bestaan van engelen, de erfzonde. De naar binnen gerichte, steriele narcistische blik van het romeinse gezag, moet de kerk wel maken tot een rariteiten kabinet, een museumstuk uit een andere tijd. Het is in het korte bestek van deze recensie niet mogelijk alle kerkelijke zaken uit te stallen waarover Adolfs zich druk maakt eh in „heilige toorn" ontsteekt. Doch het js duidelijk dat hij flink wil huis houden in de beeldenwlnkel van Vaticanopolis, zoals Jesus heeft gestreden tegen de „goden" van het toenmalige Jerusalem. Er moet dynamiet onder het instituut kerk; het bolwerk van het katholicisme dat niets met Jesus te maken heeft moet opgeblazen. Wat is dan het alternatief? God gaat opnieuw ondergronds. Op vele plaatsen is zich langzaamaan een Informele, „illegale", ondergrondse kerk aan het vormen. Deze kerk zal de inspiratie van het evangelie, die in het georganiseerde christendom wordt verstikt proberen te redden. A.V.
UITG. HET WERELDVENSTER BAARN
= onderdrukte. Black Panther maakt alleen gebrtfik VSh bepaalde diensten van de links radikaal revofuue^onère Party for Freedom and Democracy wanneer het niet naar buiten tredende zaken betreft. Na grondige analiese van de hedendaagse studentenopposïsie in Nederland blijkt geen sprake te zijn van een doelgericht streven naar het bereiken van het einddoel: het bevrijden van de mens van zijn onderdrukkers. Na onderwijshervorming is een van de doelstellingen van de Nederlandse studentenopposïsie: kontakt zoeken met de „werkende massa" (voor degenen die dit begrip wat te romanties-revoluusjonèr in de oren klinkt: „degenen die niet bij het studentenleven betrokken zfjn") om tot maatschappijhervorming (revoluusie) te komen. De resultaten van de pogingen om langdurig en konstruktief kontakt te krijgen met de werkende massa zijn nihil. Een voorbeeld van een WMukte taktiék is het studentenvoetbalelftal „De Rooie ftakkers" in Tilburg. Dit is een elftal dat in overleg met de bedrijfsleiding van een tekstfelfabriek kontakt zocht met arbeiders door te gaan voetballen met het bedrijfselftal. Het bedrljföelftal moest tot deze daad overgehaald worden door de personeelssjef. Hiertoe is de studenteleiding zelfs gaan sjinezen met de bedrffïslefding (waardoor ze zelfs te laat kwamen voor de Glausaksie). Hierdoor werd de Studentenleiding natuurlijk geïndentifiseerd met de bedrijfsleiding, temeer ook, daar studenten over het algemeen gezien worden als toekomstige bedrijfsleiders. De hieruit voortvloeiende kontakten waren van korte duur en hebben geen enkel revoluusjonèr karakter gehad. Hieruit valt natuurlijk niet de konklusie te trekken dat arbeiders kontrarevoluusjonèr zouden zijn. Op deze manier zouden wij er ons te gemakkelijk van af maken. Het tegendeel van deze bewering wordt bewezen door de resultaten van Mao, Che, Black Panther, Mel-revoluusie en, om in eigen land te blijven, de Rotterdamse sleepbootstaking. De Nederlandse werkende mensen kunnen zich maar op een manier ulfëh, n.l. de manier van het kapitalis-
me, omdat ze zonder alternatief kapitalisties zijn opgevoed. In wezen is de werkende mens in Nederland — evenals de boeren in Amerika en de nickers in de V.S. — antipaternalisties: hij laat zich niets door een buitenstaander vertellen. Wanneer men de werkende massa verbaal bewust wil maken van hun onderdrukking, IS het zaak om insider te worden. Hét zou zowieso toch al onmogelijk zijn om als outsider de werkende massa op effektieve manier bewust te maken van hun onderdrukking omdat ze dan nooit de onderdrukking aan den lijve hebben ondervonden. Konsekwent revoluusjonèr zijn in Nederland betekent: insider worden in de groep die de revoluusie zal moeten gaan maken, in konkreto de groep van werkende mensen. In Nederland betekent dat niet gaan werken in fabrieken met ongeschoolde arbeiders. Dit Is n.l. een kleine groepering van de werkende massa, die bovendien reeds op een niet-verbale manier bewust is van haar onderdrukking, blijkens de slaafse ondergeschiktheid, een toegeven van hun afhankelijkheid. Deze groep zal bij de eerste tekenen van revoluusjonèr verzet bij hogere klassen van werkende mensen zich bij dat verzet aansluiten. De revoluusjonère studenten zullen dus moeten gaan werken in de kantoren en bij de hoger geschoolde arbeiders, waarbij zij afstand zullen moeten doen van het predikaat student of intellektueel. Tijdens hun werk zullen zij op de eerste plaats voorbeelden moeten geven van een alternatief voor het kapitalistiese denken dat de werkende massa is bijgebracht. Verder moeten zij natuurlijk sellen vormen en Informasie verstrekken, doch we kunnen dit reeds beschouwen als bekende koek. Een klisjee: zij mogen nimmer tot de werkende mensen spreken als student of Intellektueel. Mao zegt: De ware intellektuelen vindt men onder de boeren en onder de lage en middelklasse van arbeiders. Resultaat van een diskussie over de werken van Mao Tse Tung. T.K. en H.E.
VRIJHEID A L S I H ? SURROGAAT VOOR ONDERDRUKKING (vervolg van pag. 1)
hieuwt mUtnaaJ- araaS mei dt niMüc mtni va*) me reen " A zB.Qi 9orror t laMunfc yooréun wiVaw^sc
stroom !). Daarbij komt de sex-beweging automatisch — als ze konsekwent doordenkt — op het terrein van de sociaai-ekonomie, de politiek en de kunst. Want bij de strijd tegen de arbeid zullen de vanuit de historie en de ontwikkeling van maatschappij en produktle-mlddelen voortkomende mogelijkheden van een (gedeeltelijke?) afschaffing ervan terdege en rationeel geanalyseerd dienen te worden. Bij deze analyse dient men zich noch persé te houden aan de kadere van de huidige sexbeleving, noch aan de politieke en sociaalekonomische kaders van de bestaande maatschappij. Nagegaan moet worden welke Intellektuele en materiële krachten ter beschikking staan om een grotere, kwalitatief verschillende vrijheid te realiseren voor de individuen. 3. De seksuele vrijheid, zoals die ons nu als een exquise lekkernij op de Heilige Buis wordt voorgehouden, zal binnen afzienbare tijd In deze maatschappij gerealiseerd zijn. Het aksepteren van homofielen, pilgebruikers en ongehuwde sex-genleters Is echt niet zo'n probleem voor onze maatschappij, die als orgaTtfsatie, afgezien van het koningsschap, van afle erotiek ontdaan is, maar dat Is weer een ander probleem. Deze met fijne olie gesmeerde machftne, dit landschap van Jeroen Bosch, met hier rust en overdaad, ginds oorlog, plundering en brandende huizen, dit Sadlsties Orgaan, onze Westerse Welvaartsstaat, zal veel kunnen opvangen, verwerken en de negatieve kanten ervan als afvalstof kunnen uitspuwen. Zo denk Ik dat het met de oude europese sexbeweglng is gesteld: de negatieve — of laat Ik het positief stellen; de naar vrijheid strevende — zijden van haar idee over een menswaardiger sexualifeitsbelevlng worden ontstolen, ingebed binnen de hoge dijken van de totale konsumptie. In het geheel van deze maatschappij zullen vele van de oppositionele groepen hun aanvankelijke kracht verliezen door de druk die er van alle kanten op hun gezet wordt. Deze druk kan alles beslaan: financieel, politioneel, opinieel, moreel. Wie zal eronder door gaan? Wie geeft er toe? In leder geval hebben de europese politieke sociaaldemokratlese partijen, zoals Labour in Engeland, SPD In de Bondsrepubliek, de Zweedse socialisten, en de Nederlandse Partij van de Arbeid, geen werkelijke veranderingen voor de
arbeiders kunnen doorvoeren, geen aantasting van het kapitalisme kunnen realiseren. Wie is er bang voor Virginia Woolf? 4. De al zo lang bedlskussieerde „loskoppeling" binnen de NVSH van de konsultatieburoos en de rest van de vereniging, die op het komende kongres mogelijk een "feit wordt, zou van. de NVSH weer een aardige vereniging kunnen maken. Maar ze zal, potdomme, goed in de gaten moeten houden waar ze mee bezig is, sex en maatschappij is niet zómaar een onderwerp, geen lentewei waarin je naar hartelust waardevrij kan ronddarren. De maatschappelijke oorzaken van de neurosen — een konflikt tussen drift & lust en allerlei normen — en de maatschappelijke remmingen van het orgasme, zijn van uiterste konsekwentie voor de ontv.'ikketing van een sexbeweging in de moderne westerse samenlevingen. Een duidelijke link te leggen tussen onderdrukte sexualiteit, gemanipuleerde sexuele vrijheid — een link tussen bijvoorbeeld de teorieën van Sigmund Freud en Karl Marx, Wilhelm Reich en Leo Trotsky, Reimut Reiche en Rudi Dutschke — is (in bonzentaal) van het grootste belang bij de teoretiese en praktlese bewustwording van grote groepen arbeiders en studenten. Want het wordt duidelijk dat een leven vol eten, plezier, drinken, vrijetijdsbesteding en wat Jan Cremer „grote joekels" noemt, niet ais
eeuwige heilsstaat voorgespiegeld kan worden. Het wordt duidelijk dat het leven in onze welvaartsstaat nieuwe problemen stelt aan de geest van de mens, problemen die kunnen leiden tot een breuk met al het oude, omdat het kapitalisme niet in staat is te voldoen aan de hogere behoeften van de mens, behoeften aan vrijheid, spel, rust, verzadiging en wat Herbert Marcuse noemt „de strijd tegen de dood", als laatste strijd tegen de onderdrukkende noodzaak. En waarmee een weg ingeslagen zou kunnen worden naar een menselijker, vrijer, mooier, bevredigder en speelser leven. 5. Een strijd voor sexuele vrijheid Is niet alleen een strijd tegen de arbeid, maar ook tegen onvrijheid op alle terreinen. Wie dit niet ziet en sexualiteit lossnijdt uit het werkelijke leven, waar ze beïnvloedt wordt door vele faktoren, zal niet echt over sexuele vrijheid kunnen nadenken. Nog gezwegen over er iets aan doen. (hv) 5
ZELFBEDIENINGS
TKUWEN-W AG EM AKERS Hewvelstr. 62 • Tel. 23343
VERZEKERINGEN NCB
SERBB
Piusstraat 28 - Tel. 21670
PIUSSTRAAT 28
TILBURG
ALLE VERZEKERINGEN voor IEDEREEN
""^^i^fft »
dus ook VOOR U
TEL. 0 4250-781 S3 - PROF. VERBERNELAAN 200 • TILBURG
ZOEKT U EEN LEUKE JOB BELT U MIJ DAN EENS OP
STÜWA
WILLEM 11 STRAAL 56' TI^B^\jiWtS -tS»30541 -3TZ26 '
:.
De anti autoritaire beweging: HET BESTIARIUM o wat lekker! riep de direkteur' toen zijn langharige rashond op zijn blote been de generale repetitie hield voor zijn eerste koltus maar toen hij zijn vrouw de trap af hoorde komen stroopte hij toch vlug zijn broekspijp naar beneden (mrt.69.K.)
Bewustwording versus verdringing Sedert de dertiger Jaren of nog vroeger al is het revolutionair marxistiese denken nauwelijks in staat geweest een alternatief te bieden in de ontwikkelde industriële landen. Het kommunisme is er volkomen in verval geraakt, en de progressieve bewegingen voor zover aanwezig bleven beperkt tot het soort van de NVSH, Civil Rights, ontwikkelingshulp e.d. Maar het tijdperk van louter ekonomlese en techniese vooruitgang Is sedert de eerste plof In Berkeley In 1964 afgesloten. De sociale stilstand heeft zolang geduurd, en de kloof tussen mogelijkheden en werkelijkheid is zo groot geworden dat er opnieuw een krachtig revolutionair bewustzijn gegenereerd wordt.
De emancipatie- en hervormingsbewegingen worden zich een voor een weer bewust van de link tussen de misstanden die ze bestrijden en de maatschappelijke struktuur die ze veroorzaakt: black power, studentenbeweging voor hervorming van het onderwijs, emancipatie van de vrouw, (m.n. Duitsland) enz. De stelling blijkt gerechtvaardigd, dat emancipatiebewegingen geen werkelijke resultaten zullen kunnen bereiken zonder strukturele maatschappelijke veranderingen, vandaar dat ze zich een voor een aansluiten bij de buitenparlementaire oppositie. Het revolutionaire denken zat nog op abstrakt niveau vast in een marxistiese begrippenkader, dat ontleend was aan totaal andere situaties 6
(W. Europa 1880, Rusland 1917, China, Vietnam, Cuba). Het heeft nu weer vaste grond onder de voeten gekregen en komt steeds (zie verder pag. 9) ADRESWIJZIGINGEN A. M. A. M. Mouwen van Ringbaan West 487 naar Statenlaan 287, Tilburg. G. J. M. Ruijsterburg van St. Janstraat 22 naar Prof. Verbernelaan 114, Tilburg. J. Nix van Generaal Smutslaan 646 naar Houtvesterijstraat 3, Tilburg. G. J. Groothuls van Weverstraat 37 naar Prof. Verbernelaan 112-17, Tilburg. J. F. M. Vroemen van Philips Ving boonsstraat 56 naar Prof. Verbernelaan 108-6, Tilburg. J. Th. G. Elders van Hyssopstraat 22 naar Prof. Verbernelaan 106, Tilburg.
BESTRIJDT DE HOPMANNEN Het gevolg van de steeds grotere nadruk op de arbeid, was de ontseksuallsering van het lichaam, d.w.z. dat het lichaam geschikt gemaakt werd voor opgedrongen, niet meer lustvolle arbeid. Energie, dié aan de seksuele drift eigen is, werd eraan onttrokken en gebruikt voor een verwijderd en sociaal waardevoller doel. Zo kan de sterke behoefte aan onderzoek, die bij sommige mensen de boventoon voert, in verband gebracht worden met hun kinderlijke seksuele nieuwsgierigheid. Een grote hap van de energie, die bij andere mensen in dienst staat van de seksuele drift, gaat bij sommige mensen over in een machtige behoefte aan wetenschappelijk onderzoek. Steeds meer ook werd het lichaam primair, een instrument tot arbeid en werd steeds minder beheersd door het lustprincipe. De pregenitale en niet-genitale partiaaldriften, waardoor het gehele lichaam lustgevend is, werden onder het primaat van de voortplanting gesteld. Zij worden nog slechts geduld als voorstadium, of zij worden gesublimeerd, of als dat niet lukt, als perversies veroordeeld. Vervolgens werd de eros, die oorspronkelijk een macht was welke heel het lichaam en alle menselijke relaties doordrong, ontzinnelijkt tot geestelijke liefde. Hij verdwijnt uit het dagelijkse leven,
KRITIESE UNIVERSITEITS BIBLIOTHEEK verkoop van o.m. *
ONDERWIJSBROCHURES
*
BUITENLANDSE INFORMATIE
*
DOKUMENTATIEMAPPEN
*
KRITIESE DUITSE, ENGELSE EN NEDERLANDSE LITERATUUR
Dagelijks van twaalf tot twee in de uitleen van de K.H. bibliotheek
uit de arbeid en uit de menselijke betrekkingen. Doel en inhoud van het leven is dan ook niet meer de lust, maar produktie en prestatie. Zo moest de ekskiusiviteit van de seksualiteit wel in strijd komen met een maatschappij die drijft op konkurrentie en prestige ten dienste van een anoniem apparaat en zich niets aantrekt van het geluk van het individu. Het apparaat heeft de driftstruktuur veranderd, zonder dat de mensen het in de gaten hadden. De opoffering van de eros ten gunste van het systeem, brengt agressie en destruktie met zich mee. Het herstel van de eros en de menselijke vrijheid moet utopies geacht worden, tenzij er ruimte komt voor de „zelfsublimering" van de seksualiteit, welke bestaat in een regressie van de dienst aan de voortplanting naar de lust aan de lichaamszones, dus in de opheffing van het primaat der genitale seksualiteit. De drift wordt dan niet van haar doel afgeleid, maar bevredigd in aktivlteiten en betrekkingen, die niet persé genitaal-seksueel zijn, maar wél libidineus en erotisch. Alle organen zullen dan lustvol funktioneren en daarin een prikkel vinden tot nieuwe aktivlteiten. De kultuur is dan de vervulling van het diepste streven van de eros. Het funktioneren van deze uitgerijpte kultuur wordt gekonditioneerd door het inzicht in de opvoedingsmetoden. Al heel vroeg, in feite met de eerste opvoeding van het kind, begint de verdringing van het echte en oorspronkelijke gevoel en bijgevolg de ontplooiing van de echte persoonlijkheid. Een der allereerste gevoelsverdringingen betreft de gevoelens van vijandigheid en afkeer, die ontstaan n.a.v. konflikten met een wereld, die de optimale menselijke ontplooiing tracht te blokkeren. Anderzijds wordt aan het kind reeds in een vroeg stadium van zijn opvoeding geleerd, gevoelens te koesteren die het in het geheel niet bezit. Gaandeweg verliest het kind z'rjn onderscheidingsvermogen tussen schijngevoel en echte gevoelens. Emotioneel denken en handelen staat in het kader van onze samenleving gelijk met ongezond of onevenwichtig. Maar, aangezien het emotionele niet volledig gedood kan worden, moet het een bestaan leiden dat volledig van de intellektuele zijde van de persoonlijkheid gescheiden is, met als resultaat de goedkope en onwaarachtige sentimentaliteit waarmee het miljoenenleger door middel van film en muziek volgestopt wordt. De gevolgen van de seksuele verdringing treden duidelijk aan de dag in de gevallen van seksuele remmingen maar ook waar het seksuele een dwangmatig karakter aanneemt en gekonsumeerd zoals een borrel — als iets zonder bepaalde smaak. De grootste verminking wordt toegebracht aan het autentieke denkgevoel. Via geprogrammeerde instruktie stopt men het kinderlijk brein vol met „voorgekauwde" gedachten. Te veel nadruk wordt er gelegd op feitenkennis,
op uiterlijke berichtgeving. Honderden onverbonden feiten worden in de hoofden van kinderen en studenten gepompt, zodat er weinig tijd overblijft voor eigen, kreatief denken. Het onderwijs maakt van de mens een masjine, die klakkeloos feiten registreert. Te midden van de chaotiese massa van feiten, wacht men met geduld tot de specialisten erachter gekomen zijn, wat hij moet doen. De feiten verliezen hun specifieke kwaliteit, die zij alleen als delen van een samenhangend geheel kunnen bezitten, en houden alleen een abstrakte en kwantitatieve betekenis over. Het bericht over het bombardement op een stad en de dood van honderden mensen wordt onderbroken door een reklame over zeep of tandpasta. Daardoor krijgt onze houding tegenover datgene wat zich in de wereld afspeelt, een vlak en onverschillig karakter. De wanhoop van deze -automatiese mens is dan een vruchtbare bodem voor manipulatie op welk gebied dan ook. De individuele mens wordt zo ondergeschikt gemaakt aan doeleinden buiten het eigenlijke leven, welke geen bevestiging inhouden van de eigenlijke geestelijke en zedelijke persoonlijkheid. Hij wordt onderworpen aan een opvoeding, welke als ideaal heeft: elk dwangmatig en irrationeel doel dat wel subjektief als aantrekkelijk wordt ondervonden, maar dat in werkelijkheid schadelijk voor het leven is. Veelal wordt met name de jeugd, die op zoek is naar eigentijdse ontplooiingskansen, gekonfronteerd met opvoeders die over hun eigen pupillen denken en spreken in termen van: „een kleine, maar gevaarlijke groep van schreeuwers, druktemakers en oproerkraaiers die niet werken, maar wel op aandacht gesteld zijn. Het zijn de ruitengooiérs en politietreiteraars die de jeugd als zodanig een slechte naam geven. Het zijn de jongelui die geen kapaciteiten hebben om op te vallen en het dus moeten doen via eksentrieke kleding en vette pruiken. Ze roepen om demokratie, maar brengen deze demokratie zelf helemaal niet hi toepassing, enz.". Tegen deze opvoeders, die elke revolutieperiode weer willen over- of op laten gaan in de evolutie en die de geleidelijke overgang van de ene periode in de andere propageren, zal de moderne jeugd ten strijde moeten trekken. Frans van Beek 7
p
van oudsher KRIJGT U
1 0 % KORTING op «I uw ia ttudiebcaodifiikMlca {tattaoadai boekea)
BIJ
<%&rtmm
DE maatschappij voor uw Levensverzekering
LEVENSVÈI&EitóÈltlN^
Kantoor voor Nodoriand:
HERENGRACHT 500
-
AMSTERDAM-C
TELEFOON 020-2350 95 HEUVELSTRAAT t l
CAFé . RESTAURANT • HOTEL
„DE KORENBEURS" met als trefpunt voor vele studenten de
ORCHIDEE-BAR Geopend dagelijks tot 2 uur
t^&üik&cw Taburg
voor een verrassend interieur R- dekens - gordijnstoffen - vloerbedekking wand- en meubelbekleding Alle Hatéma produkten garanderen kwaliteit, duurzaamheid en praktisch gebruik. Zij staan onder voortdurende internationale kwaliteitscontrole on voldoen aan alle vermelde specifieke eigenschappen. Ho^ft één van deze Hatéma produkten Uw bijzondere interesse, vraag dan verdere inlichtingen bij: Hatéma, Postbus 12 Helmond
MODERNE LEVENS- mm VERZEKERING
de reep van de fijnproevers automatische groei van het verzekerde bedrag door unieke winstdeling...
tussentijdse verhoging van uw verzekering door optiesysteem onafhankelijk van gezondheidstoestand...
zonder geneeskundig onderzoek terstond en blijvend verzekerd door inzending van certificaat
HOLLAlSiaSCHE SOCIËTEIT
VAN LEVENSVERZEKERINGEN N.V.
verrukkelijk, het is Verkade I
AS 1807 DE HOLLANDSCHE SOCIËTEIT MAAKT DEEL UIT VAN DELTA VERZEKERINGSGROEP N V
HOOFDKANTOOR NEDERLAND: AMSTERDAM-C HERENGRACHT AIS
HEADOFFICE FOB CANADA: TORONTO 1130 BAY STREET
Bewustwording versus verdringing
meer tot de „konkrete analyse van de konkrete situatie" (Lenin). De inhoud van het begrip onderdrukking Is in sterke mate verschoven van „ekonomiese uitbuiting" naar „psychlese en seksuele repressie. De revolutionaire beweging is daarom bezig de psychiese en seksuele dimensie te integreren In haar ekonomiese begrippenkader, om tot een werkelijk afdoende maatschappijanalyse te kunnen komen. De materiële basis van deze ontwikkeling ligt in het proces van yermaatschappeiijking waardoor seksualiteit uit de privésfeer gehaald is en nu door het op gang gekomen bewustwordingsproces gepolitiseerd wordt. De traditionele tegenstelling tussen proletariaat en bourgeoisie is in dit tijdperk van de opkomende technokratie nog maar zeer gedeeltelijk in staat de maatschappelijke ontwikkelingen te verklaren. De traditionele klassestrijd Is sekundair geworden t.o.v. de sociale strijd tussen de autoritaire en technokratiese groeperingen enerzijds en anti-autoritaire oppositie anderzijds. De eis tot socialisering van het
produktieapparaat (nog steeds een noodzakelijke voorwaarde heeft zich ontwikkeld tot de eis tot zelfbeheer, en zelfregulatie. Vooral in de onderwljssektor (studenten en scholieren) is deze eis de kern van een beweging over de hele wereld geworden gedurende de afgelopen 2 jaren. De link tussen deze beweging en seksualiteit ligt In de stelling van Reich: marxistische psychologie ... „heeft bewezen dat de onderdrukking van de infantiele en adolescente seksualiteit het fundamentele mechanisme Is, waarmee karakterstrukturen worden geproduceerd, die politieke, ideologische en ekonomlsche knechting ondersteunen". De strategie die noodzakelijk is om de tegenstelling tussen de autoritairen en het anti-autoritaire kamp op te heffen is die van de hervorming van onderwijs en opvoeding, die immers de autoritaire karakterstrukturen veroorzaken. Het onderwijs moet
een zelfregulerend proces worden met de leerling als subjekt (van kleuterschool tot universiteit), en de opvoeding moet vrij worden, gericht op de ontplooiing van het kind i.p.v. op de aanpassing aan de bestaande orde. Een eerste aanzet daartoe wordt geleverd door de experimenten met projektonderwijs en antiautoritaire kindercrèches. Het is duidelijk dat deze eksperimenten onder guerilla-kondities plaatsvinden in een vijandige struktuur. Maar het is ook duidelijk dat ze de kiemen leggen voor het doorbreken van deze repressieve orde, en dat ze in de politieke strijd die noodzakelijk is om zich te kunnen handhaven, een nieuwe orde en een nieuwe mens aan het ontwikkelen zijn. De twee grote barrières voor deze beweging zijn het kapitalisme en het autoritaire gezin. Het monopoliekapitalisme dat hoewel In sterk gewijzigde vorm nog steeds op konkurrentie berust, en dat nu via manipulatie probeert de ekonomiese strijd om het bestaan te vereeuwigen, heeft individuen nodig met een psychies pantser. Mensen die frustraties onderdrukken (repressie) om zichzelf te kunnen handhaven, en die zich neerleggen bij de „objektieve noodzakelijkheden" van het gevestigde systeem. De maatschappelijke repressie kan alleen in stand worden gehouden m.b.v. deze individuele psychiese repressie. Frustraties opgedaan in het dagelijks leven kunnen op twee manieren verwerkt worden. Een: door verdringing, waardoor men de oorzaak uit het oog verliest, en de frustratie alleen maar blind kan afreageren — aggressie. Twee: door bewustwording. Het individu gaat dan de band tussen oorzaak en frustratie begrijpen, en zal daardoor vaak de frustratie kunnen opheffen door in de situatie in te grijpen, en de oorzaak techniseren. De oorzaak van de seksuele en psychiese repressie ligt in de maatschappelijke struktuur, m.n. in het ekonomiese systeem (kapitalisme) en het autoritaire gezin dat dit systeem reproduceert. Vandaar dat de autoritaire karakterstruktuur van de individuen waar dit systeem op rust, gekenmerkt wordt door repressie: een verwerking van hun frustraties waardoor ze de oorzaak ervan uit het oog verliezen. Hiermee komt de relatie tussen kapitalisme en het autoritaire gezin bloot te liggen. Hef onvrije gezin produceert de autoritaire karakterstrukturen en is daarmee de belangrijkste steunpilaar van het kapitalisme. De revolutionaire kategorle wordt dus gevormd door de mensen, met een bewustzijnsstruktuur die gekenmerkt wordt door een geringe mate van repressie, mensen die moeilijk te manipuleren zijn. Want het wapen van de reaktie is de manipulatie; het verzet van de anti-autoritaire oppositie bestaat uit bewustwording, en het verwezenlijken van de voorwaarden daarvoor m.n. hervorming van onderwijs en opvoeding. Het alternatief dat zowel kapitalisme als autoritair gezin doorbreekt lijkt de kommune te zijn. Nu nog een tamelijk Vage utopie, maar een die zich in de komende politieke strijd zeker verder zal konkretiseren. Kees de Boer
9
MARCUSE OVER DE EMANCIPATIE VAN DE VROUW (FRAGMENT UIT EEN GESPREK) FURTH: De maatschappij maakt er tegenwoordig aanspraak op, dat de gelijkberechtiging van de vrouw, m.a.w. de emancipatie van de vrouwen doorgevoerd zou zijn; dat oude verlangens en wensen door deze maatschappij zouden zijn bevredigd, zowel juridisch als ook feitelijk; dat zowel juridische als ook economische gelijkberechtiging bereikt en oude voorrechten verdwenen zouden zijn. Nu Is de vraag of men kan zeggen, dat de emancipatie zoals de vrouwenbewegingen die hebben voorgestaan, in deze maatschappij bereikt Is, ofwel: is er een deel nog niet bereikt? MARC: Dat hangt af van wat men onder emancipatie verstaat. Wanneer men onder emancipatie verstaat, dat de vrouwen rechten en vrijheid van beroep krijgen, die ze vroeger niet hadden, kan men van een emancipatie spreken. Ik ken slechts de situatie zoals die in de V.S. is, over Duitsland kan ik niet spreken. Wat ik zeg heeft dus alleen betrekking op de VS. Daar bestaat er geen twijfel over, dat het aantal vrouwen dat een beroep heeft, dat dus het huishouden er nog slechts naast doet, heel erg is toegenomen. Als dat emancipatie Is, dan heeft de maatschappij in deze betekenis zeer veel bereikt. Hoewel de vrouw nog van vele beroepen Is uitgesloten. Dus ook hierin moet men niet overdrijven. Maar ik zou onder emancipatie meer willen verstaan. Negatief, wanneer de emancipatie slechts of hoofdzakelijk daaruit bestaat, dat de vrouw In het beroepssysteem zoals dat In de maatschappelijke arbeidsverdeling haar aandeel hemt, een groter aandeel dan tevoren, dat wil dan alleen maar zeggen dat de vrouw ook In gelijke mate aan de repressie, die In deze arbeidsverdeling uitdrukking vindt, aandeel heeft, dat wil zeggen dat ze nu aan dezelfde repressie blootgesteld fs, waaraan vroeger de man als beroepsbeoefenaar blootgesteld was. In deze betekenis kan men In een nog repressieve maatschappij niet van een werkelijke emancipatie van de vrouw spreken, omdat hier de emancipatie nooit boven de maatschappelijke repressie uitkomt. FURTH: De verwachtingen van de vrouwenbeweging gingen toch echter wel verder, als een bepaald deel van de algemene emancipatiebeweging. Deze vormen toch niet slechts het op-gelijk-nivo komen met de mannen, het gesettled raken in de burgermaatschappij zoals die was. MARC: Maar daar komt heel wat meer bij kijken. FURTH: Kan men dit niet op tweeërlei wijzen zien, ofwel zijn er niet twee beweeggronden, waardoor deze verwachtingen beginnen te verschijnen, nJ. ten eerste, toen de vrouwen zich in zekere mate als de laatste instantie voelden aan wie de druk, die In de maatschappij uitgeoefend werd, nog doorgegeven kan worden. Dat de mannen in het produktleproces aan de leiband liepen en onder druk stonden, en dat men hoopte wanneer deze laatste instantie, waarop de druk verder uitgeoefend kon worden en die tegenover ledere onderdrukte zich als onderdrukkers kon waarmaken, wanneer die wegvalt, zou de maatschappij geheel veranderen. MARC: Hier ziet men een beslissende fout. Want de emancipatie van de vrouwen tot het beroepsleven emancipeert niet de vrouw als vrouw, maar verandert de vrouw In een arbeldsinstrument. Dat is emancipatie In de zin van de bestaande maatschappij, maar deze emancipatie gaat niet verder. 10
DE KOMMUNE ALS IAUTORITAIRE In zijn boek „Die Sexualitat lm Kulturkampf" (1930) geeft de Duitse Psycholoog Wilhelm Reich een analyse van het gezin, het huwelijk en de seksuele moraal in onze maatschappij en van de eksperlmenten die als alternatief zijn geprobeerd In het Rusland van tussen de wereldoorlogen.
HET AUTORITAIRE GEZIN Het prototype van het gezin kan men zien in een driehoeksverhouding tussen vader, moeder en het kind. Het gezin In deze vorm is het produkt van haar ekonomlsche struktuur, en heeft een konservatieve moraal. Primair was de basis van het gezin ekonomisch bepaald, nl. daar waar het gezin als ekonomlsche eenheid zichzelf gaat bedruipen. De sociale bepaaldheid begint daar waar in de autoritaire samenleving de vrouwen en kinderen beschermd moeten worden beroofd als ze zijn van ekonomlsche en sociale rechten. Deze fase zet globaal door met de Industriële revolutie. In de ontwikkelde kapitalistische maatschappij wordt de struktuur van het gezin bepaald door de dienstbaarheid aan autoritaire Ideologieën en konservatieve strukturen. Het gezin wordt de brug tussen de ekonomlsche struktuur van de konservatieve maatschappij en de ideologische bovenbouw ervan. Ais-Instrument hanteert het de seksuele struktuur waaraan het het bestaan dankt en waardoor het zich voortplant. Het gezin waarborgt een konservatieve seksuele struktuur van het kind, wat blilkt uit het feit dat de konservatieve Jeugd zich In het algemeen met het gezin verbonden voelt, en de revolutionaire Jeugd zich tegen het gezin tracht af te zetten.
De Invloed van de sociale Ideologie Beschouwt men het patriarchale gezin van de middenklasse dan ziet men een vader die in het produktleproces een ondergeschikte is wat leidt tot enerzijds het afgeven op, anderzijds tot het Imiteren van zijn meerdere. In het gezin is hij echter baas en tracht de hiërarchische begrippen die rondom hem manifest zijn te bestendigen. De werkelijke ellende in het gezin wordt zoveel mogelijk feit dat de situatie buiten het gezin nog ellendiger is verhuld, en gezin en huwelijk worden geïdealiseerd. Het omdat daar de seks geen kans krijgt, wordt verkeerd geïnterpreteerd als zou het gezin een natuurlijk, biologisch instituut zijn. Het kind blijft steken in een pregenitale erotische situatie omdat de orale en anale funkties relatief overbenadrukt worden, en genitale aktiviteiten verboden zijn.
De driehoeksstruktuur Door de driehoeksstruktuur (vader, moeder, kind) Is het gezin autoritair in zich. De genitale liefde van het kind richt zich het eerst op de ouder van het andere geslacht. Het incest-taboe veroorzaakt schuldgevoelens, angst en repressie (de bevrediging blijft uit). Deze angsten zouden er niet zijn als masturbatie en seksueel kontakt met leeftijdgenoten van het andere geslacht zouden zijn toegestaan. Dit Is in tegenspraak met de autoritaire maatschappij, voorzover ze het gezin door haar ekonomlsche en politieke beginselen leidt. De repressie van het eerste seksuele handelen wordt bepaald door wat de ouders over seks denken. Als men bedenkt dat het kind tussen het vierde en zesde jaar zijn eerste seksuele ervaringen heeft, moet men tot de konklusie komen, dat het vanaf het derde Jaar met andere kinderen zou moeten opgroeien zonder door zijn ouders te worden beïnvloed. Wanneer de autoritaire beïnvloeding zich eenmaal onbewust heeft vastgezet, staat het geen bewuste beïnvloeding meer toe. Deze fiksatie drukt zich dan ook vaak uit in neurotische rebellie. Ze maakt de stap in de seksuele en sociale werkelijkheid in de puberteit moeilijk of onmogelijk. Daarbij komt een ander probleem. Indien een ouder (en speciaal de moeder) niet buitenshuis werkt ziet deze als enige inhoud van het leven vaak de kinderen. Het kind wordt op die manier een huisdier, waarop de gevoelens
van de ouder worden uitgeleefd. Hierin spelen m.n. echtelijke ruzies dikwijls een grote rol. Het kind komt hierdoor in konflikt, afhankelijk als het Is van de seksuele struktuur: enerzijds heeft het zijn onprettige ervaringen anderzijds wordt het dagelijks met de neus gedrukt op de ekonomlsche noodzaak van het huwelijk. Door het mechanisme van het onbewuste kunnen de gevolgen van het dwangmatige gezin in de maatschappij niet worden uitgeschakeld. Bij gehechtheid aan de ouders veroorzaakt de steeds durende en groeiende haat schuldgevoelens die b i j bewustwording een machtige revolutionaire kracht kunnen worden. Anderzijds kan de haat worden onderdrukt, waardoor blinde volgzaamheid ontstaat. Voorts kunnen er „neurotische revolutionairen" ontstaan, bij wie schuldgevoelens worden gekoppeld aan revolutionaire gevoelens. De autoritaire maatschappij bekommert zich niet om de moraal per sé. Het verankeren van de seksuele moraal en organieke Instituties in de maatschappij scheppen de voorwaarden voor een basis van massapsychologie van angst, wanhoop, en verlangen naar leiding, nodig voor de sociale orde, gekarakteriseerd door toegewijde loyaliteit tegenover rebellie. Hierin blijkt dat antl-seksuelen niet kapabel zijn voor demokratie.
Oe politieke funktie van het gezin' 1. Het gezin reproduceert zichzelf door mensen seksueel te verminken. Daardoor zet ze de seksuele repressie voort met al haar gevolgen: seksuele afwijkingen, neurosen, psychosen, perversies en seksuele misdrijven. 2. Het gezin vormt individuen die bang zijn voor het leven en voor gezag, en die zo de mogelijkheid geven dat grote massa's mensen door enkele machtigen worden geregeerd. Men kan kortom konkluderen dat het gezin de voortzetting van de status quo van de samenleving in konservatieve en reaktionalre zin verzekert. De waardering van het gezin wordt zo de hoeksteen van de waardering van de algemene aard van verschillende soorten van sociale orde.
HET DWANGMATIGE HUWELIJK EN DE DUURZAME SEKSUELE VERHOUDING Willen trouwen komt veelal neer op het wénsen van een duurzame seksuele relatie. De enige funktie van het „huwelijkskontrakt" is eigenlijk die van garantie voor de vrouw tegen onverantwoordelijkheid van de echtgenoot. Daarentegen doelt rationele mentale hygiëne op innerlijke verantwoordelijkheid en niet op verantwoordelijkheid die van buitenaf wordt opgedrongen. Liefdesrelaties zouden derhalve moeten worden beschermd tegen elke tussenkomst van ekonomlsche belangen. Krachtige wetten zouden moeten worden ingevoerd tegen de belastering van natuurlijke en decente liefdesrelaties en van de kinderen daaruit; stappen zouden moeten worden ondernomen om de seksuele schuldgevoelens te elimineren en eksterne dwangmatige moraal door innerlijke verantwoordelijkheid te vervangen. Het huwelijk in zijn huidige vorm Is te beschouwen als het resultaat van een kompromls tussen ekonomlsche en seksuele belangen. We zouden voor het gemak het huwelijk globaal kunnen definiëren als het resultaat van ekonomlsche, en de duurzame seksuele relatie als het resultaat van seksuele belangen.
De duurzame seksuele relatie Als voorwaarden voor een duurzame seksuele relatie kunnen we stellen: 1. Volledige orgastische potentie.( Geen dissociatie tussen tedere en sensuele seks). 2. Het overwinnen van de incest-fiksatie en Infantiele seksuele angst. 3. De afwezigheid van repressie van ongesublimeerde seksuele strevingen. 4. Absolute bevestiging van seksualiteit en „Joie de vivre". 5. Het overwinnen van de basiselementen van de autoritaire seksuele moraal, en het in staat zijn tot geestelijke kameraadschap met de partner. De fundamentele moeilijkheid In de blijvende seksuele relatie vormt het konflikt tussen afstomping (tijdelijk of definitief) van sensueel verlangen en de groeiende tedere gehechtheid aan de partner. Belangrijk hierom zijn de volgende kompllkaties: 1. De afstomping kan plaats hebben bij slechts één partner.
ALTERNATIEF VOOR EEN SEKSMORAAL 2. De seksuele relatie Is meestal ekonomisch gebonden. 3. Inherent is het probleem van te moeten schelden en een nieuwe partner te zoeken. Bij tussenkomst van een derde partner is sprake van twee mogelijkheden: ofwel de bestaande relatie Is sterker dan de nieuwe die slechts van tijdelijke aard Is, en In dat geval zuilen slechts bepaalde remmingen bij de ander veelal worden verwijderd; ofwel de nieuwe relatie overwint en de oude wordt verbroken. De partner die nog wel van de ander houdt heeft het moeilijker, maar alles is toch beter dan het aanhouden van de relatie. In ieder geval zullen zich neurotische konflikten voordoen: wat de ander in zijn schild voert wordt gevoeld als „ v i e s " en als een daad van gebrek aan vertrouwen. Het is het gevolg van de ideologie van de monogamie. Aangezien bezitten eer inhoudt („zichzelf geven" heeft immers de associatie met zich verlagen), hebben vrouwen een negatieve houding t.o.v. de seksuele daad. De identifikatie met de vertrouwende monogame moeder is de meest effektieve remmende faktor.
Het probleem van het huwelijk De ekonomische basis van het huwelijk maakt het loskomen van het huwelijk in de samenleving welhaast onmogelijk. Overigens worden de bij iedere vrouw voorkomende „prostitutie-fantasieën" door geneesheren vaak ten onrechte behandeld als neurotische verschijnselen en niet als voortkomend uit natuurlijke behoeften. Een andere remming wordt gevormd door de sterke identifikatie met de ouders die de monogamie vertegenwoordigen grotendeels als gevolg van de incest-fiksatie. Bovendien eist de man trouw van de vrouw uit vrees voor mededingers (evt. met meer potentie) en is bang voor het sociale brandmerk van „viezerik". De interne kontradiktie in het instituut huwelijk is gebaseerd op het konfiikt tussen seksuele en ekonomische belangen. Het huwelijk wordt (of het nu uiteenvalt of niet) juist ondermijnd door hetgeen het bestaan van het -huwelijk moest veHig stellen: de seksueel onderdrukkende opvoeding voor het huwelijk. Kortom, het huwelijkskonflikt kan niet worden opgelost binnen de huidige sociale orde, omdat enerzijds de seksuele drang niet langer kan worden begrensd binnen de vorm waarin ze teruggedrongen is (het gevolg is desintegratie van huwelijk en moraal), en omdat anderzijds de ekonomische situatie van vrouwen en kinderen het huwelijk noodzakelijk maken (het gevolg is voortdurende bescherming van de bestaande vorm van seksbeleving, het dwangmatige huwelijk). Het dwangmatige huwelijk desintegreert dus i.t.t. haar ekonomische basis.
DE JEUGDKOMMUNES De revolutionaire Jeugd In het midden van de jaren twintig werd in Rusland de centrale Vrouwen Vereniging opgericht die zich ging bezig houden met sekspolitiek. Het gevolg was dat de mannen zich bedreigd gingen voelen, en het duurde dan ook niet lang of de vereniging werd in diskrediet gebracht. In 1928 ontvluchtte de twintigjarige Zarial Haliliva haar ouderlijk gezin en ging meetings voor vrouwenemancipatie organiseren. Ze werd echter door haar vader en haar broers uit haat gedood. Dit was het sein voor een grootscheepse sekspolitieke beweging. Het lijk werd uit het ouderlijk huis weggehaald en met grootse eerbewijzen omgeven door revolutionaire jongeren. De moordenaars werden terechtgesteld. De emancipatie zette door. Meer vrouwen gingen studeren of kregen funkties.
De kommunes Om mensen kapabei te maken voor onafhankelijk denken en handelen moest meer gebeuren dan oude vormen nieuw teven in te blazen. Er moesten nieuwe vormen worden gevonden die een vrij, niet-autorltair leven mogelijk maakte. De jeugdorganisatie Komsomol was opgericht als een, zoals Lenin zei, „autonome organisatie met haar eigen konstitutie". in 1932 telde de organisatie 6 miljoen leden. Daarvan kwam echter slechts 15% uit de boerenbevolking; slechts 25% van de boerenjongeren dia deel uitmaakten van werkkommunes was lid van de organisatie.
De kommune Sorokln In 1930 richtte de jonge arbeider Sorokln een werkkommune op, die 22 leden telde. ZIJ volgden een kursus techniek en meldden zich bij de grote autofabriek „Avtostroy". Ze brachten hun loon bijeen In een gezameiijk fonds, waaruit alle kosten werden betaald. Het werd het prototype van een autoritaire, anti-vrouwelijke, niet bepaald kommunistische kommune, gebaseerd op homoseksuele betrekkingen. Aanvankelijk werkte het enthousiasme, de ambitie en de onvermoeibaarheid van de groep op de zenuwen van de overige arbeiders. De direkteur maakte het de kommune moeilijk. Deze direkteur werd echter vervangen en zijn opvolger begreep de kommune beter. Öe groep nam een zware opdracht op zich: het droogmaken van een moeras waarvan het schema 70% achter was. Vier kommunards vielen af. De anderen besloten degenen die meer dan twee uur zouden missen van de kommune uit te sluiten. Inderdaad werd een kommunard om deze reden uitgesloten, hoewel hij populair was. Weldra was het schema weer op 100%. De kommune kreeg snel grote bekendheid. Het inspireerde andere arbeiders om zich in dergelijke kommunes aaneen te sluiten. De kommune Sorokln werkte soms 20 uur per dag. Ze gingen twee tenten bewonen, waarmee een volledige kommune was ontstaan. Op dat ogenblik bestonden er reeds 68 pionierbrigades met tezamen 1691 leden (udarniki). Na een half jaar bestonden er 253 brigades waaronder 7 kommunes en nog een jaar later 339 brigades met 7023 udarniki en 13 kommunes. Sorokln werd onderscheiden met de orde van de rode vlag. Het uitsluiten van vrouwen merkt de kommune Sorokln als niet-karakteristiek aan voor de werkdemokratische groep van de toekomst. Haar struktuur is vreemd aan de persoon van morgen. De eisen die de kommunards aan zichzelf stelden waren ongetwijfeld heldhaftig, en wellicht noodzakelijk voor de moeilijke overgangsperiode, maar geven geen weg aan voor de toekomst. Men moet onderscheid maken tussen kommunes die uit noodzaak zijn ontstaan en waarin men maar aan eikaar moet zien te wennen enerzijds, en kommunes die ontstaan uit natuurlijke levensbehoeften anderzijds. Er kwamen nu kommunes die verder gingen dan een deel van het loon af te dragen. De volledige kommune werd beschouwd als de „hoogste vorm van leven". De ontwikkeling van deze volledige kommune toonde aan dat het verwaarlozen van strukturele en persoonlijke problemen leidde tot een dwangmatige en autoritaire vorm van organisatie. De konkiusie luidt, dat alles wat voorbijgaat aan natuurlijke menselijke behoeften, elke soort autoritaire, moralistische of ethische regel noodzakelijkerwijze de kommune zal vernietigen. Het basisprobleem is hoe een kommune zich kan ontwikkelen op basis van natuurlijke i.p.v. morele kondities. Er moet een manier van koliektief leven worden gevonden die verenigbaar is met de struktuur van de mensen. Voorzover de struktuur (denken en voelen) van de kommunards afwijkt van de groep, zal de sociale noodzaak het overwicht hebben in de vorm van geweten en dwang. Het is zaak de kloof tussen struktuur en levensvormen te overbruggen op een organische (niet-dwangmatlge) manier.
De werkkommune Bolshevo De werkkommune Bolshevo was de eerste kommune voor jeugdige dellnkwenten. Ze werd gesticht In 1924. De Idee was het volgende: geef de jongens vrijheid en onderwijs in ruil voor het meewerken aan de opbouw van de Sovjet Unie. Er werd besloten een schoenfabriek te stichten. De Jongens organiseerden alles zelf, zoals. de ionen, de tijden van werken. Zij zorgden voor hun eigen amusement (toneel), waar ook de plaatselijke bevolking aan deelnam. De Jongens waren in staat seksuele relaties aan te gaan met meisjes uit de streek. Langzamerhand ontstond een bibliotheek, een schaakklub, een kunstgalerij en een bioskoop. Dit alles gerund door de dellnkwenten. In geval van vergrijpen werd de betrokkene door de kommunards een bepaalde straf voorgeschreven, die op initiatief van de veroordeelde en zonder verdere kontrole moest worden ondergaan. De kommunards bespraken eikaars seksuele problemen onder elkaar, en er kwamen nagenoeg geen eksessen voor. De kommune Bolshevo is een prototype van een kommune die niet autoritair was en het beginsel van de zelfregulatie in praktijk heeft gebracht. BIJ de verdere autorisering van Rusland verdwenen deza soorten kommunes.
De Jeugd op zoek naar nieuwe levensvormen Een nieuw soort Jeugdkommunes ontstond voornamelijk in de steden, toen de jongeren de noodzaak voelden een alternatief te vinden voor het afbrokkelende gezin. Ze werden gekonfronteerd met de moeilijke levensomstadigheden die voortvloeiden uit de oorlog, zoals slechte behuizing, voedselschaarste enz. De kommunes die deze moeilijkheden overwonnen stoten op problemen aangaande de huishoudelijke organisatie. Maar er waren andere meer fundamentele moeilijkheden, die niet veroorzaakt werden door het onmiddellijk materiële, echter door strukturele seksuele angst. Men was niet in staat gewoontes die de kollektivistische geest van de kommune verstoorden zoals egoïsme, individualisme en „petlt-bourgeois-gewoontes" door zelfregulatie op te lossen, zodat men elkaar zelfdiscipline op moest gaan leggen. Verder kregen zij moeilijkheden toen enkele kommuneleden een vaste verbintenis met elkaar wilden aangaan. Men wist niet of men dit moest beschouwen als een kontrarevolutlonaire streving of juist de uiting van opperste liefde en trouw. Zij wisten niet, dat gezin en kommune onverenigbare organisaties waren. Wij kunnen de oorzaken voor het mislukken van deze kommunes op grote schaal in drie punten samenvatten. 1. De kommunards waren onbekend met het feit dat er een konfiikt bestond tussen de nieuwe vorm van de kommune en de oude struktuur van de kommunards. 2. Ze waren bovendien onbekend met het feit dat de kommune onverenigbaar is met de oude vorm van huwelijk en gezin. 3. Zij zagen niet de noodzaak een verandering te brengen in de struktuur van de leden van de kommune en dachten er dus niet over na hoe dit moest gebeuren.
Onmisbare strukturele voorwaarden De voorgaande observatie samenvattend kunnen we het volgende zeggen: 1. Rond 1900 was de situatie van het gezin relatief eenvoudig. De mensen woonden in de beschermende kring van hun gezinnen. Er was geen konfiikt tussen het gezin en de sociale orde van de patriarchale autoritaire staat. De onderdrukte seksualiteit vond een uitlaa' in hysterie, onbuigzame en eigenaardige karakters, prostitutie, zelfmoord, autoritaire kwelling van de kinderen en in oorlogszucht. Rond 1930 echter desintegreerde het gezin in het konfiikt tussen kollektivistische produktle en de afbraak van de ekonomische basis van het gezin. De mensen voelden dat ze niet langer in het gezin konden leven, maar ze konden er ook niet buiten. 2. In de Sovjet Unie is getracht een nieuwe gezinsvorm te maken. Laten we afzien van het feit hoe dit in werkelijkheid gekonkretiseerd is, maar trachten vast te stellen hoe het had moeten zijn. Ze moet zo zijn, dat ze niet In konfiikt komt met de ekonomische of sociale vormen van een vrije samenleving. In het algemeen betekent dit absolute en konkrete bevestiging van seksueel geluk. Dit is niet mogelijk in een dwangmatige monogamie, noch in incidentele verliefdheid en onbevredigende relaties (promiscuïteit). De menselijke struktuur moet aangepast worden aan het koilektieve leven. Deze aanpassing zal zonder twijfel een afname van jalouzle en angst de partner te verliezen vereisen. Deze angst Is altijd gebaseerd op infantiele bindingen met de moeder, de vader, of oudere zuigelingen. De verandering van de menselijke struktuur veronderstelt in de eerste plaats de onbelemmerde, sociaal toegestane ontwikkeling van de natuurlijke geslachtelijkheid. Slechts genitaal gezonde mensen zijn in staat tot vrijwillig werk en niet-autoritalre zelf-bepaling van hun leven. Frans Qodf roy 11
er is in onze staf plaats en toekomst voor jonge bedrijfseconomen Bedrijfseconomen, die voornemens of reeds bezig zijn zich verder te ontwikkelen tot registeraccountant, bieden wij gaarne gelegenheid tijdens de accountantsstudie praktijkervaring op te doen. Mede op deze wijze wensen wij de groei van onze staf van vakbekwame medewerkers te versnellen. Het ligt in ons voornemen aan de praktische scholing bij onze kantoren mede door vorming van studiegroepen van bedrijfseconomen aandacht te schenken. Zij die zich willen oriënteren omtrent de mogelijkheden welke er voor hen bij ons bestaan, gelieven zich tot één van onderstaande adressen te wenden.
FRESE, HOGEWEG, MEYER é^HÖRCHNER Amsterdam-9, Beethovenstraat 198;tel. 020-73 75 55 Rotterdam-2, Stadhuisplein 30; tel. 010-14 22 88 Arnhem - Breda - Brussel - Deventer - Eindhoven - 's-Gravenhage - Heerlen - Hengelo (Ov.) - Middelburg - Utrecht