1996 06 13

UNIVERS De kleine revolutie Vijftig jaar Tilbmgse univeisiteit

LLBOARDS indeKUB­bibli.

.

,

.

j

­ .

r

j

W e e k b l a d v a n de Katholieke

Universiteit

Brabant

Jaargang 33 • 13 juni 1996 • Nummer 35

Verder in dit nummer Onmacht in Bosnië 2 ­ Kinderarbeid zomaar afschaffen is onzin 2 ­ Nieuwe collegevoorzitter moet faculteiten kunnen enthousias­ meren 3 ­ '150 miljoen weg bij universiteiten is terecht' 3 ­ TIK kan maar geen vrijwilligers vinden 3 ­ Geld vragen voor stages is geen goed plan 4 ­ De bekommernis van Jan van Wezel 5 ­ Agenda 6 ­ Boek over marketing is te braaf 6 ­ Wat doen wetenschappers in de zomer! 7 ­Reisgedrag van studenten 8/9 ­ Golf: Bij dertig graden in 3­d 11 ­ Cultuur 13 ­ De EK in geuren en kleuren op 1 ^

Als U deze krant omdraait heeft u de voorpagina Iter zit, zie je al

alleen van de zomerspecial van Univers. Wie de Til­ hoeveelgebruikt»handen studie­ jn dit jaar. Heel urgse universiteit van vijftig jaar geleden zou bezoe­ !n gebruiken hel dames te down­

ken, net nadat deze de Twee­

ote aanbod kun­

de Wereldoorlog enigszins te

efoonkosten erg

boven was, zou een geheel

: universiteiten

andere instelling zien. Over de veranderingen in onder­

ie tegenwoordig

wijs en wetenschap, over de

rden aangetrof­ es van kleding­

opkomst van de 'gewone' stu­

luritz. De win­

dent, de eeuwige dilemma's

anhaarbekend­ 'aagde foto's van

van de katholieke universi­

De posters zijn leit en de reuzensprongen op automatiseringsgebied. nsgrote afbeel­ orden opgehan­ no time wegge­ n bushaltes. Op inesenMauritz, n en hogescho­

ÏBURGSE RAAD WORDT MINDER MACHTIG

ollege van Bestuur achter ieuwe bestuurswet

MASTERCLASS 'Stop', zegt Christina Deutekom. De opeiadiva verzorgde dinsdag 11 juni twee masterclasses tijdens het tienjarig bestaan van TIAS, het instituut dat op de KUB de post­doctorale opleidingen verzorgt. Het thema van de jubileummiddag was 'Leiderschap bij grote veranderingen'. Te gast was ondermeer Philips­ president fan Timmer, die een key note speech hield over dat onderwerp, 's Avonds was er een buffet met 700 eters in gebouw A, in die omvang een première voor de restauratieve dienst, die de test 'glansrijk' doorstond. [Foto: Erik van der Burgt]

egen de muren ik de Tilburgse universiteitsraad

'KENNELIJK MOET BARBERTJE HANGEN'

a's van univer­

zien dat de universiteitsraad het bud­ getrecht zou behouden. Van Veld­ inde nabije toekomst haar finan­ hoven zei woensdag geen heil meer :1e macht verliezen en de status te zien in een afwijkende bestuurs­ ijgen van medezeggenschapsraad. structuur omdat de wet 'geen enkele speelruimte' zou bieden. Het Tilburg­ it College van Bestuur zegt in de se college heeft volgens hem van itste wetsvoorstellen van minis­ meet af aan laten weten geen behoef­ 1 Ritzen, waarin de macht van de te te hebben aan een nieuwe wet en ien wordt beperkt, geen ruimte gepleit voor ruimte om toe een eigen invulling te komen. Wel is daarbij tet te zien om op wijziging aan te steeds gezegd dat de wet die ruimte ingen. Eerder deed Tilburg dat wel. zou moeten bieden. Nu die ruimte er niet lijkt te zijn, zal ng was onduidelijk of de Tilburgse de discussie zich volgens het college iversiteitsraad, net als de raden van moeten richten op uitwerking van de iandere universiteiten, haar belang­ nieuwe wet binnen de Tilburgse uni­ iste bevoegdheid, het budgetrecht, versiteit. i kwijtraken. In de wet Moderni­ In de praktijk komt het de laatste ja­ ting Universitair B estuur die in ren nauwelijks voor dat raad en colle­ ptember in de Tweede Kamer wordt ge op de KUB het niet eens raken over iandeld, is bepaald dat de colleges bestemming en verdeling van gelden. leer macht krijgen en dat de univer­ Toch zijn er recent ingrijpende beslui­ teitsraad instemmingsrecht krijgt. ten genomen die in een nieuwe struc­ ooral de Tilburgse universiteitsraad tuur vrijwel onmogelijk zouden zijn 8s fel tegen de nieuwe wet. geweest. Zo is het bijna ondenkbaar et Tilburgse College van B estuur, dat Vrouwenstudies, in mei gered na lartoe overigens opgedragen door een motie van de universiteitsraad, ie universiteitsraad, liet 2 april van in een nieuwe bestuursstructuur het It laar aan de vaste kamercommis­ wél zou hebben gered. voor Onderwijs, Cultuur en We­ Van Veldhoven zei woensdag zich te gschappen weten dat Tilburg als kunnen voorstellen dat de univer­ nvate instelling mogelijk een ande­ siteitsraad 'pijn zal hebben aan dit fbestuursstructuur zou kiezen dan jongste collegestandpunt'. Hij wil lede minister in het hoofd had. met de raad en de CPO (die als een 'etTilburgse college heeft nu, na be­ soort ondernemingsraad functio­ tudering van de wetstekst en na neert) overleggen om tot 'een goede Btemberaad besloten niet verder aan organisatie van de medezeggenschap 'dringen bij de minister op een an­ te komen'. 'ete bestuursstructuur. Als bijzonde­ Critici menen dat de nieuwe be­ e|katholieke) universiteit heeft Til­ stuursstructuur ertoe zal leiden dat 'ifg, net als de VU in Amsterdam de de universiteiten juist bureaucrati­ katholieke Universiteit Nijmegen scher zullen worden. Zijn denken dat uge speelruimte om af te wijken van de medezeggenschapsraden, zeker de 'etgeen in de wet is bepaald. De open­ eerste jaren, zoveel mogelijk macht '^fe universiteiten kunnen dat niet. zullen willen verwerven en zich waar "Tilburg is de laatste jaren, volgens mogelijk principieel opstellen. Als "Uegevoorzitter Van Veldhoven op een medezeggenschapsraad en een iitiatief van het college en raad, ge­ college niet tot overeenstemming *erkt aan betere, efficiënter be­ komen, moet er een geschillencom­ *iiursstructuur. Daarbij was voor­ missie aan te pas komen. [PS]

Faculteitsbestuur wil reorganisatie vakgroep Sociologie

de man (lees: len van niet al­ maar ook bij­ Marine, KPMC

Het idee komt u B K Studi bv. iet bureau mei •uin, office ma­ ;t een gat in de die via ons re­ h op jongeren, iversiteiten en ent hebben we ■k van deelne­ gen.' (p dat netwerk lanbod dat BK n deed, werd eren per jaar ureaus die met ojecties recla­ ïn wij niet aan ion en netjes rder dan stu­ I in de glazen i van die bill­ niet te doen', an de Dienst ; zaken. Voor de afbeeldin­ eging om niet Reelame uit r volgens hem :en billboards rop. ld ooit tegen Anderson of let blijft zoe­ liet getreurd: ruim verte­

Het bestuur van de sociale faculteit wil de vakgroep Sociologie fors in­ krimpen. Los van de hoogleraar ge­ schiedenis, zou nog ruimte blijven voor één uhd en twee ud's. Nu telt de vakgroep nog negen vaste­stafleden. De faculteitsraad zal in twee verga­ deringen de plannen bespreken. Het bestuur neemt hiermee de aan­ beveling over van de hoogleraren Arts en Hagenaars, die uitgenodigd waren een onderwijs­ en onderzoeksplan voor de vakgroep op te stellen. Dit werd nodig geacht vanwege de in de vakgroep gerezen tekorten, van jaar­ lijks drie ton. Een extern adviseur die naar aanleiding hiervan eerder de vakgroep onderzocht, zinspeelde al op een reorganisatie. Zij hekelde onder meer de kwaliteit van de stafleden en

de sfeer binnen de vakgroep. Zowel de extern adviseur, Arts en Hagenaars én het faculteitsbestuur noemen 4,6 fte de minimale forma­ tie voor een volwaardige vakgroep. Meer formatie zou gewenst zijn, maar de financiering zou dit niet toelaten. Onder meer het teruglopend aantal studenten brengt de vakgroep in problemen. Twee tegenrapporten vanuit de vakgroep komen tot een hogere formatie, onder meer door op een andere manier het geld binnen de faculteit te verdelen en te sleutelen aan de onderlinge kosten tussen vak­ groepen. In een brief aan de faculteitsraad hekelen leden van de vakgroep de beperkte argumentatie waarmee het faculteitsbestuur de tegenrapporten terzijde schuift. Zij wijzen erop dat

Tilburgse wetenschapper Het gaat volgens drs. Kees Schalken, aio bij de sectie Bestuurskunde, een trend worden: huwelijkspartners die elkaar ontmoeten via Internet, het snel aan populariteit winnende we­ reldwijde communicatienetwerk. Zelf treedt Schalken (30) volgende week in het huwelijk met de lerares­ in­opleiding Sarah Sinclair, zijn Amerikaanse geliefde die hij ruim een jaar geleden op het net 'tegen­ kwam', zoals hij het zelf uitdrukt. In het begin gebruikten Schalken en Sinclair nog synoniemen, respectie­ velijk Antone en Jacinthe. Als Anto­ ne, zelf bezig met een onderzoek naar de invloed van informatietech­ nologie op democratische processen.

sluit

Jacinthe behulpzaam is met een werkstuk over virtuele gemeen­ schappen, slaat de vonk over. Ze be­ sluiten over te stappen naar e­mail, dat directer en persoonlijker is dan Internet. Toch is Schalken al verliefd voordat hij Sarahs foto ziet en haar stem via de telefoon hoort. Al snel is er be­

het bestuur goochelt met cijfers en kennelijk kost wat kost de lijn wil vasthouden dat 'er moet worden in­ gegrepen bij Sociologie'. B lijkbaar moet Barbertje hangen, schrijven zij, 'ongeacht de consequenties voor de sociologie in Tilburg en voor de eer­ lijkheid en waardigheid van de men­ selijke verhoudingen binnen de facul­ teit' . De schrijvers kondigen aan 'zich te blijven verzetten tegen het beleid' en noemen het merkwaardig dat de faculteitsraad, die zich donderdag 13 juni voor het eerst over de plannen buigt, 'niet eerst wacht op een advies van de vakgroep'. Vervolg SOCIOLOGIE pagina 5 Zie ook INTERVIEW VAN WEZEL pagina 5

Internethuwelijk hoefte aan een lijfelijke ontmoeting. Schalken vertrekt naar de Verenigde Staten en ook zonder techniek blijkt het te klikken. Nadat Sarah een suc­ cesvol tegenbezoek heeft afgelegd, besluiten ze tot het huwelijk dat volgende week in Tilburg plaatsheeft. [SD]

Laatste Univers Dit is het laatste nummer van Univers van dit academisch jaai. H et eerste nummer van jaargang 34 verschijnt op 29 augustus. Berichten daarvoor dienen uiterlijk 22 augustus ingeleverd te zijn. De redactie wenst iedereen een aangename zomer en een prettige vakantie.

­^;£^^a:'^^2;^^^.^<^É^g<^^^^

'Er is nog genoeg om cynisch over te zijn' ■ Edwin Mermans: 'Bij het zien van de vernietigde dorpen in Bosnië, word je bevestigd in je machteloosheid' [Foto; Enk van der Burgt]

'Macaber en bizar', dat is de eerste reactie van Edwin Mermans bij het zien v^n het Kroatische oorlogsgeweld, nu ruim drie jaar geleden. Deze week kwam de studiemedewerker bij het Centrum voor Wetenschap en Levensbeschouwing terug van zijn twaalfde reis naar voormalig Joegoslavië: 'Je moet je afschermen van de ellende, anders word je knettergek.'

N

et terug uit Servië, Kroatië en Bosnië loopt Edwin Mer­ mans (32) rond met een dub­ bel gevoel. Enerzijds brandt de totale verwoesting van het land na de jaren­ lange hevige strijd nog na op zijn netvlies. Aan de andere kant is er de hoop. Hoop op betere tijden, hoop op vrede. Hoop die gevoed wordt door gas, water en elektriciteit. Door het feit dat de inwoners van Bosnië weer vrij kunnen reizen en zonder kogelvrij vest door Sarajevo kunnen rondlopen. Dankzij de IFOR­troepen die een ge­ wapende maar ook breekbare vrede in stand houden. In de transportbus, waarmee Mer­ mans naar het voormalige Joegoslavië afreisde, dienen humanitaire goede­ ren, zoals voedsel en kleding, ook deze keer als een dekmantel voor de ware lading: communicatieapparatuur. Tien printers, 45 modems en honder­ den videobanden werden over de grens gesmokkeld, om zo de bureaucra­

UNIVERS Weekblad van de Katholieke Universiteit Brabant

Redactie­adies Warandelaan 2, 5037 AB Tilburg. Kamers A 15, 16 en 17. Telefoon 013­4662277. Fax 0 1 3 ­ 4630145 E­mailSchendel@kub.nl Redactie PieterSiebers (hoofdredacteur, tel. 2926), Paul van den B roek {292.5), Michel Knapen (2506), Linda van Tilburg [3330), Stijn D u n k (2272) Vormgeving en opmaak Sylvia Stakenhurg (3409) Redactiesecretariaat Angela van Schendel, kamer A 17 (2277}

'■^T^lVE^iSSf

.ï3l*tf'J9.e6

tische rompslomp en het bijbeho­ rende tijdsverlies te ontlopen. Waar­ om communicatiemiddelen? Edwin Mermans: 'Omdat het van essentieel belang is dat de burger­ en vredesgroe­ pen in Servië, Kroatië en Bosnië con­ tact houden met elkaar en met de buitenwereld.' Met dat doel zetten de vredesorgani­ satieTilbuTgZa Mir ('Voor Vrede') en verwante organisaties in de afgelo­ pen jaren in voormalig Joegoslavië een uitgebreid e­mail­netwerk op, met servers in onder meer Zagreb, Belgrado en Sarajevo. Alleen zo kun­ nen de vaak totaal geïsoleerde steden en dorpen (goedkoop) met elkaar communiceren en samenwerken aan de wederopbouw van hun land. X_>at vooruitzicht ligt nog ver weg als Mermans drieëneenhalf jaar ge­ leden voor het eerst naar Joegoslavië trekt. Min of meer bij toeval ­ een vriend heeft dan een bus tot zijn be­

Medewerkers (2272) Mark van Assen, M a u n t s Barendrecht, Chris Berg­ m a n , Jan B oelhouwer, Adrian van den Eeren­ beemt, Bert Heffels, Jules Hezemans, Roel van Ot­ terdijk, H e r m a n de Regt, Karel Soudijn, Thifs Steenman Agendapagina Angela van Schendel (2277), E­mail Unagenda® kub.nl Fotografie E n k van der B urgt, Stef S c h e l l e k e n s , R e m c o Tazelaar Tekeningen Hans van den Tillaart Hoger Onderwijs Persbureau (H OP) Univers maakt deel uit van het H O P waarbij alle universiteitskranten alsmede een aantal hoge­ schooibladen zijn aangesloten. Redactie Frank Steenkamp, Hanne Obbink Telefoon 071­ 52361S1, fax 071­5232138

schikking ­ wordt hij meegevraagd op een transport naar Kroatië. Zijn eer­ ste gewaarwording is er een van verrassing: Zagreb, slechts dertig kilometer van het front verwijderd, lijkt in niets op een door de oorlog geplaagde stad. De inwoners doen, net als in Nederland, inkopen voor Sin­ terklaas, en houden, zo lijkt het, zich slechts bezig met dagelijkse beslom­ meringen. Pas verder naar het oosten worden de littekens van de hevige strijd zichtbaar: schijnbaar willekeu­ rig rijgen zich de vernietigde dorpen en stadjes, slachtoffers van de etni­ sche zuiveringen, aaneen. 'Macaber en bizar', omschrijft Edwin Mermans zijn eerste indruk. 'Het bevestigt je machteloosheid, het slaat je kapot.' De hartelijke ontvangst tijdens dat eerste bezoek in Osijek geeft hem zijn energie weer terug. De Joegosla­ vische vredesactivisten, zowel Kroa­ ten als Serviërs, zijn niet alleen blij met de banale hulpgoederen. Nog

Drukkerij Em. de Jong, B aarle Nassau (013­5075555) Redactieraad Univers is een onafhankelijk weekblad dat wordt uitgegeven door de Katholieke Universiteit B ra­ bant. De onafhankelijke positie en de taakstel­ ling zijn neergelegd m een door de universiteits­ raad vastgesteld redactiestatuut De redactieraad ziet toe op de naleving daarvan. Leden dr H. Evers, dr. R de Groof, dr A Heinen (voorzitter), I de Kort, S van Puffelen, P. Tuyte­ laars, dr. A Vallen, J van Vugt, prof dr W. Wit­ teveen, M Ackermans (adviseur) Advertenties Angela van Schendel (2277) Bureau Van Vliet, Postbus 20,2040 AA Zandvoort. Tel 023­5714745, fax 023 5717680 Kopi), matsertjes en mededelingen Materiaal kan aangeleverd worden tot uiterlijk donderdag voor de week van verschijning tot

meer genoegdoening beleven ze aan de immateriële steun die het Neder­ landse bezoek hen geeft. 'Voorvech­ ters van de vrede werden gezien als verraders en in het gunstigste geval als idioten. Internationale aandacht was in deze vijandige omgeving meer dan welkom', herinnert Mermans zich. Hij bewondert de moed ­ en doet dat nog steeds ­ van activisten om dóór te blijven gaan. Thuisgekomen wordt besloten tot de oprichting van Tilburg Za Mir, een vredesorganisatie die snel uitgroeit tot een club van zo'n twintig men­ sen, waaronder een aantal ex­stu­ denten van de KUB. Sindsdien heeft Za Mir ongeveer veertig transporten verzorgd, bij twaalf daarvan was Mermans een van de deelnemers. Na verloop van tijd treedt er soort gewen­ ning aan het oorlogsgeweld op, ver­ telt hij: 'Je moet je kunnen afscherm­ en van de ellende, anders word je knettergek. Op een gegeven moment laat je veel langs je heen glijden, dat geldt ook voor de traumatische ver­ halen die je van veel mensen hoort. Gelukkig lukt dat niet altijd, bijvoor­ beeld als je door een verwoeste wijk loopt waar mensen hebben gewoond die je kent.' M e t zijn die kennissen die een be­ langrijk deel van zijn motivatie voor dit werk vormen. Hij herkent in hen de leefstijl van zijn vrienden in Ne­ derland. 'De organisaties die wij steu­ nen zijn vaak samengesteld uit hoger opgeleiden met een kosmopolitische instelling. Die staan dichter bij je dan een Nicaraguaanse boer in de bergen, om maar eens wat te noemen. Velen van hen waren net zo verbaasd als wij over het uitbreken van de oorlog die hun leven verwoestte.' Het zijn deze Joegoslaven die volgens Mermans het fundament voor een democratische samenleving moeten leggen. Gelukkig lijken de Verenigde Naties het belang van dergelijke organisa­ ties steeds meer in te zien, consta­ teert Mermans. Hij verwijst naar een wederopbouwproject in het Centraal­ Bosnische Gornji Vakuf, een stad waar drie jaar geleden nog een bloe­ dige oorlog woedt tussen Moslims en Kroaten. In dit 'kleine Berlijn' probe­ ren beide bevolkingsgroepen, in sa­ menwerking met vrijwilligersor­ ganisaties en onder begeleiding van de VN, te bouwen aan een gezamen­ lijke toekomst. 'Een jaar geleden was het voor een Moslim nog onmogelijk om in het Kroatische deel van de stad te komen, nu vormen Kroaten en Mos­ lims samen bouwgroepen', aldus Mermans, die hoopt dat het project na­ volging krijgt. Naast dit soort 'succesjes' is er vol­ gens Mermans in het voormalig Joe­ goslavië nog genoeg om cynisch over te zijn. De spanningen tussen de be­ volkingsgroepen zijn nog enorm groot en nationalistische leiders als Tudj­ man en Milosevic zijn nog steeds aan de macht. 'Met de IFOR­vredesmacht om de hoek laten de lokale warlords het wel uit hun hoofd om oorlog te voeren. Maar wat gebeurt er als de NAVO in december vertrekt? Dat is niet alleen hun, maar ook mijn grote angst.'/SD/

13.00 uur op het redactiesecretanaat. Matser­ tjes moeten contant afgerekend worden en bij voorkeur op floppydisc worden aangeleverd, memoberichten graag per elektronische post (schendel@kub.nl). Officiële mededelingen worden verzameld door Pers en Voorlichting (Margreet Kemper, 2001) Abonnementen Studenten en oud­personeelsleden f 25,­ per jaargang, instellingen en mensen van buiten de universiteitsgemeenschap f 50,­. Bij opga­ ve voor een a b o n n e m e n t zijn nodig n a a m , adres, woonplaats en (voor studenten) ANR­ n u m m e r . Opgave bij het redactiesecretariaat Toezending geschiedt pas na betaling Copyright Hel IS verboden zonder schriftelijke toestem­ ming van de hoofdredacteur artikelen, illus­ traties of foto's geheel of gedeeltelijk over te

/ier V e r d e r b u i t e n l a n d s nieiiw.s.

Zoals het ei vier planner trom bij he worden inge vergrijzing multicultur gelijk ook op ethiek zijnd nen ontwik Bestuur hoc de maatschi het Tilburg teren en he» enkele miljo

ICian­d^x­si. a r b e i d Het meest ir Het fenomeen kinderarbeid dat plan voor e< vanaf deze week op de agenda het gebied V£ staat van een speciale VN­ conferentie, is niet in alle opzichten een probleem. Dit zegt drs. Ruud Picavet van het Instituut voor Ontwikke­ lingsvraagstukken. 'Wie kinderarbeid wil afschaffen, spreekt onzin.'

'Uit mijn onderzoek onder Paki staanse tapijtwevers blijkt dat veei tig procent van deknopers jonger dan 15 jaar. Het is een zeer arbeids intensieve industrie: alleen in è provincie Punjab, mijn onderzoek gebied waar meer dan 50 miljoei mensen wonen, spreek je dan ovei 140.000 kinderen. De gemiddelii leeftijd is 12,5 jaar; soms beginmi ze al met werken op hun vijfde jaai 'De belangrijkste reden dat kink ren aan bet werk worden gezet, i armoede. De samenhang tussen m moede en kinderarbeid zie je tervs komen in Oost­Europa: nu het dam voor velen slechter gaat, gaan mee kinderen werken. De kinderen zijl een investeringsbron. De noodzaè dat zij werken is voor het gezh dwingend. Hun arbeid maakt dee uit van de strategie om te overleven Daarom kun je niet zomaar zeggen schaf kinderarbeid maar af. Wie da SPORTD/ wil, spreekt onzin. Tegelijkertiji klaar voi moet je dan wel alternatieven bie den om de inkomens van die buis lopen iar en henge houdens te verhogen. 'Voormij staat bovenaan de agendi ­ wist de bet wegwerken van misstanden Sporteen Kinderen die onder slavernij bm werkmoeten verrichten. Die te;oflj zijn, te zwaar belast worden. Kinde ren die geen onderwijs kunnen nieten en geen vrije tijd hebben. Dt tapijtindustrie is in Pakistan FOOI het grootste deel huisindustrie, zo dat de kinderen nog een zekere be scherming genieten van hun fami­ Het bestuur lie. Die controle ontbreekt op di logie maakt werkplaatsen, waar het risico gro de voortgan; ter is dat kinderen onverantwoon vernieuwinj lange dagen moeten maken, ofondei onderzoek. 1 zeer slechte omstandigheden moe die deze w( iaculteitsraj ten werken. pen. 'De vaders van de kinderen dieikii Pakistan tegenkwam, werken vad De vakgroe ophetland, demoeders werkenmei van vier sec in de tapijtindustrie. De kinderei delingen) m hoor je vaak zeggen dat ze het weri wel leuk vinden, al zeggen ze doi onderzoek e ook vaak omdat ze wel moeten. Di de KUB in d ton bijdrage meeste ouders willen eigenlijk hun kinderen naar school gaan, on ttit dat nog zo hun kinderen zicht te geven of om extra te een structurele verbetering van bun ren. De ge positie, want alleen met een diplo­ «tra kosten ma kunnen kinderen in een andei personeel dt segment van arbeid terecht komen liet hoofd t dan zijzelf. culteitsbes 'Probleem in Pakistan is dat omvmi maand over en niveau van het onderwijs notott te lossen. tekort schiet. Voor armen is bet ooi Vakgroepvc te duur, niet alleen vanwege dekos­ Heek vindt i ten van iets als schooluniformen, geldbeschik maar ook omdat schoolgaande kin psychologen deren niet kunnen bijdragen aan vitalisering' het gezinsinkomen. Daarbij is de ■natebesche infrastructuur gebrekkig, en zijo ei Sezien al he te weinig onderwijzers. Gelukkig tails moet zi begint het land nu in te zien dat bet onderwijs onmiddellijk meer aan­ 'Vil het binr dacht moet krijgen. Heel denkbaar geld anders V is dat je je onderwijs zo organiseert, de jongste 'r dat een combinatie van leren en somber bee . 'De K werken mogelijk is.' [PvdB]

'Vakgr doo sch

/ier plannen voor expertisecentra ingediend Zoals het er nu naar uitziet zullen ids n i e u w s . , vier plannen voor een expertisecen­ trom bij het College van Bestuur worden ingediend. Op het gebied van vergrijzing, globalisering, de multiculturele samenleving en mo­ gelijk ook op het terrein van bedrijfs­ ethiek zijn de afgelopen weken plan­ nen ontwikkeld. H et College van Bestuur hoopt met expertisecentra de maatschappelijke oriëntatie van het Tilburgse onderzoek te verbe­ teren en heeft er de komende jaren enkele miljoenen vooruitgetrokken. arbeid Het meest in het oog springend is een ierarbeid dat plan voor een expertisecentrum op )p de agenda het gebied van globalisering, het vak­ eciale VN­ liet in alle )robleem. Picavet van • Ontwikke­ len. 'Wie afschaffen,

k onder Pah blijkt dat vea opers jongen n zeer arbeié : alleen in è jn onderzoek \an 50 miljoei ek je dan ore. )e gemiddeUi ioms beginnei 'lun vijfde jaa den dat kinde orden gezet, i tang tussen ai rid zie je terus 7a: nu bet dm aat, gaan mee ? kinderen zijl I. De noodzad ■oor het gezh ',id maakt n te overleven omaar zeggen taaraf. Wie dó Tegelijkertiji ■rnatieven bie t van die huis

gebied van oud­premier Lubbers. Daarbij zouden ook betrokken wor­ den de hoogleraren Hirsch B allin (Rechten) en Schor (Sociale Weten­ schappen]. In een toelichting zegt prof .mr. P. Gilhuis, als decaan van de rechtenfaculteit bij het plan betrok­ ken, dat er wat Rechten betreft on­ derzoek gedaan zal worden naar grensoverschrijdende rechtsontwik­ keling. De faculteit wil het plan, dat overigens nog uitgeschreven moet worden, ook financieel steunen. Gil­ huis zegt dat het niet in de rede ligt dat er een uitgebreid expertisecen­ trum wordt voorgesteld zoals door het college beschreven. 'We stellen ons voor dat bestaand onderzoek wordt

gebundeld, je moet iets nemen wat al tot je domein behoort, en er zeker geen nieuwe organisatie voor optrek­ ken. Daarmee zijn in Tilburg minder goede ervaringen opgedaan.' Secretaris drs. G. van den Maagden­ berg (Economie) laat zich in vergelijk­ bare bewoordingen uit en zegt dat ook haar faculteit zich financieel achter het plan voor een expertisecentrum Globalisering schaart. De faculteit Letteren zal volgens decaan prof .dr. G. Extra een plan op het gebied van de multiculturele sa­ m e n l e v i n g p r e s e n t e r e n . Hij zei woensdag 12 juni dat in elk geval ook de Sociale Faculteit bij het plan be­ trokken wordt, de faculteit die in de

persoon van hoogleraar Muffels ook deelneemt aan een centrum op het gebied van vergrijzing. Hieraan ne­ men ook de jurist Fase en de econoom Verbon deel. Gedacht wordt aan stu­ dies over gezondheidszorg, pensi­ oenen en ruimtelijke ordening. Het College van Bestuur laat de ko­ mende maanden de plannen, die ui­ terlijk 2 1 juni moeten zijn ingediend, op haalbaarheid bestuderen. In het najaar zal met één, mogelijk met twee centra worden gestart. Zowel het centrale niveau, de faculteiten alsook maatschappelijke organisa­ ties moeten voor de fincanciering zorgen. [PS]

'Nieuwe voorzitter moet faculteiten enthousiasmeren' Van de persoon die volgend jaar col­ legevoorzitter Van Veldhoven moet opvolgen, wordt vooral verwacht dat hij de universitaire gemeenschap weet te winnen voor nieuw beleid. Dat blijkt uit het profiel waarover het stichtingsbestuur woensdag 12 juni vergaderde.

SPORTDAG Zaterdag 8 juni 6.00 UUT 'S morgens. Een deel van het sportteam van het KUB­peisoneel staat klaar voor vertrek naar Zoetermeer, waar de jaarlijkse OCet)W­sportdag wordt gehouden. Net als de afge­ lopen jaren eindigde de KUB strak onderaan in het eindklassement. Slechts de onderdelen bridge (eerste) en hengelen (tweede) brachten de Tilburgse ploeg succes. Op drie onderdelen ­ tennis, schaken en tafeltennis ­ wist de KUB niet eens een team op de been te brengen. 'Dat is fnuikend voor de pr van de KUB', aldus Sportcentrum­medewerker Erik Matthieu. [F oto: Erik van der Burgt]

man de agendi 1 misstanden slavernij hm ten.DietejoBi vorden. Kinde ijs kunnen ge ijd hebben. Dt Pakistan vooi sindustrie, in­ een zekere he­ Het bestuur van de vakgroep Psycho­ van hun fami­ logie maakt zich 'grote zorgen' over tbreekt op dt de voortgang van de dit jaar gestarte het risico gro­ vernieuwing van het onderwijs en nverantwoon onderzoek. Dit blijkt uit een notitie laken, ofondei die deze week is gestuurd aan de iigheden moe iaculteitsraad sociale wetenschap­ pen. 'deren die iki I, werken vad De vakgroep wil met het instellen rs werken mei van vier secties (in plaats van elf af­ . De kinderei delingen) meer lijn brengen in het lat ze bet werk zeggen ze dol onderzoek en onderwijs. Hieraan zal 'el moeten. Bi de KUB in de komende vier jaar acht 1 eigenlijk ddi ton bijdragen, maar het ziet er naar hooi gaan, oa Mt dat nog eens zeven ton nodig is bt te geven op om extra tegenvallers te compense­ tering van bun ren. De gestegen sociale lasten en met een diplo­ extra kosten voor het ziektegeld voor I in een andei personeel dreigen de vakgroep boven terecht komen liet hoofd te groeien. Met het fa­ culteitsbestuur wordt later deze xisdatomvmi Slaand overlegd hoe een en ander op derwijs notoh te lossen. men is het ook Vakgroepvoorzitter prof.dr. G. van inwegedekos­ Heek vindt dat er hoe dan ook 'meer ooluniformen, geld beschikbaar moet komen voor de iolgaande kin­ psychologen'. Hij wijst erop dat de 're­ bijdragen aan vitalisering' van de vakgroep al 'uiter­ Daarbij is de mate bescheiden' wordt gefinancierd, kkig,enzijnet Sezien al hetgeen de vakgroep 'op de ers. Gelukkig 'ails moet zien te krijgen'. Van Heek te zien dat hei "il het binnen de KUB beschikbare 'ijk meer aan­ geld anders verdeeld zien, te meer daar ieel denkbaar de )ongste 'meerjaren­ramingen' een zo organiseert, Somber beeld schetsen van de vak­ van leren en . 'De KUB doet mij denken aan [PvdB]

'Vakgroep opgejaagd door blijvende schuldenlast'

een gezin waar meer dan genoeg geld binnenkomt, maar waar men het geld zo verdeelt, dat sommigen nog geen droog brood kunnen eten.' Soms snap ik de prioriteiten van de KUB niet meer, zegt de vakgroepvoorzitter. Meer geld voor de psychologen is te rechtvaardigen, zegt hi), omdat 'hier keihard is gewerkt om de zaak gezond te maken en te houden'. Financiële stabiliteit is daarbij een voorwaarde. 'Nu wordt de vakgroep steeds opge­ jaagd, en een zoveelste schuldenlast doemt alweer op.' [PvdB]

CentER aast op noodlijdend bureau voor marktonderzoek De schuldenlast van het aan de Am­ sterdamse universiteit gelieerde bu­ reau Telepanel is inmiddels opgelo­ pen tot 3,5 miljoen gulden, maar dit belet de KUB geenszins een optie te nemen op de aankoop van dit 'voor de wetenschap spannende instrument'. Het onderzoekscentrum van de eco­ nomen CentER is momenteel in on­ derhandeling over de aankoop van Telepanel, een bureau voor markton­ derzoek dat rechtstreeks aansluiting heeft op 2.500 huishoudens. Dit be­ richt, vorige week gemeld in het Amsterdamse universiteitsblad F o­ lia, wordt bevestigd door CentER­ directeur prof.dr. A. Kapteyn. Tele­ panel IS al geruime tijd negatief in de publiciteit, wat verband houdt met fors tegenvallende inkomsten. De

schuldenlast van het bedrijf, 3,5 mil­ joen gulden, blijft voor rekening van de Universiteit van Amsterdam. Of Telepanel inderdaad verhuist naar Tilburg, wordt later dit jaar besloten. Onduidelijk is of de KUB danwei CentER eigenaar zullen worden. Volgens Kapteyn zal Telepanel in elk geval 'enigszins op afstand van de KUB opereren'. De pijler onder het in de jaren tach­ tig opgerichte bedrijf is de computer­ verbinding met een min of meer sta­ biel panel van 2.500 huishoudens. Deze zijn in staat direct te reageren op voor de wetenschap interessante vragen. CentER is al de grootste op­ drachtgever van Telepanel, wat ver­ band houdt met een grootscheeps spaaronderzoek. Kapteyn spreekt van een voor Nederland 'unieke construc­ tie', goed 'om je mee te profileren' en 'wetenschappelijk spannend'. De zakelijke en financiële beslomme­ ringen van het bedri)f, goed voor een jaaromzet van 'ruim boven het mil­ joen', heeft volgens Kapteyn te ma­ ken met de te hoge verwachtingen die Telepanel heeft gewekt. 'Men is te optimistisch geweest, bijvoorbeeld met de belofte over levertijden. Lukt je dat niet, verspeel je je naam.' De CentER­directeur denkt dat een over­ name heilzaam kan werken op de re­ sultaten. 'Je ziet dat wel vaker bij overnames: in de ene context blijken ze niet te voldoen en na een nieuwe start in een andere omgeving, doen ze het opeens goed.' Waarschijnlijk zal Telepanel om deze reden in Til­ burg onder een nieuwe naam verder gaan. [PvdB]

Het stichtingsbestuur voorziet ingrij­ pende veranderingen, zowel op het gebied van de bestuursstructuur, de financiering van de instelling als de maatschappelijke verankering van de universiteit. Op dat laatste punt wordt van de nieuwe voorzitter ver­ wacht dat hij het vermogen heeft 'de universiteit naar de maatschappij toe te buigen met inachtneming van fundamentele uitgangspunten om­ trent de rol van de universiteit'. Het stichtingsbestuur heeft, hoewel Van Veldhoven pas op I mei 1997 zal vertrekken, zich nu al over het pro­ fiel gebogen omdat de universiteits­ raad eenheadhun ter wil inschakelen. De faculteiten en diensthoofden moeten zich over het profiel nog uit­ spreken. [PS]

Sterke banengroei voor universitaire economen en juristen De werkgelegenheid voor acade­ misch opgeleide juristen, bedrijfs­ kundigen en economen is volgens CBS­gegevens in één jaar met ruim zeventien procent gegroeid. Deze verbetering ging deels ten koste van de positie van economen op H BO­ niveau. Deze groep kent nu voor het eerst sinds jaren een hogere werk­ loosheid dan de academische econo­ men. Volgens de Enquête Beroepsbevol­ king van het CB S is er een markant verschil tussen economen uit het HBO en hun academische collega's. In het HB O nam binnen de sector Economie de werkloosheid toe, van 5,4 naar 6,5 procent, vooral door een forse stijging van afstudeerders. De totale beroepsgroep nam in één jaar toe met 22 duizend, of acht procent. Het aantal banen bleef daarbij achter. Afgestudeerde academici, vooral de economen, juristen en bedrijfskundi­ gen, doen het veel beter: hoewel ook deze groep in aantal toenam (met 20 duizend, of 16 procent), daalde de werkloosheid; voor economen zelfs met een vol punt, tot 5,6 procent. De arbeidsmarkt weet de stroom ken­ nelijk meer dan volledig op te vangen. Voor het eerst staan economen van de universiteit er beter voor dan de HBO'ers./FS/HOP/

Nijpend tekort aan vrijwilligers bij TIK Precies zeven vrijwilligers meldden zich tot nu toe aan bij de Tilburgse Introduktie Kommissie (TIK), wat volgens voorzitter Bas Bakker 'veel te weinig is'. Minimaal tweehon­ derd studenten zijn nodig voor hand­ en spandiensten, zoals broodjes sme­ ren, tappen en spellen begeleiden. Nog niet eerder was het zo moeilijk om vrijwilligers te vinden. Als er in juli niet snel meer aanmeldingen komen, zal de commissie studenten­ huizen gaan bellen om zo extra men­ sen te ronselen. De TIK verwacht dit jaar, net als in 1995, rond de duizend deelnemende eerstejaars. Bakker denkt dat de tempobeurs een rol speelt. 'De TIK valt tegelijk met de hertentamens. Vrijwilligers ge­ ven zich nu nog niet op omdat ze de uitslag van hun tentamens in juni willen afwachten. Vroeger lieten stu­ denten makkelijker al bij voorbaat hun hertentamens schieten voor de TIK. Nu hebben ze de studiepunten nodig.'[LvT]

'Miljoenenclaim op onderwijs is terecht' Een internationale adviescommissie onder voorzitterschap van Rinnooy Kan, heeft minister Ritzen deze week geadviseerd om het budget van on­ derzoekfinancier NWO 'substanti­ eel' te verhogen. Zij sluit niet uit dat hiervoor rond de 150 miljoen van de universiteiten overgeheveld moet worden naar NWO. Deze verschui­ ving moet leiden tot een betere lan­ delijke selectie van goed en relevant onderzoek. De commissie stelt vast dat NWO slechts zeventien procent van het onderzoeksgeld verdeelt; in andere landen besteden dergelijke organisaties soms meer dan de helft van het geld. [FS/HOP]

In één jaar 1500 banen minder De werkgelegenheid bij de universi­ teiten nam in 1995 af met ruim drie procent, of l.47 3 fulltimers. Volgens de vereniging van universiteiten (VSNU) verdwenen er vooral banen in het onderzoek. VSNU­voorzitter Meijerink die dit dinsdag 11 juni bekend maakte, baseert zich op bin­ nenkort te verschijnen personeels­ cijfers van universiteiten. De universitaire aderlating hangt maar zeer ten dele samen met bezui­ nigingen van minister Ritzen zelf; zijn grootste ingrepen komen pas na het jaar 2000. Belangrijker was vol­ gens de VSNU de afname van contrac­ tinkomsten en sponsoring van 'der­ den'./f S/HOP/

In augustus eindelijk kunstgrasveld Maandag 17 juni start achter het Sportcentrum van de KUB de aanleg van het kunstgrasveld voor hockey­ en tenniswedstrijden. Nu moeten hockeyende Tilburgse studenten het stellen met een 'hobbelig' grasveld. Het nieuwe veld is uniek in Ne­ derland: het bevat zowel wedstrijd­ lijnen voor tennis als hockey, waarop competitie mag worden gespeeld. Aanvankelijk wilde de H ockeybond het veld niet goedkeuren voor wed­ strijden vanwege de tennisbelijning. Eerder waren er problemen met de subsidie. Alles bij elkaar is de aanleg van het kunstgrasveld bijna een jaar vertraagd. De KUB is een van de laat­ ste universiteiten in Nederland die nog geen kunstgrasveld heeft. [LvT]

UNIVER

lMuNri99(

ZOWEL F ACULTEITEN ALS BEDRIJVEN OORDELEN NEGATIEF

NIEUW B LAD 'LAAGDREMPELIG EN DIVERS'

Betalen voor stagebegeleiding wekt weerstand

Alma Mater biedt podium voor de beginnende wetenschapper

Het idee van ondei andere di. Will Reijnders, stagecoördinator bij de sectie Marketing en Marktonder­ zoek, om bedrijven te laten betalen voor de begeleiding die stagiaires ontvangen vanuit de opleiding, stuit zowel binnen als buiten de univer­ siteit op weerstand. 'Als er iemand recht heeft op betaling voor begelei­ ding, dan zijn wij het wel', aldus de KPN in Groningen.

tal dat door Reijnders genoemd is, neer te tellen. Ze begrijpt bovendien niet waarom de universiteit van een stage zou moeten profiteren. 'Als we geld betalen, zou dat naar de student gaan', aldus Broeijer, die opmerkt dat een stagiaire ook haar veel tijd kost. 'De achtergrond van een student sluit niet naadloos aan op het werk, dat vergt vaak een hele aanpassing.' Mr. B. Nieskens­Isphording, stage­ coördinator bij de vakgroep Privaat­ recht, staat even­ min positief tegen­ over het voorstel. Net als Zweekhorst verwacht zij dat er een drempel wordt opgeworpen voor de bedrijven die nu stagiaires aanne­ men. 'Neem de ad­ vocatenkantoren. Die zijn niet eens bereid studenten te betalen, laat staan h u n begeleiders. Studenten moeten volgens hen blij zijn met de ervaring die ze opdoen.' Daar zijn stages volgens Nieskens voor; stu­ denten een grotere kans bieden op de krappere arbeids­ markt, niet voor de vakgroep om geld te verdienen. Ook in bredere zin verzet zij zich tegen het plan: 'Ik ben princi­ pieel tegen de mo­ neymachine, tegen het laten betalen ■ Nestlé is een van de bedrijven waar studenten stage van alle diensten kunnen lopen die de universiteit aan de maat­ ^ C^ een idee dat uitwerking ver­ schappij verleent.' V j T dient', vindtdrs. Olga Zweek­ Ook prof.dr. Jan van Wezel, stagebe­ horst, hoofd onderwijsbureau van de geleider bij de vakgroep Sociologie, Letterenfaculteit. Een stage is vol­ ziet stagebegeleiding als een facili­ gens haar gewoon onderdeel van het teit die de universiteit haar maat­ studieprogramma, waarvan de kosten schappelijke omgeving onbetaald worden betaald door het ministerie dient aan te bieden. 'Het is een kwes­ van Onderwijs. 'B ovendien kan het tie van regulier onderwijs, alleen voor bedrijven een zodanige fi­ wanneer een specifiek stageproject nanciële drempel betekenen, dat ze om zeer veel begeleiding vraagt, kan ik me er iets bij voorstellen.' van een stage afzien.' De voorspelling van Zweekhorst gaat Drs. Dolf Cantrijn, stage­coördinator in ieder geval op voor het maandblad bij de sectie O n d e r n e m i n g s ­ voor migrantenonderwijs Samen­ financiering (vakgroep Bedrijfsecono­ wijs, één van de stageplekken van de mie), erkent dat de discussie op de Letterenfaculteit. Hoofdredacteur economische faculteit speelt. Per­ Caroline Broeijer van Samenwijs zegt soonlijk is hij tegen het idee, omdat onvoldoende geld te hebben om voor het zijn ervaring is dat studenten al de begeleiding 2.500 gulden, een ge­

moeite genoeg hebben om een stage­ plek te vinden. 'Wat is je prioriteit, de student of de universiteit, die na­ tuurlijk beter wordt van een dergelij­ ke bijdrage? Als bedrijven gebruik willen maken van de know­how van onze sectie, kan dat prima via derde geldstroom­projecten.' Wel kan Can­ trijn zich voorstellen dat er op reis­ kosten bezuinigd wordt door de stu­ dent en de begeleider van het betref­ fende bedrijf naar de KUB 'te laten komen in plaats van andersom. E l n k e l e bedrijven waar economie­ studenten recentelijk stage hebben gelopen, zetten eveneens kritische kanttekeningen bij het idee van be­ taalde begeleiding. B. van Dijk, ma­ nager Raildistributie en stagebe­ geleider bij NS Cargo: 'Ik begrijp de reden, financiële tekorten, van het verzoek wel, maar zie het niet zitten om te betalen voor stagebegeleiding. Een stage is een joined s a m e n ­ werking tussen een bedrijf en de universiteit, je steekt er allebei ener­ gie in. Zou de universiteit een derge­ lijk bedrag vragen, dan zou dat voor ons reden zijn om op zoek te gaan naar andere partners voor samenwerking.' Datzelfde geldt voor Campina Melk­ u n i e , n a m e n s wie p e r s o n e e l s ­ functionaris A. van der Zee commen­ taar geeft: 'De kosten zijn altijd een overweging. We betalen al aan stu­ denten en 2.500 extra voor hun bege­ leiding is niet niks. Het zou mede afhankelijk zijn van wat het HB O doet: als ze daar geen geld vragen, zouden we nog sneller geneigd zijn een HTS'er of een HEAO'er te vragen. D a a r n a a s t h a n g t het van de daadwerkelijke bijdrage van de bege­ leiding af: als de begeleider meekomt en concrete adviezen geeft, is ons dat meer waard dan enkel een invulling die aan de scriptie wordt gegeven.' Stagecoördinator van de KPN in Gro­ ningen J. Raven verwijst naar de tweejaarlijkse bijeenkomst die stage­ coördinatoren van grote bedrijven houden met het Ministerie van On­ derwijs: 'Daar is ons uitdrukkelijk verzocht om niet op deze vraag van universiteiten in te gaan, omdat de begeleiding wordt betaald door het ministerie zelf. Alleen als je onge­ looflijk om iemand zit te springen, kan ik me voorstellen dat je betaalt. Voor het overige sta ik op het stand­ punt: wij steken al zoveel tijd in de begeleiding van stagiaires. Als er ie­ mand recht heeft op betaling, dan zijn wij het wel.' [SD]

Sinds begin mei kent de KUB een nieuw periodiek: Alma Mater. H et blad, dat bestaat uit {semi)weten­ schappelijke artikelen van oudere­ jaars studenten, wil het verborgen kennisreservoir onder studenten aan­ boren en een schrijfplatf orm zijn voor de huidige generatie afstuderenden.

I

n het voorwoord van de eerste Alma Mater ontbreekt het niet aan pre­ tenties: het nieuwe KUB ­blad wil onder meer 'een bijdrage leveren aan het toegankelijk maken van kennis, inzicht en vernieuwing welke op de KUB voorhanden zijn', als ook mee­ werken aan 'een verruiming van cul­ turele en wetenschappelijke belang­ stelling'. Oprichter vanhet tijdschrift Erwin Nas, 30 jaar en in 1991 aan de KUB afgestudeerd als fiscalist. 'Je mag je uitgangspunten hoog stellen. Bovendien: hoe breder de doelstellin­ gen, hoe meer ingestuurde bijdragen er onder vallen.' Laagdrempeligheid is volgens Nas een van de belangrijkste kenmerken van Alma Mater, een blad dat begin­ nende KUB­wetenschappers een po­ dium voor publikatie wil bieden. Op die manier wil het tijdschrift het ken­ nisreservoir onder ouderejaars stu­ denten aanboren. Nas: 'Er lopen zo­ veel studenten rond die zich ergens in verdiept hebben, die via een op­ dracht of werkstuk veel kennis heb­ ben opgedaan. Zonder het zelf te be­ seffen zijn ze specialist geworden en daar doen ze verder niets mee. Ik no­ dig ze uit daarover te schrijven, zo­

dat andere studenten daarvan kunnen meegenieten.' Als de drempel tot publiceren eenmaal is overwonnen, vinden ze het vaak erg leuk, is de er­ varing van Nas. Hij ziet Alma Mater als een soort proeftuin, een voorpor­ taal voor publikatie in een weten­ schappelijk vakblad. Het eerste nummer leunt nogal sterk op bijdragen vanuit de economie, maar dat is Nas betreft 'tijdelijk'. 'Die nadruk er wat mij betreft alleen in de eerste nummers, om toch te streven naar enige samenhang. Later zijn ook bijdragen van andere disciplines wel­ kom', aldus Nas. JB ehalve op studenten, richt Alma Mater zich ook op bedrijven. Nas, ook uitgever van historische romans, is persoonlijk op pad gegaan om zijn geesteskind te verspreiden op de di­ verse industrieterreinen. Ter infor­ matie en voor mogelijke sponsoring. In dat laatste is hij voor het eerste nummer geslaagd: de oplage van dui­ zend exemplaren was kostendek­ kend. Reden voor Nas om in septem­ ber een tweede nummer plannen. Een nummer waarvoor hij overigens nog artikelen nodig heeft. Zet Nas zo voorzichtig zijn eerste schreden op het wankele pad van de tijdschriftuitgever, aan ambities ont­ breekt het hem niet. Hij ziet Alma Mater, 'het bekende koosnaampje voor de universiteit', als een blad dat het midden houdt tussen het'zeer wetenschappelijke'Nexus en het 'vul­ gair­populaire' KUB­TeT Visie. [SDj

Rector 'gelooft' in fusie met Theologische Faculteit Luisteraars, ik ga steeds meer gelo­ ven... in een fusie! Dat waren de laatste woorden van een column die rector magnificus De Klerk dinsdag uitsprak voor Omroep Brabant. H ij brak daarin een lans voor een fusie met de Theologische Faculteit, die op dat moment overigens van niets wist. De Klerk, die op persoonlijke titel sprak, ziet in de toenemende aan­ dacht die de media de laatste tijd aan religie besteden een 'interessante uitdaging'. 'Als het geloof inderdaad gaat aantrekken', zegt De Klerk, dan is er misschien wel sprake van een groeimarkt. En dan ligt volgens hem een fusie voor de hand. De Theologische Faculteit is mo­ menteel gelieerd aan de KUB, maar vormt een zelfstandige stichting die deels betaald wordt uit gelden die

beheerd worden door de Nederlandse bisschoppen. De faculteit is aange­ sloten op het KUB­netwerk en het interne telefoonnet. Op verschillen­ de, ook wetenschappelijke, terrei­ nen wordt samengewerkt. Gemakkelijk zal zo'n fusie overi­ gens allerminst tot stand komen. In de jaren zeventig mislukte een fusie, vooral omdat de KUB niet wilde dat de bisschoppen iets te zeggen zou­ den krijgen over benoemingen van personeel. Bij de Theologische Facul­ teit hebben ze onder andere op dat terrein wél een vinger in de pap. Sindsdien is het gebleven bij samen­ werking. Decaan prof.dr. M. van Knippenberg van de TFT vindt de ontboezeming 'een goed signaal'. 'Misschien dat de zaak, die al zeer lang loopt, door zoiets weer in een versnelling komt.' [PS]

Cultuur In de koffiekamer van gebouw S trof ik een ontdane Jacques Hagenaars. Een verslaggever van Univers had bem gevraagd boe hij zijn studententijd in Tilburg doorbracht. Deed hij indertijd iets aan cultuur} Jacques antwoord­ de, dat hij vooral goed heeft leren biljarten. Daarna is hij hoogleraar methoden en tech­ nieken geworden. Zelf heb ik niet in Tilburg gestudeerd. Daar­ om weet ik ook niet, of je bier vroeger iets aan cultuur kon doen. Tijdens mijn studie in Am­ sterdam ging ik vaak naar het Stedelijk Mu­ seum, maar dan vooral omdat ik de wc's daar zo prettig vond. Vaak heeft 'iets aan cultuur doen' een triviale reden. Ooit liep ik in Am­ sterdam op straat met de twee jaar oudere studentBram deSwaan. Wezagen een vracht­ auto van Noorlander en Vogelpoel langsrij­ den. Bram daagde mij uit om een gedicht te

schrijven waarin de woorden Noorlander en Vogelpoel terug te vinden waren. Dat bleek niet zo moeilijk te zijn. Het werk van Vladimir Nabokov ben ik gaan lezen toen een één jaar oudere student. Jan Donkers, me probeerde over te halen om een gedicht zoals 'Pale F ire' te schrijven. Dat bleek trouwens vrij lastig. Het lijkt me prachtig als er op het KUB­ terrein ooit een centrum komt voor culturele voorzieningen, maar ik denk niet dat veel studenten daardoor verder zullen komen dan het biljartlaken. Vorig jaar kon je op het KUB­terrein allerlei culturele manifestaties bijwonen. De meeste belangstelling ging die dag echter uit naar het geïmproviseerde café­

terras waar bier werd geschonken. Het enige wat tegenwoordig aan de KUB echt bloeit is de bestuurscultuur. Vroeger hadden we een wat onbenullig bestuur dat het geld grotendeels gebruikte om de salarissen van de docenten te betalen. Tegenwoordig heb­ ben we echter een College van Bestuur dat voortdurend iets wil stimuleren. De overheid betaalt een flinke som voor alle studenten die bij ons ingeschreven staan. Je zou verwach­ ten, dat het College van Bestuur oplet of dat geld wel netjes en in voldoende mate verdeeld wordt over de faculteiten die verantwoorde­ lijk zijn voor de verschillende onderwijspro­ gramma's. Maar zo gaat dat niet, want ons College van Bestuur is geen bewakingsdienst

Sovtdijn UNIVEBtS

r3luMrl996

meer. Het geld dat de KUB voor studenten krijgt, wordt momenteel voor de helft door het College van Bestuur achtergehouden. Met dit geld financiert het College allerlei franje, variërend van expertise­centra tot dienstrei­ zen naar exotische landen. Ook vindt men het prachtig om telkens maar weer 'nieuwe ontwikkelingen' te stimuleren. Die ontwik­ kelingen moeten na een paar jaar zichzelf bedruipen, al weet niemand waarvan dat dan weer kan. De KUB bulkt van het geld, maar de meeste studierichtingen zitten in geldnood omdat de financiën voor het onderwijs steeds minder gebruikt worden voor het onderwijs. Zelfbeb ik me nu maar ingeschreven voor een cursus mondharmonica. Dan kan ik deze zomer mis­ schien de cafés langs gaan. En dat is toch wel een verschil met vroeger.

IS'

HOOGLERAAR JAN VAN WEZEL HEKELT REORGANISATIE SOCIOLOGIE

voor

'Ik moet leven in twee werelden'

iper arvan kunnen drempel tot overwonnen, leuk, is de er­ t Alma Mater een voorpot­ 1 een weten­ nt nogal sterk e economie, :ijdelijk'.'Die ft alleen in de ich te streven Later zijn ook sciplineswel­

Het oordeel van rapporteur Van Door­

ne­Huiskes over de vakgroep Socio­ logie (slechte sfeer, gebrekkige kwa­ liteit en wankelmoedig voorzitter­ schap) heeft hem gegriefd ­ want hij was toen voorzitter van de vakgroep. Inmiddels staat hij in de bestuurlijke luwte, om van daaruit een uitput­ tend tegenrapport te schrijven over de vakgroep ­ over zijn eigen men­ sen, voor wie hij op de bres blijft staan. Naar hem geluisterd wordt er nauwelijks, maar gelijk heeft­ie wel. Dat vindt hij zelf. H oogleraar Jan van Wezel (58), ook zijn positie staat op de tocht, bijt van zich af.

andere sociale opleidingen.

'Dat is op zich mooi, maar het gebeurt nu dus wel onder druk van het geld. Bovendien is opvallend dat in hun plan de kosten die de inbreng van de andere vakgroepen met zich mee­ brengt, nauwelijks worden doorbere­ kend. Ik weet niet of die vakgroepen hiermee blij zullen zijn. Als je dit berekeningsmodel toepast op de hui­ dige situatie, zouden wij er nu on­ middellijk veel gunstiger voorstaan.' Hoeveel gunstiger!

ten te ruziën en leveren te weinig kwaliteit

'Ruzie is er elders ook, en in mi)n rapport heb ik aangetoond dat me­ ningsverschillen steeds zijn bijgelegd en nooit tot onwerkbare situaties hebben geleid. Dagelijks verkeer ik met andere binnen de faculteit en ik hoor nooit een wanklank. Toen ik Van Doorne­Huiskes las, had ik juist een aantal weken met uitstekende werk­ overleggen achter de rug. Heel ver­ vreemdend. Het lijkt wel of er twee werelden tegenover elkaar staan. In elk geval hebben de bestuurders veel te weinig oog voor de wereld op de werkvloer.'

werkelijkheid en baseren zich daar­ bij grotendeels op een papegaaiencir­ cuit. En dat circuit vindt z'n oor­ sprong in de structuur van de facul­ teit, m de eilanden­cultuur.'

Medewerkers restauratieve dienst in verzet De medewerkers van de restauratie­ ve dienst (RV) van de KUB zullen, gesteund door de AbvaKabo, 'mas­ saal' in beroep gaan tegen de functie­ herwaardering die recent bij de Dienst Bouw­ en H uishoudelijke Zaken (DBH) is uitgevoerd.

Uw tegenrapporten lezend, heeft de vak­ groep gelijk. De bestuursrapporten lezend, zal de vakgroep dit gelijk niet aan zijn zijde Dit beweert RV­medewerker T. Da­ krijgen. men, die zegt te spreken namens het

'Zo is het. Nog niemand heeft mij kunnen overtuigen dat iemand bin­ nen onze vakgroep beneden de maat presteert. Heel vreemd. B innen een universiteit zou gelijk hebben toch voorop moeten staan, niet het gelijk Zitten alle rapporteurs dan volledig uit bun krijgen.'

'Wij zouden overschotten hebben! Van de hele reorganisatie zou dan helemaal geen sprake hoeven zijn. I Paul van den Broek Een voorbeeld: wij betaalden enkele duim te zuigen! collegejaren terug 657.000 gulden aan a, richt Alma 'Nee, ze vertellen een deel van de interne verrekening Wat gaat er nu door u been! ven. Nas, ook ie romans, is 'Toen Van Doome­Huiskes uitkwam, van cursussen. Arts jaan om zijn heb ik tegen het faculteitsbestuur al en Hagenaars gaan uit den op de di­ gezegd persoonlijk gegriefd te zijn van minstens zoveel ;n. Ter infor­ door haar rapportage. Dat ben ik nog in te kopen cursussen, e sponsoring. steeds. De nu voorliggende plannen en willen bovendien or het eerste borduren voort op haar waarnemin­ nieuwe opleidingstra­ jecten instellen, jlage van dui­ gen.' waarbij één ervan ; kostendek­ leunt op grote inbreng m in septem­ Vw baan staat op de tocbt. ■ plannen. Een 'Dat moeten we nog zien. Er is ruim­ van MTO. En dat alles zou ineens mogelijk )verigens nog te voor één hoogleraar.' zijn voor 100.000 gul­ den. In een voetnoot­ Vw opvolger Arts lijkt daarvoor betere pa­ g zijn eerste je legt het b e s t u u r pieren te hebben. Ie pad van de even uit waarom dit ambities ont­ 'We zien wel. Ook al zou dat zo zijn, kan. Maar in onze ik ben niet getrouwd met de KUB. Er lij ziet Alma p l a n n e n geldt dat coosnaampje is interne mobiliteit, externe mobi­ voetnootje kennelijk seen blad dat liteit. Het gaat toch om je persoonlij­ niet. Het b e s t u u r ;sen het'zeer ke pit. En bovendien moeten de facul­ heeft gaandeweg het usenhet'vul­ teitsraad en het College van B estuur spel kennelijk de spel­ ■I Visie. [SD] zich nog uitspreken over de reorga­ regels veranderd. Ik nisatie. Het is nog lang niet zover. vind dat geenfair play. Laat ik je dit zeggen: ik heb er nog Ik ben erg benieuwd of geen nacht van wakker gelegen.' de faculteitsraad dit zomaar zal laten pas­ Reorganisatie komt wel steeds dichterbij. seren.' Het faculteitsbestuur zou er heel verstandig aan doen om de situatie • Nederlandse eens opnieuw te bekijken. Steunend Toch lijken de inhoude­ lijke en zakelijke discus­ teit is aange­ op de aanwezige coherente theorie­ sies voorbij te zijn. Bar­ twerk en het vorming in combinatie met empiri­ bertje moet gewoonhan­ ) verschillen­ sche waarneming, zou de kracht van gen, schrijft u in een ilijke, terrei­ de Tilburgse Sociologie moeten lig­ gen in de samenwerking met andere brief aan de faculteits­ tkt. raad. fusie overi­ disciplines, m e t psychologie of id komen. In economie, wat mijn voorkeur heeft. 'Tja, men doet steeds Een inhoudelijk gesprek hierover of men zich baseert op kte een fusie, heeft nog steeds niet plaatsgevonden. liet wilde dat De nieuwe decaan B eckers heeft ge­ rationele argumen­ tatie, maar intussen zeggen zou­ zegd dat eerst zo'n gesprek moet zit men te draaien. emingen van komen, voordat we knopen doorhak­ Men manoeuvreert igische Facul­ ken over Sociologie. Helemaal mee zich in de richting van indere op dat eens.' de uitkomst: kenne­ r in de pap. lijk wil men een aan­ en bij samen­ tal mensen weg heb­ Uzelf heeftin de richtingvan economiezo'n Knippenberg ben. Maar laat het gesprek op gang gebracht. Dat is domweg (ntboezeming bestuur dat dan zeg­ mislukt. gen.' schien dat de 'Dat is nog niet gelukt, zoals elke pt, door zoiets poging binnen de universiteit om dis­ komt.' [PS] ciplines bij elkaar te brengen heel Voor zo 'n uitspraak lijkt moeizaam gaat. Het gebrek aan sa­ volgens Van Doome­ menhang tussen Sociologie en voor­ Huiskes in elk geval al de andere disciplines binnen deze grond te zijn: jullie zit­ faculteit, heeft meer met de structuur or studenten van de instelling te maken, dan met Jan van Wezel: 'De collegialiteit Is er nu wel, maar wordt niet benut' [Foto: Erik van der Burgt] ie helft dooi personen. De kern van het probleem is dat alles begint en eindigt met geld. 'Mouden. Met Uerlei franje, Dit zet het inhoudelijk gesprek op de tot dienstrei­ tocht, in de eerste plaats omdat men hiervoor nooit wordt uitgenodigd, rindtmenhet Vervolg pagina 1 functies intern worden vervuld en dat waaraan elke afgestudeerde moet vol­ eer 'nieuwe maar ook omdat groepen geneigd zijn één nieuwe man van buiten het vier­ doen. Volgens het nieuwe plan kan Die ontwik­ zich al te wenden van de vakgroepen De door het bestuur gewenste reor­ tal nieuwe sociologen completeert. In Tilburg daaraan niet meer tegemoet die in de problemen zitten. Eerst had ganisatie zal gepaard gaan met het jaar zichzelf je binnen deze faculteit de psycholo­ vertrek van een aantal leden uit de dat geval is voor vijf nu zittende vas­ komen.' irvandatdan gen, toen Vrouwenstudies en nu zijn vakgroep, al is nog onduidelijk hoe­ te­staf leden geen plaats meer binnen Arts en Hagenaars denken dat on­ wij aan de beurt. Andere vakgroepen de vakgroep. Mocht een en ander tot danks de krappe formatie toch een ar de meeste denken: in elk geval leidt dat de aan­ veel. In elk geval staat de positie van ontslagen leiden, zal het wachtgeld volwaardige en zelfstandige vakgroep het ene staflid geschiedenis op de tod omdat de dacht af van wat bij ons aan de hand dat hiermee is gemoeid voor rekening Sociologie kan blijven bestaan. Hun teeds minder IS. Steeds maar praten over geld werkt tocht, is één hoogleraar overtollig en komen van het College van B estuur. plan steunt op een nauwere samen­ zal verder ook een deel van het vijf­ wijs. Zelf heb een verdeel­en­heers­strategie in de Hoogleraar Sociologie Jan van Wezel, werking met andere vakgroepen bin­ tal stafleden sociologie moeten ver­ ir een cursus hand. De collegialiteit is er nu wel, trekken. Dit laatste hangt af van de o p s t e l l e r van één van de te­ nen de faculteit, vooral op terrein van ze zomer mis­ maar wordt niet benut.' invulling van de functieprofielen, die genrapporten, zegt dat de opleiding onderwijs, en op het integreren van at is toch wel door Arts en Hagenaars opnieuw zijn volgens het bestuursvoorstel beneden het volledig onderzoeksprogramma de maat is. 'De visitatiecommissie van de vakgroep in WORC, de onder­ Toch leunt het overlevingsplan van Arts en geformuleerd. Een denkbaar scenario heeft minimum­eisen geformuleerd zoekschool van de faculteit. [PvdB] Hagenaars sterk op samenwerking met de is dat Arts hoogleraar blijft, twee

net

Sociologie: college betaalt wachtgeld

gros van de restauratieve dienst. De RV­medewerkers zijn ontevreden over de hoogte van de loonschaal waarin zij naar aanleiding van het zogeheten 'stoelenboek' zijn inge­ deeld. 'Vies werk wordt blijkbaar niet gewaardeerd', verwijst Damen naar de indeling in schaal 2 van de mede­ werkers van de spoelkeuken. Ook het vakpersoneel van de restauratieve dienst zou, vergeleken met de rest van de DB H­medewerkers, te laag zijn ingeschaald. Dit terwijl er ge­ streefd zou worden naar een gelijke beloning van vergelijkbare functies. De onvrede bij de RV zal worden geuit dooren masse in beroep te gaan tegen de functieherwaardering, aldus Da­ men. Daarmee wordt gewacht totdat iedereen zijn functieomschrijving thuisgestuurd heeft gekregen, iets wat nog niet is gebeurd. DBH­hoofd P. Ker­ sten wil geen commentaar leveren op de kwestie. [SD]

Filosofie gaat Letterenrichting aanbieden De filosofische faculteit wil in het cursusjaar 1997­1998 drie doctoraal­ vakken aanbieden die speciaal ge­ richt zijn op letterenstudenten: taal­ filosofie, filosofie van informatica en filosofie van cultuur en litera­ tuur. Daarmee biedt Filosofie voor alle KUB­faculteiten de bovenbouw­ studie 'wijsgeer van een bepaald we­ tenschapsgebied' aan. Studenten met een propedeuse Lette­ ren kunnen vanaf september 199 7 een filosofisch getinte bovenbouwstudie gaan volgen, waarvan een aantal vak­ ken worden verzorgd door de faculteit Wijsbegeerte. Een dergelijke afstu­ deerrichting kennen studenten econo­ mie, rechten, sociologie en psycholo­ gie op dit moment al. Verplichte kost voor de letterenstudenten die deze richting kiezen zijn de bestaande vak­ ken filosofie van de maatschappij­ wetenschappen en toegepaste ethiek, die zullen worden toegespitst op de letterenstudie. Naast deze vakken dienen de betref­ fende studenten twee van de drie nog nieuw in te stellen vakken af te ron­ den. Daaronder valt het vak filosofie van de informatica, te verzorgen door prof .dr. H. Visser. Deze zal naar eigen zeggen onder meer aandacht besteden aan kunstmatige intelligentie, noties van informatie en kennis in verband met Internet en het trefwoordgebruik binnen zoeksystemen. Secretaris van de Letterenfaculteit drs. T. van den Hoek stelt dat de nieuwe afstudeerrichting het palet van Lette­ ren 'kleuriger' maakt, maar verwacht slechts enkele belangstellenden. Vol­ gens secretaris van Wijsbegeerte M. van den Akker vormt dit geen onover­ komelijk probleem. 'De nieuwe vak­ ken worden als keuzevak toegevoegd aan het onderwijsprogramma en kun­ nen op die manier ook gevolgd worden door andere KUB ­studenten.' Donderdag besluit de faculteitsraad over het voornemen. [SD]

■ TJiNfPVEl

universitaire agenda academisciie plechtigheden

20 augustus [di]

29 augustus [do] opening C o n ^ e s : The (Non) Expression of Emotions in Health and Disease. Congresduurttoten metzatordagSl augustus. Aulagebouw A.

1 9 juni [WO]

Caöbenhagen-

2 1 juni [vr] Promotie J.MX. Bouckaert. Promotoren- prof.dr E.E.C, van Damme en prof dr. H Bester Tttet proefschrift' Essays in Competition with Product Differentiation and Bargainmgm Martlets. Aanvang 16.15 uur. AZ115

28 juni [vr] Promotie mevr. drs. C.R.P.Y. AJisuksmo. Promotor: prof dr. l.F.W. de Klerk Copromotor: dr. J.D.H.M. Vern>unt. Titel pmefschiifi:Setf-regulate(t learning in Indonesian higtier education. Aanvang 16.15 uur, Ruth First Zaai

Festival met informatie envertierin hetkadervan de introductie van nieuwe eerstejaars.Ge&ouw/?. cam pus.

29 augustus [do]

Promotie drs. V.D.M.de Haas.Promotoren; prof.dr. VV J.C. Weren en prof ör.J L Goedegebuure. Trte! proefschrift: Oe opengebroken straat Een intertextueie analyse van De Komst van Joachim Stiller mhet licht van lukas 24. Aanvang 15.00uur. Maranatha. Prof laan 19, Tilburg

TiK-festival

oven activiteiten

Bratiant toer Fietstocht door Brabant, ïeorgantseerd door de personeelsvereniging.

15 juni [za] Zomerconcert H et Tl tbu rgse Stüderrte nkoor Contrast geeft h a ar j aarl ijKs Zomerconcert waarbij o.a werken van Brabms en Josef Swiderten gehore zullen wordengebracht.Entree;f 7,50; CJP f 3 .-.Aanvang 19.30 uur. Joodse synagoge. Wiliem ll-straat 22. Tilburg

27 juni [do] Lezing en informatiemarkt Seniorenacademie Presentatie van het cursusaanbod Gebouw Q. Aanvang

Tentoonstellingen Foto's Connie van der Meijs indeze tentoonstellingzijn foto's van een aantal KU& gebouwen te zien, jaren geleden gemaakt, in de ovengefoto s isgespeeld met fragmentarische beelden, onder andere van de KUB-gebouwen Ook zijn een aantal gekleide figuren terrtoongesteld. die terugkefenmdetmagtnairewereldvandefoto. Tot 24 Juni. gebouw S KUB

13.30 Aansluitend (14.00 uur) een ieztngdoor prof.dr. VV. Witteveen: Democratie tn verhalen- over politieke vertegenwoordigmgen het primaat van de burgers

Werk Bas van den Hurk en Bart van Zummeren Deze door Studium Generale georgarwseerde expo-

OVER 'SCHONE SCHIJN EN WAARHEID IN MARKETING'

Bent u Koos Postemal Vorige maand verscheen het boek De marketingkant van het gelijk. Over schone schijn en marketingman Ronald Jeurissen en Bert van de Ven. Het boek zegt te speuren naar de grenzen in marketingcommunicatie. IVIaar het is allemaal wat oppervlakkig en braaf. Zegt hoogleraar Marketing Rik Pieters die het boek voor Univers besprak.

Rik Pieters I I > it boek is het vierde in een serie 'Marketing-Dilemma's' en telt 103 pagina's waarin acht hoofdstukken zijn ondergebracht. Hoewel ik geen beschrijving heb van doelstellingen en doelgroepen van de reeks en van dit specifieke boek, veronderstel ik dat beiden bedoeld zijn voor praktijkmensen die zich op een onderwerp willen oriënteren zonder al te veel academisch land te moeten doorploegen. Het eerste hoofdstuk, 'De wereld wil bedrogen worden', bakent het terrein van het boek af. De twee auteurs richten zich op ethische dilemma's van 'de communicatieve kant van marketing, waar die ook opduikt' (p. 12). Om deze ethische dilemma's te kunnen behandelen, is een begrippenkader nodig dat in het tweede hoofdstuk 'Hoezo, morele verantwoordelijkheid' wordt geïntroduceerd. Daar maken ze een onderscheid tussen belangenethiek en waardenethiek. Bij belangenethiek gaat het om'... de ethiek van rechten en plichten die in concrete dilemma's een antwoord zoekt op de vraag; 'Wat moet ik doen?" (p. 21). Waardenethiek betreft de vraag '... naar het goede leven en de goede samenleving' (p. 21). In hoofdstuk 3 'Communicatie kent zo haar eigen wetten' wordt ingegaan op verschillende vormen van communicatie, en naar de rol die waarheid (technisch), juistheid (sociaal/moreel) en waar-

U N I V E l ï ^ ' B a '13 fuNi 1$96

sitie toont werken van Bas van den Huik: 'MalVlMa. MalVlMa, MalVlMa' en Bart van Zummererï: 'Kan ik u hiermee plezieren?' DefentoonstetHng werd mede mogetijkgemaaktdoorde GemeenteTtlburg.

achtigheid (relationeel) in elke vorm spelen. In hoofdstuk 4 komen we bij de 'Valkuilen in persoonlijke verkoop' en bij wat een verkoper allemaal niet verkeerd kan doen. Een verkoper kan teveel beloven, teveel verkopen, een verkeerd produkt verkopen, roddelen over de concurrent, steekpenningen aanbieden of aannemen en nog zo wat. Een code, voor ethisch verantwoord verkopen wordt gepresenteerd, w a a r i n onder andere

literatuurlijst. De auteurs geven aan dat succesvolle marketing in een toenemend kritische samenleving regelmatig de vraag stelt of de onderneming in haar bedrijfsvoering de legitieme belangen van haar stakeholders respecteert. De schrijvers kennen de begrippen uit de marketing en marketingcommunicatie en behandelen belangrijke gedragscodes en regels. Hun houding is relatief neutraal en beschouwend en leidt gelukkig niet tot ad bashing noch totmarketingglorification . Er staan vele voorbeelden in het boek die de aandacht vasthouden. Het boek is niet te dik. Er staan enkele tabellen in, twee foto's van aantrekkelijke vrouwen en een foto van Prins Bernhard, dus het klopt allemaal. " W a a r o m gebeurde er dan eigenlijk niets bij me tijdens het lezen van het boek? O m d a t ik er de beloofde e t h i s c h e dilemma's niet in tegen k w a m . Een dilemma is toch een innerlijk conflict gepaard gaande met emoties, zoals die van onzekerheid en twijfel; zal ik het wel doen of niet, wat kan nog net wel en wat gaat te ver. De aangeboden begrippen en modellen worden onvoldoende geconfronteerd met de talrijke gezellige voorbeelden. Daardoor gaan de voorbeelden nauwelijks leven, en blijven de regels en modellen in de lucht hangen. Zowel belangen- als waardenethiek (waarden zijn ook belangen) vertalen zich in ervaren emoties. Maar ik kreeg niets van de beloofde spanning, van de ervaren woede op multinationals die ons willens en wetens bedriegen, terwijl we allemaal weten dat ze dat doen, en niets van het medelijden met hardwerkende middenstanders die per

Boekeii Bladen

opgenomen is 'vertegenwoordigers moeten conform de wet h a n d e l e n ' en 'de afnemer heeft het recht het v e r k o o p bezoek te beëindigen' (p. 44). Hoofdstuk 5, 'Jezus draagt shirtjes van HIJ', maakt een uitstap naar reclamemisstappen en grensgebieden. Onder andere misleidende reclame en de rol van klassiek conditioneren in het realiseren van merkvoorkeur worden aangestipt. Hoofdstuk 6 'Direct marketeers willen alles van je weten' loopt door de gepersonaliseerde vormen van massacommunicatie, en hoofdstuk 7 'Voorlichters kun je vertrouwen' schetst ethische aspecten van public relations. Ten slotte formuleert hoofdstuk 8 'Grenzen schuiven' een conclusie in de laatste twee pagina's voorafgaande aan de

nnlDrnn Redactie: Angela van Schendel Informatie zenden naar: Univers t.a.v. Universitaire agenda kamer A17 Postbus 90153 5000 LE Tilburg Mali: UNAGENDA@KUB.NL N.B.: De bIJ TIGEAK aangestoten studieverenigingen kunnen berichten voor de agenda uitsluitend Inleveren bIJ TIGEAK, Tatlana Krumm (R18), tel. 4662662

ongeluk net iets te ver gingen in een torials prijzen produkten aan onder advertentie, of met onschuldige con- het mom objectieve informatie te sumenten die dagelijks de dupe wor- verschaffen. Product placement gebeurt wanneer de praatshowgast een den van deze praktijken. Het boek had best wel minder lief of glaasje melk wordt aangeboden, en voorzichtig mogen zijn, praktijk- wanneer de filmheld een cowboy-simensen kunnen tegen een stootje, garet aanvuurt. Mag reclame zich vermommen als redactie, en onder daarom zijn het praktijkmensen. Niets is moeilijker dan complexiteit welke omstandigheden? De media en versimpelen zonder inhoud op te of- adverteerders buigen zich al tijden feren. Ik bewonder de wetenschaps- over deze vraag. Ons boek helpt hen daar niet bij. journalisten die Meer belangrijke wekelijks, genuanceerd maar op thema's zijn niet b e h a n d e l d . Zo de a c h t e r k a n t Middenweg tussen verbaasde het van een bierviltje, aan ome Rik populair en academisch mij dat er geen a a n d a c h t behet ontstaan van strandt in louter steed werd aan de sterrenstelsels m a r k e t i n g van k u n n e n uitlegschoonheid _ p o l i t i e k e pargen en de mechatijen en kandidanismen die daarten, waar waaraan ten grondslag liggen. Jeurissen en Van de Ven den- en belangenethiek een centrale hebben hetzelfde geprobeerd met rol spelen, van het 'toupetje van de t h e m a ' s in de m a r k e t i n g e t h i e k . jonge Drees' (geheel ten onrechte jeugEthiek is complex, en kent zoals de digheid uitstralen) via Labour isn't tot de Amerikaanse auteurs zeggen veel giey, grey and working grey. Uiteraard zijn zwart-wit ant- presidentsverkiezingen en wat daarwoorden niet te verwachten. Maar in plaatsvindt. grey wil niet zeggen emotieloos en Heeft Koos Postema of de VARA het algemeen. auteursrecht op de aanduiding 'De ... kant van het Gelijk' ? die in de titel IZ> e auteurs hebben een soort gou- van het boek van Jeurissen en Van de den tussenweg proberen te vinden Ven gebruikt wordt? En als dat zo is, tussen populair worden en acade- betalen de auteurs dan daarvoor? En misch zijn. En daarmee stranden ze wordt de titel in voldoende mate door in schoonheid. Teveel onderwerpjes de inhoud van het boek ingelost, om worden aangestipt, en teveel voor- niet als manipulatief en dus onbeeldjes blijven hangen tussen de pa- ethisch opgevat te worden? Het is best een aardig boek, als cadeau van een gina's. zoon of dochter aan Pa die in de marWaarom niet een paar ethische dilemma's diep uitgewerkt? Waarom werd keting zit. Maar ik ben bang dat het zo'n standaard indeling in 'marketing geen Koos Postema is en eerder de instrumenten' gekozen? Was het niet buitenkant, en dat is een beetje zoninteressanter geweest om juist de de. onderliggende ethische dilemma's (zoiets als privacy-versus-customisatie bij DM, eerlijkheid-versus-overJO»«miricMlngkont voit ^ltlt'|pllt^k. fteniiM tuiging bij reclame) eruit te lichten, igertvfl»! de V&i..¥^GPtMi^0l^ en om die te analyseren aan de hand van voorbeelden uit het marketinginstrumentarium? Dan waren de ethische dilemma's en conflicten PROF.DR. RIK PIETERS IS HOOGLERAAR misschien beter tot hun recht geko- MARKETING BIJ DE VAKGROEP BEDRI(FSEmen. CONOMIE Aan de andere kant zijn belangrijke marketingtactieken met ethische implicaties juist buiten beschouwing gebleven. De laatste jaren is er een toenemende vervaging van de grens tussen 'redactie' en 'reclame'. Adver-

WETENSCHAPPERS WERKEN TIJDENS VAKANTIE LIEFST DOOR

'De stroom in mijn caravan is voor de koelkast en de laptop' De colleges zijn afgelopen, tentamens worden niet afgenomen, er zijn geen vergaderingen meeren er worden even nauwelijks afstudeerders en stagiaires begeleid. De wetenschapper kan zich gedurende de maanden Juli en augustus helemaal gaan werpen op ongestoord denkwerk. Maar zijn die maanden wel zo rustig? Univers vroeg naar hun plannen. Summert;me? Artikelen en boeken kunnen eindelijk afgemaakt worden, achterstallig werk wordt ingehaald, er worden voorbereidingen getroffen voor het nieuwe academische seizoen. Een enkeling zet de knop écht om, maar de meeste nemen hun werk, in gedachten, mee de grens over. Zelfs de laptop mag mee op vakantie, 'voor als het weer slecht wordt'. 'Wat ik op vakantie doe, is eigenlijk mijn hobby.'

'Laptop gaat mee naai Engeland'

'Eindelijk dat boek afschrijven'

Dts. Michel van Bremen, docent Financiering: 'Van echte rust tijdens de vakantieperiode is geen sprake. Er komt een enorme bult aan van afstudeerders, ik moet dus veel scripties lezen. Schrijven aan mijn proefschrift, dat doe ik vooral in de zomer. Dat doe ik op de KUB, het is er koel en lekker rustig. Ik ga naar Engeland, en voor het geval dat het slecht weer wordt, neem ik boeken en een laptop mee. 'Iemand zei ooit: wetenschappers hebben of altijd vakantie of ze werken altijd. In mijn vrije avonden ben ik heus wel eens met mijn werk bezig, maar aan de andere kant begin ik de dag ook wel eens om een uur of tien, elf. Dat noemen anderen 'vakantie'. Maar ach, als je werk leuk vindt, dan heb je eigenlijk altijd vakantie.'

Prof .dr. Jan van der Geld, hoogleraar Fiscale economie: 'De zomer is voor mij de leukste tijd van het jaar. Ik probeer dan datgene te doen waaraan ik normaal nooit toekom. Vorig jaar had ik al een boek af willen hebben, een studie over vennootschapsbelasting. Maar het kwam er niet van. Ik hoop dat het deze zomer wat verder komt, want het gaat een beetje knagen. 'Ik ga me de komende maanden zoveel mogelijk l e k k e r t h u i s installeren. M'n werkkamer is perfect ingericht, pc's, printers, scanner, cdrom, Internet, alles wat ik nodig heb staat er. Op vakantie ga ik nauwelijks, hooguit wat fietsen in eigen land.'

'Op vakantie ga ik rustig werken' Drs. Luuk Lagerwerf, aio Tekswetenschap en Taal en Informatica: 'Mijn vakantie zit dit jaar vol met werk. Ik ga in totaal twee weken op vakantie in Nederland, met vrouw en kind. Ik ben druk met mijn proefschrift en dat wil ik vóór 1 september afhebben. Dus gaat de draagbare computer mee. Geen boeken, want dan ga ik weer lezen en dat is niet de bedoeling. Ik moet schrijven. Desalniettemin is de doelstelling van onze vakantie: tot rust komen, maar dat kan goed in combinatie met mijn werk. Ik ga gewoon rustig zitten werken.'

'Theologie in zomer uitgestorven' Drs. Harald van Veghel, oio Godsdienstwijsbegeerte: 'Gedurende de zomermaanden is het op de theologische faculteit wel erg rustig. Je wordt minder van je werk afgeleid. Eigenlijk is het in de z o m e r gewoon uitgestorven. Er heerst hier namelijk nogal een thuiswerkcultuur. Het werk van de promovendi is zo eenzijdig theoretisch dat je van thuiswerken vrij autistisch kunt worden. Het is dus niet zo verstandig dat te doen. Alleen als het heel heet wordt, ontvluchten we hier het gebouw.'

'Hele zomer werken aan een boek' Prof.dr. Jan Jacobs, hoogleraar Geschiedenis van kerk en theologie: 'Ik ga een hoofdstuk van een boek over de o e c u m e n i s c h e bewegiging in Nederland schrijven. Dat moet in 1998 ter gelegenheid van een jubileum verschijnen. Ik wil er hard aan werken, zodat ik eind augustus kan zeggen: hier ligt een tekst van een flink aantal pagina's. Dat is het voordeel van een langere periode aan een stuk werken, ik kijk daar met plezier naar uit. Er zijn de komende tijd geen andere activiteiten, dit heeft dan prioriteit. 'Het schrijven doe ik thuis. Daar kan ik de stekker van de telefoon eruit trekken en dat kan op de faculteit niet. Bovendien heb ik thuis een werkkamer die zeer afgelegen ligt, afgescheiden van de rest van het huis. Op de faculteit heb ik geen eigen werkkamer.'

'Werk blijft toch meespelen' Prof .drs. Gerard Prinking, hoogleraar Demografie: 'De zomer is een heel mooie tijd om de dingen eens te overdenken. Mijn vakantiehuisje in Frankrijk opknappen, wandelingen maken, in rustig tempo het goede boek lezen - dat wordt zo'n beetje mijn zomer. Als het goed is, is voor een wetenschapper de scheiding tussen

werken en niet-werken moeilijk te leggen. Zonder dat je er erg in hebt, komen er zaken die in de loop van het jaar door je hoofd hebben gespeeld terug. Bij alles wat je doet, zal je vak op de achtergrond een rol spelen.'

'Op vakantie ben je vrijer met vak bezig' Drs. Elisabeth van Oostveen, aio taalfilosofie: 'Ik ben op vakantie veel met mijn vak bezig, al is het op een lossere, vrijere manier dan door het jaar heen. Ooit was ik op vakantie in Italië, en zat daar op een berg. Op het moment dat ik bedacht dat ik eigenlijk bang moest zijn om naar beneden te storten, werd ik ook bang. Dat was voor mij aanleiding om te filosoferen over de authenticiteit van de angst. Tijdens diezelfde vakantie kwam ik in contact met drie Italianen. Ik ben een week met hen opgetrokken, terwijl ik nauwelijks Italiaans spreek. In plaats van dat je taal gebruikt om te communiceren, ga je communiceren om taal te maken. Dat zorgt voor een andere kijk op taal en communicatie en heeft raakvlakken met mijn promotie-onderwerp: de betekenis van woorden.'

'Even niks aan mijn vak doen' Dr. Pons van de Vijver, docent Psychologie: 'Tijdens een rondreis door de 'Rockies' in Canada zal ik zo weinig mogelijk aan mijn vak doen. Ik wil even niks met psychologie te maken hebben. Mijn vak komt pas weer in beeld als ik, aansluitend op deze reis, aan de andere kant van Canada drie congressen bezoek. Dat is wetenschappelijk gezien pas echt inspirerend. Geniale ingevingen staan volgens mij echter los van eenzame bergwandelingen. Zo werkt dat niet in mijn vakgebied. Het gaat bij psychologen om noeste arbeid, om het systematisch afchecken van theo-

8K^

'Mensen nemen eigen Umwelt mee' Dr. Monica Meijsing, docent filosofie van de psychologie: 'Je hebt in de zomer meer aandacht voor lezen en schrijven, omdat het onderwijs wegvalt. Dat lukt over het algemeen goed. Wanneer ik op vakantie ga, laat ik mijn vak thuis. Wel vallen je andere dingen op: je kijkt met een meer antropologisch-f ilosof ische blik naar je omgeving. Dat betekent niet dat ik constant in diep gepeins ben verzonken, maar het valt me bijvoorbeeld op dat mensen op vakantie vaak zoveel mogelijk hun eigen Umwelt meenemen. Dat sluit aan op de bewering van de filosoof Helmut Plessner: dat mensen zich snel onbehuisd voelen.'

'Werken voor de tent is niet zo erg' Prof.dr. Ben van der Genugten, hoogleraar Statistiek; 'De komende maanden moet ik nog een dictaat afronden. Dat moet klaar zijn als de colleges weer beginnen. Daarnaast wil ik nog twee offertes de deur uitdoen voor contractonderzoek. En er moet een spoedklus af voor een casino in Oostenrijk, dat een variant op Black Jack wil gaan spelen. Tot slot moet ik nog een artikel, dat ik geschreven heb, herzien. 'We gaan naar Frankrijk met de caravan. Daarin zit een goede stroomvoorziening, voor de koelkast - kan ik tenminste een koel biertje drinken na het fietsen - en voor mijn laptop. Die gaat ook mee, evenals wat literatuur. Tja, ik kan het niet laten. Enkele jaren geleden heb ik mijn boek over Black Jack voor de tent geschreven, dus zo dramatisch is het niet als je wat werkt tijdens je vakantie. Je wilt toch een beetje bijblijven. Wat ik op vakantie doe, is eigenlijk mijn hobby. Laat dat nou ook heel dicht bij mijn werk liggen.'

'Zomer is verlengstuk van academisch jaar' Dr. Korrie van Helvert, docent Taal en Minderheden: 'Ik heb in de zomermaanden het een en ander te doen. Begin augustus is er een conferentie waarvoor ik nog veel moet voorbereiden. Ik ben ook bezig met twee artikelen. Ik ga de komende maanden veel schrijven en ik denk dat de meeste wetenschappers dat doen. Dit jaar is de zomer voor mij het verlengde van het academisch jaar. Het verschil is dat het allemaal wat rustiger kan, zodat ik me beter kan concentreren op hetgeen ik nog te doen heb. Het is overigens puur toeval dat ik deze zomer veel te doen heb, misschien ga ik volgend jaar wel een maand op vakantie.'

'Tijdens vakantie gaat de knop om' Dr. Elias Thijsse, docent Taal en Informatica: 'Ik ben met mijn tuin bezig en daar zal een groot gedeelte van mijn vakantie ook in gaan zitten. Bij mij gaat in de vakantie de knop om. Ik ben wel een heet)ewoikaholic maar neem in de vakantie geen werk mee naar huis. Dat lijkt me onverstandig. Misschien peins ik nog wel ergens over op een wetenschappelijke manier, maar daar blijft het bij. Ik denk dat het goed is, voor iedereen, om te ontspannen. Mijn gezin zal er blij mee zijn dat ik mijn werk niet meeneem naar onze vakantiebestemming.'

M E T MEDEWERKING VAN PAUL VAN DEN BROEK, STIJN D U N K , ADRIAN VAN DEN EERENBEEMT, MICHEL KNAPEN, ROEL VAN O T T E R D I J K E N P I E T E R SlEBERS

iüFayË^^';öT*^ï7p'96

HETZOMERGEVOEL

VAN TILBURGSE

STUDENTEN

'Voor een echte vakantie moet je naar het buitenland' Een warme junizon heeft zich ten lange leste ver­ toond in Nederland. De zomer is begonnen. Daarmee steekt ook het vakantiegevoel weer de kop op. De eerder gemaakte vakantieplannen zijn op­ eens geen dagdromerijen. Lange reizen, vreemde landen, nieuwe ontmoetingen en avonturen komen dichterbij. Een bestaan, kortom, dat voor even haaks staat op het leven hier en nu. Met het verschijnen van de zomerzon komt ook bij studenten het besef dat de verwezenlijking van die plannen dichtbij is, of zou moeten zijn: door hertent­ amens of de noodzaak tot afstuderen is een vakantiereis niet voor allen weggelegd. Bijna drie­ kwart van de studenten bindt echter de rugzak om en trekt de grens over: het vakantiegevoel krijg je pas in het buitenland, zegt de één. De een gaat snor­ kelen tussen de koraalriffen van de Sinaï, de ander interrailt naar Zuidoost Europa, een derde fietst naar Zwitserland. Maar het wordt pas echt leuk als je lift, volgens Daan Toner, auteur van de Europese liftersgids, want liften is méér dan vervoer alleen: het is een levensstijl. Tijd daarom voor een schets van de studentenvakantie: wat willen ze, wat doen ze. Maar ook: wat studenten zouden moeten doen vol­ gens de liefhebbers en deskundige van de enigszins uit beeld geraakte kunst van het liften. On the road, met de duim omhoog.

Adrian van den Eerenbeemt

M

i t s n i e t teveel ge­ plaagd door herten­ tamens laten ook stu­ denten zich het hoofd op hol brengen door de traditionele grote volksverhuizing in de maanden juli en augustus. 'Ik moet eerst een paar vakjes afmaken voor ik aan va­ kantie kan denken', vertelt Marcel van der Sanden, student fiscale eco­ nomie. Hij heeft tentamens tot 5 juli en weer hertentamens vanaf 5 augus­ tus. De plicht roept: studeren maar het gevoel zegt wat anders. 'Misschien ga ik toch nog een weekje met de auto weg', twijfelt hij. 'Ik blijf dan wel in Nederland. Gewoon bij vrienden op bezoek'. Ook student Chris Michel zit deze zomer nog een tijdje achter de boe­ ken . 'Ik heb de komende maanden nog vier hertentamens. Maar als er ti)d

UNTVERS

I3IUNI 1996

over is ga ik nog naar de Sinaï.' Dat is niet zó bijzonder zegt hij, daar gaat hij immers vrijwel altijd heen: 'Ik ben daar al tien of twaalf keer geweest. Het leuke is dat je er woestijntochten kunt maken of snorkelen bij ko­ raalriffen en genieten van het uitzicht van een hoge berg in de woestijn. Het is daar veel leuker dan in andere woestijnen. Ik heb de Sahara een keer bezocht, maar dat is toch niet hetzelf­ de als de Sinaï. Ik ben ook in Amerika geweest, maar de Sinaï is toch een stuk beter.' Om het geld hoeft hij het niet te laten, vertelt hij. 'Het is verge­ lijkbaar met een reis naar Grieken­ land. Maar als het deze zomer niet lukt, ga ik wel in september.' Myrthe Hooijman, studente perso­ neelwetenschappen, hoort zijn ver­ haal gelaten aan. Voor haar zit een vakantie er niet in. Vanaf juli gaat ze

een opdracht doen bij de ABN. Een tegenvaller, zegt ze. 'Ik had nog geen concre­ te plannen, maar het was wel de bedoeling dat ik op vakantie zou gaan. Jammer genoeg kon ik die opdracht niet uitstellen. Misschien kan ik nog wel een paar keer een dagje op stap, ik wil in ieder geval nog naar Eurodisney gaan met mijn moeder.' I E en kleine driekwart van de studenten gaat echter wel op vakantie, blijkt uit gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek over de periode 1991­1994. Gemiddeld gaan ze ander­ half keer per jaar. Dat is niet opvallend veel meer of minder dan andere groepen. Wel kiezen studenten door­ gaans een andere vakan­ tiebestemming dan h u n niet­studerende leeftijds­ genoten. Dat wil zeggen: meer nog dan andere Neder­ landers stillen studenten hun vakantiehonger in het buitenland. Zo'n vijfenze­ ventig procent van de stu­ d e n t e n v a k a n t i e s wordt over de grens doorgebracht. Bijvoorbeeld door drs. Joost Willemsen. De vers afge­ studeerde personeelweten­ schapper gaat dat vieren door samen met een vriend een maand door Europa te interrailen. Italië, Grie­ kenland, Turkije, een beet­ je die richting op. 'Dat plan is pas sinds een week of twee bekend. Eigenlijk wilden we naar de Ver­ enigde Staten gaan, maar dat vonden we achteraf toch iets te duur. Zeker ver­ geleken met interrail.' Studenten die kiezen voor ■ Met een goede stopplaats, stoplichten en een tankstation biedt Tilburg een uitstekende een buitenlands reisje, zul­ llftplek. [Foto: Enk van der Burgt] len daar wel andere Nederlanders van dezelfde generatie tegenkomen. Vol­ Anko van Kooten bijvoorbeeld. 'Wij Maar ja, zegt Anne Ribbers, eerste­ gens het CB S brengen alle jongeren gaan met de fietsbus naar Praag. Van jaars psychologie, het kan gewoon 'ongeveer een derde van al hun va­ daaruit willen we in drie weken een niet anders: 'Nederland hééft het niet. kanties door aan de stranden van de rondje gaan maken door Tsjechië. Voor een echte vakantie moet je naar Middellandse Zee, de Adriatische Zee Misschien doen we ook Slowakije en het buitenland. Pas als ik naar het en de Atlantische Oceaan'. Een an­ Wenen nog even aan. We hebben een zuiden ga, krijg ik het vakantiege­ der derde wordt doorgebracht in de fietsboekje met beschrijvingen van voel.' Daarom pakt ze deze zomer het bergen, maar dan hebben we het door­ plaatsen en etappes. Aan de hand daar­ vliegtuig voor drie weekjes Turkije gaans over een ander seizoen. In de van kunnen we zelf de routes samen­ met haar vriend. Ter plekke wil ze periode 1991 ­1994 stond Frankrijk met stellen.' Waarom Tsjechië? 'We wil­ met dagtochtjes voor de afwisseling 23 procent van het aantal bezoekers den eigenlijk naar Amerika, maar dat zorgen. op de eerste plaats en delen Spanje en was toch te duur. We hebben het Juist bij die dagtochten onderschei­ Oostenrijk met 12 budget de doorslag laten geven.' den de studenten zich van hun land­ procent de tweede Dat budget be­ genoten. Vaker dan wie ook stappen plaats. Verschil­ draagt bij buiten­ studenten daarvoor in trein of bus. In len tussen studen­ landse vakanties Nederland, maar ook in het buiten­ ten en de rest van 'Als ik kan gemiddeld twaalf­ land. Ze gaan sowieso meer uit. Maar Nederland zijn er honderd gulden, niet alleen cafés worden bezocht, ver­ ga k naar de Sinaï. wel als de vakan­ m e l d t h e t CB S, geleken met andere jongeren lopen Het is daar tie eens niet aan een bedrag dat in studenten ook vaker binnen bij mu­ zee of in de bergen veel leuker dan in zo'n twee weken sea, bezienswaardige gebouwen, wordt doorge­ wordt opgemaakt. schouwburg en bioscoop. Daar is tijd andere woestijnen' bracht; terwijl an­ Ook hierin onder­ voor, want negen van de tien vakan­ dere bevolkingsgroepen meer naar scheidt de student tiegangers brengen hun vakantie door België gaan, is de student vaker te vin­ zich met bijzonder van zijn even oude op één plaats. Studenten vormen daar­ den is in Tsjechië en Slowakije. landgenoten. Overigens duurt de bui­ op geen uitzondering. tenlandse vakantie doorgaans ander­ half keer langer dan het verblijf in ei­ H > a t is allemaal wel leuk, interes­ H > e studenten personeelweten­ gen land, terwijl dat laatste per dag sant en educatief zelfs, maar het kan schappen Janneke Heesakkers en juist weer de helft goedkoper is. nog beter. Dat vindt althans Daan

oner. Hij is auteur van de Europese weet vrijetijdwetenschapper dr. Mark Itersgids en pleitbezorger van een van den Heuvel. 'Liften is voor mij een ikantie waarbij het 'avontuur' al bij essentieel onderdeel van de vakant vertrek begint: de lif tvakantie. Je tiebeleving geweest. De kick is naitmoet al reizende (lees; liftende) tuurlijk om opgepikt te worden door ischillende mensen, het is zelden een zakenman of zakenvrouw, die ai en je reist doorgaans beter dan in flink op moet schieten en in één of ;a eivolle vakantietrein, betoogt hij. twee dagen enorme afstanden aflegt. let zijn boek als leidraad is het avon- Het gekke is dat het verslavend werkt. lur overigens ook weer ingeperkt, Als je een hele tijd in de hitte langs oornamelijk gevuld met schema's de kant van de weg gestaan hebt, ga e aangeven waar je in een bepaalde je behoorlijk balen. Maar als je dan ad het beste kunt staan om er snel een lift krijgt, ook al is het een hele te komen, heeft de gids veel weg korte, heb je er daarna toch weer zin in. Een soort nieuwsgierigheid naar in een dienstregeling voor lifters, lederland was een goed liftland, de volgende lift.' laar is er wat op Van den Heuvel ;hteruit gegaan liftte tijdens zijn de komst van laatste middelbare schooljaren en OV-kaart', inkt Toner, 'Liften geeft de vakantie zijn eerste studentenjaren. Hij oor studenten een extra dimensie, hield ermee op na idienstplichtide aanschaf van ;n v e r d w e e n Zeker weten, zijn eerste auto. iet de komst van fietsen' net als Pratend over de treisbewijs de lif tervaringen die )odzaak om te hij eind jaren zeen. Met de afventig, begin ime van h e t intal lifters werd het ook moeilijker tachtig opdeed, schiet hem het ene n een lift te krijgen, is de ervaring na het andere verhaal te binnen. 'Mijn m Toner. Dat lijkt tegenstrijdig, langste lift kreeg ik in Amerika. In aar is het niet. Het omgekeerde is twee dagen van Florida naar Texas. ik waar, vertelt Toner: in Duitsland Die chauffeur was zo'n vrije jongen, ordt veel gelift en juist daar kun je een cowboy uit Texas. Hij gaf geen Europa het beste liften. 'In Duits- liften aan mannen met baarden, want nd gaat het altijd heel snel, vooral die hebben wat te verbergen, zei hij. Om met zo'n man op pad te gaan, en Is je bij een wegrestaurant staat', iften is goedkoop, vaak sneller dan dat twee dagen lang, dat is een uniett openbaar vervoer en je ontmoet ke ervaring.' ake mensen, stelt hij met de beke- Liften zit er in de Verenigde Staten ngsdrang van een ware gelovige: niet meer in, weet Daan Toner. 'Er let boekje is echt bedoeld om men- zitten teveel gekken op de weg'. Van n weer veel te laten liften door heel den Heuvel beaamt dat. 'Ik kreeg daar iiropa. Zelf lift ik ook altijd. Om het eens een lift van een religieuze fa;Id hoef ik het niet te doen. Het is naat. Die man was echt gek. Hij had ;lfs maar de vraag of ik met de ver- een grote Lincoln en reed daarmee sop mijn onkosten vergoed krijg, ter- voortdurend met hoge snelheid op de ijl ik er een vol jaar aan gewerkt heb.' verkeerde weghelft. God zou ons wel beschermen, zei hij.' iijk, autorijden of het vliegtuig ne- In het liftersleven van Van den Heulen is misschien doelgerichter, maar vel speelde een boek als dat van Toften is meer dan vervoer alleen'. ner geen rol. Dat geldt wel voor On

the road van Jack Kerouac: 'Er bestaat een hele cultus rond dat 'on the roadidee'. Zen en de kunst van het moteronderhoud was ook zo'n boek - al speelde het liften daar geen rol in. Maar het ging om het idee: je bent op weg en weet niet goed waar je terecht zal komen. En je vond het natuurlijk prachtig als je een lift kreeg van mensen die van dezelfde muziek hielden, die ook lang haar hadden, want dat was toen in.'

gusturiu sahr, hier wil ik graag uitstappen) verklaart ook de opmerkelijke beknoptheid van het tekstgedeelte van het boek. Zeven pagina's waarin de auteur zich beperkt tot eenvoudige lifttips.

"V^oor lange spannende verhalen over de eigen ervaringen van blijkbaar zeer bereisde auteurs dient men zich dan ook te wenden tot boeken als Liften (1982) enhei Liftershandboek (1983). Daarin blijft de aspirantO ok al kent Daan Toner On the lifter niets van hun verzamelde wijsroad niet, liften ziet hij toch als een heid bespaard. Uitgebreid wordt op'levensstijl'. 'Vroeger liftte ik overal gesomd wat je wel moet doen, wat je naartoe. Toen ik nog aan de Bredase niet moet doen en zelfs wat je moet kunstacademie studeerde, liftte ik meenemen. In het Liftershandboek heel vaak voor een paar dagen naar neemt auteur Louis de Koning boParijs. In de vakanties liftte ik heel vendien nog uitgebreid de ruimte om Europa door. In de toekomst wil ik te vertellen in wat voor combinaties nog eens in China liften, naar Zuid- je allemaal kunt liften: 'Een meisje, Afrika liften en meeliften met een twee meisjes. Een jongen, een meisje privévliegtuig. Dat schijnt ook te en een jongen. Drie meisjes, twee kunnen.' Zijn onlangs verschenen meisjes en een jongen. Twee jongens gids vormt de weerslag van zo'n vijf- en een meisje, twee jongens. Drie jontien jaar liften. De beste liftplekken gens.' 'Uiteraard bestaan er altijd uitvan 171 steden in twintig landen zijn zonderingen', voegt hij daar nog eens aan toe. hier in kaart gebracht. Oorspronkelijk wilde Toner een lif t- Toners niet-lullen-maar-liften-gids gids voor Nederland maken, de gege- blijkt na het doorbladeren van die voorvens van veertig steden had hij daar- gangers een verademing en meer van deze tijd. Meer voor al verzageschikt voor bijmeld. De komst voorbeeld jongevan de OV-sturen als Joost dentenkaart Bloos, student bemaakte dat ech'Ik wil in ieder geval ter zinloos. Menog naar Eurodisney met stuurseconomie, die een jaar of galifter T o n e r mijn moeder' vier geleden de verruimde zijn g e n e u g t e n van blik en begon _ het liften ontdekaan h e t w e r k te. Zijn eerste ervoor de Europevaringen op dat se gids. Het was de bedoeling dat die meteen in acht gebied, op en neer naar Zurich, watalen zou verschijnen om zo een groot ren dan ook bijzonder succesvol. Europees verkoopsucces te kunnen Heen vertrok hi j 's morgens om elf uur worden, maar, leerde Toner, 'zo werkt in Heerlen, om twee liften verder en twaalf uur later op zijn bestemming het toch niet'. De aanvankelijke achttaligheid (die aan te komen. 'Bij de eerste lift werd nog terug te vinden is in de verkla- ik in Duitsland bij een wegrestaurant ring van de gebruikte symbolen en afgezet. Daar haalde ik een broodje nuttige lifterszinnen als: Aqui me en ik zat er nog geen vijf minuten mee

#:

buiten of er stopte al een auto. De chauffeur had het bordje gezien en nam me mee naar Zurich.' Ook de terugweg kent later een even voorspoedig verloop. Toch zal Bloos zijn vakantie dit jaar voor een belangrijk deel op de fiets doorbrengen. Van Tilburg fietst hij naar Zurich, om daar onder andere de bruiloft van een vriendin bij te wonen. Het belangrijkste deel van de rit, van Maastricht naar Basel, hoopt hij te kunnen afleggen op basis van een routekaart met een fietstocht van Amsterdam naar Rome. Hoeft hij alleen nog maar de kortste weg te vinden op de relatief korte stukken van Tilburg naar Maastricht en van Basel naar Zurich. 'Toen ik naar Zurich was gelift verklaarden vrienden daar me voor gek en ze vroegen hoe ik de volgende keer zou komen. Op de fiets, zei ik toen. Dat idee is blijven sudderen. En nu ga ik het ook doen, ik ben al zo dicht bij dedeadUne. Bovendien ben ik er zelfs al eens voor gaan trainen.' TTerwijl voor collega-studenten een vakantie pas gaat tellen als die in het buitenland wordt gehouden, is dat voor Bloos inmiddels niet genoeg om een vakantiegevoel te krijgen. 'Liften geeft de vakantie een extra dimensie. Zeker weten, net als fietsen. Je kunt ook voor een standaardoplossing kiezen en met de bus of het vliegtuig naar je bestemming gaan, maar liften is spannender. Je weet nooit waar je terechtkomt, je maakt gewoon een hoop zaken mee. Al herinner je je achteraf vooral de goede dingen, niet de ellende die je voelt als je ergens uren hebt gestaan. Maar het maakt je wel filosofisch, in de zin van: de mens kan toch best goed zijn.'

Daan Toner, Europese liftersgids. Kosmos-ZePK Uitgevers, Utrecht 1995. Prijs: f 19.90.

Hoe kom ik snel weg uit Tilburg? Ook zonder speciale handboeken en liftgidsjes is het mogelijk om snel en efficiënt een stad te verlaten in andermans auto. Benodigdheden: een stadsplattegrond. Daarop staan de uitvalsv/egen met de bestemmingen aangegeven. De aspirant-lifter hoeft alleen maar bij de gekozen richting de juiste uitvalsweg te kiezen en proberen in te schatten v/at daarop de beste liftplaats is. Neem nu Tilburg. De juiste weg van Tilburg naar Eindhoven is de A58, de beste liftplek - zo meent Daan Toner - de kruising Ringbaan-Oost, Ringbaan-Zuid. Om daar te komen neme men bus 141 naar de Ringbaan-Oost, of bus 42 naar de Lourdesstraat. Toner deed dat en ontdekte een goed geoutilleerde liftplaats: niet alleen is er een goede stopgelegenheid, ook zag hij stoplichten en een tankstation. 'Dat is fijn', vindt hij, 'want dan kun je gewoon vragen of je meemag. En dat lift toch het snelste'.

m AS8 EINDHOVEN A65/N65 's-Hertogenbosch

Ringbaan-Zuid x Ringbaan-Oost

N261 Goirie TURNHOUT

Limburg-Stirumlaan x RingbaanWest

@95 BUS.42 "Lourdesstraat"

^m

I p

ür

SOnnINW) Lourdesstraat +150m(SE) Ringbaan-Oost ISOmfSE) Ringbaan-Oost

P! T ®

1km(S):no.10A58 "Hilvarenbeek"

BUS.44 "Burgemeester Damstraat"

50m(SE) Burgemeester v.d. Mortelplein +200m(SW) Ringbaan-West

T P

1 k m { S ) : n o . l 1 A58

Blaakweg x A58

BUS.45 "Beeklaan/ Winkelcentrum"

lOOm(W)IS) Beeklaan +50m(E) S w a l m +100m(S)(E) Leigraaf +20m(S) 1 [ T

OP ®

no.11 A58 " G o i r i e "

A261/N261 WAALWUK

Heikanllaan x A261

BUS.41 "Heikantlaan"

50m{S) Mascagnistraat +150m(W) Heikantlaan

OP 8

ipn)

Dongen

Rueckertbaan x Taxandriëbaan

BUS.42 " E u r o p a l a a n "

50m(W) Lage Witsiebaan +50(N) Taxandriëbaan

® tP.ok

luyj

Berkel-Enschot Oisterwijk

Bosscheweg x Hoevense Kanaaldijk

BUS.139/140 "RingbaanOost"

300m(NW) Bosscheweg (direct na de brug)

PP

IS0

BREDA EINDHOVEN A58 BREDA

BUS.141

EINDHOVEN

mm

TW 75-5^

"Ringbaan-Oost"

"Goirie"

m

U N I V E R S E S ! 13IU.N. 1991

PeterStuyi/esant

"mes. ROMEl

'kmk k(

SKY

B R E A K E R S

Speoaie vliegtiwieven voor longeren & studenten

PARIJS) o a (vanafp jien p p ) Londen Miami San Francisco M e x i c o stad H o C h i M i n h stad Hongkong

BERLIJNI

Sydney •

PRAAG]

TAALREIZEN

JOiyGEREIUREIZEN NEWYORKJ

CHICAGO]

Te gekke vakanties voor super lage prijzen naar Frankrijk, Spanje, Italië, Hongarije en Gnekenland.

InfosuiJf vin He stad niei df

Do it... Jongerenreizen

Hft voordf ligsrr ver hel reisnM*dzine en de prijsbiiljge

PeterStuyyesantrrave/

Zonvakanties hotel of campings met ingerichte bungalowtenten, strand en disco s'

V.3. ƒ

119,-

Aktieve vakanties met zeilen, kanoen klimmen,

020 4044343

body boarden, canyoniirig en veel meeri

V.a.

ƒ

349,-

Kampeertrektochten 14 dgn Frankrijk, Italië,

i/i/herpna

iaurisi

Engeland, Portugal, Spanje met minibus, steden, natuur en cultuuri

ƒ

799,-

ATB-trektochten, kajak- en

®

adventureweken

Internet SC;R HTTP /AVWW OKE NL/LEXTON/ Email LEXTON@OKENL

CityVikes Card voor fntrff in ^■rddkmdkrndf clubs

de Dofdosne

076-5205907,,_.

Bel snel en vraag ook naar de gratis brochure Beach Mountain T o U C S met aktieve vakanties GoGo Tours 010 414 25 99 Lid SGR/ANVR

AMFIBIE TREKS AVONTUREN VAKANTIES Avontuurlijke zeilzwerftof h ten langs zonnige stranden v SARDINIË Zeilen, Surfen, Catamaranzeilen, waterskien twee W( ken, vanaf/495,

VIA

N A A R

Auckland Nadl Honolutu Uw Angeies Am$t«rd*m Amsterdam Madrid Rio Rio Lima (of Los Angeles) Tokyo

1050

Tokyo Taipei Amsterdam

1090

mHa NBBS REIZEN Meer specafe v egtareven n de folder Sky Breaters o a verkrjgbaar bij de NSBS Reiswink^s m B eda Tlburg, Den Bosch en EirMflwven of bel 040 2432900

* bus + hotel v.a. ƒ

169,-

199,-

Spanje, Frankrijk, Italië Tsjechië, IHongarije en Griekenland. Tevens (fiets)buspendels. Bel voor d« brochura 050 3144255 (http://www.tlp.nl/blz2)

Adverteren in studenten bladen. Bel voor meer infonnatie: Bureau Van Vliet 023-5714745 The Travel Pages zijn een initiatief van Bureau Van Vüet voor al uw media advies

Een andere vakantie? Als vrijwilliger mee­ bouwen aan een hulp­ project (vakkennis is met nodig) en tegelij­ kertijd op een unieke en goedkope manier een ander land leren kennen

Het IS een bekend gegeven wie veel reist wil steeds meer meema ken Eenmaal onderwerg doe je immers telkens nieuwe ideeën op En het leuke is met het KILROY ticket voor jongeren en studenten kun je die nog direct uitvoeren ook

Wil je een nieuwe reisdatum prikken je route aanpassen of je terug reis veranderen"? KILROY travels heeft contacten over de hele wereld zodat we je overal ter plekke kunnen helpen bij het realiseren van al je plannen

1550

De voordeten op een rijtje Enkele rerjeo en retours (veda |sa etours) ïsr en naa bestenimif^n ove de hete we ekl Oibepertfi wifugen en ate coratanaties rtiögd k Geen mmmumverbfiif evenm n verj^ichte ïale c nacht ên exclusief tw NB8S Reiïen

m^'

Voor informatie INTERNATIONALE BOUWORDE, St Annastraat 172, 6524 GT Nijmegen Tel 024 ­ 3226074 Fax: 024­3226076

1745

Bel: 030 ■ 2946302.

* bus + camping v.a. f

AMFIBIE TREKS, Tel 015 2623683 of 070 3645836

al vanaf ƒ 250,-

STUDENTS TRAVEL BIZZ S C R

1200

biedt aktieve vakanties in

LEXTON REIZEN

BARCELONA! h o t e l p.p. per iiaclii

Taalcursussen voor 8 talen in het buitenland incl verblijf

^

ƒ169,ƒ 199,ƒ 499,-

1 week bus + camping al va 1 week bus + Hotel L O al v a 1 week appartement + vliegreis al va

SPORT UNIQUE

217 108S 1220 1250 1550 1645

v a n ^ Brussd

VAN

LONDEN I

enke ƒ111 570 64S 650 775 8S0

Ga daarom voordat je op stap gaat eerst eens langs bij een van onze reisadviseurs Zij hebben met alleen de halve aardbol afgereisd maar zich onderweg ook van het ene avontuur in het andere gestort Wie veel reist kan met zonder KILROY travels

KILROY travels Netherlands B V •Snget413 415» 1012 WP Amsterdam • Tel 020 5245100 • Fax 020 5245151

P

O

R

NEDERLANDSE STUDENTENKAMPIOENSCHAPPEN GOLF LN TILBURG

Zwetend in het pak hopen op de hole­in­one ■ John Leppers op de golfbaan van Prise d'Eau waar de Nederlandse Studentenkampioenschappen werden gehouden. [Foto: Enk van der Burgt]

Zoveel cijfers en letters, zoveel sporten. In dit academisch sport­ aar kwamen in 35 nummers alle etters van het alfabet plus de iijfers 1 tot en met 9 aan bod (de O ergeten we, op sportgebied zijn er timers geen nullen. Meedoen is immers belangrijk dan winnen). We sluiten met de N van Nice ap­ proach, de goede slag naar de 'reen bij het golf. John Leppers zat o het organiserend comité van de itudentenkampioenschappen golf, et Sara Lee/DE NSK Golf 1996. tet toernooi werd bij ruim dertig «raden op 6 en 7 juni gespeeld. Op lerzoek van Univers hield hij een lagboek bij.

□ Y Z O ^m

^

Ij

»

I (ohn Leppens

NICE APPROACH Eondag 2 juni itilte voor de storm. Dit is de week waarin het semooi gehouden wordt. Gelukkig is het zon­ De laatste dag studie voor drie tentamens: insdag4, maandag 10 en dinsdag 11 juni. Ach, l;zal er wel naar toe gaan. Je weet immers

Dinsdag 4 juni & btmi geholpen hebben. De kleine gedacli­ in dezelfde drukkende hitte. Helaas was mijn Om 14.30 uur tentamen Gewoonlijk zou dit ' t^éiiiTeltjes beginnea te springen. ïk ben e r reserv^g^lhemd gisteren in de rode wijn ge­ prioriteit hebben, maar niet B ii. Elektrische k(i^ k<ihtmé. zAtï'^m jfe­t a a alle s in kannen : i» d o o p t , ^ ^ ^ ik twee dagen in hetzelfde over­ karretjes moeten nog gefegeW li^orden. De ke­ eéSfcfaJfeea i$. We zie» het aiorgen wel. Last '%emd mWit rondlopen. Niet erg fris, maar dat rel waarmee ik dit moet regeleajseen fijne vent. miöiitestfess management heb ik altijd al leuk was n i e m ^ d met deze hitte. Slechts twee minpuntjes: Mj is niet te berei­ gevonden. Ota 17.00 tinr was de wedstrijd zonder de hole­ looit. ken en elke keer dat ik hem Spreek worden ze in­ÖJle afgelopen. Toen nog een half uurtje in pe liepen de voorbereidingen tot nu toe? Goed. duurder. V |am de stress om mijn speech voor de prijsuitrei­ temorabel is vooral de commissiedag in Gebeld door Alexander­.'Het a^aïtal inschrijvin­ De eerst^^dstrijddag. Om 8.00 uur aanwezig king te bedenken. De stress werd nog erger sterdam. Met z'n zessen een 3­d kopen. We gen is nog steeds niet WtóheÉZOti moeten zijn. op de g o l f ^ l n . Eerst erTOCWgeborgd dat er door omdat h^x buiten ineens zeer hard begon te illen immers in stijl gekleed gaan. We waren That sucks. Zoveel werJc^ een goed toernooi en de baan verÉissmgen voor de deelnemers aan­ regenen eÉi we het binnen moesten doen. Nog (reeds om 12.00 uur. Het passen gebeurde om dan weinig deelnemers. Toch heb ik mij laten wezig zijn. Geen overbodige luxe, want bet meer stress want het weer trok weer bij en het urten en het wachten gebeurde onder het verzekeren dat het nog goed koaït. Hij zal weer kwik zal stijgen tot «o'n 33 gra4en. Daarna de kon tochbttiten plaatsvinden. Daar werden dan eaot van een biertje (a vier gulden). Het bleek een belsessie inlassen en desnoods vrouwelij­ inschrijving. Deze ­verliep als een georgani­ Jan Paul van Noort en Emilie Willemsen tot iet het laatste te zijn. Voor het groepsgevoel ke deelnemers persoonlijke diensten aanbieden seerde chaos, omdat nog met alles van de Pen­ Nederlands Studenten Kampioen(e) gekroond. eed het wonderen en vanaf toen was er echt als ze maar willen kome». Dit laatste neem ik dragonkamer was gehaald. De wedstrijd liep Het zware werk zat er op. Onder het genot van prake van een commissie, maar met een korreltje zoot, goed. De scores waren ook goed. Een rondje 76 een door de sponsor aangeboden biertje nog wat anavond toch nog maar even gekeken naar het NB. Het tentamen ging nog niet eens zo slecht. van de beste dame en een rondje 78 van tie beste met de deelnemers nagepraat. De complimen­ 'flhat to do'­lijstje. Helaas, nog niet genoeg In totaal acht kantje« volgekalJkt. Zou mis­ heer. Na de wedstrijd w'a^'öébaïbectieei^dasf­ ten die daarbij werden geuit, hebben we dank­ fgevinkt. schien net een voldoende m moeten zitten. na het vertrek naar het hotel. Nadat iedereen baar aanvaard. de kamer gevonden had en zich gcinstalleerd had, zijn we vertrokken naar de stad voor het Zaterdag 8 juni laandag 3 juni Woensdag 5 juni Irukwerk. Een verhaal apart. Ik dacht het al­ Grote ophaaldag.De polo's, de bekers, het bron­ feest. Het was verschrikkeliik warm in de bor­ The maining after. Ik kan inderdaad wel een maal goed geregeld te hebben. Een zus in water, de bussen, etc. Definitieve ij|st van ge­ relkamer bij Olof, maarvoldoendebier deed ons pilletje gebruiken. Gisteravond iets te uitbun­ indhoven voor het ontwerp, de drukker via een nodigden gemaakt. Zo als het er nu u i t z p t dit ongemak snel vergeten. Na de nodige bier­ dig met de commissie uit eten geweest. Net zo mtactpersoon in Deventer en de coördinatie hebben we meer genodigden dan deelnem*^. tjes in de bus gestapt om weer naar het hotel te gezellig, helaas net zo kansloos als in Amster­ muit Tilburg. Teveel schijven, te weinig dui­ Vandaag de laatste strubbelingen met de gdlf­ gaan. Helaas was ik zo dom om te kijken hoe dam. Echter geen tijd voor uitslapen. De nodi­ dijk. Het gevolg: posters twee weken na plan­ baan. We denken zelfs aan het zeil onder de bus. het voelt om mijn vingers tussen de deur te ge nasleep van het toernooi moest nog geregeld ing, zo ook de inschrijfformulieren en voor de Hij mocht eens olie gaan lekken. De 3­d's zijn houden. Zodoende zat ik om 3.30 uur in het worden. Dankbrieven naar sponsoren en de ver­ logrammaboekjes heb ik vandaag maar even vandaag binnengekomen. Toch altijd jammer ziekenhuis om te checken of er iets gebroken slagen naar de kranten. Altijd weer interessant ïbeld. Ze zijn er morgen en ze zien er pico bello dat de kleermaker kleurenblind is en ons blau­ was. Gelukkig (?) was mijn vinger slechts ge­ welke zinnen er uit zo'n zwaar hoofd komen. kneusd. Het resultaat was wel dat ik pas om Terugkijkend op het toernooi is het allemaal It. Hopen dat het goed komt. we overhemden heeft gestuurd in plaats van is belangrijk voor het toernooi. Ben vandaag witte. Maar verder, strak in het pak. Alhoewel. 5.00 uur ben gaan slapen. goed georganiseerd geweest. Alleen wel alle­ in ook druk in de weer geweest om verslagge­ Het weerbericht geeft aan dat het zo'n kleine maal op het laatste nippertje. Een puntje van ers te regelen. Gematigd resultaat. Ik zal zelf dertig graden wordt. Ach, dan toch maar het Vrijdag 7 juni kritiek dat voor volgend jaar meegenomen ide pen moeten en dan kan er wel wat geplaatst jasje uit en de mouwen opstropen, Vroeg weer op. Na een weldadige nachtrust ben wordt. Zo nu maar weer aan de studie. In de 'orden. De aankondigingen in de regionale 's Avonds laatste stress vergadering. Geen tijd ik om 7.00 uur maar opgestaan om het ontbijt­ navolgende dagen wordt er immers weer een laden zijn wel gelukt. Kunnen we weer een gehad voor het gebruikelijke rondje golf voor­ buffet te proberen. Daarna naar de golfbaan topprestatie van me verwacht. Ach, we zullen opietje maken voor de sponsor. af. Wat blijkt, te weinig medewerkers. Toch gegaan, waar ik de eerste paar uren een beetje wel zien. Wordt het niks dan kan ik nog altijd maar weer even wat vrienden gebeld die ons uit duf heb rondgelopen. De wedstri j d verliep weer gaan golfen.

Oplossing

rragment

leest nog de even iegendariscne als

C R Y P T O F I L I P P

amentele als lastige Luawig tÉ[enstein? Niet veel mensen als je mag in op de twee reacties die de puzzelredactie

4

31

':JO

4

2

40

E

46

:8

5

b4

'1

32

"

D

len wél wisten waarover net ging. Een van nen 'fietai passages netror van de Weense rilosoor

56

43

23

J")

29

41

11

42

N 20

A 36

«t ontvangen. We prijzen ons gelukkig dat die fet zonder aarzelen met rode inkt dat net nier

A: A I O nieuwe stijl. (15) B: Menukaart. (12)

iÖifelNTK S P O R T 9

c

28

22

52

11

15

3R

41

37

47

13

4B

51

10

15

■"7

3

E 18

23

6

19

35

3

H 4

26

4b

51

8

34

15

30

1^

:fi

actie (A16). 1 21

22

12

16

ir.

"

J

•" ?4

44

55

C: Negatier rereree report.(9) D: Lijkt weinig weg te geven. (10) E: Engelse pociiumknecnt? (15) F: Leren zuipen. (14) G: Alaus een aistand om te

■■R

21

I

^en, kan de noekennon van 25 gulden opnalen

14

B ­""^

F

G

^ig Wittgenstein. Deze inzender, Raoul

41

-

33

roeien. (9) H: Universitair (18)

40

weerwerk.

3

4

b

6

7

8

9

10

H

12

13

14

15

16

17

18

-9

20

I: B estudeer net ontwerpen van de werkvoorstellen. (16)

M.A.M.Knapen@kuli.nl) De

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

3R

39

40

T

i n / e n a l n d sluit maanaad 26

c l

■ 1 9 /1 1\

j : beksmaniakf (11) 41

42

Dit is de l a a t s t e c r y p t o van dit jaar, en wel een o i j z o n a e r e : een crtfptofiiippiert. Vul de n o v e n s t e n e l t t van n e t a i a g r a n i in aan ae n a n a van de gegfeven cryptiscne omscnrijvingen. B r e n ^ v e r v o l g e n s ae g e v o n d e n l e t t e r s over n a a r de g'eliJKgenuninierde vakjes in de o n d e r s t e n e l i t . Als u dit juist doet, o n t s t a a t n i e r , van l i n k s n a a r r e c n t s en van koven n a a r n e n e d e n , een u i t s p r a a k die van I n t e r n e t is a f g e p l u k t . Deze u i t s p r a a k k u n t u als o p l o s s i n g i n z e n d e n (A 16. Mailen k a n o o k :

43

44

45

46

47

4fi

49

50

51

52

s-^

S4

b5

56

57

^

■ H et Cryptoflllpplen is gemaakt door Freek van Megen en John Kessels

wordt Lekend gfemaakt in Univers 1, 29 augustus). UNIVERS 1 ^

'i^VJf.

*

a u g u s t u s (!) en de w i n n a a r

5^*

13 lUNi 1996

Matsertjes ztjn b e öoetd voor mede werkers en studenten van de KUB. Mits de lengte de derttg woorden ntet te boven gaat bedraagt de pnjs vyf guide n Tot zestig woorden kost een nnatsertje tien gulden. Berichten met een fpara> commercieet karakter kos ten f 25,-en mogen niet meer dan dertig woorden bedragen. Maximaal twee matsertjes per activiteit. Inleveren tot üa. 13.00 uur. B)( voorkeur ntet op w o e n s d ^ .

Gepidae:

VOtteybaUeisopiUveau(m/v)

De grootste studenten-teamsportvereniging van Tilburg zoekt gevorderde volleyballers. D a m e s één speelt komend jaar landelijke tweede divisie; dames twee en heren één spelen overgangsklasse. Gepidae: volleybal... ...feesten, reizen, openings-weekenden, b e a c h v o l l e y b a l l t o e r n o o i e n , verrassende actitiveiten en ook nog lage contributie. Meer informatie bij M i c h e l (013-468.38881, Roel (0134 6 3 . 5 1 3 1 ) of J e a n - P a u l (J.Soree® kub.nl). De PUF zoekt tappers (m/v) Voor h e t aankomende semester zijn wij op zoek naar n i e u w e medewerkers. Wij vragen één dagdeel per week (ca. 4 uur) van je tijd. Wij bieden veel gezelligheid en e n k e l e u i t s t a p j e s . Voor meer informatie: bel W i m of Olaf, tel. 4662788. TIKVrljwIlllgers gezochtl Wij zoeken vrijwilligers die willen helpen de TIK buitengewoon fantasTIK te m a k e n . Veel gezelligheid en een beloning staan hier tegenover. Meld je aan op de TIK-kamer: R28 (013-662849). Zaalvoetbal op elk niveau Bij de Nederlandse Studenten Kampioen Zaaalvoetbal v a n N e d e r l a n d , Myrddin k u n je op alle niveaus zaalvoetballen. Voorinformatie of als je lid wil worden, bel Bas (013-4683452). Kamernood?/geen nood! Meerdere grote kamers vrij in heerenhuis. Centraal gelegen t.o.v. KUB en centrum. Bel 013-5431276. Vergoeding Voor degene die mij kan helpen aan complete aantekeningen van Voorgezet Boekhouden 1,1.E.B. 1 (bedrijfseconomie), Marketingtaktiek en/of Organisatie II. Bel Jurgen: 013-5367359. Woonruimte gezocht Ben op en neer reizen beu. Wil graag dichter bij mijn werk wonen. Ik zoek d a a r o m een huisje/zelfst. etage in Tilburg. Liefst m e t t u i n . ƒ 400,- ƒ650,- p. mnd. Bel naar 024 - 3782136

Textiel - Bedrukken ■ Borduren K&S Textiel en Bedrukking is gespecialiseerd in delevering en bedrukking/borduring van textiel. Wij leveren o.a.t­shirts, sweaters, rugby­shirts, blousen, wind­jacks etc.Perfecte kwaliteit tegen een scherpe prijs. Kom even langs ofbel: Spoorlaan 438 (t.o. het station). Tel.: 013­5446668.

LOEFF CLAEYS VERB EKE advocaten, notarissen en belastingadviseurs Antwerpen B arcelona

Amsterdam B russel ­ Rotterdam Kortrijk Luik ­ Luxemburg Madrid ­ New York

Fanjs ­ Singapore

Bij Loeff Claeys Verbeke werken ruim 400 juristen. H e t is d a a r m e e één van de grootste kantoren van advocaten, notarissen en belastingadviseurs op h e t Europese vasteland. E r wordt nauw ^ a m e n ­ gewerkt m e t het Engelse sohcitorskantoor Allen & Overy en h e t Franse advocatenkantoor Gide Loyrette Nouel. De praktijk van h e t kantoor is divers, m a a r vooral gericht op zakelijke cliënten. In de verschillende secties wordt door advocaten, notarissen en belastingadviseurs nauw samengewerkt, waardoor aan cliënten full service wordt geboden.

Reisboekwinkel Atlas Gespecialiseerd in landkaarten, reisgidsen, taalgidsen, reisverhalen, atlassen, plattegronden, fietskaarten, wandelkaarten. Heuvelstraat 103­4, Passage Heuvelhof, tel. 5360438. Geopend van maandag t / m zaterdag van 10.30­18.00 uur.

Loeff Claeys Verbeke d a a g t s t u d e n t e n uit van h u n t a l e n t bUjk t e geven door in h e t kader van

"LOEFF LETTEREN" een adviesbrief t e schrijven aan de hand van een casus, die betrekking heeft op ONDERNEMERSCHAP en ESTATE PLANNING

Woonexpress door B&W erkend * duidelijke huurcontracten * reële huurprijzen *goede afspraken * gratis mini­walkman. Bel snel voor adressen en prijzen 013­5439499, Stadhuisplein 165 Tilburg. Sportura Reizen 'The Days's'. Strand en aktieve feestvakanties naarSpanje en Frankrijk golfsurfen, canyoing mountainbiken of gewoon bakken in de zon vanaf f209,­. Inclusief: bus, tent,kookvoorzieningen en reisleiding 030­2769131.

AANDEELHOUDER/

In h e t advies dient in max. 2000 woorden ingegaan te worden op de civielrechtelijke en fiscale vragen die zich voordoen wanneer een grootaandeelhouder in een projectontwikkelingsvennootschap de minderheidsaandeelhouder wenst uit te kopen, waarbij tevens de mogelijkheid om d e kinderen van de grootaandeelhouder hierbij t e betrekken a a n de orde dient te komen. Het casusmateriaal en nadere informatie o m t r e n t vorm en inhoud van d e adviesbrief kunnen worden opgevraagd bij: ­ Mr R.J.J. Lijdsman, notaris (LCV R o t t e r d a m : 010­403.47.77) ­ Mr D r s J.A. Ter Wisch, belastingadviseur (LCV R o t t e r d a m : 010­403.47.77) ­ Mr J.L.F. B akker, notaris (LCV A m s t e r d a m : 020­574.12.00) De b e s t e inzendingen worden beloond m e t een P R I J S VAN F L : 2.000,— Inzendingen dienen uiterlijk 31 augustus 1996 in h e t bezit t e zijn van Mr R.J.J. Lijdsman (Weena 70, 3012 CM R o t t e r d a m ) .

R.O.G. Verhuur-ka mers in studentenituizen en appartementen 1 kamer Merelstr. 24 (5350010), 1 kamer Hesperenstr. 5(5362623), 1 kamer Bataviastr. 35 (5420746), 3 kamers Wagenaarstr. 27 (geheel huis, 4683089), 2 kamers Veestr. 116(5444040). Geen bijkomende kosten. Actuele info: 013­4685351(24 uur per dag). Bijverdienen Wil jij bijverdienen tijdens je studie? Kolibrie Uitzendbureau is gespecialiseerd in de horeca­en schoonmaakbranche. Wij zoeken voor jou een leuke bijbaan, omgeving Tilburg/Breda. Schrijf je in bij Kolibrie Uitzendbureau, Stadhuisplen 350 te Tilburg, of bel 5444420. Afstudeerprojecten T.V.­Produktiebedrijf zoek afstudeerprojecten en (doctoraal)scripties voor een wetenschappelijk programma. Stuur een samenvatting op A­4 naar: OAK Produkties, Gooilandseweg 1 , 1406 LE BUSSUM of bel voor informatie 035­6939516. Goedkope jongerenvakanties Naar o.a. Italië, Spanje, Frankrijk en Hongarije. 10­ daagse busreis en app/htl of huur­ of eigen tent al vanaf f 179,­. Gogo Tours 010 4142599 ANVR/SGR http://www.gogo.nl SSC-Reizen zoekt tussenpersonen Heb je interesse om komend seizoen mee te werken, reageer dan nu! Schrijf een brief met CV naar SSC­ reizen, IVIathenesserlaan 446­b, 3023 HH Rotterdam, of bel met 010­2760588. ■ ­ ­ •>, SBA Automatisering Wa a lwijk Is op zoek naar een part­time medewerk(ster) die goed kan programmeren in MS Acces en Visual Basic. Mogelijkheid tot vaste betrekking. Voor meer informatie: Rulof Rogers: 0416­341111.

Gezocht: Vakkenvullers

Bij de vakgroepen: Encyclopedie van het Recht en Staatsrecht is m.i.v. 15 aug. 1996 plaats voor: een student­assistent vacaturenr. 0913

Het gezellige team van Tilburg's goedkoopste supermarkt kan heel w a t extra man­ en vrouwkracht gebruiken! Vandaar dat we op zoek zijn naar een aantal enthousiaste mensen voor het

v o o r 2 dagen p e r week.

AVOND­VULTEAM Je bent tenminste 2 avonden beschikbaar op maandag, dinsdag en w o e n s d a g vanaf 2 0 . 3 0 uur, o p d o n d e r d a g en vrijdag vanaf 2 1 . 0 0 uur en o p zaterdag vanaf 1 8 . 0 0 uur. In de vakantieperiode wil je ook meer avonden werken. Ben je tussen de 18 en 22 jaar en k u n j e best n o g wat extra geld gebruiken? Solliciteer dan telefonisch van zes t o t acht 's avonds (behalve o p zondag), t e l . (013) 532 65 55 bij John Kools of John Stokmans.

LEKIORjJLAMf Broekhovenseweg 7 4 , 5021 LG, Tilburg

De aanstelling vindt plaats v o o r de periode van een jaar met een mogelijke verlenging v o o r nog een jaar. Belangrijkste taken: ­ het assisteren van de ttoogleraren Alting von Geusau en Van Cenugten b ij hun onderwijs ten betioeve van de Europees­Juridische Opleiding en de internationaal rechtelij­ ke afstudeerrichting. ­

co/'CfceMtex THE

PRINT V e r e i s t e n :

AANBIEDING GELDIG

TOT

31

JULI

ondersteuning van de onder­ zoeksactiviteiten van beide hoogleraren.

1996

op vertoon van collegekaart P R I J S V R A A G De uitslag van de prijsvraag is nog niet bekend. De inleverdatum voor de kopij was te vroeg. De winnaars zullen telefonisch worden bericht. Hierbij willen wij jullie een prettige vakantie wensen (zonder veel hertentamens hopelijk) en willen we jullie wijzen op onze volgende advertentie in ünivers I van het volgend jaar, met een nieuwe

MEGA­aktie (daarbij vergeleken is deze prijsvraag maar een peuleschilletje).

en ook: 30% korting op inbinden T­Shirt bedrukken in kleur (incl. wit t­shirt): 15,­

Doctoraalstudent, met belangstelling v o o r internationaalrechtelijke vakken. N a d e r e i n l i c h t i n g e n kunnen worden ingewonnen bij: Prof. mr. W.J.M, van Genug­ ten. tel. 4662189 (privé 024­ 3565496). S o l l i c i t a t i e s k u n n e n t o t 19 j u n i w o r d e n gericht aan: mr. H.A.M. Backx, secretaris van de faculteit der Rechtsge­ leerdheid o.v.v. vacaturenum­ mer op de enveloppe.

Besterdring 99 5014 HJ Tilburg Tel. (013) 536 54 47

. 1 : ^ , . 17» t i T h n T n i

ÜNIVERS

PER P O S T :

Naam:

restaurant

Adres: Postcode:

Bredaseweg44l 5036 NA TILB URG

Boek bij uw renburaou of kom noor

euR^nes ^ r

tel. 013­468 69 42

N C D C t l A N E )

7 » IMOIlte INt4 IMM «AM duw IMWyi ROKIN 10, AMSTERDAM

0 2 0 ­ 6 2 7 5 1

5 1

CONRADSTR. 20, ROnERDAM O I O ­ 4 1 2 4 4 4 4

UNIVERS

Woonplaats:

13 (UNi 1996

fax. 013­468 69 41

^^f^^/aiU"^ 'f'

Adm. nummer:

­­ vijf en t w i n t i g g u l d e n p e r jaar ­­ studenten die Univers jaargang 34 ('96­'97) thuis willen ontvangen kunnen een postabonnement nemen van f 25,~ per studie­ jaar (ongeacht het aantal nummers). Het abonnementsgeld kan gestort worden via een acceptgirokaart die u wordt toegestuurd na inlevering van onderstaande, volledig ingevulde bon. Na ontvangst van de betaling zal Unvlers worden toegezonden Door de tijd die de betaling vergt, kan het twee tot drie weken duren voordat de krant daadwerkelijk wordt toegestuurd Bonnen kunnen worden ingeleverd of opgestuurd naar Univers, kamer A17, Postbus 90153, 5000 LE TIILBURG

TOt"

u

u

u

*NoRMALE VERSTANDIGE tAENSEN' SPELEN *WALDEN D R / E '

in het psychologisch lab: proeven waardeloos D e plaats van handeling van d e z e voorstelling is curieus: een t e s t c a b i n e van e e n psychologisch l a b o r a t o r i u m aan e e n v/illekeurige universiteit. D a a r i n v / e r k t dr. W a l d e n , e e n o n d e r z o e k e r m e t e e n speciale kijk op d e t r a d i t i o n e l e psychologische tests: o m p r e c i e z e r e r e s u l t a t e n t e krijgen g e b r u i k t hij levend m e n s e n m a t e r i a a l als s t i m u l i : twee v r o u w e n ( S I en S 2 ) . M a a r die t v / e e v / o r d e n eikaars rivalen in e e n gestileerd v e r l e i d i n g s r i t u e e l r o n d de p r o e f p e r s o o n . L e v e r t op interessant b e w e g i n g s t h e a t e r w a a r d e g r o t e gedragspsychologen, Pavlov en S k i n n e r in d e persoon van dr. W a l d e n in d e b o o t g e n o m e n w o r d e n . 28 e n 29 juni in Z a a l 16 t e T i l b u r g . ■ V a n links naar rechts: Susan T i n g a r t e n ( S I ) , Carlus S o m e r s ( P P ) en Eefje V o n k e n (S2) [Foto: Erik van der Burgt]

II

n ieder psychologisch lab waar ook ter wereld vind je ie vandaag de dag een ' r a t t e n p r o f en een d 'Skinner box', een proefopstelling waar de rattenprof zijn studenten onderzoek laat doen aan intelligent kleinvee. In Walden or life in the woods deed de Amerikaanse mysti­ cus Henry David Thoreau (1817­ 1862) verslag van zijn geïsoleerde leven in de bossen. De titel van dit stuk verwijst daar nietzozeer naar, maar wel naar Walden Two, een utopische roman waarin de man van de box, gedragspsycholoog Burrhus Frederic Skinner (1904­ 1990), in 1948 zijn ideale samen­ leving schilderde. Die v o r m je vol­ gens hem heel simpel d o o r syste­ matisch bij mensen nuttig gedrag te bekrachtigen en minder leuke trekken weg te c o n d i t i o n e r e n . Wat psychologenbargoens is v o o r belonen en straffen. Ratten kun je

slim maken, dus waarom n i | t ook mensen. In Walden Drie is het lab van dr. Walden (PL) een uitvergrote Skin­ ner box, waar het voer v o o r de rat (de PP) bestaat uit twee welgescha­ pen meiden (SI en S2) van wie dr. Walden denkt dat hij ze zorgvuldig g e p r o g r a m m e e r d heeft. Hun l i ­ chaam en hun gedrag behoren t o t de proefopstelling en ze behoren zich dus als marionetten te gedra­ gen. D o e t PP iets goed, dan w o r d t dit d o o r een der stimuli mecha­ nisch beloond (met een koekje of een kus), maakt hij een fout dat w o r d t hem dit 'voer' onthouden. Tekstschrijver en regisseur van de prille toneelgroep is psychologie­ aioJan­PieterTeunisse. SI is Susan Tingarten, met wie Teunisse een voorstelling van het Nederlands Danstheater bezocht. De t w e e raakten onder de indruk van de

wijze waarop de choreograaf de ruimte invulde met ritmisch bewe­ gende lichamen. In het café na deze voorstelling w e r d het idee v o o r W a l d e n D r i e g e b o r e n : muziek­ theater op basis van de rituelen die horen bij een psychologische test. De proefpersoon w o r d t gespeeld door Carlus Somers. Hij stelde zich als PP ter beschikking van de we­ tenschap omdat hij denkt door de proeven meer te zullen gaan be­ grijpen van zijn relatie met zijn ei­ gen v r o u w . Maar de test­sessie loopt totaal in het honderd: de PP w o r d t verliefd op S I , waarop die o o k uit haar streng geprogram­ meerde rol valt en de liefde lijkt te beantwoorden. Maar ze houdt de PP voor de gek: tijdens de tests gaat ze namelijk de andere stimulus, Eefje Vonken, zien als haar rivale en dat is natuurlijk funest v o o r de proefopstelling van Dr. Walden.

Interessant is de v o r m waarin dit merkwaardige theateridee gego­ ten w o r d t . D e dialogen buiten de experimenten zijn realistisch. Maar z o d r a een e x p e r i m e n t op gang k o m t maakt dat realisme plaats v o o r een 'onmenselijk' r i t u e e l , waarvan de g e l o o f w a a r d i g h e i d staat of valt met een in ruimte en tijd pijnlijk zorgvuldig uitgeteken­ de stilering. T ~ y p e r e n d v o o r experimenteel gedragsonderzoek is de precisie waarmee handelingen herhaald en telkens weer eender uitgevoerd w o r d e n . Alle handelingen in deze theater­proefopstelling w o r d e n daarom gevangen in gestolde be­ wegingen en ruimtelijke arabes­ ken, zoals dat ook in veel moder­ ne choreografie g e b e u r t De ac­ teurs bewegen zich op de muziek als beweeglijke kunstvoorwerpen

over het speelvlak en brengen zo de ruimte waarin ze bewegen t o t leven. Maar de realiteit w o r d t , zolang niemand uit zijn r o l valt, rigoureus o n d e r d r u k t , doodge­ maakt. Tegelijkertijd krijgen de levenloze v o o r w e r p e n waarmee de PP en SI en S2 in de p r o e f w e r ­ ken (een fietspomp, een emmer met zwabber, bank, bed en tafel) zoals dat ook bij moderne dans een functie in de choreografie, die ge­ lijkwaardig is aan die van de r o b o t ­ acteurs. O o k de dialogen w o r d e n daarin ritmisch en repetitief opge­ nomen en gaan tevens onderdeel uitmaken van de muziek. Deze streng gestileerde scènes w o r d e n ingekaderd door normale dialogen met de proefleider, goed neerge­ zet d o o r Stijn van de Brandt, met alle irritante tics die zo'n persona­ ge in de regel aankleven. Maar o o k die dialogen raken meer

en meer aangetast d o o r de ver­ vreemding die proefpersoon en stimuli in de experimenten onder­ gaan en uiteindelijk niet meer aan kunnen: hun identiteit w o r d t uit elkaar getrokken en ze komen in opstand tegen het regime van de PL. Er breekt ruzie uit en de resul­ taten van de experimenten blijken waardeloos want dr. Waldens PP v e r t o o n t gedrag dat totaal niet significant is. De geniale psycholoog dient dus, wil hij scoren, een ande­ re proefopstelling te maken, waar­ in hij de onberekenbare factoren ­ een u i t s t e k e n d e definitie v o o r mensen ­ elimineert. Een absurd einde van een voorstelling die Op puur theatrale wijze wel drie mild­ satirische analyses in enen ople­ vert: die van de psychologische fa­ b o r a t o r i u m p r a k t i j k , die van de moderne dans en het bewegings­ theater en die van de alledaagse manier waarop normale mens?n elkaar niet begrijpen. Ik zag een repetitie met nog maar een sum­ miere entourage. O o k moest aan het spel nog de benodigde precisie worden toegevoegd. Maar het sce­ nario is origineel en kansrijk. [BH]

EXPOSITIE IN NEDERLANDS TEXTIELMUSEUM

Javaanse batik: uitzonderlijk geraffineerde volkskunst In s t e m m i g licht ­ z e g m a a r in het halfduister ­ t o o n t h e t Nederlands T e x t i e l m u s e u m aan d e G o i r k e s t r a a t o n d e r de t i t e l Batik, de ziel va n Ja va tot s e p t e m b e r e n k e l e honderden geverfde lappen stof uit Java. H e t gaat o m batik, een v e r f t e c h n i e k die zo a l g e m e e n is d a t zij in h e t dagelijks leven nauwelijks meer opvalt. T o c h , w i e op de details let kan veel genoegen beleven aan d e z e tentoonstelling, niet alleen waar h e t g a a t o m m o t i e v e n en k l e u r e n , m a a r o o k o m de fabelachtige t e c h n i e k w a a r m e e d e z e volkskunst vervaardigd w e r d .

H

et oudste doek in de ex­ positie dateert van iets meer dan honderd jaar geleden. Oudere bestaan er d o m ­ weg bijna niet meer, al m o e t de batik­techniek zeker eeuwen ge­ leden al op grote schaal zijn toege­ past Deskundigen menen dat op

Java, én op het naburige en veel kleinere Bali, al in de veertiende of v i j f t i e n d e e e u w batik gemaakt w e r d . Probleem Is echter dat de versieringstechniek vrijwel uitslui­ tend toegepast w e r d op gebruiks­ voorwerpen die ernstig aan slijta­ ge onderhevigzijn: rokken, hoofd­ doeken, draagdoeken. Met name textiel houdt het onder deze o m ­ standigheid niet lang u i t Batik heeft alle kenmerken van volkskunst. Eén: in vrijwel elke fa­ milie is er wel iemand die dagelijks met de techniek bezig is. Twee: de techniek is zo arbeidsintensief en vergt zoveel tijd dat ze nauwelijks economisch voordeel kan opleve­ ren en daardoor in het algemeen niet als handelswaar bedoeld is. Drie: er is geen direct nut; versie­ ring van een dagelijks gebruiks­ voorwerp is het voornaamste doel. Vier: v o o r de gebruikte motieven is een t r a d i t i o n e e l arsenaal be­ schikbaar waarin slechts mondjes­ maat nieuwe invloeden d o o r d r i n ­ gen die dan ofwel weer verdwijnen, ofwel deel gaan uitmaken van het standaard­repertoire. Vijf: de be­ schikbaarheid van lokalegrondstof­ fen en middelen bepalen de regio­ nale verschillen. En zes: v o o r de lokale bevolking is de toepassing van de techniek zo'n normale zaak dat de afwezigheid e e r d e r zou opvallen dan de aanwezigheid. Z o beschouwd kan batik op één lijn

gesteld w o r d e n met traditioneel beschilderde Hindelooper meu­ bels, geglazuurd vaatwerk uit vrij­ wel alle tijden en windstreken, re­ ligieuze parafernalia, veel tatoeage­ culturen en een scala aan architec­ tonische verfraaiingen. Batik o n ­ derscheidt zich echter van al deze andere v o r m e n van volkskunst door een uitzonderlijk raffinement. ^ ^ e batik­techniek liegt er niet om. Aan een lap katoen van pak­ weg één bij twee­en­een­halve meter kan rustig maandenlang ge­ w e r k t w o r d e n . Na het zorgvuldig prepareren van de stof (wassen, stijven, drogen, kloppen) begint het eigenlijke w e r k pas. Delen van de stof w o r d e n , traditioneel hand­ matig, afgedekt met was volgens het gekozen patroon. Vervolgens w o r d t de lap in een reeks van verf­ baden van een kleur v o o r z i e n . W a a r de was zit pakt geen verf. In volgende behandelingen w o r d e n steeds nieuwe waslagen aange­ bracht en nieuwe verfbaden toege­ past, w a a r d o o r uiteindelijk een kleurig versierde lap ontstaat die een kortstondig leven als kleding­ stuk of gebruiksvoorwerp tege­ moet gaat. Opmerkelijk in vergelijking met de textieldessins zoals wij die gewend zijn, is dat de lap katoen verder geen bewerkingen ondergaat. Er w o r d t niet meer in geknipt of ge­

sneden, er w o r d e n geen kleding­ patronen uitgehaald. De hele lap w o r d t g e b r u i k t , als wikkelrok, ko­ kerrok, hoofd­ of draagdoek. W e l is het zo dat het gebruik afhanke­ lijk is van de afmetingen van de oorspronkelijke doek. Een katoen­ tje van dik een meter bij ruim twee meter w o r d t een rok. Een lap van 90 bij 90 centimeter een hoofd­ doek. En een lange, relatief smalle doekgaat een korte levensduurals sier­ en draagdoek tegemoet. De echt grote formaten zijn voorbe­ houden aan de noblesse. Verblind als wij zijn d o o r het enor­ me kleuren­ en vormen bombarde­ ment waarmee wij dagelijks be­ s t o o k t w o r d e n , hebben w e nog nauwelijks oog v o o r details. Van­ daar dat er voor afgestompte waar­ nemers niet zo veel te beleven valt op deze expositie in het Textiel­ museum. Dat de verlichting op een laag pitje staat ­ o o k al zoiets dat eigenlijk niet kan, in deze snelle tijd ­ is waarschijnlijk uit het oogpunt van conservering. Vermoedelijk kunnen het t e r e weefsel en de natuurlijke kleurstoffen niette veel licht verdragen. Hier en daar zijn al gaten en scheuren in het textiel gevallen en het zou zonde zijn o m ze nog v e r d e r te laten vergaan. W e l l i c h t is dat o o k de reden dat de inrichter van de expositie een plankiertje in de looproute gelegd heeft met een minuscuul hekwerk­

^atr 1^

Detail van een zijden selenda ng uit de streek van Juwana.

je erlangs waardoor de gediscipli­ neerde bezoeker het wel uit zijn hoofd laat o m aan het weefsel te gaan voelen. Dat is o o k nergens voor nodig. Van een afstand van een halve meter is ondanks de stemmige verlichting genoeg te zien. De Javaanse batik­ cultuur is ongelooflijk rijk aan be­ toverende kleuren en zeer gede­ tailleerde motieven. De westerse mens die eenmaal kennis genomen heeft van het centraal opgestelde

paviljoentje waarin de techniek uit de doeken gedaan w o r d t , vraagt zich af hoe het in vredesnaam mo­ gelijk is dat een volk zo veel ener­ gie kan steken in het weergaloos verfraaien van gewone, dagelijkse

dingen. [CB]

U N I V E R & J Ö ^ 13iuNi"TW>6

De mededelingenpagtna wordt verzorgd dooi de afd Pers & Vooriichting (gebouw B kamer 10 tel 2001* Diensten en faculteiten leveren via een centraat punt ihet secretariaat) ko pij z s m aan Liiter lijk donderdag voor 13 00 uur voor het verschijnen van de

•S ^H

3

't^

S3 •V ii>j

K3 MJtM

i V m fcjeperkte ruim te IS hel zaak tiench ten kort en kemach tig te formuleren De redactie k an het t>ericht wtjzigen Btj teveet kopij kfijgt de hoogste actualiteit swaarde voorrang

bibliotheek

Gezocht: studenten die nieuwe ser vice willen testen Eva (Elektionisch Vademecum) is een service in oprichting van Bibli otheek en Rekencentrum en is be stemd voor studenten en medewer kers van de KUB Eva moet hulp gaan bieden bi) problemen die voor kun nen k o m e n bi) het gebruik van soft ware op de Geïntegreerde Werkplek of bi) v r a g e n over de c o m p u t e r voorzieningen op de KUB De pilot voor Eva is gestart op 24 mei De eerste vragen, tips en opmerkingen k o m e n nu bi) Eva binnen en worden verwerkt Ook melden zich nog ni euwe 'testgebruikers' aan maar wi) z o u d e n er g r a a g n o g m e e r ver w e i k o m e n Ervaring op h e t gebied van computergebruik is geen vereis te Eva moet duidelijk en toeganke lijk zijn voor zowel ervaren als on e r v a r e n g e b r u i k e r s Wel v r a g e n we je Eva k r i t i s c h te bekijken en haar mogelijkheden te testen De moeite wordt beloond met een klei ne attentie en je maakt kans op een van de 10 m o d e m s (28K8) m e t half jaar gratis a b o n n e m e n t op Kubnet thuis Bovendien help je mee met h e t o n t w i k k e l e n v a n een goede service voor alle s t u d e n t e n op de KUB De komende vakantieperiode kan een bezwaar zijn maar als je tot het eind van de pilot (eind oktober) in totaal ongeveer twee m a a n d e n mee kan doen IS dat voldoende D u s doe m e e en s t u u r een m a i l n a a r Eva@kub nl Vermeld m het subjectveld Eva test' en zet m het mailtje je adm nr , faculteit, studierichting en studiejaar Vermeld, indien moge lijk, ook de periode waarin jij afwe zigbent Je krijgt p o mformatie over de manier waarop je Eva k u n t berei ken Wil je eerst nog meer informatie, stuur dan een mail naar Eva® kub nl m e t m het subjectveld 'Eva mfo' Aanmelden aug.

(ber}tentamens

juli/

De uiterste aanmeldingsdatum voor de t e n t a m e n s uit de tentamenperiode juli/aug isvr 28 juni a s Dit geldt ook voor t e n t a m e n s uit de periode mei/juni waarvan op die d a t u m de uitslag nog met bekend IS Wil|e(een van) die t e n t a m e n s m juli/aug her kansen dan moet je je dus voor 28 juni a a n m e l d e n N a deze d a t u m krijgt m e n een waarschuwing voor te late aanmelding, of is m e n f 50, adm kosten verschuldigd Schrijf je dus zonodig preventief m '

Faculteit Economische Wtenschappen Seminars 1997

geldwezen

3,1996-

S t u d e n t e n die in h e t najaar 1996 willen deelnemen aan het seminar geldwezen 3 wordt verzocht zich aan te melden bij het secretariaat algeme ne economie, kamer B 514 Tevens worden zij uitgenodigd op een voor bereidingsbespreking op dinsdag 6 aug a s m SZ 18 om 15 30 uur Aanmelden aug.

(her)tentamens

(in-

AT propedeuse economie, AT / CB b propedeuse BIK, Voortgezet boek h o u d e n 2 doctoraal en Financiële rekenkunde/Levensverzekerings w i s k u n d e De inzage voor boven staande v a k k e n is op ma 24 juni 1996 U dient zich hiervoor in te schrijven in gebouw B 7de etage Oostzijde, bij het secr van de Vak groep Bedrijfseconomie Kwanti-

Op ma 24 juni is er een vraag en a n t w o o r d s e s s i e v a n h e t vak Inl K w a n t i t a t i e v e L o g i s t i e k m e t de mogelijkheid om vragen te stellen over het t e n t a m e n Plaats SZ 2 1 , tijd 10 00 13 00 uur Globalisering

van de

Economie

In het Ie semester zal door prof drs R Lubbers op 6 dinsdagen van 12 45 15 45 u u r college worden gegeven De cursus is toegankelijk indien een v a n de a f s t u d e e r s e m i n a r s van de opleiding AE m e t voldoende resul taat is afgelegd Aan deze voorwaar de m o e t u i t e r l i j k in de loop v a n komend semester voldaan worden Voor beschrijving van de cursus zie studiegids Indien je voldoet aan het ingangsniveau en je hebt interesse dan k u n je jesciri/teii/fe aanmelden bij M Lukkenaer-Louer, B 1118, tot uiterlijk 31 aug a s Plaats van het college volgt Sectie Kosten, Waarde en Winst/Behavioural Accounting

Faculteit Rechtsgeleerdheid

onderwijs

Op dl 25 en wo 26 juni a s brengt

^

- ik'

^1

De faculteit heeft m 1 v sept 1996 negen s t a g e p l a a t s e n b e s c h i k b a a r voor s t u d e n t e n die gedurende het eerste semester van het studiejaar 1996/1997 de functie van tutor wil len gaan vervullen Zes tutoren be geleiden gedurende vier m a a n d e n vier a vijf groepen studenten van elk ongeveer twaalf propedeuse studen ten bij de studie m de vakken staats recht A, strafrecht A en privaatrecht A Daarnaast zullen er drie tutoren worden aangesteld t b v de deeltijd studenten in de vakken staatsrecht A, strafrecht A en privaatrecht A en B Voor de functie van tutor komen studenten die ver zijn gevorderd in een van de opleidingen na de prope deuse m a a n m e r k i n g (derde en/of vierde jaars) Aanstelling geschiedt op part t i m e basis Na aanstelling krijgt elke tutor voorafgaand aan de t u t o r a a t s b i j e e n k o m s t e n een trai ning Belangstellenden k u n n e n zich voor 25 juni a s aanmelden bij m w L D E M van Wijk (tel 013 46 63 387) of bij het secr van het onder wijsbureau (tel 013-4662502), Y324 en Y 325 O p v r 21 juni a s wordt er te 10 30 uur m Y 257 een voorlich tmg gegeven over het tutoraat De genen die geïnteresseerd zijn m een functie als tutor worden van harte uitgenodigd voor deze functie Daar naast is het mogelijk om onder bo vengenoemde telefoonnummers aanvullende (schriftelijke) informa tie over het tutoraat op te vragen

Opdracht A2

paper

10 00 uur op het secretariaat van de vakgroep Privaatrecht, Y 256, een opdracht voor een geschreven werk stuk k o m e n halen Papers moeten worden ingeleverd op het secreta n a a t op do 1 aug 1996 Cijfers wor den bekendgemaakt op do 5 sept 1996 o m 17 00 uur De papers kun nen, eveneens op het secretariaat, worden afgehaald vanaf vr 6 sept 1996 Burgerlijk

Procesrecht

Het besprekingscollege n a v het tentamen Burgerlijk Procesrecht (re gulier) van 21 mei 1996 wordt ver z o r g d o p m a 1 7 j u n i I 9 9 6 i n Q Z 105, aanvang 18 45 uur

Capita Selecta Burgerlijk recht

werkstuk een mondeling t e n t a m e n bij het secr van Bureau Onderwijs af wil leggen, kan m e n zich inschrij en Onderzoek, B 201 ven op de intekenlijsten bij P 3 211 De t e n t a m e n s z u l l e n afgenomen Mentoren gezocht worden op 20,2 l e n 22 aug 1996 De vragen die tijdens het t e n t a m e n aan Mentoren gezocht voor introductie bod k o m e n zullen dezelfde zijn als en eerste semester propedeuse 1996/ die van het t e n t a m e n van dec '95/ 1997 Nadere informatie bij Denise jan'96 Een lijst m e t deze vragen is Lindenau B 203 Zie ook Kik nr 6 ter kopiëring af te halen bij het secr v a n de Fac der W i j s b e g e e r t e (P In tern ation aliserin g 2 219) Voor meer informatie k u n )e op ma e n v r bellen naar de student Probeer je nog wat geld bi) elkaar te assistenten Rechtsfilosofie tel (013) sprokkelen voor een studie of stage 4663432 in het buitenland' Denk dan ook aan de subsidie van de Letterenfaculteit, max f 750,= voor een buitenlandse studie activiteit Aanvragen 4x per jaar, e v deadline 30 juni 1996

Faculteit Sociaie

Op ma 8 j u h 1996 o m 16 00 u u r Wetenschappen k u n n e n studenten die hebben deel genomen aan het vak Capita Selec ta Burgerlijk recht m zaal Q Z 105 W ij s b e g e e rt e terecht voor een bespreking van het Algemeen schriftelijk t e n t a m e n van 31 mei jl Tentamens algemeen Alle tenta Aanmelden (her)tentamens aug. mens van 'Causale Analyse' worden Herkansing Capita Selecta Soafgenomen op 8 aug Het gaat om de Zie onder algemeen ciaal Recht II (Verdiept Arvolgende cursussen causale analy beidsrecht) se, capita selecta toetsingstheorie, causale analyse via m e e r v o u d i g e De h e r k a n s i n g van 12 aug zal m regressie, onderzoeksdesigns, ANOprincipe mondeling |in augustus') VA en t a b e l a n a l y s e , t o e g e p a s t e worden afgenomen U dient zich methoden en technieken van onder hiervoor voor 1 aug op te geven bij zoek, regressie analyse het secr van de vakgroep Sociaal De d a t u m van 8 aug geldt dus m e t Recht, tel 4668131, Y 136 alleen voor studenten die voorjaar Bi; de vakgroep BOW is luimte voor 1996 (delen van) de nieuwe cursus een Herkansing Arbeidsrecht en 'Causale Analyse' hebben gedaan, Arbeidsvraagstukken maar ook voor studenten die voor Student-assistexit(e) het academisch jaar 95 96 onderwijs De h e r k a n s i n g van 20 aug zal in m die cursussen hebben gevolgd principe mondeling (m augustus') worden afgenomen U dient zich t b v het practicum Communicatie hiervoor voor 1 aug op te geven bij AanmeldenvooT de (heijtentamens ve Vaardigheden het secr van de vakgroep Sociaal van aug Recht, tel 4668131, Y 136 Hij/zi) zal worden aangesteld voor Zie onder algemeen een periode van 5,5 maand halfaug I 9 9 6 t o t l ) a n 1997,1 dag m de week algemeen Afstudeerproject juridische as- Propedeuse Functie eisen pecten van chipcards - aantoonbare kennis inzake com Andere zaal O p I 9 j u n is het hoormunicatieve vaardigheden college v a n de c u r s u s ' I n l e i d i n g Het gebruik van chipcards k o m t in flexibele inzetbaarheid P e r s o n e e l w e t e n s c h a p p e n ' (12 45 e e n s t r o o m v e r s n e l l i n g O o k de stressbestendig studentenchipkaart is hier een voor 14 30 uur) verplaatst van YZ 2 naar vergevorderd m e t opleiding BOW beeld van De overheid heeft t b v AZIO Sollicitaties (uitsluitend schrifte van de ontwikkeling en coördinatie lijk) voor 1 juli richten aan van diverse projecten het Nationaal Psy. propedeuse Dr P v Harberden(p/avakgroepse Chipcard Platform (NCP) ingesteld er BOW) Het N C P IS een samenwerkingsver Andeie zalen Op 13 jun is het hc band van enkele ministeries en bij 'Cultuurpsychologie' (10 45 12 30 de introductie van de chipcard beuur) verplaatst van AZ 115 naar Q Z trokken bedrijven en zal medio 1997 I een studie presenteren naar techni Op 20 jun IS het hc van de cursus sche, e c o n o m i s c h e en j u r i d i s c h e 'Persoonhjkheidsleer' (08 45-10 30 implicaties van het gebruik van Bil de vakgroep Belastingrecht be uur) verplaatst van Q Z I naar A Z multifunctionele chipcards binnen 115 staat een vacature voor de functie een nationale infrastructuur Deze van studie zal het uitgangspunt vormen Psy. doctoraal voor het juridische deel van de func Student-assistent (e) tionele specificaties voor chipcards, Psychofarmacologie en zal op een groot nationaal con vacaturenr 951 gres worden besproken T b v deze Op 24 jun 16 00-17 00 v i n d t h e t studie heeft het N C P diverse projec voor I dag per week In aanmerking vragenuurtje 'Psychofarmacologie' ten uitgezet Voor de juridische m k o m e n doctoraalstudenten fiscaal plaats in SZ 27 valshoek heeft het N C P het Cen recht of fiscale e c o n o m i e die het t r u m voor Recht en Informatisering t e n t a m e n Basiscursus Belasting ASZ van de juridische faculteit van de recht of het tentamen Inkomstenbe KUB en de afd Recht en Informati lasting A m e t goed gevolg hebben Tentamendatum LASZ De tenta ca van de RU Leiden aangezocht De afgelegd Belangstellenden kunnen m e n g e l e g e n h e i d in de t e n t a m e n onderzoekers van de KUB en de RUL h u n schriftelijke sollicitatie verge periode aug van de cursus'LASZ II' willen een deel van het onderzoek zeld van een curriculum vitae en een vindt plaats op di 20 aug onderbrengen in een afstudeerpro cijferlijst van tot nu toe aan de KUB ject w a a r i n m e e r d e r e s t u d e n t e n behaalde tentamenresultaten bin PEW k u n n e n participeren De participa nen veertien dagen na plaatsing van tiemogelijkheden bestaan uit stages deze advertentie richten aan mr Probleemveld 4 bij het N C P en/of het schrijven van H A M Backx, Secretaris Faculteit een scriptie op bepaalde deelonder der R e c h t s g e l e e r d h e i d KUB, Pb Het t e n t a m e n Probleemveld 4 van werpen Het project zal in dec 1996 90153, 5000 LE Tilburg 20 aug 13 00 17 00 uur IS verplaatst w o r d e n afgerond en s t a a t o 1 v van AO 52 naar AZ 115 prof mr I E I Prms en dr mr R W van Kralmgen Het C e n t r u m voor Recht en Informatisering vraagt stu- V7W d e n t e n die belangstelling h e b b e n Inl VTW Het college van M van der voor d e e l n a m e aan h e t p r o j e c t Heuvel van 14 jun wordt verplaatst Belangstellenden k u n n e n zich rich n a a r w o 19 jun 10 45 12 30 uur in ten tot dr mr R W van Kralmgen, Y AZ 9 Het college van B Bargeman Bi] de vakgroep Privaatrecht van de 219 (tel 013 4662792) van 19 jun wordt verplaatst naar vr Faculteit der Rechtsgeleerdheid 21 juni 08 45 10 30 uur in PZ 25 ontstaat per 1 september 1996 een vacature voor een Herkansing Rechtsfilosofie B

Faculteit

Vacatures

gevraagd

De colleges Behavioural Accoun t m g van het KWW accentprogramma Controller zullen bij voldoende d e e l n a m e m h e t eerste s e m e s t e r over twee groepen worden verdeeld Er zullen per groep eenmaal per twee w e k e n colleges worden verzorgd Studenten dienen zich m te schrij ven Inschrijven kan van 15 juni tot Toets Inleiding tot de rechtsISaug 1996 Demschnjvingslijsten wetenschap B2 dd. 10 juni en zijn vanaf bovengenoemde data opgehangen op het publicatiebord in 16 aug. '96. de hal van de 7e etage oostzijde De Voor deze toets is gekozen voor een colleges vinden plaats op de di van alternatieve t e n t a m e n v o r m Op het 15 45 17 45 uur m C Z 113 Groep A t e n t a m e n wordt van u verwacht dat begint op dl 3 sept 1996 Groep B u de theorie over wetgeven, argu begint op dl 10 sept 1996 m e n t e r e n en oordelen k u n t toepas sen op een arrest Aangezien er on voldoende tijd is tijdens het tenta Nieuwe Cursus Advanced Corm e n om een u onbekend arrest te porate Finance (323.040) bestuderen, krijgt u het arrest voor het t e n t a m e n thuis gestuurd U In het najaar van 1996 (het eerste heeft dan r u i m de tijd om u voor te semester van het n i e u w e college bereiden op toepassmgsvragen Het jaar) biedt de Sectie O n d e m e m i n g s arrest zal u w o r d e n toegezonden financiering een nieuwe 2 SP cursus enkele dagen nadat u uw (geprinte) Advanced Corporate Finance aan tentamenoproep heeft ontvangen U Deze nieuwe cursus zal worden ge mag tijdens het tentamen alleen een doceerd door prof dr A Roellendrs w e t b o e k m e e n e m e n , geen litera A Schmeits Informatie over de in tuur, geen aantekeningen, noch het houd en werkvorm van deze cursus arrest voorzien van aantekeningen verschijnt in de studiegids van het O p het t e n t a m e n krijgt u een nieuwe collegejaar Belangstellen 'schoon' exemplaar Studenten die d e n k u n n e n deze i n f o r m a t i e n u zich zo laat voor het t e n t a m e n in reeds verkrijgen via het vakgroeps schrijven dat zij geen geprinte op secr Bedrijfseconomie (B737) I v m roep meer thuis ontvangen, en an de a a n p a s s i n g v a n de a c c e n t p r o deren die om welke reden dan ook gramma's binnen het studiepro geen arrest thuis (hebben) ontvan gramma is het wellicht goed erop te gen, k u n n e n h e t arrest een week wijzen dat de e v mogelijkheid voor voor de t e n t a m e n d a t u m ophalen bij studenten om deze cursus na sept de secretaresse van de vakgroep 1996 te volgen het tweede semester m w M Stolp, k a m e r Y 143 Het van het collegejaar 1997/1998 is heeft geen e n k e l e zin o m op h e t t e n t a m e n te verschijnen zonder het arrest bestudeerd te hebben'

Visitatiecommissie

13 JUNI 1996

een commissie van de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten (VSNU) een bezoek aan onze faculteit teneinde zich een oordeel te vormen over het onder WIJS aan onze faculteit Het gaat hierbi) o m de o p l e i d i n g e n N e d recht fiscaal r e c h t en fBW Uit gangspunt is een zelfstudie die de faculteit eind 1995 heeft opgesteld en waarin op een groot aantal vra gen van de VSNU wordt ingegaan Op de genoemde dagen zullen van elke opleiding zowel docenten als studenten met de commissie spre ken Zij zijn hiervoor inmiddels uit genodigd Indien een docent of stu dent individueel met de commissie wil spreken kan dat op wo 26 juni van 10 30 11 15 uur in Y 257 Men kan hiervoor een afspraak maken via mevr drs I Breetvelt, secretaris van de commissie (tel 030 2363854, met op woensdag) Aanmelding is even eens mogelijk bij de beleidsmede werker onderwijs van de faculteit mr H F Claassens (tel 013 46681 20) Op WO 26 juni a s zal de com missie o m 16 30 uur m YZ 3 haar voorlopige conclusies en aanbeve Imgen mondeling rapporteren Alle b e l a n g s t e l l e n d e n zijn hierbij van harte welkom N a afloop zal de tra ditionele borrel ter afsluiting van het studiejaar worden gehouden Tutoren

Extra college Inleiding tatieve Logistiek

julil

Zie onder algemeen

VNIVE^§1

Deelname tentamen aug. dien nog niet gemeld!)

Inzage

Algemeen en

Denk er aan wanneer je nog niet eerder toestemming hebt gekregen voor het afleggen van doctoraalten tamens en je hebt wel 21 of meer SP v a n de p r o p e d e u s e b e h a a l d , dan moet je voor 1 ]ulia s een formulier indienen bi) het Onderwijsbureau Spelregels en formulieren in de kast o p B 1 Ie bij kamer B 1108

Studenten die op een dag aan twee t e n t a m e n s willen deelnemen wordt verzocht dit nu al schriftelijk door te geven aan het Onderwijsbureau, M L u k k e n a e r Louer, B 1118 De definitieve tijden van t e n t a m e n s vind je t z t op de oproep

nteuwe Univers

Rekencentrum

Onvolledige propedeuse en toch doctoraal tentamens afleggen

Privaatrecht

Wellicht ten overvloede zij vermeld dat het tentamen privaatrecht A2 als verplicht onderdeel het schrijven van een paper bevat Studenten die deze verplichting in december nog met zijn nagekomen alsook degenen die voor A2 een onvoldoende hebben behaald, k u n n e n vanaf do 3 0 m e i ) l

Studenten van het basisdoctoraal vak Rechtsfilosofie B die het vak in december niet gehaald hebben, kun nen tijdens de herkansingsperiode opnieuw kiezen voor het afleggen van een mondeling t e n t a m e n dan wel het inleveren van een schrifte lijk werkstuk De werkstukken dienen uiterlijk voor 1 aug 1996 inge leverd te zijn bi) het secretariaat van de F a c u l t e i t der W i j s b e g e e r t e (P 2 219) Degenen die reeds in decern her 1995 een werkstuk hebben ingediend dat o n v o l d o e n d e is beoordeeld, k u n n e n ervoor k i e z e n dit eerdere werkstuk te verdiepen en te verbeteren, danwei een geheel nieuw werkstuk te maken op basis van de in de syllabus gegeven keu z e t h e m a ' s (p 65) De eisen die aan deze w e r k s t u k k e n gesteld worden, zijn dezelfde als die in de syllabus zijn opgenomen I n d i e n m e n i p v het maken van een

Student-assistent

Faculteit

op het terrein van Bouwrecht (vac nr 950) voor een dag per week

Letteren Aanmelden juli/aug.

(ber)tentamens

van

Zie onder algemeen

Inschrijving raal en

voor basisdoctokeuzevakken

In de periode tussen 10 juni en 1 juli 1996 kun je )e inschrijven voor vak ken van het basisdoctoraal en de keuzevakken Roosters, cursusom schrijvingen en inschrijfformulie ren liggen vanaf 10 juni in de kast

Inlichtingen over de en de inhoud van de den k u n n e n worden prof M A M C van 013-4662305 KUB thuis) Sollicitaties m e t c k u n n e n o v m het enveloppe worden mr H A M Backx, 5000 LE Tilburg

functie eisen werkzaamhe verkregen bi) den Berg (tel 013-5344448

v en cijferlijst vac nr op de gezonden aan Postbus 90153

De neiTO-berichWi zijn bedoeld voor studenten eii gézellighetdsve re ni gingen plus instituten en afdelingen welke activiteiten ontplooien op fret terrein van cultuur, ontspanning en sport. Hou het kort en bondig. De redactie belioudt zich het reciit voor berichten in te korten. Inleveren donderdags tat 13.00 uur.

'2 Studentenverenigingen

VIdar

Het seizoen zit er ver op. Dit weekend de Martini in Groningen, volgende week NK/ Koninklijke Maas Holland beker en za. 29 en zo. 30 juni de Slotwedstrijden op de Bosbaan. We hopen net als als voorgaande laren weer veel Vidraten te zien. Ma. 1 juli is dan dit jaar het uittrainingsfeest. Di. 25 juni hebben we nog een ALV om 20.00 uur op Landvidi. Ook de competitieroeiers zijn nog bezig. Zo. 16 juni strijdt een ploegje om de landelijke finales op de Bosbaan. Er wordt met een acht het turfschipperstoernooi gevaren en er zijn ook nog liefhebbers voor de Head of the Rijn. Voor alle liefhebbers, wedstrijdroeier of competitieroeier, is er dit jaar zomerroeien. Het is weer zover: vanavond staat er een ouderwetse swingavond op het programma. Heb je het niet zo op dansen, dan kun je in ieder geval gezellig voetbal komen kijken. Leuke bijkomstigheid: bier en fris kosten de gehele avond slechts f 0,75. Vrijdag zal er bij SSR-Wageningen een barbecue en aansluitend een feest plaatsvinden.

Plato

Waar zijn ze, die enthousiaste Platenen met nestdrang? Schrijf je alsnog samen in als mentorpappa en mamma voor het kamp |20-22 sept.) en de Gesloten Tijd (di. 24 sept. t/m do. 3 okt.). Voor alleenstaanden is bemiddeling mogelijk! Op do. 20 juni zullen de 9 enthousiaste dames van Platoneel je een half uur op het puntje van je stoel laten zitten met het stuk 'Russisch roulette'. Aanvang 21.00 uur. Op di. 25 juni organiseert Ex-s-if een armworstel-toernooi. Schrijf je nu op het Pand, in groepen van 3. Verder kun je je inschrijven voor deelname aan het Nontemba softbaltoernooi op vrij. 28 juni. Teams van minimaal 8 pers. Kosten f 15,- p.p., incl. barbecue. Aanvang 12.00uur. 's Avonds zal het befaamde slotfeest plaatsvinden.

Studieverenigingen Actieve SPS-Ieden gezocht. Lijkt het je leuk om je alvast bezig te houden met je toekomstige beroepsveld en daarmee bestuurservaring op te doen ? Bel Danielle Smeets (tel. 013-4681234). Nip.Sps vacatures. De Sectie Psychologiestudenten (SPS) is op zoek naar enthousiaste psychologiestudenten uit Nijmegen die willen plaatsnemen in het landelijke SPSbestuur. Voor het volgende bestuursjaar staan in het SPS-bestuur de volgende vacatures open: voorzitter, secretaris, penningmeester, buitenlandfunctionaris, sectorvertegenwoordigers van respectievelijk Sector AROB, Sector Gezondheid, Sector Jeugd en de Intersector, platformcooerdinator en PR-functionaris. Bel voor meer informatie met Jefke Vink (071-51420.32). Nip.Sps activiteiten. Op 17 juni wordt in Nijmegen een excursie gehouden naar het CAD. Het zal duren van 13.30 tot 16.30 uur. Opgave en info bij Hananja (024-378 1395). Op 25 juni vindt vanuit Leiden een excursie plaats naar de Rabobank in Dordrecht. Er zal worden ingegaan op het werk van de psycholoog m.b.t. klinische begeleidmgbij bankovervallen, de functie van psycholoog als adviseur, de marktvraag en loopbaanontwikkeling van de psycholoog bij de Rabobank. Tijd: 13.30tot 16.30uur.

Info en opgave bij Daan (0703814586). Prijzen voor de activiteiten zijn f 3,-- voor niet-leden, en gratis voor NIP-leden. Alesec

Procter Traineeship. Zou je een paar maanden willen werken aan projecten van bekende merken, zoals Ariel, Pampers, Pantene, Oil of Olaz of Head & Shoulders? En studeer je binnen twee jaar af, dan kun je deelnemen aan het international Aiesec/Procter & Gamble traineeship program. Italië, Roemenië, Turkije en de Oekraïne behoren tot de mogelijkheden. Wil je meedoen, haal dan een sollicitatieformulier bij Aiesec, of bel mevr. N. van der Jagt, tel. 010-2863326. Inschrijven is mogelijk tot 30 juni./n/orma tie. Wil je meer weten over deze of andere activiteiten, kom dan naar kamer R19, of bel (013)4662573. Sbit

De Algemene Leden Vergadering zal op 1 aug. plaatsvinden om 20.00 uur in café De Schuur. Tijdens de aansluitende borrel zullen er foto's genomen worden voor het sociaal jaarverslag. Dus actief kader: jullie zijn bijzonder welkom! Doe eens iets anders en wordt actief: Sbit zoekt voor het komende studiejaar weer mensen die meer willen dan alleen studeren. Er zijn genoeg commissies die mensen zoeken. Je kunt je o.a. bezig gaan houden met het verenigingsblad, de feestcie, de onderwijscie en met het organiseren van een studiereis. Voor meer informatie en aanmeldingen kun je terecht bij het bestuur. VIte Met de vakantie in zicht willen we jullie alvast attent maken op de activiteiten van het eerste semester van het volgende collegejaar. Op 17 en 18 sept. is er een excursie gepland naar Leuven. We zullen daar een bezoek brengen aan oa. de universiteit en Stella Artois. Op 26 sept. zal in samenwerking met Studium Generale een symposium over de opkomst van de Aziatische Tijgers gehouden worden. Van 20 t/m 25 okt. zal de korte reis plaatsvinden naar Cardiff en Oxford. Geïnteresseerden kunnen meer informatie halen op de Vite-kamer R15, of bellen met 4662722. Voor Mensen die het komende collegejaar graag een of meerdere activiteiten mee willen organiseren zijn nog een aantla plaatsen open. Op dinsdag en donderdag kun je voor meer informatie terecht op de Vite-kamer R15. Integrand

Wil jij deze zomer niet achter de lopende band; kom dan eens langs bij Integrand! Er zijn op dit moment veel opdrachten (part-time of fulltime) in het bedrijfsleven waar nog studenten van alle studierichtingen voorgezochtworden. Schrijf je hiervoor (gratis) in! Wij bemiddelen tevens voor stages bij Procter & Gamble, Shell, Unilever en MeesPierson. Ook zijn wij op zoek naar studenten die zich actief willen inzetten voor Integrand, voor meer informatie: Integrand kamer R23 tel: (466)3192. Marketing Associatie KUB

Ben jij geïnteresseerd in marketing en marktonderzoek, maar nog geen lid van de MAKUB. Kom dan naar de MAKUB-kamer (R-25) om je aan te melden, want voor het komende semester zijn er weer plaatsen vrij in een aantal commissies, zoals de lezingen- excursies- en case-commissie, bedrijvendagcommissie, congrescommissie, de redactie en de marktonderzoekcommissie. Dit is slechts een greep uit het diverse pakket waaruit je kunt kiezen, dus aarzel niet en kom naar de MAKUBkamer (R-25) voor meer info. Bovendien kun je je op de MAKUBkamer ook inschrijven voor onze studiereis naar Canada, die plaats zal vinden van eind maart tot half april volgend jaar. Naar aanleiding van deze reis kun je je derdejaars scriptie schrijven en het is mogelijk om er op af te studeren. Laat deze kans dus niet voorbij gaan en kom naar R-25. Ook kun je bellen met 013-4663044 of mailen naar MAKUB@kub.nl.

Polis

Opjutgroep

Voor de laatste keer dit collegejaar een berichtje van Polis. Op 18 juni kun je in Marijnen van NE-ENG genieten tijdens het borrelen! De Congresbundels kunnen nog steeds afgehaald worden in Ril! Op di. 2 juli is er een eindfeest (in total AXTC) met band 'Button'en DJ-Ron in café Uit; dit feest organiseert Polis samen met Prioritijd. De kaartjes kosten f 2,50. Zorg dat je erbij bent! Poiisflctiefworden kan nog steeds!!! De vakgroep heeft een borrel aangeboden; je bent welkom op 26-6 van 17-19.00 uur te Stationsstraat 26. Hiervoor inschrijven in R i l ! Het Introductiekamp is vanaf vr. 30-8. Rl 1 is t/m 2 juli geopend op di. en WO. van 12.30-15.00 uur. De eerste borrel in het nieuwe collegejaar is op 10-9.

Stel je het studeren steeds opnieuw te lang uit ? Lukt het je niet een evenwicht te vinden tussen studie en ontspanning? Komt er weinig terecht van al je studieplannen? Studentenzaken biedt je de mogelijkheid om, vanaf de 2e coUegeweek in het volgende semester mee te doen aan een Opjutgroep (studie-intesiveringsgroep). Inschrijving voor de Opjutgroepen kan t/m 19 aug. 1996. Vol is vol!! In lichtingen en inschrijvingen in het Informatiecentrum (N24).

PrIorltIJd

Wo. ÏS aug. t/m vr. 30 aug.: VTWkamp in luxe kampeerboerderij in Loon op Zand, met o.a. studie-info, een barbecue, bonte avond, nachtspel. Kosten: f 6 0 , - voor het hele kamp; per dag f 30,-. Inschrijven op R-10 of opsturen naar Prioritijd (KUB, Studievereniging Prioritijd, Postbus 90153, 5000 LE, Tilburg). Prioritijd wenst haar leden een voorspoedige tentamenperiode en een fijne vakantie. Tel Prioritijd:4663036, e-mail:Prioritijd@kub.nl.

Ned. Studenten Kampioenschappen Loopbaan Advies Centrum

Hoe maak ik carrière? Hoe kan ik me tijdens de studieoriënteren op de arbeidsmarkt? Bedrijfsleven en advocatuur bieden hiervoor diverse mogelijkheden. Van business courses en masterclasses tot uitwisse lingsprogramma's en student-stages. In de Toekomstwijzer zijnactiviteiten in kaart gebracht voor stdenten economie en rechten die in de laatste fase van hun studie zitten. Bedrijfsleven en advocatuur geven een goed beeld van hunactiviteiten voor studenten en op de carrièrekansen daarna.De Toekomstwijzer is af te halen in het LAC.

Sport PENDRAGON

Mercurlus Mercurlus is een vereniging voor financieel geïnteresseerde studenten. Zij richt zich met name op de studierichtingen Beleggings theorie. Financieel Economisch Management, Financiële Econometrie en Geld, Krediet en Bankwezen. Om de activiteiten te organiseren is Mercurlus op zoek naar mensen die actief willen worden. Je kunt o.a. plaatsnemen in de bedrijvendagcommissie. Daarnaast zijn er nog andere commissies waarin je actief kunt worden. Als je meer wilt weten over F.A.T. Mercurlus kom dan langs op kamer R7. Top-Down

Met spoed gezocht: Stagiaire voor bedrijf in Uden (Oté Pharma Sol BV) voor kwaliteitopdracht. Aanvang zo spoedig mogelijk. Wij zijn op zoek naar bestuursleden voor het volgende collegejaar. Heb je interesse om bestuurs-ervaring op te doen tijdens je studie kom dan langs op kamer R34. Een lichte beurs is beschikbaar. In verband met de tentamenperiode is het bestuur alleen op di. en do. bereikbaar van 14.00 tot 16.00 aanwezig. Telefoonnummer: 013-466 3365 en e-mailadres: TOP-DOWN @kub.nl.

Studenten Koffer

Wegens groot success wordt het theaterstuk 'Onder het Melkwoud' van Dylan Thomas nog een keer opgevoerd door De Koffer. Deze voorstelling wordt dan beoordeeld voor roulatie in het nationale amateurtheatertournee van het NCA. Je kunt dit indrukwekkende, sfeervolle stuk niet missen. Do. 20 juni om 20.30 in de Middenzaal (wiUem II straat 47-49). Kaartjes: f 7,50. reserveren: 013 5446028.

Studentenzaken Openingstijden

De openingstijden van de verschillende afdelingen binnen Studentenzaken zijn als volgt: Informatiecentrum Studentenzaken (N24) ma. t/m vr. 10.00-12.00 en 13.00-16.00 uur, tel. 4662211. Balie Studiefinanciering (N24) di. 13.00-16.00 uur, niet telefonisch bereikbaar. Huisvesting Buitenlandse Studenten (NI of Nla) ma. t/m vr.IO.OO12.00 uur, tel. resp. 4662837/466 2844. Loopbaan Advies Centrum (N7) ma. en WO. 13.00-16.00 uur, di.en do. 10.00-12.00en 13.00-16.00 uur, tel. 4662521.

einde toe mee voor een kampioenschap, en werd dat door 2 teams behaald. In de hoogste klasse werd ons eerste team kampioen en speelde dit jaar, net als vorig )aar, de bekerfinale. Vorig jaar werd deze gewonnen en werd daarna zelfs de Nederlandse beker gewonnen. Ook mogen wij ons dit jaar Nederlands Studenten Kampioen Zaalvoetbal noemen. Om verschillende redenen stoppen er volgend jaar nogal wat mensen, zodat er in alle teams ruimte is voor nieuwe spelers. Heb je interesse bel dan Bas (013-4683452).

SHOT 'To hockey or not to hockey. That's the question'. Het antwoord is niet moeilijk. Wie kan er nou niet zonder hockey nu Shot kunstgras krijgt. Lekker heen en weer rausen op dat fluwelen tapijtje op een zonnige zondagmiddag. Dat is toch heerlijk, en zeker om daarna lekker wat bier achterover te slaan met wat collega-studenten. Dus kom hockeyen bij Shot. Mensen voor Dames 1 en Heren 1, die in de derde klasse spelen, nog speciaal gezocht. Informatie bij Petra tel: 013-4631746. Merlijn (veldvoetbal)

Merlijn is een actieve vereniging met verschillende activiteiten het gehele jaar door, zoals: het traditionele Lente-Avond-Toernooi, het Barbecuetoernooi en een meerdaagse trip naar het buitenland (dit jaar was dat Schotland). Verder is er vorig seizoen o.a. een uitstapje geweest naar de Leeuw bierbrouwerij in Valkenburg en een eet- en gokavond in Breda. De contributie bedraagt ongeveer f 85-,- per seizoen. Hiervoor ben je lid van de K.N.V.B., ontvang je vier maal per jaar het clubblad en wordt je maandelijks op de hoogte gehouden van de komende activiteiten. Ook de tenues worden door Merlijn verzorgd. Je hoeft dus alleen maar een paar voetbalschoenen te hebben. Het is overigens ook mogelijk om een zo geheten 'Tientjeslid' te worden. Een Tientjeslid is in zoverre een volwaardig Merlijnlid dat hij/zij geen competitie mag spelen. Voor meer informatie kun je terecht bij: Peter Kramer (5445627), of Maurice Dechamps (5431595). Hart van Brabantloop 1996

Op za. 28 sept. wordt voor de 13e achtereenvolgende keer de Copy& Co Hart van Brabantloop georganiseerd. Deze unieke estafetteloop heef t een lengte van ruim 105 km en is opgedeeld in 15, in lengte en zwaarte variërende etappes. De estafetteloop is niet alleen een uitdaging voor de geoefende loper maar ook voor recreanten. Voor iedereen; studenten, niet-studenten, dames, heren, kneuzen en echte die-hards, is het een dag om nooit meer te vergeten. De ruim 100 teams zullen door elf Noord-Brabantse gemeenten en natuurgebieden lopen, zoals de Loonse- en Drunense duinen en de kampinasche heide. Heb je interesse vraag dan meer informatie aan bij Pendragon (4663012). De inschrijving loopt van 6 mei t/m 10 aug.. Myrddin (zaalvoetbal)

Voor Myrddin is het afgelopen jaar op sportief gebied zeer goed verlopen. Zo speelden 4 van de 5 teams tot het

Het programma voor de komende maanden is als volgt : 8 sept.: NSK 1/4 triathlon sept.: NSK Hockey in A'dam (HSSC) Sept.: NSK Windsurfen in Eindhoven 22 sept.: NSK atletiek teams in Eindhoven sept/okt: NSK Zeilen individueel, Maastricht Voor meer informatie kun je terecht bij Pendragon (4663012). Lacoste (tennis)

Wil je actief worden bij Lacoste, laat dit dan schriftelijk weten aan een van de bestuursleden. Laatste kans om nog in te schrijven voor 'Lacoste B-Day' op za. 22 juni. Voor f 40,- een geheel verzorgde dag. Tussen 15.00 uur t/m 17.00 uur waterskien tussen 17.00 uur t/m 19.00 uur beachtennis, tussen 19.00 uur t/m 21.00 uur barbecue en van 21.00 uur t/m 01.00 uur feest (gratis drank). Ook krijg je hier nog een fantastisch hoog kwaliteitst-shirt bij. Opgeven bij Jeroen van Homelen (5441284). Wil je nog mee naar Sluis om te tennissen van 1 t/m 7 juli, dan moet je dit tijdig opgeven bij Monique (5357982). Het internationaal toernooi gaat naar Bredene te België aan het strand natuurlijk. Dit is van 25 t/m 31 aug. Opgeven hiervoor bij Angela (5357396). Ook het Posttentamen feest gaat natuurlijk door op do. avond 27 juni in de Boekanier. Hiei is het Happy Hour van 21.00 uur t, m 22.30 uur. Daarna is de drank f 2,- bij betaling met munten welke achter de bar te verkrijgen zijn. Studentensport, Winteruniversiade

Vrij tennis In de zomerperiode Gedurende de gehele zomerperiode is het mogelijk buiten op het kunstgrasveld te tennissen. De lijsten worden steeds 1 dag van tevoren in het fietsenhok bij de ingang gehangen. Renovaties en verbouwingen I.v.m. renovaties en verbouwingen van o.a. kleedkamers, ingang/balie en bergingen is het Sportcentrum de gehele zomerperiode (buiten de sluitingsperiode 6 juli t/m 4 aug.) geopend van 17.00-22.00 uur. Gedurende deze openingstijden kunt u gebruik maken van de fitnessruimte voor vrij fitness en van de squashbanen voor vrij squash. Zaal 2 is ook bruikbaar voor vrije sport. A.g.v. de verbouwingen/renovaties zult u hiervan wel enige hinder ondervinden (bijv. De ingang zal ergens anders gesitueerd worden). Wij vragen hiervoor uw begrip. Beperkt rooster aug.

In de week van 19 t/m 23 aug. vindt de TIK plaats. Omdat zij op het Sportcentrum enkele activiteiten gepland hebben is het in deze week waarschijnlijk met mogelijk om van de zalen van het Sportcentrum gebruik te maken voor vrije sport. Wat de openingstijden worden in deze week, en wat u aan sport kunt doen, kunt u vanaf 12 aug. navragen bij het Sportcentrum. In de week van 26 t/m 30 aug. starten we met een beperkt rooster. In enkele sporten zullen er dan al introductietrainingen plaatsvinden, o.a. voor Volleybal, Basketbal, Zaalvoetbal, Hockey, Veldvoetbal en Ultimate Frisbee. Daarnaast is er dagelijks Keep Moving.

menu Periode 17 t/m 21 juni Maandag

g^bemlen kertiesoep af Iteldere taagésoep wieoer schnitzel of sttoarmaburger met demi 0ace broccoli of spftskool gebakken afgekookte aatdappeten veg.: veg. schitltiel luxe: kaitsschnltzet

De voorbereiding voor de winteruniversiade van 1997 is reeds in volle gang. De komende winter (24 jan. t; m 2 febr. 1997) zal Zuid Korea het decor zijn voor dit tweejaarlijkse internationale topsport-evenement voor studenten van universiteiten en hogescholen. Het ligt in de bedoeling met de volgende takken van sport mee te doen: schaatsen, kunstrijden, short-track, ski-springen, langlaufen en biathlon. Inlichtingen bH>emk0Oi/i>mccolisoep of over inschrijving of andere zaken HeUlere tomatensoep kunnen ingewonnen worden bij dhr. cordon üea of kalfag«iiakitial R. Verster, (telefoonummer; 043- g>, met el>amp^mm$Mis 3883134 of faxnummer; 043fiawaigtoentemix-gekoekte 32I9924)ofbijjesportbond(K.N.S.B aardappelen of Nederlandse Ski Vereniging). •/eg.: kaasseliatt2el tuxe: cordon blue

Dinsdag

Sportcentrum K.U.B. Openingstijden Zomerperiode

Het Sportcentrum is in de zomerpe riode op de volgende momenten geopend/gesloten; 17 t/m 21 juni: laatste lesweek 24 t/m 28 juni: geen lessen/trainin gen, wel keep moving Sportcentrum open van 17.00-22.00 uur voor vrij fitness/squash 1 t/m 5 juli: geen lessen/trainingen sportcentrum open van 17.00-22.00 uur voor vrij fitness/squash; 6 juli t m 4 aug.: het sportcentrum is geslo ten. Vrij tennis op de kunstgrastennisbanen is wel mogelijk 5 t/m 9 aug.: geen lessen/trainingen Sportcentrum open van 17.00-22.00 uur voor vrij fitness/squash 12 t/m 16 aug.: geen lessen/trainingen Sportcentrum open van 17.00 22.00 uur voor vrij fitness/squash 19 t/m 23 aug.: geen lessen/trainingen, 20 aug. Nacht van Pendragon Openingstijden nog niet bekend (afhankelijk van TIK en renovatie). 26 t/m 30 aug.: Start van enkele lessen/trainingen, o.a. keep moving Sportcentrum geopend van 10.00 23.00 uur 2 t/m 6 sept.: Start volledige roostei Sportcentrum geopend van 10.00 24.00 uur.

Woensdag

gebonden champignonsoep of heldere seUtetlesoep biefstuk tartaar of kip met uiensaus postelein of spetzietmnen patates frites of gekookte aardappelen veg: cordon blue luxe: rfu/fse biefstuk

Donderdag

gebonden tomatensoep of heldere kruidensoep gebakt In bladerdeeg of stooHapje met vleesjus andijvie of koolraap steakhouse fries af gekool<te aardappelen veg.: soja in bladerdeeg luxe: biefstuk

Vrijdag

peultjessoep of chinese hippesoep spaghetti é la t>oiognese met groentemix en kaas of ribkarbonade met mosterdsaus-witte bonen in tomatensaus en gekookte aardappelen. veg.: spaghetti met groentemix en kaas luxe: sciwlrolletjes gevuld mei rode zalm

UNIVEHS-

I3IUNI 1996

Geen nood, je hebt nog alle tijd om 'm beter te leren kennen. Want als je niet ouder bent dan 24 jaar (studenten niet ouder dan 26 jaar) reis je natuurlijk met een KLM Lifttarief. Daarmee kun je net zolang wegblijven als je zelf wilt. Zowel de heen- als de temgreis boek je namelijk vanaf een week voordat je vertrekt. KLM's Lifttarieven zijn bovendien reuze voordelig en je kunt ermee naar maar liefst 60 bestemmingen in heel Europa! Ga snel naar je reisbureau of bel: 020 - 4 747 747 (24 uur per dag) voor de folder. Natuurlijk kun je ons ook vinden op Internet: http://www.klm.nl/holland — -*-

KLM lifttarieven» Voor(delig èn flexibel vliegen. ADVERTEREN IN UNIVERS? Neem voor tarieven en condities contact op met Angela van Scbendel (4662277, e-mail Schendel @KUB.nl). Voor interne adverteerders hanteert Univers aantrekkelijke, lage tarieven.

Betrouwbaar* KLIVI

DE RACE TEGEN AIDS HEEFT

M

Er is n o g steeds geen medicijn tegen aids. W e t e n s c h a p p e r s zoeken, er is vooruitgang, m a a r w e zijn er n o g lang met. W a n t dat vraagt ti)d. En ook geld W a n t m e e r geld betekent m é é r tijd v o o r m é é r mensen. In een race tegen de klok e n tegen de dood. Sponsor die race.

w AIDS FONDS

GIRO 8 9 5 7

STORTING OP BANKREKENING 7 0 . 7 0 . 7 0 . 2 2 8 KAN OOK.

UNIVERS

HiUNi 1996

h

t

Commekibal Toen de Berlijnse muur in 1989 werd neergehaald, zei iedereen dat het communisme dood was. En maar goed ook, want achter die muur was het er allemaal heel verschrikkelijk aan toe gegaan. De mensen zagen er van Polen tot Roemenië even troosteloos uit. Hun steden waren rokerige, grijze vuilstortplaatsen, te beroerd voor woorden. Het volk was terneergeslagen, zonder een greintje initiatief, brrr. Maar nu die muur weg was, zou het allemaal veel beter worden. Vrijheid en creativiteit stroomden binnen. De ramen werden opengezet, de mensen lachten weer, de marktkramen raakten gevuld met de zegeningen van het Westen. Televisies, videore­ corders, fototoestellen, CD­spelers. Alles wat het leven zo verschrikkelijk aangenaam maakt. Zo, nu konden ze daar met eigen ogen zien wat voor een fantastische en creatieve mensen daar aan de andere kant van de muur woonden. Neem nu de voetballers van het westen. Dat zijn toch heel

u

n

n

d

f

n

andere lui dan die rare systeemvoetballers die je geworden. Bij Ajax (en dus bij het Nederlands elf­ vroeger bij Dinamo Kiev of Torpedo Moskou had. tal) speelt iemand bijvoorbeeld op de negen. Dat waren nog eens fantasieloze types. Die kon­ De spelers zijn ook veel te keurig geworden. Ze den niets anders dan het balletje rondspelen, wat hebben geen O­benen meer, zoals Stanley Mat­ afschuiven, een beetje bleekjes collectief over het thews. Of Jan Wouters. Of Pierre Littbarski uit veld schuifelen. Initiatief, ho maar. Grote namen, Duitsland. Dat waren nog eens kromme benen. De sterren? Ho maar. Plovkov, movkov, stomkov, enige die ik de afgelopen dagen zag die me aan een allemaal meer van hetzelfde. ouderwetse, eigenwijze voetballer deed denken was Daar moesten we in het Westen niets van hebben een Bulgaar. Een Bulgaar! Hij heet Ivanov. Is lelijk en we zijn bij ons in huis dan ook dik tevreden met als de nacht, heeft nog lang haar, vreselijk krom­ de Europese kampioenschappen die deze maand me poten en aan een stuk door vloeken en kanke­ gespeeld worden. Wat een vreugde is het toch om ren. al die fantasievolle, creatieve, initiatiefrijke teams Tot zover is het de enige opvallende persoonlijk­ te zien spelen. Die Fransen bijvoorbeeld, zó crea­ heid die ik heb kunnen ontdekken. De rest is ver­ tief. Die durven het zelfs aan om hun enfant ter­ Niket, verCoket of verMastercard. Heel saai. rible Cantona thuis te laten. Net zoals de Zwit­ Troosteloos. Communistisch eigenlijk bijna. Vol­ sers. Die laten Knupp en Sutter thuis. De enige gens mij wint B ulgarije. Met creatief spel, met individualisten die ze hebben. eigenwijze gifkikkers. En veel leuker om naar te Ja, zo'n Europees kampioenschap is spannend, dat kijken. wel. Maar goed? Nee. Mij bekruipt het gevoel dat we zitten te kijken naar moderne uitvoeringen van Thijs Steenman Plovkov en de zijnen. Het systeem is heilig, de taken zijn het belangrijkste wat er is. En in Neder­ Drr IS DE LAATSTE COLUMN VAN Tmjs STEENMAN VOOR land zijn we zover dat de spelers nummers zijn UNIVERS

u n i vers twee

•pi3q> SI 'pEzaSaji sSuo ap UB •301 ap UB A aapqdo }3u )pu3uun>(u •UI iraiuoid smij

IOOA iBBq>[n

siy[3|d>[i3M 130UI is^jli 15 smspom JEp 'UI33}S^ lunuuaou;

EK­BEKERTJES

•JOJUI UBA U UFA u a S j o A • do p(T4 J33A '

Oranje huizen, oranje mensen, oranje ge­ bak, oranje toetjes. 'Onze'jongens van het Nederlands elftal spelen het Europees Kampioenschap voetbal in Engeland, en

j p z U3SU1|.)J

de hele natie zal het weten. Zelfs in een

)J00 UOJJJOAIJ

rationeel bolwerk als de KUB ontkomt

laij af i p J i q

niemand aan het opgedrongen chauvinis­

*JKSP(J 'U.JJ.l

me. Sinds twee weken floepen uit dertig auto­

ijSjdjJJAM d f

maten voor koffie en thee deremWersaan

j)(|j|,:mnjiu

Het Nationale Volksgebeuren: de EK­be­ kertjes, in vlammend oranje, compleet met Nederlandse vlag, leeuw en voetbal. IVIaan­ den geleden al bestelde de KUB vijf­

ospuaSuof uajso

entwintigduizend exemplaren.

■iq UBB U3>[ •uoopjaj j3 J3pU02 ' u s i a3p>[i}iB}}i Sp UBA >[I3A • p A p a A }>[t

Voor veel studenten en medewerkers zijn de EK­bekertjes een dagelijkse bron van ergernis. B reed werd de afschuw over de 'verschrikkingen' de afgelopen week uitge­ meten op het interne KUB­computernet­ werk (Trumpet Newsreader). Martin van Tuijl, universitair docent bij de Economi­ sche Faculteit en voetballiefhebber bij uitstek: 'Rare bekertjes, vind ik het. Door de media word je al overspoeld met het EK­voetbal. In mijn vrije tijd vind ik dat prima, maar hier op de KUB slaat het ner­ gens op. Bij mijn koffie hoefik niet aan het toernooi herinnerd te worden.' Gemiddeld genomen gaan er in een week op de KUB twintigduizend automaatbekertjes doorheen. Deze maand is er echter bedui­ dend minder koffie gedronken. De vijfen­ twintigduizend oranjekroezen zitten nu al weer twee weken in de automaten, en zou­ den dus al op moeten zijn. Is er inmiddels sprake van een bekerboycot? W. Faessen van de Restauratieve Dienst maakt zich er niet druk over. 'In mei en juni

■diqos UBA ■SSUIUUOAII pajuaiuoui •(isqosu9}3/ •njs s { v ' J 3 w s m u i 131 U3J3U3 isq d o '13} •njS 3 p UBA 1 •U3>j3y } 3 q ■pu3>i3rdsj| U3lUOJ­pOU 3p d o U3}U ,U31 uag ' u a o p t i slnozuioi­] U3)s>j3a 3>i; U3IZUIOI­pO nsaujiooA piOOM U33 ] suios ' u a i a 3p j m U31U liui UVS[ ivc 3S>[3UO 3 ^

wordt er altijd minder koffie en thee uit de automaten gehaald, er lopen dan minder

'P|3)S3;

mensen op de KUB rond. Zeker nu met het

Deze week eet Univers mee met vriendenclub SOS in de Leo XlIIe straat, een huis van 21 heren. B ijzon­ derheden: normaal maken ze elkaar af, maar bij wedstrijden van Oranje warmen ze zelfs eikaars dijen. Net ais echte voetbalgoden kunnen ze slecht tegen hun verlies en al helemaal niet tegen kritische pers. Vriendenclub SOS ('voor kakkers én boeren') is het ruigste dispuut van Olof, zeggen ze zelf. Bij de 'kroeg­ jool' (Wie is het snelst bij het bier?) zijn zij het die de rest opzij beuken en als eerste vooraan de bar staan. Nog zo'n goede traditie: de Formule I­tribune. Bij wedstrijden in het weekend zorgt de 'zondagmiddagcommissie' van het huis voor comfort rond de buis. Vanaf half twee aftanken en om zeven uur weer het bed in. Hele lieve jongens zijn ze één keer per jaar. Dan mogen de kinderen uit de straat in de tuin komen koekhappen. Moeten ze wel doen, want de 'pauperbuurt' mocht eens denken dat studenten alleen maar lui zijn en nooit werken. Normaal zijn ze verdeeld in verschillende voetbalkampen: Aja­ cieden, de 'schijtfans' van PS V, Heerenveen en de Lieshoutse Deur­ trappers. Maar deze maandag niet, want, grote dag: Oranje voetbalt tegen Schotland. Vandaag is Bergkamp dé God, Taument ('met die vettige haren') hét mietje. De 21 plus een handvol bevriende voetbal­ fans hebben zich op de tribune (op tafels gestapelde bankstellen) gehesen in het oranjehok. Naast de tribune staat het altaar, met kaarsen en foto's van de godenzonen. Voorin de ruimte de tv en de tap. B loedheet is het in het hok. Niet omdat het buiten al dagen dertig graden plus is, nee. De spanning, hè. Het zindert boven de banken. Ze krijgen er warme dijen van. Borden eten worden koud op schoot. De onfortuinlijke die de match moet onderbreken voor

UNIVERS

13 lUNi 1996

de klim naar beneden om te gaan wateren, plant zijn voet midden in de pastaprut. En merkt het niet eens. Het oranjelegioen in Villa Park ('Hee Van Zutphen, spelen ze bij jullie thuis in de achtertuin ?') joelt, brult, i^B toetert en zingt. Maar dat is niks vergeleken bij de ^H| orgastische kreten die vanuit de Leo Xnie straat de ether in worden geslingerd. Tenminste, de eerste tien minuten. 'Penalty! Hands van Collins!' klinkt een schorre brul van links. Van rechts: 'Die pakken we na de wedstrijd!' De 'grote' Bergkamp mist een kans ('Tyfuslijer!', 'Anuspieper!') en krijgt een lawine van proppen papier op zich afge­ vuurd. 'Och jongens, hij doet z'n best', zucht Peter ('Van Tiel') m zijn luie stoel naast de tap. Dan kakken 'onze jongens' in. De wedstrijd valt dood en de SOS­ gemoederen raken nog verhitter. 'B ocrekoolbal!"Recht die ruggen, toon karakter, stelletje wortels!' 'Zit niet te huilen, meisje', bekt er een tegen zijn buurman. B oven in de tribune wordt gekankerd dat de lopende band vanaf de tap blokkeert. Van Tiel waar blijft dat bieil 'Pak het zelf maar, ik vertik het om heel de avond tapf eut te spelen!' En zoals altijd in crisistijden, komen de gevoeligheden naar boven. 'Van Zutphen is kaal!' buldert het uit drie kelen. Als 'Nee, ik ben groot, ik ben een God' niet helpt, wendt Van Zutphen zich tot de onafhankelijke journaliste. 'Wat vind jij er nou van?' Deze laat haar onbevooroordeelde blik over de inhammen op zijn rood bepareldc voorhoofd gaan. 'Inderdaad, je wordt kaal.' B uiten zichzelf opent Van Zutphen de aanval op de notitieblok, die ternauwernood uit zijn graaiende handen kan worden gered. Waarop hij briesend het oranje­ hok uitstampt.

warme weer.' 'We moeten ervoor zorgen dat de oranje

sjajnduio: '. 3p u|jeem a^

bekertjes voor de dag van de finale alle­ maal op zijn', redeneert Faessen, 'dan is het EK oud nieuws. Daarom worden de laatste bekers in de automaten in de bibli­ otheek gestopt. Daar gaat het tenminste iets sneller, want het is de enige plek op de KUB waar redelijk koffie wordt gedronken rond deze tijd.' Als Nederland vroegtijdig uitgeschakeld wordt is de kans echter groot dat de bekers nog inde automaten zitten. Mosterd na de maaltijd, maar ook een stijging van de toch al hoge irritatiefactor. Tot een voet­ baloorlog op de KUB zal dat volgens J. Paulissen (eveneens van de Restauratieve Dienst) niet leiden: 'Ik zou het niet ergvin­ den als die bekertjes er nog in zitten als Nederland uitgeschakeld is: het is goed als mensen met hun neuzen op de feiten wor­ den gedrukt. Maar waarom zouden we ons daar druk over maken? Nederland haalt de finale.' [RvO/LvT]

[Tekst: Linda van Tilburg; foto: Enk van der Burgtj

)!3))SJ3A!

1

_Qi_ •pi3q>[(ip>[I3M EU JBEq U33 dO SI 'pBzaSa^po 3|JOA ap uv\ u3>[>[B m jgUO ap UB A SI iSOflSA 3ip ',}SUIO>[ 301 ap UB A l u a p n i s , sia^jjox U I A J V uapqdo }3UJ3}ui s p p p i m jojsaSajjOO jp U3uun>{ u a i u a p m s u l i z q a M apTM ppoM 53^ ^lA sIiMjapxio 13UI s p p p i r a UT i j a r a o i d SUB UIITB J SUB J­J ) U 3 0 O Q

•sinqj u a i u a o o p u a u a j u a p n ; s iooAJBBq>[iqDsaq>[(ija>[>[Bui3Ssï[Bns si5[a|d>[iaMapj3aj§aiuTa8aQ uasiB Ui 130UI ia>{l|:|a>[5jB uiaS (si >[(ija§oiu |5 suiapoui B iA n u IB M) u3>[jaA\ajai iep 'uiaaisAs Avnaiu u a a UB B i>[jaM iunuuaDua>[3'a ; a q IB B J/V a i i F i u lojui UB A ua>jaozdo l a q u a saSa{|OD USA uaSjoA }aq IOOA l o o p snduiB O ap do pfii p a A Sou u a i u a p m s aiapuB u a

j a u i uioj­po u a a iSBBiuBBp | I M UOSJI J /}s>[aj u a a UFA apB iajd ­ja^ui ap IOOA u(iz p a p u a s s a UB >[ Ï BQ uaiaoBJi saijB uiquioopjooM ap]B B d ­aq >[i UB>[ aaiuiBBQ, l u o s i i j uaSui] ­BjiaApqjiq j a u i suioi­po UB A ua>[Bui >firuqaS (iq UB5[ iJOijuauuig / g s i s a u ­ 3 3 i s i j a i p q l i q ap i>[30zjapuo u o s i i j / u l i z paq i m p ajsuiuiua^ iB B p az SJB ­ piooMjuB inn jB B d uaa u a u u i q i q a q a( u a B >[uauiv ­i^^u s p o o u s a p 'al}|TB Ui uaa uaAa aj i n n i s n ^ i Siiqoejsuio oz laaM p i j q uaa si 'uajaM IJIAV sjai p u s aj l a a u u B M iB B y\[ u a S u a i q S a a M a j uaAliiqos uaAaiiq j a q UB A SuiAajdo uaa UB >[ jiBui­3 u a i p q UB B p>[aq u a a qaq>[i, (gg) u o s i i j u o ­ j j OIB jSaz ',Suip ­uiA^in u a a ï q o g , uaSuB Aiuo u a m i B u a d o }3ui I33UI spaajs j a u i jpjoM JIB UI

lDi03ds 966T iNfil EI

SUBUlflEJ SUB JI SEllOOqJS .»?1UIU UJJ UE\ IB EIUJOJ },>q IJdJq '|.»JpJv»pUO up|5f u a j S u i p n o q j j A ui 'uaSnaqaS ja]{ ' O i ö l 1!" IBBJBddBU33[dj uaa UEA uaSnaqaÜ |dB [!)aSuad<> u a a i5ii] sauijjiA a p UEA UM U [ ­{3 u j j j «noqaÜ uasstij pÜïisjAaS) lunasnj^ u a s s i u n a j , suB ­ij jaq ui ua|B qdo jaB q ufiz UB!) 'uaiz |iAv j a i n d u t o a a p UBA pfiiuti^aq a p j i n aajuEjsaj a S i j p i s a i , ^

nspuaSuof uaSuajq } u a u i o m }ip d Q uajsoij puB { }aq u i ua>[aqaoiiq ■iq UBB uaïjaozaq 3puaAoiplT} U3 S3(} •noopjsj p 3 A ïBp u i a q n o z j a u i a ^ u j Bpuo2 ■u3jp}S3q 3} u a ua>[aoz a i do ii3p>[TjJ[B}}ijqospfp u i o '>[aaqioqqTq sp UBA >[i3Miau l a q UBA >[ituq3g Sip ■|nAp3A }>[BBUi (iH ',UBBq spjIiA, s p q ■diqos UB A S3JUBB ap (iq s a i n p a o o i d ■sSuiuiJOAim jsaq ap laAO a i i d u o s uaa paiuaiuoiu u a p u a 3 u o | j j l u q a s u a d •feqosuaiaMsinnjsaq a q o s i p u n l j u a p ms s{v l a p d s i u o j ­ p o apAvnoqaSui n9 s m i u jaiu ,9817, a j p u s u a a ;>f(iJid |8j) uajauaSuof uaoja{ UB A tiB ainq isq d o J a i n d u i o o u a a s m q i uaiU3p ­njs ap UBA i u a o o i d gg i p a q u i n u u a o ■U3>[a'}i j a q UBA Suij^Bqos IB B J\[ p p q •pu3>[3jdsjpzuBA U33 Buliq ^aujajuj na uioj­po UB A ua>[>{Bui33 ap ultz g n ^ 3p do u a j u a p r u s a i a S u o l s j a i I O O A /uaiso>[ n o z ua>[aM ^B p >[iaM aag u a o p u a i a o i u qaiq ap u i sjaioz slnoz uioi­pa l a p u o z l i j m i q a S piaAV U3}s>{ai a>[aissB^>[ u i piooM jB p a o q aaiz uioi­po ap do af unij iB B ipiuopuB q WO iq IOOA iaa>[ uaa s i q o a p >{(ipuiB U piooAV u a a p q f i q as>[aiio ap u i ÏIUO>J sinos u a i a i u i j a p a i p q l i q as>{aiio 5p }in u a u i i a j aSiuiiuos u i o u a d p q ta uB >j ^BQ, uaiaiUB q UB B S uais>[a; 5S5[aii3 a5[aTSSE|>[ JB JUB E 4001S u a a

­a auiB U j a i v auiSB isnoqjua JB IOOA ia SI puBisiaaAv UB A sjBBjd u j upjsf 5[iaMiau ap(iAvppiaAv j a q IB B U dB}s a p }>[fq ' l a u ­ g n a l^M u s l a m d u i o a ap UB B puaAvaS p B U i u a g im la^qoa u a j s a i o i d ap uaAlqq g n x ^P uauuTS •uaSioz u a p A liBBq ',uaiooS UB >[ l a u }aq d o IB B UI ­oz saj|B u a a i a p a i , jB p i p j l a q JBIOOA u l i z s^ai i B B q i a a | o i } u o o u o u a S n ­qoBui uaa n o z l a u i a i u j siaifiniqaS aS ­ijsiuo>[aoi ap (iqpuBjsiaaM u a ISSUB looA §utp>[>jTM}uo aAvnaiu ap jSioz ' s i a j n d u i o a l a p UB A siBuido ap UBA uaSBp ap UT SJB j a f j u a u i a u a i I B B M ,>[Ooqsisiuo>[aoi, sia^jjox TIIAJV U^A uauiojdiuAs ' u a A o p S SB UI u a i j i i q o s ­pip ua ua^uB iij UI s a i s s n a s i p ap a^s ­ u i i u u a j af s p 'ia ufiz iaa>j azap >joo Bdoing UI u a i j a q i o i j q i q a } s u i a p o u i ap UBA uaa 101 ' l a u l a q UB A uapaq>jfipSoui ap d o u a S u i i d s a i u i Sipfil l o o p a p a u i 'qoizip>[>{iM}uo > i a a q i o q q i q ­ g n x SQ • p p i a M ap UBA ua>jaoq a||B l a u i u a i a o i u n u i m o o l u a p n i s j o ia>[iaMapaui uaa UB 5{ g n x ap do >ia|d ­>[iaM. a i a p a i JB UEA •uapaq>[fTpSom apsuaiSaquo laui pppiuiapB Oiunui ­uioo 101 auiqoBuidAi a ^ p u s u a iBBiBd ­dBuaijai UB A l a m d u i o o ap iiaanjoAa l a u i a i u i l o o Q a f i p p p i u i d i n q SipuB q

IBBS 'B OIIB UIIOJUI u a {B B X ' i i o o j d i u o

]noqj:39p[og

­UI UB A i q o q l a q u i IB B UI 'ad ap UB A •UBB j s u a i p ap u a p a i q f i ^ , ■$m\a\ jSaz ' uajB daq i[j'z uaSi<||apjE a p uajaoui 1 B ( | , ■SEB J\ ajapuB uaa si )Bp ^vi 3(fi|as«aA» iroo ua)(4aAia[at j Q ­jaapj^ooA qasijsjBjd )00jS uj^ luasjaiaq J E Q n­iaAiiau jaq af ^ptuqaS 'jjiinjaaaA j o ijB B qdo j u a t u n a o p u a a ^ifip­iiJiaMpBBp af s|E SB j •uajauojajai pfiiaaijfipiSa] ua iiaiji­i! j a t u a i u j d o af un]( aauiJEB Q ■ofquoojaiai­f^jQSi a|Ei aads uaa jjiu .IEB IU 'luapoui uaa j jui laif^j ­uaS fiji] ija|d3(jia.« ap.iaa.iSaiaj.aS u a a sinqi «­«(B ais UB >] l u a p m s u a jasjjaAiapaiu "ll3ï ^uinJluaauaii j j j laq UBA .inaiaajip ­Suqa^ a>[|i)g ­uaïjBui )a"ui 3ipn<)\ ­uaa ua>|.i3A4a[aj iB p 'ia^!(Bd Muaiu uaa UBB I5[ja* uinajuaauajjajj j a j j

5[aoziapuo{BBi IOOA uapaq^jfipSoui l a a u i u i a q i p a i q I B Q uiaaisAssSuii ­ m s a q XTUf} puiBBuaSoz u a a l a u i 'ad ajBuiiou u a a IBBIS UFainq ,suB uifTB g d o uaSjOA uaSuqa>i>fiMiuo aiSMnaiu ap SipuB quaSia aip ' s i a i n d u i o a UB A siuua>( a i o i S u a a laiu sia>[iaMapaui : i u i a o u ,sia2(>{aiiiooA, uiniiuaaua>{ ­a'a l a q I B M }OI qaiz i d o d i u o suBuifre j ^Sniai laaM aip af ipuiA a o q u a d o aiiBuiiojui af Siaq a o q : p M j o 'IDA3UI3I uonvuiiol ­UT i i a a o o p fiH l a i n d u i o a a p UBA Suip>j>iiMiuo ap l a u i puB q u i puB q

­i^jz j j i»iu suEuifiE^ IJJnp 'ls<>.>M­»!^ nfiü jaoiu j jjndaio.) j p i o i j p ]ooj3 30JJ SB d JI UBB J,K»« J.» inoqjSappiS j p 1UB M5( UBp 'pj.»puBj,>\ U,)pj<)« n q j e p jsaoj^ ­pgajj^isB ^ }UJU8iuj<>d aiieuiJojut jtq i i ^ ­jnoqj^*p|os UAJ jc>ui 'pjaM uapB jpjado'ij j p uassnj^ ^'.MIU SÏÏSJZ uojB f <>p ui jtEBp opjj.)) ­uaiuiajdx,» s d i p i j j S|B jfijpaq u.>;,j ( V H S a Z ) IB B jeddy u o i j j j j JiB uig êipnoAU33 iJ»'l ua* ui u i ] a p j o o q jjfijufiqjsjB B ^ ­uaAoqpargf m »tlI35| ­uiAvaJjndiuoj jnn.)sqo u j j ui jaq puoA 5(j^ lunasniu j j q JBBU i j q iq.iB jq

uaa UB p l a a u i l a i u ad ap i>[fij l a u i a i lsiuo>[ ap l o o p puadf iiSui (TIA JB a p i a p ­uBiaA >[iaM p a A ' 9 0 3 s p '1° ^^ P^^l ­lapajNj UI a p a i i u i ufiz l a o p l a u i a i u i S u i i a s i i B u i o i n B a p u i jjoS aAvnaiu u a a u B A p d u i a i p a p s i o 6 6 I iB B f i a : t i ; U9J30A 9} jjn SuTuayj^wq U3g mo i>[injqg8 J9mdmoo U39 JSJ39 i3q IOOA spppimuï il3dii U3 OVïïH 3p UVA spf5f apaaAij a p m }zz U3j ­3U3SU0lU3013[%U3pmS ■J­fDqOSSSuVD mnduioo ugg ^pzqoiz JOOA J3U ipsq U3 3ipmS­3lS0J03llX UifZ 3S3M.J3A ­pq ST uosiïj uo}j oiy ­jauisjui ?0} jrn jDA3Ui3j uoiivuijojuï, UVA uni ­131 i3q ipzsjq suvuilwj

SUVH

■U3SJOA

U3pu3zmp Sou 13 usiinz jg ■iwui­3 3JSJ33 jvvq ^inrns }8VMJ9AUO jqoj ■13U %3q UVA pnoqi3puo a>faisX/ jatf jooA jSioz ussslïiq un3x UVA Surppp SQ ­isuismi do wvS gn:^ SQ 0661 ,uap ­ioA\aS d o iaï[naj >jnis u a a ia si >[iaM ufïW "uaSuipaoSiaA u a siUB inB isai 'sia5[oiiSaT|A ' s p i o q p S a i m, siasi ­aozaq aspuB juaiinq l a u i uaiOB iuoo UBA u a p n o q i a p u o l a q UBB s p a p I S B M ­laAUQ i p a a i s a q 'iuio>[fiiA loopiB B p aip pfii ^Q •s,od u n q do uais>[ai u n q j p z ua>[>[ii sia>[iaMapaui a j | V u a d ­dBqosuaiaAV a q o s i u i o u o o g n B a i n q ­sipijnaBg l a q do fiz i>[iaM s p p p i u i u i / u a o p isaoui aaui l a q S u i p p ­jB a p q ap I BBM ' l a i n d i u o o u a a qoiz puoAaq af>(aoq uaa u i s u a S i g do saj|E >[T paap iB B Q auiqoB uiadAi u a a Sou nBainq ufiiu d o p u o i s 9861 u j , p a a p u a p a p S iB B f u a i i fiz I BM iBp d o l a a u i l a i u a i i a A a i s i a A a p u i ' l a i n d u i o a a p fiz ­>[UBp 'i>[fq iSBAuaAUQ UBA y[i3Ni lajg /uaXqqoq a i u i o pfii uaaS uooAvaS q a q >[i ,iua>{ ­ u a p a q uauun>[ u a a i a u i l a i u iB p a z uappBH, :suios >[uap 5|i IBBUI 'do Suii ­aiaqiaA u a a p M l a q }iaAa| >[fippuTa

saaAiJva

­lin 'B f q a y luaaisAs Mnaiu u a a IBBU u a i i a z i u o l a a M ad ufiui u i u a i u a u i ­naop u a uaAaiiqpiBBpuBis a|]B suaS ­|OAiaA UBp u a s n s i n o d Q ïliaM B iixa d o o q u a a fiui IOOA luaïjaiaq I B Q qBq ? H iSMopuiAV UBA aisiaA aMnaiu u a a laaM i i o i j u a u u i q i3 iuio>[ 'IB AV, :uaop ­jOA a i SuiAfiiqosuio azap UB B i>[fi] (5I7) iSBAuaAUQ Tqoo a s s a i B i a i o a s

qaiz suB iufiB j U I I B B M paiqaS>[BA l a n uajjBqas u a i B | a i UB B s,ad ad ­o>[pao§ |B iUB B u a a l u o uini}uaaua>i ­a'a l a q u a i i n q l o o p p i u a a Sou iB B f }Bp i>[B B ziooiaA suB uifiB j / i q o o ï i a S u a p i o M uaiBiBddB iBBd uaa IB B UI u a p ­uo>j i p i p o Bg ap UBA laSpnq l a q l a u i IBBUI ' u a q q a q S u i p p j B ap do s,3d [Bi ­UBB >[uqj u a a >{fipSoui p u s oz apjiM 5[I, : g n x sp do uapuBBUi aisiaa ufiz d o pu3>[>jqq§niai '(8^) suBuifiBg SUB j ­ i ■uvv2 isudip

•uapSjOAdo o d u i a i Sooq u i iB B >[p a i p u a S u i i a p ­UBiaA ap UBA u a q q a q SaouaS i i n p u o i s u a A i n o n s u i o s a i p ufiz uaSiiB fSii ­jfiA 101 ­Siiiap ap jBiooA l i p iBp u a i ­addoaS u a S i u i u i o s l o o p ipioM I B B Q qBBiinau fiiA l a z i i n uinnuaaua>[a'g l a q a i p uaSuip>[>iiMiuo a p uaSjoA

U3mvx3pui3

ULTZ VU pz

31W%JIIU1 UT u3 o A VH ^P

uvAMnoqu3Aoq3puTjizli]­[U3Siuyi Sou IdindUlOO U33 jsui Sup30uiiuo 3%S133 uLiZ 130U1 U3l3U3Suol U30J3{ iU3pms ■j3AoSun3yiJ3qIjqidA] susS ­lOAJ3j\ puvq 3p }3m u3y[y[msy[J3M U9 u3iqovipdo uLiz iv ijLiiqos U3 li37inoDj 3qosiiSoio3qx 3p uvv ii3dp

•ëuiua|jaAisuaip aujajxa JOOA lazai^ui uapjOAV uaq UB A uaij^ uapajaS JEB PSIIUIAII u s p jaaiu uaiyfiA 'uasuaui SijjaaA uaijjaAi u m a j u a ^ laq d Q ­pua^iajaSaaui laiu uajso5]sjaaaosjad a p ' u a o f p u i <;'g si uinjjuajua^jajf l a q UB A S u p o j S a q as^jfqjB Ef afj ■uaisoy( |B ES UOJ iSJuijqaBMjaA JB B U aip a n Bj a d o uaa 'pjaiaqjaA | f,61 ipi >|.taA>jan laq jpjOAv jjo^juanuig ­sjaAjas UB B uaofpm j .100\ IEB JS mnaj ­uaaua­>|ay jaq <io ]EBzjajnduioa a p ui u.i uappiii uaofpiu \ u (»z UBA ï | j a « ­lau uaa aa )Si[ jwEEuaEHy ­uaofpm o [ si uE\.iaiq apjB En ajB ioj a(j s^ad 0092 UB A 3(.jBdjaindiuoa u a a g n ^ s p JJ"»­»! s p p p u u u f ­UEB IS u a p n z snd ­uiBj a p d o s ad j­jji­j ;rfui|assi«Avnaa a p p u o j jB p m\­gi a p iBqas­ {ig^l u j

iqaepaS s p )OOJ9

OZ p q q n p

3 2 uauuajfao} SuiiasiiB tuoinB UB B i p i i i o i i d aSoq a i \v U33S 3ip u a i u a p ­nis u a sia>[iaMap3ui l a a u i p s A ufiz i g siB B qas ufiz SUB UIAB J SJB u a s u a j ^ /UBBS S U B S ufiui >[i SBUI ' d j n q IOOA do|5(UB B

u a q fiq l a i u u a looSiBjd l a i u l a u l a q >ji 3 u B p 2 paoS iBp ipuiA uiniiuaaua>[3>i 13H, uaiinjsuB B UB >{ >[iaMiau­gQ;5j l a q do soo{pBBU fiq iBp ' p p s i n u i j a S i3i ­nduioa ufiz UB A inniB uiuiB iSoid 3p l a u i oz i p a q suB uifTB jj • i s n i a S i m ufiz s , a d ­ g n x sp aauiiBBM 'sMoptziAl/soQ uia3isAssSuTinisaq piBBpuBis l a q UB p

B nftq ^^jsdjaindmoQ

­mS UOS2T(J UO'g ojy id00lJ3A Svvij 9} Smpp^v uliz UVA Suu3SiiVUiomv sp %vp %puiA liu ­udisiisqi3p ijaijnovj 3p do lU3DOp Sp uvv %p33Ii SUVUlijVJ suvH ■:iy[i3M3S jsinduioo U39 do j a r a sp33}s Sou ij.33q 3z 'ipjjnovj sqosiS ­oi03qx 3p do 3SS3JV73I03S sp uvvq U33 UTJUjSsq iSVMJSAUQ jq03 '^IJSM ­I3u Z3q UVA SmisypiiN^iuo 3p do 307 qoïz iSsi aass/rjv unsx J3y[j9M.3p9]/i/ ■pJ33SÏUvSl03I3S pU3dluSui jpjOM anyi^P ^^^ azrujcraoaa>fay j s ^ ^ S6l

UBBS SaouaS p u s l a i u SuiissiiBuioinB ap UBA SuiiaoAui 3p uo>[ si3>ji3M3p3Ui aSituuios IOOA :uap ­UIA 31 i3>[(ip>{>[BuiaS SI p p a q i o o A 3p ­i33>j33uio lajg Siaqiooq ap u i p p d s u a 3 IBBU U3>[30z SI 'uaAfiiqss u a d ap l a u i S3{JB Sou SBBpuBA aip Sia>[I3M3p ­3UI IB B U ua^^aoz i^^B B UiaS U3qqaq l a i u ad 3p IBBU Suip>[Bqasuio ap 3ip u 3 S i u p M l a i q a a i a ufiz > [ f i p p u p i i n 311331103 IOOA uauio>[Sniai ia>[B A p a A n u ua>[>[nis 3p iBpuio ' u a i a p u i u i i a A \vz i3iu i n n j ­osqB >[nip>[iaM ap l a m d u i o a s p iBp u3ipuaAoq u a u a u i sass3iB iai3as s(j ,Sai ­lin SiuiaM a i uaSfti>[ 3 A \ , az USSB JJJ ',pioo8aS adaip i3q u i u3pioM 3AV/ Jai ­ndiuoa ap UBA a i i a n p o i i u i u3io{iaA ­diuo|d ap uaS3i 0861 UT s3ssaiB iaiaas u a siai{iaMapaui>[a3qioi|qiq u a i a i s a i ­Old o z p a u o s i a d l a q i 3 p u o i s n i u o u a pUB lSia3M I3A0 >[0]>{ 3p UBA IBBUI ­ p S a i l a u i u3iB f 3ip UI i q a i i a q [SI3A ­lufi UB A ladojiooA 3p) pvjg looqos ­3So}{ sSinqiix l a H 'iB B qijiaui uliz u a S i o z s i a j j j o x u i ^ y v U^A u a i o d s

'p|S)S33do uee)s )|3)!SjeA!un ap UBA

sjajnduioo »\ei\uao 3p ufjeem a}ui|iu aa ■

■mmonnsviluisSuuasiivm ­ojnv ap UBA u 3 p n o q i 3 p u o u a u a i a q ­aq l a q s p p p i u i u i si >]BBI ais>[fiiSuB { ­aq ap 'aiiaunj s p u a u a p a A i s u a i p l a a u i u a 3 p u s JB }Sfii>[ iunjiuaaua>[ay laj­j •siaiinjs3>[>[3q ap ufiz uajos ­ojij u a u3So[03qi ap 'uaSjOA u a i q a a i u a u a i 3 i i 3 j ' i i n a q ap UB B i s i a a i s q

»>;^

Er lb in katholieke kringen dan al jaren sprake van de op­ en inrichting van een echte Katholieke Universi­ teit en volgens de Tilburgse heren kan die het best in het zo door en door katholieke Tilburg gedijen Den Bosch IS, zo verkondigden ze van de daken, te wuft en te liberaal en Nij­ megen, dat de beste kaarten heeft, is rondweg verdorven, want 'er huizen honderden publieke vrouwen' Die stad zou bovendien ten prooi zi)n aan 'weelde en indolentie' 1 3 at allemaal proberen de Tilbur genaren m de herfst van 1922 de bis schoppen duidelijk te maken in een brief die ondertekend is door een wethouder en de rector van de Leer gangen dr Th Goossens Niet Mol ler^ Nee, die met Die heeft in 1920 hooglopende ruzie gekregen met het curatorium en had ontslag genomen De argumenten van Tilburg ten spijt, Nijmegen krijgt de universiteit In 1923 wordt daar de KUN geopend In 1925 krijgt Tilburg van de bisschop­ pen de troostprijs, een 'handels­ hoogeschool' Doel en uitgangspunt van de stichter, de Limburgse pries­ ter­wetenschapper Martinus Cob­ benhagen (dan 34 jaar oud) is een instituut te creren waar bij voortdu­ ring de vraag gesteld moet worden 'Is hetgeen economisch juist is, ook ethisch geoorloofd'' Van meet af aan heeft Tilburg dan ook een leerstoel ethica en moraal theologie Want de studenten mogen de abstract­economische conclusies

niet (alleen) als zaligmakend zien Cobbenhagen 'Hierin ligt m i de kern waarom voor de R K Handels hogeschool naast het wetenschappe lijk superieure R'dam nog plaats is' Vooral net na de oorlog is een derge lijke hogeschool een bruikbare in­ stelling voor het katholieke bedrijfs­ leven van vooral Brabant In die da­ gen worden de Tilburgse studenten gerecruteerd uit de katholieke burge­ rij van voornamelijk Brabant en Lim­

UNIVERS

13 lUNi 1996 special

burg, om m die provincies ook voor het overgrote percentage hun werk te vinden B ij vaak goed­katholieke werkgevers als de Boerenleenbank of het verzekeringsbedrijf Interpolis ^/?Van die betrekkelijke rust komt een einde in het begin van de jaren zestig Dan wordt duidelijk dat Til burg zich b i n n e n het landelijke krachtenveld waarin over spreiding en uitbreiding van universiteiten be­ slist wordt, in een moeilijke positie bevind In Rotterdam wil de hoge school universiteit worden, de toen­ malige TH in Eindhoven wil uitbrei­ den buiten de beta­vakken, Maas­ tricht roert zich hevig en de katho­ lieke vrienden uit Nijmegen, waar men inmiddels over een beta en een medische faculteit beschikt, bewa ken hun recrutenngsgebieden met grote argwaan Tilburg, dat met haar kleine palet (economie en een beperkt scala aan sociale wetenschappen) natuurlijk ook naar uitbreiding streeft, beseft dat tussen deze instellingen naar een solide eigen onderhandelingspositie gezocht dient te worden Dat Nijme­ gen mag uitbreiden tot een katho­ lieke universiteit met alle facultei­ ten erop en eraan, staat eigenlijk al met meer ter discussie De vraag IS eerder wat dan verder nog in het katholieke wetenschappelijk onderwijs' Het katholieke kamp is weliswaar nog een, men streeft nog steeds naar consensus inzake belang­ rijke beslissingen, hoewel dat duide­

lijk steeds Nijmegen ten goede komt Maar het moment komt dat men zich m katholieke kringen meer en meer begint af te vragen of die eensgezind­ heid wel zo slim is Kan Tilburg, om zoveel mogelijk hoger onderwijs in het zuiden te kun­ nen realiseren, met beter de katho­ lieke signatuur laten vallen' Een lid van het curatorium, de latere staats secretaris J F August de Meijer, is daar in de jaren zestig ronduit voor

Wie alles wat er verder in en na de jaren zestig op dit terrein gebeurt analyseert, kan zich niet aan de in­ druk onttrekken dat De Meijer het juist heeft gezien Maar de tijd is voor hem niet gunstig, zijn standpunt komt te vroeg de katholieke bindlij m IS nog te sterk Wel groeit bij meer mensen de overtuiging dat het ver­ standiger is om op eigen voet, en met altijd hand in hand met Nijmegen, verder te gaan In de praktijk betekent dat men zelf nagaat welke uitbrei­ dingen voor de katholieke hogeschool gewenst zijn Enkele sociale disci­ plines (psychologie bijvoorbeeld) lig­ gen voor de hand, net als een rechten­ faculteit Om het hoofd boven water te houden, moet er uitbreiding ko men En daarbij, zo blijkt uit een brief van het Tilburgse curatorium van 5 januari 1961, moet het regionaal Bra bants belang voorop staan Dat zou nog kunnen worden uitge­ legd als ook een katholieke keuze, Brabant is m die dagen nog een baker­ mat van religiositeit, maar het is eer­ der een omschrijving die het katholie­ ke karakter op losse schroeven zet IZ> e welomschreven vraag of de ka tholieke signatuur van Tilburg ge­ handhaafd moet worden, komt op scherp op tafel in de tweede helft van de jaren zestig Het is m de bestuur­ lijke kringen van Tilburg een geheid verhaal, maar wie weet nog hoe harts tochtelijk en luidruchtig de strijd om de achtste medische faculteit van het land woedt En wie er meedoet Til burg, dat met twee goed geoutilleerde ziekenhuizen en een bloeiende hogeschool ­ gespecialiseerd in de menswetenschappen ­ gegronde argumen­ ten meent te hebben Eindhoven, centraal gelegen en met een T e c h n i s c h e Hoge school, vindt zichzelf voor de a c h t s t e de aantrekkelijkste ves­ tigingplaats B oven­ dien IS de voor een medische faculteit onontbeerlijke beta­ kennis al aanwezig Een met onbelangrijk voordeel de TH al­ daar IS niet katholiek Dat IS voor de rijks­ bekostiging, en daar gaat het hier om, zon der meer een pre Ook IS daar dan nog Maastricht Dat lob biedt gigantisch, met als voornaamste ar­ gument dat de door m i j n s l u i t i n g e n ge­ troffen regio, die tot nu toe nog geen sikke pit aan hoger onder­ wijs t o e g e s c h o v e n heeft gekregen, drm gend behoefte heeft aan een 'motor' Dat Maastricht als vesti gingsplaats uit het oogpunt van sprei­ ding helemaal niet zo'n geschikte plek is, wordt daar wel er­ kend, maar maakt als contra­argument met de minste indruk Tenslotte komt ook Nijmegen weer om de hoek kijken Dat heeft een groeiende medische faculteit en vreest dat, als het acht ste academische ziekenhuis in hun recruteringsgebied zal worden geves­ tigd, er teveel studenten medicijnen die nu nog naar Nijmegen komen, elders gaan studeren Dus is het he­ lemaal tegen een nieuwe medische faculteit, waar dan ook m het zuiden Aan de vooravond van deze strijd, in 1965, stelt Tilburg nog fier 'De Ho­

geschool is katholiek Dat houdt een beginseluitspraak in De bewijslast met betrekking tot de stelling dat een medische faculteit in het Zuiden aan een openbare instelling dient te wor­ den verbonden, rust op hen die een dergelijke opvatting huldigen ' Die fierheid wordt twijfel als op 27 juni 1966 de curatoren van de TH Eindho ven officieel de achtste medische faculteit voor Eindhoven claimen

'Liever een kleine, hecinte en overtuigde groep dan de kuddes van de katholieke emancipatie waar het geloof, de binding en de diepgang soms ver te zoeken waren'

O n d e r de leden van de Tilburgse senaat (bestaande uit het curatorium en alle professoren) wordt in 1967 een enquête gehouden Daaruit blijkt dat veertien leden voor deconfessiona lisermg zijn ­ los van welke opportu mstische overweging dan ook Der tig leden menen dat Tilburg er goed aan zou doen te opteren voor een vol­ ledige rijksuniversiteit, los van Eind­ hoven, 27 menen te moeten streven naar een rijksuniversiteit los van Eindhoven die alleen bestaat uit alle alfa­faculteiten plus de medische fa culteit, en 24 leden denken dat het goed is samen met Eindhoven te stre­ ven naar een rijksuniversiteit en vestiging van de medische faculteit in Tilburg Met andere woorden, de katholieke signatuur kan de senaat gestolen worden Het standpunt van het curatorium 'Wij hier in Tilburg zien met in dat de Hogeschool zolang zij een Hoge school blijft, haar katholieke signa­ tuur zou moeten prijsgeven' Dat is een duidelijk signaal naar Den Haag als Tilburg de medische faculteit krijgt en dus een universiteit wordt, dan kan er over het loslaten van de signatuur best gepraat worden Wel voelt men zich een beetje schul­ dig aan vaandelvlucht, want de pei­ ling wordt voorzien van de kantteke ning dat men zeer goed beseft dat het loslaten van de signatuur om de uitbreidingskansen van Tilburg te verhogen naar buiten uit op 'koe­ handel' zou kunnen lijken Diep gaande studie naar de waarde van de K IS daarom erg hard nodig Het se naatsbestuur verzoekt in november 1967 aan drie hoogleraren een discus­ siestuk samen te stellen B ij dat ver­ zoek is het gebleven Omdat de medische faculteit, om weer andere (politieke) redenen, uitemdelijkbegin jaren zeventig naar Limburg gaat, is er geen praktische noodzaak om verder over de identi­ teit van de instelling te discussieren En het gebeurt dus ook met E r moet druk uit de regio aan te pas komen om de discussie nieuw leven m te blazen Vooral omdat men daar graag een helder standpunt wil, wordt op 21 februari 1975 deWerkgioep con fessionahteit geïnstalleerd Voor­ zitter wordt prof dr J F Lescrauwaet, hoogleraar dogmatische theologie aan de Tilburgse theologische facul­ teit Die werkgroep komt al m no­ vember van dat jaar met een uitvoe rig rapport Maar helaas, geen eens­ luidend advies Maar er wordt wel een aantrekkelijk (je zou bijna zeggen katholiek) compromis gepresenteerd behoud van de katholieke signatuur onder voorwaarden Maak er een 'open katholieke signatuur' van Daartegen is geen bezwaar, een pei­

ling in februari 1977 wijst uit dat 5. procent van de Hogeschoolbevolkini zich katholiek noemt Van de hoog leraren en lectoren is 55 procent voci handhaving van de K Slechts 31 pr» cent opteert voor een rijksinstelling de optie die ook wordt gekoesteii door de universiteitsraad, toen no| Hogeschoolraad En op 1 juli 197 beslist het Stichtingsbestuur fli worden 'open' katholiek Is dat een waterig besluit zondi enige gevolgen' Niet helemaal Ht huidige Centrum voor Wetenscha en Levensbeschouwing (CWL) is het rechtstreekse gevolg van He stiltecentrum is er indirect aan danken Het CWL is 'een para ui versitair instituut' waar men ei sfeer tracht te creëren waarin g( sprekken, studie en onderzoek ovi wetenschap m relatie tot de maal schappij en levensbeschouwing mi gelijk worden Aan andere instelli gen die op dit terrein werkzaam ziji worden diensten verleend In 1990 houdt men daar een klei onderzoekje waaruit blijkt dat ti men als 'bijzondere status' en 'si; tuur' vooral de jongere wetenscha] pers niets meer zeggen Wel denl nog altijd een kwart van de ondei vraagde wetenschappers na hoe me de 'open' signatuur van de KUB ki invullen

DE

E

Va

Het Rekeni in de eerste [Archieffoto '

JVXaar het tij kan keren Enkele vu et ken geleden, op de dag van de Nexui rei conferentie, schrijft Dorien Pessei he m de Volkskrant honend over i 'commerciële verloedering' van il CUB IS 19( Universiteit van Amsterdam 'UnJ^^rsverse J versiteiten die de Europese traditi handhaven, blijken met de winst ■ gaan strijken Zoals de Kathohel '^ Tilburg Universiteit B rabant waar ­ met toi Catholieke vallig ­ vandaag een congres begu en), net al over het behoud van het Europe ngrijpend cultuurgoed, georganiseerd doo een al de Nexus, het vooraanstaande ti)i natie die i morden ge] schrift van die universiteit Pessers weet waarschijnlijk met di '^" '^f^ *°* instituten als Nexus en het CWL e( nensheid s nogal marginaal bestaan op de Ti chrift hee burgse universiteit leiden, maar hi oenmaligj marginaal ook het is waar dat er ( ,eo Wieers deze manier iets van een traditie i "^ hbiary leven wordt gehouden Hoe die trad tie en de in de media gesignaleeri Oezich^ terugkomende aandacht voor relig ^merikaai vruchtbaar tot vereniging zoudf ^ ' ^ m z i ) ' kunnen komen, is de vraag diei ''_°P "^ katholieke universiteit zou moetfjomst van OU kunne bezighouden In 1995 zegt oud­rector magnifici n]s In des Ruud de Moor tijdens een debat opi 'offler, IS KUB dat het hem als socioloog ni ''°'*^ ^^"'^ eens veel zorgen baart dat er maaree en Een j kleine groep van mensen is die 1) n]s zal in trokken is met de katholieke zaa ing plaats Liever een kleine, hechte en overtui elf kiest 1 de groep, zo zegt hij, dan de kuddi tonisch u van de katholieke emancipatie wa ibliotheke het geloof, de binding en de diepgai soms ver te zoeken zijn Zonder dat op kleme schaal die ti 1991 ditie gekoesterd wordt, is het onden baar dat de huidige rector magnifici Len de Klerk (een liberaal nota ben in de week dat dit verhaal geschrevi wordt, plotseling pleit voor een fus tussen de Theologische faculteit de KUB Nu zijn de motieven vani Klerk vooral pragmatisch van aard (( universiteit wordt breder en dus aa trekkelijker na een fusie, relig trekt), maar toch Ze hebben kenn lijk een voedingsbodem ondenkba als in 1977 de K was geschrapt wordt gekoesterd m de kleine miti tieven Misschien dat ze komende jaren kie blijven, maar ze zouden op een katl lieke universiteit gehandhaafd mo ten worden Wijlen Elias Canetti het zo 'Onze gedaanteverandering verslijten als de oorsprong ervanu dooft

H

■ 9

MET MEDEWERKING VAN PIETER SIEBH

wijst uit datS:hoolbevolkin| t. Van de hoog 55 procent vo(j Slechts 31 pro rijksinstellinj rdt gekoesteii iraad, toen noL op 1 juli 1971 gsbestuur: 1| liek. besluit zondi : helemaal, Hi or Wetenscha ing (CWL) is svolg van. He indirect aan > 'een para-ui waar men ren waarin onderzoek c ie tot de maat schouwing ndere instelli werkzaam ziji leend. daar een klei t blijkt dat ti tatus'en'si; :re wetenschi gen. Wel denl t van de ondei pers na hoe me /an de KUB ki

DE ELEKTRONISCHE REVOIUTIE BEGINT IN

1963

Van kroontjespen tot Internet Een universiteit zonder computers, computernetwerken en digitale communicatie is vandaag de dag onvoorstelbaar. Toch heeft de Tilburgse universiteit het de eerste achttien jaar van haar bestaan zonder moeten stellen. Ratelende typemachines zorgden voor een leesbare verwerking van de handgeschreven notities en stenciiapparaten maakten kopieën. Een student of medewerker die iets in zijn met pijn en moeite uitgetikte scriptie wilde veranderen, moest aan de slag met typ-ex, schaar en lijm. Sociologen verspeelden kostbare dagen om de gegevens van hun veldonderzoek te venwerken. Tijd voor omvangrijke Het Rekencentrum in 1966. (Toen nog drs.) Ad Kolnaar tussen de eerste printer (links) n de eerste computer (rechts). Op de voorgrond programmeur Margreet Lammers. [Archieffoto: Willem Besters)

kwantitatieve onderzoeken was er amper. Studentgegevens, tentamenpunten en

automatiseringsexpertise vrijwel volledig in eigen handen. Een medewerker (die er nu nog zit) omschrijft het Rekencentrum van toen als 'een geheimzinnige afdeling, met heren die moeilijk keken en allerlei kunsten uit de computer toverden, volstrekt onbegrijpelijk voor medewerkers en studenten. De afstand tussen de automatiseerders en gebruikers was enorm.' Nijssen schat dat in de jaren zeventig op de hele KUB hooguit tweehonderd s t u d e n t e n en medewerkers enigszins met een computer overweg konden. Midden jaren tachtig is het Rekencentrum op haar hoogtepunt als centraal computercentrum. Er staat voor een bedrag van tien miljoen gulden aan apparatuur: grote, soms loeiende machines die alle berekeningen, administratieve verwerkingen en bibliotheekgegevens aansturen. Die elektronische giganten zien in die dagen dat een kleinere collega steeds beter uit de voeten kan: de pc rukt op. Hoe beter diepersonal computer werd uitgerust om te rekenen en te administreren, hoe minder machines als dic in het Rekencentrum nodig zijn. Het centrum verliest zijn taak als letterlijk computerhart van de KUB. En de medewerkers zijn niet meer de exclusieve computerdeskundigen: de gebruikers emanciperen op dit gebied, sommigen zelfs in zulk tempo dat de afstand tussen hen en de experts zienderogen slinkt. Aan de basis daarvan ligt een besluit dat de KUB in de )aren tachtig neemt. Het is het besluit dat tot de dag van vandaag het gezicht van de automatisering bepaalt: elke gebruikerstoepassing moest voor iedereen beschikbaar zijn. Dat betekent in de praktijk dat iedere pc op de KUB een zogeheten geïntegreerde werkplek is. Van daaruit moet de gebruiker kunnen tekstverwerken, printen, bibliotheekcatalogi raadplegen, e-mailen, surfen op Internet enzovoort. De universiteit telt momenteel ruim tweeduizend van die werkplekcomputers, ongeveer eenderde ervan is voor studenten die sinds kort ook hun tentamencijfers via het netwerk kunnen opvragen.

eren. Enkele w( et eerste jaar van de digitale van computergestuurde naslagsys- personeelsadministratie werden opgeborgen in vele ig van de Nexui revolutie, want zo mogen we temen. Dat zal hem gedurende een Dorien Pessei meters zwarte ringbanden, terwijl de roostermaker zich het wel noemen, binnen de groot deel van de tijd bevrijden van lonend over i de beperkingen en onaangenaamhe- vissenogen wenste om overzicht te houden op de volle edering' van i CUB is 1963. In dat jaar neemt het den waarin hij in een vol leslokaal nsterdam: 'Un kersverse Rekencentrum de eerste blootstaat. muren met kleurenkaartjes. uropese tradit omputer, een IBM-machine, in gemet de winst )ruik. Er breekt een periode aan die Hoewel Toffler deze op handen zijnde Katholiel ie Tilburgse universiteit (toen nog de ontwikkeling toejuicht, waarMiijam Vossen t waar - niet toi Catholieke Hogeschool Tilburg gehe- schuwt hij ook voor de gevolgen die (te) snelle verandering voor de betroki congres begiiBen), net als de hele westerse wereld n het Europes ngrijpend zal veranderen. Neem al- kenen met zich mee kan brengen. 'Mensen die in te korte tijd teveel verganiseerd do( een al de wetenschappelijke inforanderingen moeten ondergaan, kuninstaande tiji natie die tussen 1963 en 1993 zal morden geproduceerd. Dat is meer nen verward, vermoeid, gespannen en laar duren voorzij leert tekstverwer- zeventig al van de bedrijvigheid. Letersiteit. hiinliik niet d '^'^ ^^'- totaal aan informatie dat de angstig raken. In het uiterste geval ken. Ron Pirson, nu aio bij Theolo- terlijk, want de computers maken kan dat leiden tot apathie, soms zelfs gie, zit in de derde klas van het Sint een hels kabaal. Het centrum heeft lenhetCWLef nensheid sinds de uitvinding van het tot volkomen verdwazing.' fanscollege in Hoensbroek. Hij heeft 25 mensen in dienst. Twee typistes chrift heeft vastgelegd schrijft de staan op de Ti nog nooit een computer aangeraakt. doen de hele dag mets anders dan het oenmalige Tilburgse bibliothecaris leiden, maar hi bestuursweten- invoeren van data op kartonnen kaar1978 De KUB krijgt de eerste com- Student juridische eo Wieërs in 1990 in zijn vision on is waar dat er puter die relatief grote hoeveelheden schappen feroen fongenelen even- ten, via een speciale ponstypemahe library of the future. n een traditie gegevens kan verwerken en omvang- min. Hij is in 1978 elf jaar en zit nog chine. ;n.HoedIetra( rijke wetenschappelijke berekenin- op de lagere school in Loenen aan de 'Dat ging razendsnel', herinnert 3 e zichzelf futuroloog noemende ia gesignaleeii Nijssen zich. Medewerkers met een gen uit kan voeren. Teun Nijssen, nu Vecht. merikaan Alvin Toffler blikt in acht voor relij soms onduidelijk handschrift moeZo wordt, ruim twintig jaar na de binor>inir.c '7^,^,^M9^0 In zljn hoekFutureshock voor- projectleider automatisering, wordt de vraag die ( '" °P '^'^ enorme gevolgen die de in dat jaar als 26-jarige aangesteld I n 1978 neemt het Rekencentrum ten htm tekst op voorgedrukte formu- nenkomst van de eerste computer, automatisering een werkelijkheid op het Teun Nijssen (nu 44) aan als sys- lieren aanleveren, en niet meer dan —omst van de informatietechnologie als systeemprogrammeur teit zou moeti OU kunnen hebben voor het onder- Rekencentrum. waaritiee de meeste medewerkers en De tegenwoordige teemprogrammeur. Een opleiding één letter per vakje invullen. Die instudenten dagelijk fysiek worden docent Letteren Hans Paijmans is daarvoor heeft hij niet gehad. De formatie wordt overgebracht op stawijs. In de school van morgen, meent ctor magnifici geconfronteerd. De 'werkplek' is een offler, is het niet meer nodig dat klaar met zijn studie kunstgeschie- enige ervaring met computers deed pels ponskaarten, die in een compuIS een debat opi is socioloog ni "-"'^ aantallen leerlingen bijeenko- denis in Amsterdam en werkt net in hij op tijdens een vakantiebaantje op ter ingevoerd worden. Die machine begrip in Tilburg. Rijksmuseum, het computercentrum van de Boeren- braakt vervolgens tabellen, lijsten en Vanaf 1980 worden in vier jaar tijd alle rt dat er maar ei ^^^- ^^'^ groot deel van het onder- het Amsterdamse faculteiten geautomatiseerd en uiti^ijs zal in de huiskamer van de leer- waar hij collecties oude penningen leenbank, de voorloper van de Rabo- berekeningen uit. lensen is die 1) gerust met geïntegreerde werkplekng plaatsvinden op de uren die hij inventariseert. Cobi Onverwagt, nu bank, in Eindhoven. 'Ik deed niets In drukke tijden kost het een dag, en <atholieke zaa ken. Honderden splinternieuwe Olielf kiest. Hij kan in zijn eigen elek- secretaresse bij het faculteitsbureau anders sjouwen, knippen en plakken soms nog langer om alle aangeichte en overtui vetti's vinden hun weg naar de buonisch uitgeruste studeervertrek Economie, tikt al haar brieven op de van grote papieren telrollen.' leverde opdrachten te verwerken. j, dan de kuddi ibliotheken raadplegen, door middel typemachine uit. Het zal nog acht Het Rekencentrum gonst eind jaren Het Rekencentrum heeft in 1978 de reaus. Sociologen en economen zijn mancipatie wa ig en de diepgai zijn. ie schaal die ti N a a m : M r . B. Bierens 1991-1996 dt, is het onden ector-magnifici Opleiding: Nederlands Recht beraal nota ben Functie: Juridisch m e d e w e r k e r W o u t e r s advocaten A m s t e r d a m rhaal geschrevi eit voor een fus 'Ik verwachtte nooit zoveel van mijn studie. De mevrouw Nieskens. Zij is nog gepromoveerd bij ik zeker aan Tilburg te danken. Ik kijk sowieso heel sche faculteit i<euze voor rechten was voor mij eigenlijk een uit- professor Schoordijk, die ik nog wel heb meege- goed terug op de opleiding. Voor je verdere toemotieven van! stel van een beroepskeuze. Als je tandheelkunde maakt, maar bij wie ik helaas geen colleges heb komst heeft zij een stevige basis gelegd. itisch van aard I )rederendusaa studeert weet je zeker dat je vervolgens tientallen gelopen. Nieskens maakte met haar eerstejaars 'In elke periode zullen studenten weer iets anders m fusie, relig jaren in allerlei monden zit te turen, maar na een colleges een enorme indruk op mij. Zij heeft me verstaan onder academische vorming. De invulling [e hebben kenn studie rechten hou je veel mogelijkheden open. De ook begeleid bij het afstuderen, en ook nu nog ben ervan verandert met de tijd. Nu verstaan ze eronlem - ondenkba opleiding is breed, en zeker het doctoraalpro- ik eigenlijk alleen met privaatrecht bezig. Zij kon der wat je allemaal hebt gedaan naastje studie, wat IS geschrapt gramma Nederlands Recht biedt inzicht in veel heel goed het wetssysteem uitleggen, de verban- je allemaal op eigen initiatief hebt ondernomen. 1 de kleine initi facetten van de samenleving. Het leidt ook op voor den aanreiken. Ik weet nu niet alleen wat in de wet Belangrijk voor mij waren mijn twee jaar als stu-

H

mende jaren kie den op een katl ehandhaaf d mo EliasCanettiz iteveranderingi •sprong ervan u

AN PlETER SlEBB

een zeer breed scala aan beroepen, ik dacht: binnen één van die beroepen zal ik me toch wel thuis kunnen voelen. 'De keuze voor de advocatuur kun je zien als een verlengstuk van de studie. Je pint je hiermee nog nergens op vast. Na de theoretische studie is het prettig om praktisch bezig te zijn, en na verloop van jaren kun je nog overstappen naar heel andere posten. Voor het bedrijfsleven of de rechterlijke macht geldt dit denk ik wat minder. 'Het belangrijkst waren voor mij de colleges van

staat, maar vooral waarom. Ik kom regelmatig in contact met andere juristen, die dan beginnen te roepen dat een of ander regeltje in de wet staat. Dan merk je hoe belangrijk het is dat je niet alleen naar dat ene regeltje kijkt, maar ook naar de context. 'Als ik kijk naar andere net afgestudeerde collega's, merk ik dat ik een voorsprong heb in allerlei computertoepassingen. Ik kan redelijk met systemen en netwerken omgaan, terwijl anderen er nauwelijks iets van afweten. Die meerwaarde heb

dent-assistent, toen ik een kijkje in de keuken van de wetenschap heb kunnen nemen. Toen zag ik wat er aan te pas komt om een artikel te schrijven, en heb ik ook de discussies in de wandelgangen kunnen volgen. Heel nuttig. Ook mede hierdoor besef ik wat academische vorming betekent. Het is hierom jammer dat tegenwoordig zoveel nadruk ligt op het studietempo, omdat zo de academische vorming in de knel dreigt te komen.fPvdBJ [Foto: Wiebe Kiestra]

UNIVERS

~l5iuNi I996spea/it

H e b b e n deze inschattingsfouten zo blijkt uit een NIPO/Elsevier-enen de starre opstelling van de univer- quête uit 1995 Ander onderzoek laat siteiten de academische vorming om zien dat onderwijskwaliteit met lijdt onder moderne vormen Bredase zeep geholpen' Feit IS, dat 'brede' academische oplei- HEAO-studenten steken meer op van dingen m de naoorlogse periode zijn een computersimulatiespel dan van een traditioneel hoorcollege, noteren verdwenen Het universitair onder vvfi)s IS steeds specialistischer gewor- de KUB-economen Hans Gremmen den AlsWynand Wijnen Psychologie en Jan Potters in 1995 studeert, moest hi) tentamens doen en 'Een lager niveau' Volkomen onzm', stage lopen m alle richtingen klini- zegt Piet Verheyen, na ruim 35 jaar doceren op de KUB 'Wat we in de jasche, sociale, ontwikkelmgs- en be ren vijftig m het doctoraal over Key drijfspsychologie Een decennium la ter zijn de vier als aparte opleiding te nes leerden, krijgen scholieren nu in de vijfde klas middelbare school De volgen Piet Verheyen moet de pro g r a m m a ' s bedrijfs en algemene economische wetenschap heeft een enorme ontwikkeling doorgemaakt economie doorlopen Zijn afstudeer Er is veel meer theorievorming gekorichting, econometrie, wordt eind ja men, met name m de bedrijfseconoren zestig zelfs een aparte studie De wetenschap breidt zich uit met de mie Die opleiding bestond in mijn maatschappelijk toepasbare kennis tijd voor het gros uit een set vuistregels, voor boekhouden bijvoorbeeld ' van de 'kundes' (zoals bedrijf s- en be stuurskunde), die vanaf eind jaren Wetenschappelijk gezien zijn zijn afzestig m ras tempo ontstaan Die ont- studeerders zelfs beter dan toen, vindt wikkeling resulteert m de versnippe- Verheyen 'Vroeger werden we met ring van het onderwijslandschap die vakken als recht, filosofie en arbeids verhoudingen het huidige onweliswaar bre derwijsministeder opgeleid, rie doet roepen maar studenten dat ' s t r o o m l i j van nu geven 'Wat we in de jaren ning' geboden is blijk van wetenEchter ook geluivijftig m het doctoraal schappelijk denden over 'verbreover Keynes leerden, ken Ze kunnen ding' steken de t h e o r i e ë n krikop op In Amkrijgen scholieren nu in tisch met elkaar sterdam bijvoorde vijfde klas vergelijken en beeld startte de weten theorie te UvA dit jaar met middelbare school' k o p p e l e n aan een brede betapraktijk ' g a m m a propeWel heeft Verheyen in de loop der deuse jaren een andere mentaliteit onder Wat Vroon, Klukhuhn en andere cri- studenten zien ontstaan 'Studenten tici ook mogen beweren, een lager ni- van nu zijn kritisch op hun vak, maar veau dan vroeger lijken de smalle stu- met meer op de wereld om hen heen dies met te hebben Werkgevers vin- In mijn tijd werden er in de colleges politieke discussies gevoerd Al was den dat de kwaliteit van de afgestu deerde academicus gelijk is gebleven dat voornamelijk onder invloed van in vergelijking met tien jaar geleden.

de hoogleraren, die stuk voor stuk maatschappe lijk actief waren Ze wilden ons, katholieke stu denten, opvoeden met het KVP-gevoel, de verantwoordelijkheid voor de samenleving bijbrengen BIJ Olofging's avonds echter de normale kroegpraat rond '

i

8000 7000

-

6000

-

5000 — 4000 —

rSTorbert Corver (docent op de Letterenf acul 3000 — teit) constateert wel een niveauverschil met 2000 1981, toen hij zelf temid den van de eerste lichting letterenstudenten 1000 — in Tilburg aan zijn stu die begon 'Bij het propedeusevak P r a k t i s c h e 50-51 55-56 60 61 65-66 70-71 Grammatica werden we de b i b l i o t h e e k ingeAantal voltijds studenten van Hogeschool/KUB, van 1950 stuurd met de opdracht zoek verschillende taalkundige ana- en overheidsingrepen m het hoger onlyses over het woordje 'er' en wijdt er derwijs In 1982 gaat de Wet op de een kritische beschouwing aan 'Het- Tweef asenstructuur in, die de studie zelfde vak heet nu 'Zinsanalyse', duur beperkt tot maximaal zes jaar twee jaar geleden door Corver aan eer De basisbeurs voor iedereen lijkt stejaars gedoceerd in het kader van wmst voor studenten, maar blijkt een het SGO onderwijs Leidraad is een misrekening van minister Deetman takenboek met opdrachten en uitwer- Collegegelden gaan omhoog (tot 2750 kingen, waarin staat wat studenten gulden m 1998), de beurs wordt steeds van week tot week moeten doen verder gekort (is nu 425 gulden) De Corver 'Ik proef wat meer schools- druk wordt op de ketel gehouden door heid m de colleges Studenten stel- de tempobeurs, en volgend jaar, de len nauwelijks vragen, zijn weinig prestatiebeurs kritisch of nieuwsgierig naar dwars Het is geen toeval dat de studeerbaar verbanden Als het moeilijk wordt heidsplannen van de commissie-Wij steunen en kreunen ze, in plaats van nen m het huidige politieke klimaat te zeggen Ha, iets nieuws ' bij universiteiten voet aan de grond krijgen Dat de dans om Ritzens mil"^.n moeizaam als het onderwijs de joenenpot voor studeerbare plannen voorbije periode verandert, zo snel met ingegeven wordt door onderwijsmoet de student zich aanpassen aan kundige motieven, kan een kind zien een nieuwe tijd Die wordt geken- Studenten zijn in dit klimaat gericht merkt door een reeks bezuinigingen op resultaten De roep om 'discussie

'Brabant strijdt voor zijn universiteit' Op 12 november 1986 vertrekken vanuit de KUB veertig bussen naar het Haagse Binnenhof. Ruim tweeduizend medewerkers en studenten protesteren daar tegen de plannen van onderwijsminister Deetman, die in het kader van een 'krimpoperatie' aan de universiteiten Letteren en Psychologie aan de KUB wil opheffen. Twaalfhonderd studenten en eenvijfde deel van het personeel dreigt te verdwijnen. Daarmee krijgt de KUB van

U N f I V E R S fSSi 13 MNi 1996 special

alle universiteiten de zwaarste klap toegediend. Op verzoek van toenmalige rector Ruud de Moor blijven 'rebelse toespraken' en 'obscene spandoeken' achterwege. Het wordt een vriendelijke manifestatie die niettemin de voorpagina's van veel landelijke dagbladen haalt. De demonstratie wordt een succes: een dag later al is de kou uit de lucht. [Archieffoto Rien Siers]

^Q|

80 81

85-86

90-91

95-96

t / m 1995

m kleine groepjes' komt niet zoals de jaren zestig voort uit maatschap' pelijke betrokkenheid, maar om te gemoet te komen aan de eisen van krappe arbeidsmarkt Deumversite ten doen op hun beurt alles om hi 'consumenten' m zo kort mogehil tijd van zoveel mogelijk studiepur ten te voorzien

De Dies van

JVÜLaar of studenten en umversitei )e TllburgS daarmee verloederd zijn' Enk-Jan van Dalen (24) studeert inel opvalli februari af op de KUB en heeft sind 1 mei een baan als personeelsadvisei /eet, wat v bij een bank Hij doorloopt bij Pei tichtingsb soneelwetenschappen het Probleei Gestuurd Onderwijs Eenwerkvon afel en scl waar studenten in groepjes de sto moeten voorbereiden en er wekelijk in Levenst tijdens werkcolleges over moetei discussieren 'Op papier levert dat isme'. Da garantie voor kritische verwerkinj verbale ontwikkeling en samenwei atholiek a king Echt academisch Driekwaï ot 1960 i! van mijn medestudenten had de dii cussie echter met voorbereid, alti| oorbeeldig namen dezelfde mensen het woon De rest zat erbij en schreef alles keu (Goede Vrij rig op, dat scheelde weer leeswerk 'Ik ben zelf een echte academicus ge HogeschOO worden, vmd ik Ik heb veel gekzer ook buiten de verplichte literatiii Omaat m e r om Ik ben student assistent gewee uj^-.f^.üo en vond het fantastisch om met i ° hoogleraar over onderzoek te discu ggp p a t s t e sieren, dat heeft mijn verstand enorr gescherpt Studeren was voor mi ici K te verwiJC hobby, de interesse zat er gewoon N ik een praatbaan heb die ik \OÜ WOrdt besic namelijk met mijn boereverstand L invullen, loop ik op zaterdagmidi katholiek a nog de vakbladen even na m de bibl otheek Academische vorming han uiteindelijk van je persoonlijke ma f Bert Heffi af, denk ik 'De temponorm zoals ik die heb ma gemaakt was een lachertje Tijdsdru tijdens je studie zie ik als een voo deel In bijna elke baan krijg je oo 1982-1 met deadlines te maken en word voortdurend afgerekend op wat| doet 'De studenten na mij, die nu m h( doctoraal zitten, hebben het lastig dan ik Ondanks het intensieve PG( programma, gmgen er geluiden op d de studie te makkelijk zou zijn Erw ren bijvoorbeeld veel boeken die o het HBO worden gebruikt De no men zijn toen verzwaard, en u meer academische literatuur ^ck men Dat is heel veel ineens D it zweten 'Het IS een ontwikkeling die spai moet lopen De minister maakt studietijd korter en de eisen zwa: der met de prestatienorm De ondi wijsvorm eist veel college uren, vd tentamens, veel opdrachten En di' moet de opleiding inhoudelijk oc nog eens zwaarder vanwege de g vreesde schoolsheid De limiet is B bereikt Ik ken mensen die begin» te flippen '

91

DE KATHOLIEKE SIGNATUUR TUSSEN ^KOEHANDEL^ EN PIONCIPE

Het eeuwigdurend Tilburgs dilemma N

J_ 95 96

t met zoals It maatscha] maar om t( e eisen van )e umversiti alles om hi ort mogeli)k )k studiepuB

De Dies van de KUB werd in 1977 nog met een katholieke dienst gevierd [Archieffoto Rien Siers]

)e Tilburgse universiteit is katholiek. Dat zal een met eens zo argeloze buitenstaander met nel opvallen. Dat de KUB katholiek is, dat is iets datje vooral moet weten. Maar als je dat \ieet, wat weetje dan eigenlijk precies? Dat er een vertegenwoordiger van het bisdom in het itichtingsbestuur zit. Dat er elk jaar bij de opening van het academisch jaar een 'dienst van afel en schrift' is die nogal plichtmatig bezocht wordt. En dat er een C entrum voor Wetenschap n Levensbeschouwing bestaat dat uitdrukking tracht te geven aan wat heet het 'open katholi­ isme'. Daar kan heel veel. Zoveel zelfs dat het moeilijk is om te ontdekken wat er nu precies atholiek aan is. ot 1960 IS het katholieke karakter van de Tilburgse hogeschool, zo heet de KUB dan nog, oorbeeldig, ook al tref je in dat jaar al studentenagenda's aan met voor vrijdag voor Pasen eer leeswerk cademicusg( logeschool een lange periode aan waarin er stemmen opgaan de K af te schaffen, vooral ■> veel gelezei hte literatm mdat men dat beter acht voor de kansen van de Hogeschool om uit te groeien tot een vol­ [Stent gewee /aardige universiteit Anderen willen aan die 'koehandel' met meedoen, waardoor er lange tijd ^h om met 'oek te discu! en patstelling ontstaat. En ja, de universiteit is al zolang katholiek. En dan is het lastig om de erstand enen IS voor mi) ec te verwijderen. Maar ze staat er nog steeds, al is het in de jaren zeventig kantje boord. Dan er gewoon N ) die ik vooi ordt besloten de confessionaliteit van de Hogeschool Tilburg te handhaven. En, wordt er heel reverstand ka terdagmiddi atholiek aan toegevoegd: 'Dit is een 'voor langere tijd geldende beslissing'. na m de bibl /ormmg hanj Bert Heffels .oonli)ke ma k die heb me rt)e Tijdsdru . als een voo in kri)g je oo en en word 2nd op wat die nu m h( en het lastigf tensieve PG( geluiden op d zouzijn Erw boeken die o ruikt De no aard, en er eratuur geki ineens Dat ling die spa; ster maakt e eisen zwaa )rm Deonde lege uren, ve ichten End houdelijk oo anwege de g De limiet is n die begmn

1982­1988

iemand heeft het heuglijke feit gesignaleerd, daarom doen we het hier maar even deze maand is het precies tachtig jaar geleden dat de KUB, die negenenzes tig jaar geleden wordt opgericht, voor het eerst rudimentair wordt beschre ven Wat was het geval' In juni 1916 kan men in het programmaboek van De Roomsch Katholieke Leergangen te Den Bosch, de eerste katholieke mstelling die opleidt tot leraar, lezen, dat deze instelling de mogelijkheid biedt tot een hogere handelsstudie op katholieke grondslag Dat wordt op geschreven door de even voortvaren­ de als doordravende directeur, de Ie gendarische Hendrik Moller Die ook doodleuk als programma van de stu­ die het programma van de drie jaar eerder opgerichte Nederlandsche Handelshoogeschool in Rotterdam afdrukt Waarmee Moller maar wil beweren dat bij zijn instelling een af deling bestaat die de gelijke is van de toenmalige Rotterdamse hogeschool Met dit verschil dat die Rotterdamse opleiding liberaal, dus goddeloos, is en MoUers afdeling onberispelijk katholiek Jammer dat de lijst met docenten die hij tevens afdruk barst van de weten schappelijk onderlegde legeplekken Maar in het jaarboek van 1917 heet de wensdroom, met trouwens nage noeg hetzelfde aantal lege plekken, al 'Handelshoogeschool' Wie was Hendrik Moller' In elk ge val een gloeiende katholiek m een tijd dat de katholieken in Nederland er net weer een beetje bovenop aan het klauteren zijn Smds 1853 mogen ze zich van de Hollanders weer organi seren Mogen ze weer kerken bou­ wen, bisschoppen aanstellen, katho lieke bladen uitgeven De 'katholie ke emancipatie' heet het in die dagen Daarin wordt veel gedrevenheid aan de dag gelegd Ook door mensen die vinden dat de katholieken eigen we tenschappelijke instellingen moeten hebben, want die hebben ze in het begin van de eeuw nog met

I n die dagen is Moller als frater Je­ zuïet lichtelijk getraumatiseerd ge raakt omdat hij moet erkennen de dressuur en de mentaliteit, nodig voor een leven als Jezuïet, met te kun nen verdragen En hij stapt uit die orde Vandaar misschien dat hij als leek juist een super jezuïet wordt, hij beschouwt het katholieke volksdeel als een staand leger dat met hem als generaal, in gesloten gelederen op trekt om de rest van Nederland te bekeren Het katholieke onderwijspersoneel aan katholieke scholen moet van vreemde smetten vrij gehouden en zuiver katholiek bezield worden Mollers Leergangen en zijn docenten dienen van zijn vurige geest doorde­ semd raken Zijn instituut groeit zo snel dat het de stichter hchthoofdig maakt, fictie en werkelijkheid lopen nogal eens door elkaar In de zomer van 1918 verhuizen de Leergangen met Moller en zijn luchtkasteel van Den B osch naar Tilburg De reden daarvoor is simpel Tilburg, de door de textielindustrie uit haar krachten gegroeide provinciestad met veel arbeiders en een draagkrach tig gilde van ondernemers, kan een prestige­object goed gebruiken De stedelijke notabelen bieden daarom de Leergangen de beste faciliteiten Bovendien vinden ze dat hun stad in Brabant voor dit onderwijsinstituut het eerst m aanmerking moet komen Zij zijn immers aantoonbaar katho lieker dan Den Bosch en Eindhoven, gemakkelijk af te lezen uit de ijver waarmee men er kerken bouwt, reli­ gieuze ordes werk verschaft en pries­ terzonen aflevert Overigens is men in Den Bosch ook nogal sceptisch over Mollers voort varende plannen voor de hogere han­ delsstudies Het curatorium van de Leergangen dat in Tilburg uiteraard met Tilburgenaren wordt aangevuld, heeft daar helemaal geen last van In tegendeel, in gedachten ziet men daar dit luchtkasteel uitgroeien tot 'een fiksche universiteit'

Naam: Ria van Hoek Studie: Taal­ en Literatuurwetenschap Nu: Projectmedewerl<er Hogeschool Eindhoven 'Ik ben Taal­ en Literatuurwetenschap gaan stu­ deren op advies van mijn leraar Nederlands. Het brede, maatschappelijke karakter van de studie trok mij aan. Het leek mij een studie met perspec­ tief. Dat perspectief vervaagde echter totaal in de loop van mijn studie. Ik vond het vooral leuk om te studeren, ik hield van het leven er omheen en was nauwelijks bezig met mijn toekomstige loopbaan. 'In mijn laatste jaar had ik een gesprek met mijn studieadviseur. Die maakte me duidelijk dat ik met mijn bescheiden studiecarrière weinig kans had om in het onderzoek terecht te komen: daarvoor moest je een bolleboos zijn die al tijdens zijn studie in onderzoek had geïnvesteerd. 'Na vier maanden werkzoekend geweest te zijn, liet ik me omscholen tot praktijkgericht onderzoe­ ker. Het leek me aantrekkelijk om iets in de non­ profitsfeer met cultuur te gaan doen. Zo heb ik nog eens geïnformeerd bij de vereniging voor musea.

Vervolgens ben ik op vrijwillige basis arbeidsmarkt­ onderzoek gaan verrichten voor een cursusinsti­ tuut. Dat waren hele korte onderzoeken die je binnen een paar maanden had afgerond. Niet echt wetenschappelijk, maar het beviel me prima. 'Later ben ik secretarieel­administratief werk gaan doen, organisatorisch ook. Een totale omslag, maar ik voelde me er heel prettig bij. Het is een echte doe­baan, met elke dag resultaten. I k bedacht toen: goh, ik heb die studie eigenlijk niet eens nodig ge­ had. Toch heb ik er geen spijt van. Ik pak sneller dan anderen dingen op, werk zelfstandiger en raak minder snel het overzicht kwijt. 'Er bestaat een maf soort ontzag voor academici. Je bent veel te goed voor dit werk, wordt dan ge­ zegd. Dat beeld probeer je te doorbreken. Er wordt bijvoorbeeld vanuit gegaan dat je een vlotte pen hebt, terwijl ik juist best veel moeite had om wer­ vend te schrijven, ik heb zelfs de neiging om mijn

titel niet te gebruiken. Vaak vormen nnensen een beeld van je dat je niet bevalt. Je hebt toch gestu­ deerd, wat zonde dat je dit werk doet, zeggen ze dan. Ik heb geen zin om dat iedere keer weer te moeten uitleggen. ' W a t ik van mijn studie heb overgehouden vind ik moeilijk aan te geven. Mijn afstudeeronderwerp was kinderliteratuur, daar wil ik nog wel eens een boekje over kopen. Verder lees ik boeken, ga naar de film, volg de krant. Ik merk wel dat ik kritisch ben op taal. Het valt me op hoeveel fouten ande­ ren maken. Ik hecht veel belang aan een foutloze tekst, maak ook veel gebruik van het groene boek­ je en dergelijke. 'Eigenlijk ben ik nooit echt met keuzes bezig ge­ weest tijdens mijn studietijd. Het was een leuke periode, ik heb aan veel interessante vakken kun­ nen snuffelen. Uiteindelijk ben ik bij toeval terecht gekomen waar ik wilde.'fSDJ

UNIVERS

13 lUNi 1996 special

STUDENTEN ZIJN KRITISCH OP HUN VAK, MAAR NIET MEER OP DE WERELD OM HEN HEEN

'Bevindt het onderwijs zich op een lager niveau} Volkomen onzin!' In de jaren zeventig werd tijdens de colleges flink gediscussieerd [Archieffoto: Rien Sis

E

en kleine tien jaar na de bevrijding begint Piet Verheyen aan de Economische Hogeschool Tilburg met zijn studie economie. Voor 35 gulden huurt hij een kamer bij een hospita in de Sint-Josephstraat. Overdag vertoeft hij in de collegebanken aan de nabij gelegen Bosscheweg. 's Avonds zoekt hij, zoals alle studenten in die tijd, zijn vertier op de sociëteit van het Tilburgse studentencorps St. Olof, gelegen op de Korte Heuvel, een paar honderd meter van zijn 'kast'. Hoogleraren zijn 'op de kroeg' veel geziene gasten. 'Het stond slordig als een professor niet in de kroeg kv^am', herinnert Verheyen (nu zelf hoogleraar bij Bedrijfseconometrie) zich. Zijn doctoraalvakken econometrie volgt Verheyen met een groepje van vijf studenten. Bij mooi v/eer rijden ze met hun docent in de auto naar Oisterwijk voor een college op het terras. Tentamens zijn mondeling. Wie er een wil doen kan ten alle tijden bellen voor een afspraak met de hoogleraar. Tijdens de introductie bij Olof klinkt niet zelden een twaalfdejaars lied. Verheyen: 'Het was geweldig stoer om zo lang te studeren. Je had het gemaakt.' Het zijn de hoogtijdagen van de 'goede oude' academie. Jongens uit voornamelijk hogere milieus worden door een handvol hoogleraren opgeleid tot de intelligentsia van de samenleving. Een kleine, hechte gemeenschap is het. De toenmalige Economische Hogeschool telt niet meer dan een kleine zeshonderd studenten. Studieduurbeperking en basisbeurs zijn science fiction. Niemand hoeft ooit een sollicitatiebrief te schrijven. De

UNIVERS

l^i^juNi 1996 fpecial

Vroeger was de Alma Mater een heilig bolwerk waar een kleine elite werd gevormd tot intellectueel. In de jaren negentig is het toverwoord 'studeerbaarheid'. De universiteit is volgens critici een leerfabriek geworden, waar schoolse studenten zich alleen bekommeren om het scoren van studiepunten. Mythe of waarheid? Het lijkt vooral van de studenten zelf af te hangen. Linda van Tilburg

enkeling die voor zijn doctoraalbul nog geen baan heeft, wordt een handje geholpen door het 'plaatsingsbureau' van de universiteit, dat nauwe banden heeft met een netwerk van katholieke werkgevers in het zuiden. Het zou echter niet lang duren voor er barsten in dat besloten bolwerk koI n 1958, het jaar waarin Piet Verheyen in Tilburg afzwaait als student, stapt in Nijmegen Wynand Wijnen de collegebanken in. Met vijftig jaargenoten begint-ie aan zijn studie Psychologie. Kraakhelder herinnert de huidige Maastrichtse onderwijskundige zich de eerste overheidsmaatregel die de universiteit in beroering brengt. De minster beslist dat mensen die een hoofdakte hebben in het onderwijs (zeg maar: een Pabo-diploma) voortaan ook naar de Sociale Faculteit van de universiteit mogen. De academische wereld reageert ver-

ontwaardigd: zonder een vwo-diplo- onderhandelen. ma toegang tot de Alma Mater, dat In de jaren negentig verschijnt dan het kan niet. Wijnen en zijn jaargenoten toverwoord: studeerbaarheid. Onderzien die ochtend een 'verbolgen hoog- wijskundige Wijnen is de architect leraar' de collegezaal binnenstappen. van vuistregels voor nieuwe onder'Neem uw vulpen en schrijf op', zegt wijsprogramma's. Die moeten zijn deze, waarop hij ijzig een tirade dic- gericht op kleine groepen, meer begeteert over de verminderde kwaliteit leiding en meer opdrachten. Ze moevan het onderwijs. Slotzin: 'Wij pro- ten een eind maken aan het 'hollen testeren met afschuw.' en stilstaan' en zorgen dat studenten Het woord 'verloedering' valt. Het regelmatig, snel en zinvol studeren. luidt een tijdperk in waarin de Alma De Tilburgse universiteit start het Mater voortdurend onder vuur zal lig- Student Gericht Onderwijs. De krigen. 'De universiteit is een ivoren tiek lijkt echter luider dan ooit te toren, moet zich meer richten op de klinken. Net na het verschijnen van maatschappij', roepen critici in de ja- het rapport Te doen of niet te doen ren zestig. 'Wie zal dat betalen?' (december 1992), waarin de commisklinkt het in de jaren zeventig als de sie-Wijnen haar studeerbare 'recepstudentenaantallen explosief groeien ten' geeft, zorgen in Utrecht André en diezelfde student - zo luidt het - Klukhuhn (hoofd Studium Generale) lui is en misbruik maakt van zijn en psycholoog Piet Vroon voor een vrijheid. Weer een decennium later ware mediastunt. Op een symposium willen studenten best leren, maar dan over onderwijskwaliteit leveren zij wat de alsmaar krapper wordende hun doctorsbul in. Het ultieme proarbeidsmarkt vraagt: praten, betogen. test tegen de verloedering van het

academisch bedrijf, dat met 'studeerbaarheid' als eufemistisch opschrift is verworden tot leerfabriek. -ZVTtisplaatste romantiek van zwaitkijkers of kritiek die hout snijdt! Nieuw is het studeerbaar onderwijs niet. Het rapport-Wijnen lijkt, gezien de commotie die er rond is ontstaan, revolutionair. Het is binnengehaald, zij het verdeeld, door de universiteiten, gretig opgepikt door de politiek, uitgemolken door de media en verketterd door cultuurpessimisten. Maar in feite is 'studeerbaar onderwijs' niet meer dan een paraplu waaronder allerlei oude plannen over onderwijsvernieuwing schuilgaan. Al in 1946 zet de regering een commissie aan het werk die ideeën moet uitwerken over 'leiding bij de studie' en 'gematigder exameneisen'. In Tilburg start de Hogeschool in 1955 de 'baccalaureaatsstudie', een drie jaar durende 'praktisch georiënteerde uitbreiding van de stof', met vooral werkcolleges. Doel: een betere lastenverdeling over de totale studietijd. En eind jaren zestig gaat een nieuwe regeringscommissie onder leiding van Komelis Posthumus aan de slag. Die bepleit nieuwe studieprogramma's, die niet langer worden afgestemd op de stof, maar op de student en zijn leergedrag. Een doelstelling die gezien moet worden in het licht van de democratiseringsbeweging, maar die niettemin nagenoeg identiek is aan die van de commissie-Wijnen in 1992.Denota-Posthumus wordt serieus genomen. Op de universiteiten worden speciale Onderwijs Research Centra (ORC's) ingericht, die de ideeën van Posthu-

tnus moeten uitwerken. Het eerste was met de groeiende studentenaan­ centrum verrijst in 1967 in Gronin­ tallen. gen (medewerker van het eerste uur: Het studeerbaar onderwijs van de ja­ Wynand Wijnen). Tilburg volgt in ren negentig is een inhaalmanoeuvre, zegt Wijnen. Een late inhaalmanoeu­ 1969. Geen van deze 'studeerbare' initiatie­ vre. En hij durft nog een gewaagdere ven is echter een lang leven bescho­ uitspraak aan: 'De initiatieven van de ren. 'Vijfentwintig jaar geleden werk­ ORC's uit de jaren zeventig daargela­ ten wij al hard aan Student Gericht ten, is er aan de universiteit nooit op Onderwijs', zegt ir. Ed van Hees een onderwijskundige manier over ■ans onderwijskundig adviseur bij onderwijs nagedacht.' i Sociale Facul­ 1 3 e botsing teit) die zijn tussen t r a d i t i e loopbaan aan de KUB begon bij 'Tijdsdruk tijdens je studie en nieuwe om­ standigheden ïiet ORC, 'maar zie ik als een voordeel. In voltrekt zich in de alternatieve bijna elke baan krijg je ook de jaren zestig. onderwijsvor­ men die we be­ met deadlines te maken en Jacques Hagen­ aars (nu hoogle­ dachten ont­ raar M e t h o d e n word je voortdurend groeiden nooit de Technieken status van expe­ afgerekend op watje doet' en op de Sociale Fa­ riment.' culteit) m a a k t Zo is er het'indi­ als s t u d e n t so­ viduele studie­ systeem' (volgens Van Hees een idee ciologie die spanning mee. 'Het on­ uit 1920), sinds 19 72 toegepast bij het derwijs lag helemaal in de handen van vak statistiek op de Sociale Faculteit. de hoogleraren', vertelt hij, 'die trok­ De cursus wordt opgedeeld in kleine­ ken zich niks aan van leerplannen. Li­ re partjes, hoorcolleges m a a k t e n teratuur werd willekeurig vastge­ plaats voor 'contacturen' waar met de steld. Tentamens waren allemaal stof werd geoefend, in plaats van ten­ mondeling. Het kwam voor dat de tamens aan het eind van de rit ver­ hoogleraar het tijdens zo'n tentamen schenen 'formatieve' tussentoetsen, over een boek had wat volgens een die de de student op elk willekeurig student niet bestudeerd had moeten moment individueel kon afleggen. worden./awei, zei de hoogleraar dan, Na acht jaar besluit men het systeem en daarmee was de kous af. Je had geen poot om op te staan.' weer om te gooien. In 1972 doet Van Hees de eindevalu­ Studenten worden in die tijd mondi­ atie van het 'projectonderwijs'. Een ger en kritischer. Vragen stellen op groep economiestudenten had de hoorcolleges was echter taboe, her­ volledige kandidaatsperiode van twee innert Hagenaars zich. 'Dat tastte de jaar geen hoorcollege gehad, maar er autoriteit van de hoogleraar aan, daar was gediscussieerd in kleine groep­ kon men heel slecht tegen.' Enkele jes. Doel: niet louter bestuderen van jaren voor bij de economen het pro­ een begrippenapparaat, maar het ge­ jectonderwijs van start gaat, roepen leerde gebruiken om de maatschappij ook Hagenaars en zijn medestuden­ te verbeteren. 'Zeer goede resultaten ten om maatschappelijke thema's, waren er', zegt Van Hees, 'de studen­ zoals rechtvaardige inkomensverde­ ten hadden goed inzicht in de stof, ze ling, die buiten de academische iologie blijven, ó p grote schaal konden er creatief mee omg Toch wordt het projectonderwijs in ontstaan 'agitatiecollectieven', waar Tilburg, en op andere universiteiten, studenten getraind worden om kriti­ sche vragen te stellen in de colleges. beëindigd. Vlot uit het hoofd citeert Hagenaars Waarom wordt het niets met al die Ivo de Wijs, die optrad tijdens een agitatiebijeenkomst: 'Als Vietnam experimenten? 'De traditie stond in de weg', meent niet aan de orde is, wat dan?' Wijnen, die al in 1973 een boekje uit­ Niet alleen studenten rebelleren, ook bracht over blokonderwijs. Hij herin­ jonge docenten tekenen protest aan nert zich de repliek van een Groning­ tegen de 'didactiek van de kouwe se hoogleraar op zijn plannen: 'Me­ grond'. Zij willen meer dan hun oude­ neer, ik geef al tien jaar op dinsdag re collega's uitgaan van de interesse van negen tot elf college. Kunt u mij van studenten. In 1967 geeft Hage­ één goede reden noemen waarom ik naars als student­assistent de eerste werkcolleges voor het probleemvak dat zou veranderen?' Onderwijs aan de universiteit, zegt Methoden en Technieken. De nor­ Wijnen, had altijd gedraaid om een men voor tentamens worden vastge­ docent die aan een groepje studenten legd, in de colleges mogen studenten kennis overdraagt. Men weigerde dat te veranderen, terwijl het hard nodig discussiëren en problemen aan de

1973­1978

orde stellen. Om tegemoet te komen aan de eis van maatschappelijke re­ levantie, nodigt Hagenaars bij zijn bij uitstek methodologische vak gast­ sprekers van de vakbond uit. J V t e t de Wet op de Universitaire Be­ stuurshervorming (1971) krijgen stu­ denten en personeel inspraak in de organisatie van de universiteit, maar in het onderwijs is niets fundamen­ teel veranderd. In de jaren zeventig koerst de academie af op een diepte­ punt in de onderwijsgeschiedenis. De instellingen kunnen de nog alsmaar groeiende stroom studenten niet meer aan. Met honderden en nog eens honderden zitten ze in de collegeza­ len. Docenten raken overbelast. Veel studenten haken voortijdig af of lo­ pen enorme studievertraging op. Massaal boycotten ze oninteressan­ te hoorcolleges waar docenten op de automatische piloot hun lesje af­ draaien. 'Bij de hoogleraar Romeins recht liep de zaal langzaam maar zeker leeg.

beeld gebruikte hij altijd het renpaard Betsie. Vroeger had dat het ongetwij­ feld goed gedaan, maar voor ons was Betsie totaal nietszeggend.' Van Neer, in 1976 26 jaar, hoorde bij het groepje trouwe collegegangers. 'De oudere studenten onder ons kwamen uit medelijden, om de docent publiek te bezorgen.' 'Als je ooit kunt spreken van ontspo­ ring en niveauverlaging aan de uni­ versiteit, is het in de jaren zeventig', vindt Jacques Hagenaars. 'Er was te­ veel vrijheid in het onderwijs, eeniui­ len over­cultuur. Het belang van handwerk en methodologie raakte op de achtergrond, het ene standpunt was net zo verdedigbaar als het ande­ re.' In die tijd legt hij 'n student een tabel voor waarin de relatie tussen inko­ men en arbeid is weergegeven. Zijn vraag is simpel: Wat staat daar? De student begint een bijna niet te stui­ ten relaas over zijn opvattingen over de inkomensverdeling. Antwoord op zijn vraag krijgt Hagenaars niet.

Het bedrijfsleven, dat zich explosief ontwikkelt, schreeuwt om hoogwaar­ dige kennis. In de dienstensector ont­ staan nieuwe banen voor academici. De deuren van de Alma Mater staan wijd open, voor steeds meer studen­ ten. Ook uit arbeidersmilieus wordt het intellectueel potentieel gerecru­ teerd. De overheid pompt steeds meer geld in het hoger onderwijs. Want geld, dat is er tijdens de wederopbouw in over­ vloed. Tussen 1954 en 1971 worden de uitgaven voor onderwijs verder­ tienvoudigd, terwijl het aantal stu­ denten verviervoudigd. Organisatorisch anticipeert men ech­ ter op geen enkele wijze op de enor­ me groei van de universiteiten. B o­ vendien blijkt die groei ook nog eens veel groter dan verwacht. De progno­ ses zitten er volledig naast. In 1956 becijfert het Centraal Bureau voor de Statistiek voor 1970 een studenten­ aantal van 55.900. In werkelijkheid lopen er in 1970 niet minder dan 103.000 studenten op de universiteit

Jacques Hagenaars: 'Hoogleraren trokken zich niks aan van leerplannen' [Archieffoto: Joke Backx]

Aan het eind van het jaar zaten er van de 150 eerstejaars nognauwelijks tien in het hoorcollege', vertelt Annema­ rie van Neer­Van den B roek (nu do­ cente privaatrecht), 'de man was echt van de oude stempel, compleet in het verleden blijven steken. Als voor­

i n e universiteit betaalt de prij s voor haar jarenlange conservatisme. Maar ook voor een laks en falend over­ heidsbeleid. Na de oorlog schikt het academisch onderwijs zich naar de ei­ sen van de groeiende welvaartsstaat, die om meer hoger opgeleiden vraagt.

rond, bijna twee keer zo veel als voor­ zien. In hetzelfde jaar verschijnt het eindrapport van de commissie Post­ humus. Een deceimium te laat, zo zou je zeggen.

Naam: Dr. Ton Helnen Opleiding: Sociologie Nu: Universitair docent Statistiek 'Ik ben in vijf jaar afgestudeerd, precies op sche­ ma, dus dat kan v/e\. Daarin ben ik een lichtend voorbeeld voor mijn studenten. Ik maakte deel uit van het laatste jaar van het gymnasium oude stijl. W i j moesten keihard werken, je was met niet veel anders bezig dan studeren, dus toen ik op de uni­ versiteit kwam had ik het idee dat ik verzoop inde vrije tijd. Ik had niet de behoefte om het nog rus­ tiger aan te doen. Er werd wel eens geklaagd over Iets als studielastverzwaring, maar ik weet nog steeds niet wat men daarmee bedoelde. Terug­ kijkend had ik wel meer tijd willen besteden aan vakken bij andere faculteiten. Mijn kennis over theoretische statistiek heb ik mezelf eigen ge­ maakt, terwijl dat ook via econometrie had gekund. O m een of andere reden was dat soort keuzes toen niet aan de orde. 'Met onze jaargang, en ook met de jaargang vóór ons, begon er een duidelijk onderscheid te ontstaan met de ouderejaars, met de mensen dus van de be­ zettingsdagen. Ook toen al, maar zeker achteraf

bezien, vind en vond ik dat maar een merkwaardig gezelschap. Dat ze met ons geen aansluiting von­ den komt door het verhaal dat ze te vertellen hadden. Voor mij volstrekt ongeloofwaardig, bol van de clichés. Die mensen gingen naar de Rotter­ damse havens om hun arbeideristische inslag aan te scherpen. Het werd lachwekkend als ze probeer­ den dat Rotterdamse accent na te bootsen. Nee, ik vond dat geen aantrekkelijk gezelschap. 'Ik wist aanvankelijk bij God niet wat ik met mijn studie zou moeten doen. De keuze kwam voort uit een vage maatschappelijke belangstelling. Op een gegeven moment kwam ik er achter dat ik statis­ tistiek en onderzoeksmethode wel erg leuk vond. Dat was ook een reactie op de vage theoretische vakken, waar ik me in de loop van de studie steeds meer aan ging ergeren. Het was mij te speculatief, te vaag. Het leek erop dat de grote sociologen alleen zaten te herkauwen; van cumulatievan kennis was geen sprake. Ik kreeg behoefte aan een meer con­ crete benadering van de sociologie. I k had het idee

dat er met een hardere, empirische methode meer duidelijkheid zou kunnen komen over de maat­ schappelijke problematiek. 'Als ik denk aan de academische vorming die ik heb genoten, denk ik voor een deel aan de studie zelf, aan de boeken die je las, aan de urenlange discus­ sies tot diep in de nacht over de dingen die in de studie aan de orde kwamen. Het was de tijd van het kabinet­Den Uyl, van de maakbare samenle­ ving, en dat werd allemaal nauwgezet gevolgd. In die zin waren wij echt kinderen van onze tijd. Net als de generatie van vandaag. In mijn tijd kenden wij iedereen van de staf, nu heeft het hier meer weg van een grote anonieme scholengemeenschap. De leraar statistiek: dat ben ik dan. Men heeft het weer over lessen, over naar school gaan. Er bestaat ook een levendige handel in uittreksels, wat doet ver­ moeden dat velen hun boeken niet eens meer le­ zen. Ook was de waardering voor de universiteit, en voor de mensen die er werken, in mijn studie­ tijd veel groter.' [PvdB]

UNIVERS

.JEJUNI J.996 special

.­J­'

­\­

'In vele families is sprake van een onbenut cultureel reservoir' \ ()(>r lil' •n^lajie groei \ a i i hel \(ilksc c l c a i c n l in d e s l i u l c n ­ l i i i K c r c I d (loi'ii (Ji\oiM­ v e i k l a r i u g e i i d e r o n d e . D r . P a u l d e G r a a f , h o o f d d o e e n l Soeiale s i r a t i f i e a l i e a a n de K a t h o l i e k i ' ­ l ni\eiNiteil ^ijnu■!;en. \ e r k l a a i i d e j j r o l e i e t o e l o o p v a n d e a i l > e i d e i > k i n d e i e n n a a r de u n i \ e r ­ i l e i ( uil de "eslejien in­ s t r o o m van diezelfilefïroep in hel v o o r h e r e i d e n d u e l e n s e l i a | ) ­ pelijk o n d e r w i j l . I ) e ( ; r a a l : " D a a i ­ e e n m a a l l e r e e h l <»ekonuii, n a m e n / e hel c u l t u r e l e p a t r o o n van h u n niedel<'erlini.'en o v e r en w e r d e n / o o e ­ e h i k l om toe (e t r e d e n lot hel u n i v e r s i t a i r o n d e r w i j s . ' De t o e n a m e op m i d d e l b a r e scholen is voljjens De ( / r a ; d te d a n k e n a a n een c o m p l e x \ a i i c u l t u r e l e en financiële ( a c t o r e n , waarliij d e c u l t u r e l e Cacloren het milest belanfjrijk zijn. E n e r z i j d s hoefden s t e e d s m l n c h r a r b e i d e r s k i n d e r e n na hel o v e r s c h r i j d e n van d e leerpliehtijje leeftijd t h u i s nu­e ih­ kost te v e r d i e n e n . A n d e r z i j d s voiulen l i o o l d o n t h r w i j z e r s o p (Ie laf;crc ­eliool in a f n e m e n d e m a t e d a t een k i n d uil e e n lager m d i e u niks h a d Ie z o e k e n o p een h o g e r e o p l e i d i n g , d o o r De ( i r a a l gekenschetst als een loenanK­van de I­u Uu rele tolerant ie. D a a r n a a s t wijst Di­(Iraaf o p d c i l i | ) l o m a r a e e : het t o e g e n o m e n belang \ au d i p l o m a ' s in o n / e samenlev ingen de d a a r a a n gekop­ p e l d e d r a n g tot v e r d e r l e r e n . \ l s v o o r b e e l d n o e m t hii d e in­

I lal ie van het MA V O ­ d i p l o m a . ' V r o e g e r v e r d i e n d e j e met een

ten goede en ten k w a d e . Niet alleen w o r d e n m e n s e n d i e in sta­

d i e n j e met een M \V O ­ d i p l o m a b c m < l e n ­ n n ) d a a l . '

tus willen stijgen m i n d e r g e b l o k k e e r d d o o r hini o u d e r s , b r o e r s

D r . J a n B r a n d s t e k e n d e \ o o r zijn d i s s e r t a t i e d e lev ensv er ha­

of zussen, voor men sen die verd<­r op de nuiatschappelij k e i a d ­

h­n op \ a n / e v e n a c a d e m i c i uil <'en a r i x ­ i d c r s n i i l i c n . I ^ e n a n a ­

d e r v a l l e n , geldt hetzelfde", steil D r o n k e r s .

Ivse van deze v e r h a l e n leert d a l d e familie­ en g e z i n s a < h l e r ­

D r . J a n ­ K a r e l K o p p e n s (ook K o h n s i a m m I n s t i t u u t ) laat een

groiid van d e b e t r o k k e n e n e i n b e l a n g r i j k e rol speelt. In vei­l

tegcngeluFd h o r e n . 1 lij c(uieliuleerl dat h e l . o n d a n k s ile d e m o ­

families b l i j k t , o n d a n k s de lage o p l e i d i n g , s p r a k e van een

c r a t i s e r i n g van het h o g e r o n d e r w i j s , slecht gelukt is om k i n ­

' o n b e n u l c u l t u r e e l r e s e r v o i r ' . Dit r e s e r v o i r , d a l v o o i a l a a n d e

d e r e n uil a r be i d e r s m il ieus het h o g e r o n d e r w i j s in te t r e k k e n :

kant van d e moeder.s a a n w e z i g is, b e s t a a t ml "niet klasse­ge­

zij bcv I tulen zich n o g s i c e d s in een a c l l t e i s l a u d s p o s i l i e . D a a i ­

b o n d e n " elenunt<­n zoals: i n t e r e s s e v o o r l e z e n , b e t r o k k e n h e i d

naasi slell hij v ast d a t d e z e groi­p, als ze gaat s t u i l e r c n , m o e i ­

bij d e ilingen die e r in d e w e r e l d g e b e u r e n en d e e l n a m e a a n

z a a m lol s l a t u s r i j k e < l i s e i p l i u e s zoals r e c h t e n en n n d i c i j n e n

v e r g a d e r c i r c u i l s . B r a n d s licht loc: "Deze cultureli­ i n t e r e s s e

d o o r d r i n g t . Ken sleulelrol ni de ver k la i'ing v o o r (h­ze o n t w i k ­

had d o o r o m s t a n d i g h e i l e n n i e l e e r i l e r geleid lot d e e l n a m e a a n

kelingen speelI hel b e g r i p "verzwegen k e n n i s ' . K o p p e n s : ' D a t

h o g e r o n d e r w i j s , m a a r bctck<'nde v o o r d e r e s p o n d e n t e n een

is k e n n i s die niet d i r e c t uit d e s l n d i c b o e k c n is ie h a l e n , m a a r

b e l a n g r i j k e s t i n n d a u s om die staj) Ie z e i l e n . '

die j e wel n o d i g liebl om j e in een b c p a a b l e diseijibiu' t h u i s te

H o o g l e r a a r O n d e i w ijssociologie p r o f . d r . J a a p D r o n k e r s ,

V oelen en c a r r i è i e Ie m a k e n . B ijvoorbeeld d e e l i k c t t e r<nul het

v e r b o n d e n aan hel K o h u s t a m m I n s l i l u n I van d e l v \ , die

w e t e n s c h a p p e l i j k (/('scoi/rs.' In disi'ipliues d i e een m i n d e r

s|)reekt v an een I r e n d o p de zeer lange t e r m i j n. v ocgl a a n deze

n a u w e b a n d h e b b e n met bel m a a t s c h a p p e l i j k veld, w a a r d e

v e r k l a r i n g e n hel asp<'ct v a n d e t o e n e m e n t h ­ i n d i v i d n a i i s c r i n g

n i a a l s c h a p p i j is ' w e g g e o b j e c t i v e e r d ' z o a l s b i j d e b è l a ­

toe. ' I n d e loop van deze eeuw h e b b e n s t e e d s m e e r j o n g e r e n

w<'tenscliappen, is die a c h t e r s t a n d geringer./.S'OJ

■ Franl< van der Duyn Schouten

B i j Theo van den Hoek is het pa­ troon soortgelijk. 'Het was aan het eind van de lagere school evident dat ik zou gaan doorleren. De hoofdon­ derwijzer stimuleerde dat. Het enige dat niet evident was, was de keuze voor het gym: dat was een sprong in het duister.' Die we, benadrukt hij met klem, ook weer niet al te 'pio­ niersachtig' moeten voorstellen. En als de universiteit eenmaal in beeld komt, stokt echter de steun van thuis. 'Mijn vader zei: dat is niks voor ons soort mensen, en ik vond dat hij daar volkomen gelijk in had. B ij mij be­ stond het beeld van de corpsstudent, die de hele dag bezig was zich plat te zuipen. Ik was bang in die wereld te verdwalen.' Via een omweg, negen maanden op kantoor bij Hoogovens en anderhalf jaar militaire dienst, komt het er uiteindelijk toch van. 'Ik moest toch wat. Dat was mijn beslis­ sing. Het was thuis niet: zullen we daar nog eens over praten, nee: ik deed een zakelijke mededeling. Die dingen gaan vanzelf.' Ook bij Wiel Logister bestaat thuis allerminst de neiging om zoon­lief in hetzelfde milieu te houden. 'Mijn va­ der zei altijd: ik ben geen dag graag in de mi)n gegaan, en ik hoop niet dat jullie dat te wachten staat. Mijn ou­ ders hadden altijd het ideaal dat wij verder zouden komen dan zi j . ' Anders dan veel van zijn minstens zo getal­

UNIVERS ggl

13 JUNI 1996 special

enteerde straatgenoten, die vooral on­ der druk van het geld de mijn in wer­ den gestuurd, kan Wiel verder, zij het dat hij ook weer niet 'al te hoog wilde vliegen', en mede hierom 'het wat deftige kleinseminarie van Rolduc' links laat liggen. Een gewoon 'paterseminarie' sluit beter aan op de 'taal van thuis, de gesprekken, de cul­ turele dingen'. 'Ik had meer iets van: als je normaal doet, dan doe je al gek genoeg. Dat was de insteek van thuis.' De 'gewoonheid' van huis uit, speelt ook een rol bij de keu­ zes van Wim van Oorschot. Ook hij ondervindt geen en­ kele belemmering om door te studeren ('We waren allemaal gewoon hartstikke goed en zeer gemotiveerd'), maar een onzichtbare hand uit zijn mi­ lieu stuurt hem en zijn broers toch een bepaalde richting op. 'Ik geloof niet dat wij ooit se­ rieus hebben overwogen om chirurg te worden, of advo­ caat, zeg maar: de elitaire be­ roepen. Als je nog eens een neef hebt, of een oom, dan kun

IVIIranda Hommel

een losse b a n d met h u n o u d e r l i j k milieu. Dal heeft gevolgen

'ML L ( ) ­ d i p l o m a een g e m i d d e h l i n k o m e n , t e g e n w o o r d i g v e r ­

je op zo'n idee gebracht worden, of je daaraan optrekken. Maar dat soort mensen kenden wij dus helemaal niet.'

Toine Spapens is door het gebrek aan voorbeelden ('nul komma nul voorbeeld uit de familie') op het verkeerde been gezet: hij wil de diplo­ matieke dienst in, kiest daar­ om in 1985 voor. Godbetert, de Nijmeegse vakgroep Inter­ nationale B etrekkingen, een 'marxistisch­feministisch bolwerk', om pas daar te ontdekken dat 'dit wel de slechtst denkbare entree is tot een diplomatieke carri­ ère'. Hier wreekt zich de een­ zame weg door het labyrint dat onderwijs heet, en Spa­ pens schetst de wijze waarop zijn Nijmeegse keuze thuis wordt besproken, een ge­ sprekje overigens, dat door bijna alle gesprekspartners wordt herkend. De zoon: 'Ik ga naar Nijmegen.' De ou­ ders: 'Heb je daar wel over na­ gedacht?' Zoon: 'Jawel, daar heb ik over nagedacht.' Ou­ ders: 'Nou, dan moet je dat maar doen.' Zolang het goed gaat, ga je maar door, illus­ treert hij de huiselijke onder­ steuning. 'We zien wel waar het schip strandt, dat was de instelling thuis.' Degene die op een a­typische wijze door thuis achter de vodden wordt gezeten, is Miranda Hommel, econo­

metriestudente sinds 1991, en 'onge­ looflijk aangemoedigd', vooral door haar moeder. 'Zij is van mening dat vrouwen gewoon onafhankelijk moe­ ten kunnen zijn, en in die opvatting gaat ze erg ver. Dat is allemaal gelukt Mijn twee zussen hebben ook allebei een opleiding gevolgd en hebben nu een baan.' Een drie na een onverwach­ te overhoring, wordt 'niet geaccep­ teerd'. Als je het niet kunt, alia, maar als je voor een proefwerk zakt van­ wege onvoldoende voorbereiding, 'dan kreeg ik echt ongelooflijk op mijn flikker'. De gedrevenheid thuis zorgt voor adhesie bij de Tilburgse studiekeuze. 'Mijn vader had gehoord dat het een moeilijke studie is, en daarom vond­ie het wel goed.' Alle zes arbeiderskinderen omschrij­ ven dat de ouderlijke steun mede wordt gevoed door huiselijke trots. Bi] Logister, opklimmend immers vlak na de oorlog, wordt dat mede bepaald door de koorts om het land op te bou­ wen. De ouders van Van der Duyn Schouten kunnen op de familiefeest­ jes pronken 'met het curiosum van de familie'. Trots ook bij de ouders van Spapens, zeker als de universiteit in beeld komt, én bij pa en ma Van Oor­ schot, die welhaast 'opkijken' tegen hun zonen. Zoon Wim: 'Zij hadden iets van: onze jongens doen het dan toch maar. Zij vonden het schitte­ rend. Ze hebben altijd onze resulta­ ten met belangstelling gevolgd.'

jClk arbeiderskind dat academicus u ordt, worstelt op een of andere wijmet de vraag hoe de verhouding ;e net thuis te onderhouden. 'Leven in wee werelden' betekent voor Van len Hoek 'het ontwikkelen van twee iets van codes, twee soorten gedragsegels' en hij waakt ervoor de twee /erelden al te zeer uiteen te laten lo,en. 'Bij opwaartse mobiliteit moet e zorgen dat de stappen van generatie op generatie niet al te groot zijn. Het zou voor mij bijvoorbeeld onvooritelbaar geweest zijn om hoogleraar e worden, als ik dat al zou kunnen. M is gewoon een stap te ver. Het is (olstrekt ondenkbaar dat ik tegen)ver mijn ouders in de aula in toga ;en rede afsteek. Wat ik nu doe is te mappen. Ik kan nu bijvoorbeeld zeg;en dat ik ervoor moet zorgen dat de begroting klopt.' Zo blijft het overschrijden van de drempel terug naar thuis goed te doen, én een 'feest van samenzijn', als hij 'op bezoek bij ma weer eens plat kan praten'. 'Dat is cht het vieren van samenzijn. Ik hoor erbij. Ik blijf één van hen.'En wat Van den Hoek nog 'de meeste zorgen baart', is dat zijn vier dochters 'dezelfde solidariteit naar mijn achtergrond Jijven betrachten als ikzelf'. 'Ik hoop vereniging van werelden door te geren aan mijn kinderen. Zij moeten hun achtergrond niet verloochenen.' twee gesprekspartners blijken de twee werelden op een gegeven moment lastig te verenigen. Bi) Wiel Logister, die, hoewel zijn relatie met huis zich uitstekend ontwikkelt, en aantal jaren in priestertoga in het miinwerkersdorp loopt. 'Dan kreeg je iets van eerbetuiging, de mensen reageerden anders, je ging behoren tot de lericale stand. De buurvrouw bij wie k nog op schoot heb gezeten, vroeg op gegeven moment: moet ik nou u tegen jou zeggen?' Bij Miranda Hommel is de kloof in haar eerste Tilburgse jaren op een bepaald moment onoverbrugbaar groot. Het probleem: geld. Er gaat iets mis m e t haar

dat is het beeld. Mijn moeder ziet nu wel dat ik verder ben, maar mijn vader kan het nog moeilijk accepteren. Vroeger kon hij mij altijd met argumenten overreden, en dat kan nu gewoon niet meer.' «

Noord ('En dat vindt menigeen gek'), merkt Wiel Logister op; 'Tja, er zit hier een heleboel poeha bij, hè.' Hij wil een 'beetje nuchter' in de wereld blijven staan en de mensen niet ('Wat in bepaalde kringen meer het geval

van vergaderingen het schema van het EK-voetbal in de gaten houdt. 'Het is not done om over voetbal te praten. Maar daar ben ik dus gek op.' En ook: 'Als ik langs de aula loop en ik zie daarvan die jonge pikkies van net

zal zijn') afmeten aan 'wat ze doen', in plaats van 'wie ze zijn'. Wat Wim van Oorschot nog steeds opvalt, is dat 'mensen onverbloemd haantje de voorste willen zijn', wat allerminst spoort met de cultuur 'uit mijn straat'. 'Dat vinden wij dus ontzettend kinderachtig: dat iemand zonder schaamte alles voor zich opeist, de boel wil hebben, alles wil regelen, zichzelf op de voorgrond wil plaatsen.' Miranda Hommel duidt hetgeen haar hier opvalt vooral positief. Voor haar is de academie een bevrijding. 'Wat mij zo opvalt is dat hier niet zo'n groepjes-mentaliteit heerst. Het maakt niet uit wie je bent. In de begintijd van studie liep er een jongen rond die altijd heel stil was, die stond altijd alleen, en dat was helemaal niet erg. Dat wordt gewoon geaccepteerd.' En Theo van den Hoek? Hij ziet nog steeds een wereld van verschil. Het 'opvallend groot aantal mensen met wie ik werk die verstand hebben van wijn, of in elk geval doen alsof'. Of de momenten dat hij bij het afspreken

twintig in een zwart pak rondlopen: daar kan ik maar niet aan wennen. Dat staat daar de aanstaande manager te spelen. Dat bevestigt het vooroordeel dat de universiteit voor een bepaalde kaste is. Terwijl de universiteit toch openheid moet uitstralen en een vrijplaats voor getalenteerden moet zijn.' Theo van den Hoek: 'Als ik een vergadering wil plannen om 9 uur 's morgens, hoor ik wel eens mopperen dat dat te vroeg is. Dat ze nog een kind moeten wegbrengen naar de crèche, of dat ze nu eenmaal geen ochtendmens zijn. Wat zijn dat voor luxeproblemen, denk ik dan. Mijn vader stond dan al een uur op de ladder. Dan voel ik me met terugwerkende kracht schuldig. Daarom ben ik zo'nworcaholic. Ik voel me moreel verplicht om hard te werken. Om 's avonds lekker naar zweet te ruiken.'

Wim van Oorschot

Frank van der Duyn Schouten zorgt ervoor de 'twee werelden volledig langs elkaar heen te laten lopen'. Aan de ene kant leren, thuis de vrije tijd, met het straatvoetbal als centraal element. Over de 'leerwereld' vertelt hij gewoon niet veel, zeker niet wann e e r hij in het aanvullende corps belandt. 'Ik eurs, waarna 'Ik heb thuis niet de vond het niet iets ze thuis moest om melding van te aankloppen omgangsvormen m a k e n . Ik zou voor extra geld. meegekregen die daarvoor bij het Nee dus. Thuis tijdens de studie thuisfront weinig kdden ze geen waardering hebzin om haar onvereist waren. En van ben ondervonden.' afhankelijkheid de wereld had ik nog T o i n e Spapens te belonen en merkt op dat hij zijzelf .vond dat te weinig gezien' zich in de nieuwe haar s t a p p e n wereld steeds verWaarvan ik gezeld weet van vond dat ik er al mensen uit zijn zoveel voor moest doen') wei een financieel oude omgeving, en als er al sprake is steuntje verdienden. De breuk met van vervreemding, speelt die bij zijn thuis is hersteld, al leidt haar groei ouders, die met 'grapjes met serieuaan kennis en vrijheid ook tot onbe- ze ondertoon' hun zorgen uiten. 'Als :rip. 'Oh, daar heb je haar ook weer. jij straks doctorandus bent, wil je ons

1969-1977

zeker niet meer kennen', of: 'Mogen wij dan nog wel op jouw verjaardag komen?' Spapens zegt dat feitelijk van verwij dering-^een sprake is geweest. 'Op mijn verjaardag komen nog steeds de vrienden van de mid-

delbare school en mijn ouders kennen die ook goed.' Wim van Oorschot mag van huis uit armoede kennen en een wat gebrekkige opvoeding wat betreft het leggen van contacten, maar in essentie vertoont zijn ouderlijk huis dezelfde trekken als zijn nieuw verworven wereld. Alle armoe wordt vooral door pa Van Oorschot 'ruimschoots gecompenseerd in de culturele sfeer'. Vader speelt viool, leest veel ('Wij waren de intellectuelen van de straat') en blijft tot aan zijn dood zijn vier geleerde zoons uitmuntend partij bieden. Hij blijft ons, zegt zoon Wim, 'in cultureel opzicht verre de baas'. Nooit wordt thuis de ene waarheid tegenover een andere gezet en als een geleerde zonder titel blijft pa 'prikkelen'. In de trant van: 'Jij zegt het nu wel zo, maar heb je er ook zó tegenaan gekeken?' ! E n nu, na soms al jaren te hebben rondgelopen binnen de KUB, blijft het zestal zich soms verbazen over de oprispingen uit een andere wereld. Wonend in een flatje in Tilburg-

Naam: Prof. dr. Jan van der Geld Studie: Fiscale economie Nu: Hoogleraar Fiscale Economie 'Ik ben bij toeval in Tilburg terechtgekomen. Mijn leraar boekhouden was leuk en ik wilde ergens studeren waar economie er niet slecht voorstond. Ik ben niet eens naar een voorlichtingsbijeenkomst geweest. 'Om dat te begrijpen moetje kijken naarde maatschappelijke context van toen. Je had weinig persoonlijke ambities, je studeerde gewoon en het was vanzelfsprekend datje daarna werk kreeg. Materieel kwam je als student weinig tekort en zo net na de studentenbezetting van de universiteit hadden we het studieklimaat mee. De verhoudingen met onze docenten waren niet afstandelijk en ik had niet het gevoel: het moet hier gedemocratiseerd worden. Ook de samenleving was vrij optimistisch: we lossen dat wel op, was de gedachte. Ik werd niet zo aangestoken door die naïviteit, had niet het idee dat de wereld door mij zou veranderen. 'Ik koos voor fiscale economie omdat professor Van Dijk 't zo uitstraalde dat hij het leuk vond. En-

thousiasme voor het vak, dat heb ik sindsdien erg belangrijk gevonden. Ik herinner me nog goed de contacten met professoren thuis. Dat zat je daar met een dubbel of een tripel in de hand en las je de geestdriftaf uit de twinkelende ogen van de hoogleraar. 'Daarnaast heb ik vooral geleerd kritisch te zijn. Dat heb ik altijd goed kunnen gebruiken in mijn werk: eerst als belastinginspecteur en later als hoogleraar. Eerbied voor alles, ontzag voor niemand, hou ik mijn studenten voor. Als ze coryfeën citeren, vraag ik altijd: maar wat vind je er zelf van? Ook het bedenken van alternatieven is me met de paplepel ingegoten. Als je niks beters weet, moet je je mond houden. 'Ambitie kreeg ik pas op het einde van mijn studie en dan nog in beperkte mate: ik wilde graag een baan waarin ik mijn kwaliteiten kwijt kon, waarin ik mij niet verveelde. De luxe is dat je als academicus in principe genoeg verdient en je dus kunt richten op: hoe lang houd ik het leuk. De overstap die ik maakte naar de universiteit moet

in dat licht worden gezien. Financieel gezien ging ik er op achteruit, maar ik had zin om les te gaan geven. 'Mijn stijl van lesgeven is geen bewuste kopie van mijn vroegere docenten. Ik begin met ongenuanceerde zwart/wit-stellingen en vul dat later in met grijstinten. Dat komt goed over omdat ik mezelf ben. Je moetje karakter geen geweld aandoen door geforceerd grappen te gaan maken. Dat heb ik wel impliciet overgenomen van mijn leermeesters: ze gaven ieder op hun eigen manier heel interessant college. 'Het maatschappelijk tij heeft zich tegen de jongeren gekeerd. De samenleving is veel zwaarder op de hand, het naïeve optimisme van de jaren zeventig is achterhaald. De jeugd is van zijn idealen beroofd, raakt meer in zichzelf gekeerd. Neem de banenmarkt: vroeger kwam de grootste onbenul nog aan de slag, tegenwoordig is het pezen geblazen. W i j hadden het wat dat betreft veel gemakke-

lijker.'fSDJ

U N I V E R S fejy 13 1UN1 \996 special

in de meerderheid', en de overstap naar het Rotterdams lyceum waagt hij met drie 'lotgenoten'. Die steun valt v^eg, als hij als enige van dat groepje zijn weg vervolgt naar het gymnasium. Maar mensen uit een dorpse omgeving blijven er voldoen­ de in de buurt ­ een constatering van belang. 'Alle mensen uit de omgeving van de stad werden al in de eerste klas bij elkaar gezet. Klas 1­b was de klas van de boertjes. Het onderscheid stad­ platteland bleef veel bepalender dan de ordening op grond van sociale klas­ se.' Pas in het Amsterdamse corps, waarbij hij zich als wiskundestudent aansluit om niet in de stad te verzui­ pen, beleeft ook hij zijn 'cultuur­ shock'. Hoe actief hij daar ook is (hij wordt zelfs praeses), nooit denkt hij: dit is het nou voor mij. 'Als je de juis­ te achtergrond had, kon je misschien door de facade heen prikken, maar mij lukte dat niet.' In '67 wordt zijn nuldejaarsgroep nog kaalgeschoren, als een van de laatste. 'Dat heeft mij geïrriteerd. Dat zijn mores waarvoor ik niet al teveel waardering kan op­ brengen.' " V o o r Toine Spapens verloopt de overgang naar een nieuwe wereld al even vloeiend. Tilburg­noord, de wijk waar hij opgroeit in de vroege jaren zeventig ('Vergelijkbaar met de Rees­ hof van nu') biedt al genoeg zicht op verscheidene sociale achtergronden, en als hij naar de MAVO in de stad gaat, zit hij, en velen uit zijn buurt met hem, )uist in de 'goede hoek'. 'Er zaten daar mensen op school van wie je in de tweede klas al wist dat ze een Theo van den Hoek glansrijke criminele carrière tege­ moet gingen.' Verzachtend is verder, dat hij al zijn sprongen, en dat zijn er vele (MAVO­HAVO­VWO­Nijmeeg­ se universiteit), nooit in z'n eentje hoeft te nemen. Tijdens zijn eerste In heel zijn Nijmeegse tijd blijft een dag op de HAVO krijgt hij al te ho­ Tilburgse bende van vier zijn referen­ ren: wat is dat voor tuig met die tiekader, en niet, zeker niet, de mede­ vreemde leren jekkies. En dan scheelt studenten bij Politicologie. 'Na het het dat je met tien lotgenoten bent. eerste jaar viel vijftig procent af, en juist de droogkloten bleven over.'

Siude 'getro ouder met h gooiei de eff Prins studei van h Hetg febru te hai halen opgeli Prins laatst met d

Maar uiteindelijk wordt ook Spapens in het diepe gegooid, na zijn studie, als hij er plots achter komt dat­ie een baan moet gaan zoeken. De militaire diensttijd vervalt, vandaar. 'Ik wilde de diensttijd benutten om eens over

Cijfers arbeiderskinderen weinig verheffend De cijfers over de gang van de Nederlandse arbeiders­ kinderen naar de universiteit hebben een zeer divers karakter en zijn daarom moeilijk onderling vergelijk­ baar. Het Centraal Bureau voor de Statistiek houdt sinds 1974 geen cijfers meer bij over deze ontwikkeling. Ook de Katholieke Hogeschool Tilburg stopt rond die tijd met de registratie van de sociale herkomst van haar stu­ denten; men kreeg klachten over 'bemoeizucht' en 'niet relevante informatieverstrekking'. In elk geval is bekend dat in Tilburg in de jaren zestig het percentage kinderen uit lagere sociale milieus sen­ sationeel toenam. In 1961 kende nog acht procent van de studenten een dergelijke achtergrond, tien jaar la­ ter is dit verdrievoudigd naar 23 procent. In 1970 heeft veertien procent van alle eerstejaars studenten in Ne­ derland een 'arbeidersachtergrond', in Tilburg is dit percentage 24,5. 'Dit gaf Tilburg sociaal gesproken meer dan elders een emancipatoir karakter', aldus historicus Johan de Vries, in zijn geschiedschrijving over de Hoge­ school. Landelijk gezien neemt het percentage studenten in het universitair onderwijs uit lagere milieus toe van zeven procent in 1947 naar tien procent in 1964 om gestaag te stijgen naar 12,8 procent in 1986. Dit laatste percenta­ ge is relatief gezien niet verheffend: slechts 1,9 procent van de jongeren uit lagere milieus gaat studeren, tegen 1.3,8 procent van de jongeren uit hogere milieus. [SD]

UNIVERS

13 )UNi 1996 special

mijn toekomst na te denken.' Terwijl ste onderwijskringen, zonder K anderen via een pa aan een baantje maar een moment 'tegen iemand, worden geholpen, of zichzelf de te kijken', een gevoelen, overigen noodzakelijke vlotte babbel eigen dat hij deelt.met alle andere gesprelt maken, zit Spapens op de banenmarkt partners. met de handen in het haar. 'Opeens Als enige heeft Wiel Logister, van ja merkte ik dat ik toch op achterstand gang 1938 en afkomstig uit een Lu was gezet ten opzichte van kinderen burgs mijnwerkersgezin (vader vei die wel voorbeelden hebben, fe reali­ richtte 'ondergronds' zijn arbeid), seert je dat je op een andere manier stijgend op de ladder geen breukvli denkt en praat dan de anderen, die onderkend. Zowel binnen het klein al meer succes hadden dan ik.' Met het groot seminarie vertoeft de huid hemzelf is alles nog goed gekomen, ge hoogleraar Systematische Tli( maar, waar­ ologie 'tusse schuwt hij de he­ mensen van ge dendaagse stu­ lijksoortige acl dent uit een ar­ tergrond', en al 'Ik voel me moreel beidersnest, 'als hij op z'n 26e die met eenzelf­ verplicht om hard te universiteit vii de naïeve instel­ Leuven betreedt werken, om 's ling als ik met 'ben je niet mee avonds naar zweet zijn studie bezig degene die is, verdwijnt hij te rul ken' een arbeidersmi na zijn diploma lieu rechtstreefc regelrecht in de verzeild raakt n bak ' o n b e m i d ­ een academiscl» delbaar' van het wereld'. Voor eei arbeidsbureau'. deel was je al eikaars gelijke gewoi Net als Spapens vindt Wim van Oor­ den, zegt hij, 'door het feit dat ik toci schot zijn Waterloo vanwege 'tekort­ al priester was'. Maar dat neemt me komingen op het sociale vlak'. Zijn weg dat ook hij, vanwege de toene slagveld heet Wageningen, de univer­ mende contacten met de 'mensen val siteit die hij na een probleemloze HBS wat deftiger komaf', in Leuven roemloos heeft moeten verlaten, zeer lichte mate van vervreemding onder vroegtijdig wel te verstaan. De kloof gaat. 'Wat je merkte was een soort tussen de 'wat lossere omgangsvor­ deesdheid, wat ook te maken heell men' die hij gewend is, en het wat met je karakter. Je komt toch uit ecD stijve protestantisme dat de Wage­ milieu waar is geleerd: wij zijn nul ningse universiteit tekende, speelde veel. Kijk, voor de dokter en voor de een rol, alsmede de 'standsverschil­ burgemeester werd de hoed afgeno len'. 'Ik geloof dat ik van thuis niet men, voor mijn vader niet. Je had dui de omgangsvormen heb meegekregen wel iets meegekregen van: er is wel die op een gegeven moment tijdens een, uh,standsveischil ­ al kenden wi de studie vereist waren. Ik had onvol­ dat woord toen niet, maar dat gevoe doende geleerd om in verschillende nam je daarvan mee. Dat kan iets zilt sociale situaties te handelen. Te wei­ waardoor je wordt gekleurd.' Hij is 25 nig gezien van de wereld, ook. Ik heb als hij bij iemand thuis wordt uitgeno­ me vooraf in te weinig sociale krin­ digd voor een etentje, en het dienst­ gen bewogen.' Maar ook met Van meisje binnenkomt om te bedienen Oorschot is het allemaal goed geko­ Hij staat op, geeft haar een hand, en men, via de HTS in Den Bosch en een een 'ijzige stilte valt in'. Het was df baan als landbouwconsulent heef t hi j enige keer dat 'ik echt heb gevoeld dat de hiaten gedicht, en na een avond­ ik van een ander milieu was'. Hij door studie Sociologie heeft hij zich nu als breekt de code, maar, zegt Logister nu wetenschapper genesteld in de hoog­ 'ik had er toch wel stiekem lol aan'.

E l k van de 2 ■,trategie om 2 reld' staande Hoek bijvoort satie voor 'hel vallen op een sterke kanten 1 helpen met w 'Zo kon je tor waard is om d{ groep.' Op de renstudent in minder te ton weldadige spi leving', treft h op dezelfde m aankijken al Schouten wijs deren, op'deh |e respect afdi ons, zeker in d ceum, positii Niet voor niet den Hoek en \ die aan de uni laude tébekr( Ook de ander het begin van h boven het gei vallen de prest omdat de vak worden. Bovei nieuwe rol aa genwicht van dehumoristis zien. Ik had u was ook niet bi te doen.'Deze zijn achtergro dere kringen 'enorm onder teren. 'Er was ling. Men wa

1963­1

Hoog milieu: hoog 'flierefluitersgehalte' Studeaten rael minder bemiddelde ouders lijken ^U rker te worden 'getrofft n' door d< gevolgen van de tempobeurs» dan studi nten met rijkere ouders Wanneer /ij de temponorm niet halen of per 1 februari stoppen met hun &tudi(, b( sluiten zij vaker het bijltje er definitief bij neer te gooien Dit concludeerde lOWO­onderzoeker Jan Prins die vorig jaar de effecten van de Wet op de studievoortgangscontrole in kaart bracht. Prins onder/;ocht onder meer de invloed van de sociale herkomst van studenten en keek daarbij naar het inkomen en het opleidingsniveau van hun ouders Het gebruik van de 1 februari­regcl, volgens welke studenten voor I februari ongestraft kunnen stoppen met hun studie, blijkt niet samen te hangen met de afkomst van de studenten. Dat geldt wel voor het be­ halen van de temponorm: daar blijken studenten wiens ouders laag zijn opgeleid, beter te scoren dan studenten met hoger opgeleide ouders. Prins wijst in dit verband op het hoge 'flierefluitergehalte' bmnen de laatste groep, bij wie het zou ontbreken aan arbeidslust in vergelijking met de studenten uit lager geschoolde milieus.

'^ E l k van de zes heeft zo zi)n eigen strategie om zich in 'de andere we reld' staande te houden Van den Hoek bi)voorbeeld gaat als compen satie voor 'het gevoel uit de toon te vallen op een bepaald terrein' zi)n sterke kanten uitbuiten klasgenoten helpen met wiskunde bijvoorbeeld Zo kon )e tonen dat het de moeite waard is om deel uit te maken van de groep ' Op de universiteit, als lette renstudent in Amsterdam, hoeft hi) minder te tonen Daar treft hi) 'een weldadige spreiding uit de samen levmg', treft hi) 'genoeg mensen die op dezelfde manier tegen de wereld aankijken als ik' Van der Duyn Schouten wi)st, net als de meeste an­ deren, op 'de leerprestaties waarmee )e respect afdwingt' 'Zo wisten wi) ons, zeker m de beginfase van het ly ceum, positief te onderscheiden ' Niet voor mets weet hi), net als Van den Hoek en Van Oorschot, zijn stu die aan de universiteit met een cum laude te bekronen Ook de anderen presteren, zeker in het begin van hun onderwijsloopbaan, boven het gemiddelde B i) Spapens vallen de prestaties terug, simpelweg omdat de vakken steeds moeilijker worden B ovendien meet hij zelf een nieuwe rol aan die van nar 'Als te­ genwicht van de serieusheid liet ik de humoristische kant van de school zien Ik had uitgesproken ideeën en was ook met bang om mijn mond open te doen 'Deze houding ontspruit aan zijn achtergrond mensen uit de an­ dere kringen werden van huis uit 'enorm onder druk gezet' om te pres­ teren 'Er was een heel andere instel­ ling Men was veel te serieus met

school en lessen bezig Voor mij maakte het met veel uit Ze vonden het bij mi) thuis allang mooi dat ik HAVO had gehaald '

Het belaIlg^^Jk'^te vei schil doet zich voor nadat de universitaire studie niet naar wens is verlopen. Studenten uit armere milieus laten <!icli sneller ontmoedigen door slechte resultaten, zowel de 1 februari­regel als de temponorm zet hen eerder aan tot het definitief afbreken van de studie. Studenten uil de rijken mibeus vervolgen in een vergelijkbare situatie vaker hun studie aan «c n universiteit, terwijl studenten uit de midden­ groepen vooral verder leren m het HB O Vice­voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond B oukje van Nue­ nen stelt dat het rapport van Prins bewijst dat de tempobeurs en andere maatregelen rond de studiefindnciering de toegankelijkheid van het hoger onderwijs belemmeren. 'Geld lijkt een belangrijke rol te spelen bij de beslissing definitief te stoppen', aldus Van Nuenen 'Inderdaad wagen studenten met rijkere ouders vaker een nieuwe kans op de universiteit', beaamt Frank Wassenaar, woordvoerder van minis­ ter Ritzen. 'Maar dat is een onverstandige beslissing, aangezien ze met geschikt bleken te zijn voor universitair onderwijs.' In die zin is er volgens Wassenaar een verstandige drempel gelegd. [SD]

"V^oor alle zes de gesprekspartners geldt, dat hun studieloopbaan door het thuisfront weliswaar wordt gesti­ muleerd, maar dat de aanmoedigin­ gen m betrekkelijke stilte verlopen

Je was gewoon goed, schetst men het patroon, en dan volgde daaruit 'de lo­ gische stap dat je verder studeert' Iedereen neemt die keuze 'zelfstan dig', soms aangemoedigd door ie

mand van school Frank van der Duyn Schouten over de stap naar het Rotter­ dams lyceum 'De hoofdon derwijzer kaartte de keuze voor het voortgezet onder­ wijs aan Op diezelfde dag bij de middagmaaltijd bracht ook mijn vader de kwestie ter sprake, maar mijn ouders wisten het eigenlijk ook met zo goed ZIJ lieten de keuze over aan de leraar ' Na een jaar lyceum volgt dan de keu ze tussen HBS of gymnasium 'De eerste reactie thuis was dat HBS al erg hoog gegrepen IS Laten we het daar maar bij houden De conrector van het gym heeft toen een gesprek m e t mijn ouders aange­ vraagd, omdat HB S voor mij de verkeerde keuze zou zijn HIJ pleitte voor het gym en mijn ouders voeren blind op zijn advies ' En ook bij de laatste stap, richting uni­ versiteit, 'was de invloed van school niet te onderschat­ ten' Enkele huisbezoeken van docen­ ten dragen bij aan een studie 'Dat was geen beslispunt voor thuis Ik had wat dit betreft nooit weerstanden te over

■ Wiel Logister

1963­1968

Naam: Prof. mr. Matton van den Berg Studie: Rechten Nu: Hoogleraar Privaatrecht, in het bijzonder Bouwrecht 'Ik ging studeren met een duidelijk doel: mijn va­ der als aannemer opvolgen in het familiebedrijf. Het maakte eigenlijk niet uit wat voor studie ik koos, als ik maar een academische vorming zou krijgen. Die vorming had mijn vader alsse/fmodebouwon­ dernemer niet gehad, en dat miste hij in contacten met andere academici: hij was niet een van hen. Mijn ambitie was dus zeer nuchter. *Na mijn afstuderen, onder druk van het thuisfront in een redelijk snel tempo, merkte ik dat ik niet in de wieg was gelegd voor het ondernemerschap. W e l wat betreft het leggen en onderhouden van relaties, dat doel was bereikt. Maar de constante druk om opdrachten binnen te halen en de attitu­ de om financieel het onderste uit de kan te halen, bleek niet aan mij besteed. Daarnaast kreeg ik steeds meer heimwee naar mijn rechtenstudie: ik was zonder het te merken een echte jurist, een we­ tenschapper geworden. 'Dat kwam door de zeer stimulerende vorming die ik tijdens mijn studie had ontvangen. Het begin er­

van in 1963 viel samen met de start van de rech­ tenfaculteit in Tilburg, wat betekende dat we met een kleine pioniersgroep van 25 studenten begon­ nen. Binnen die club ontstond een hechte onder­ linge band: we studeerden samen en waren pre­ sent bij eikaars tentamens. Ook was er een kleine afstand tot de hoogleraren, stuk voor stuk keien van leermeesters. Zo was daar prof. Schoordijk, een echte voordrachtskunstenaar, en prof. Dee­ len, die veel aandacht besteedde aan de habitat van de academicus: presentaties moesten een zekere uitstraling hebben en werkstukken dienden met stijl geschreven te worden. 'Uit die lessen ben ik mijn hele leven als docent blij­ ven putten. Die liefde voor het vak krijg je mee, ik heb altijd met veel plezier en inzet colleges gege­ ven. Belangrijk daarin is de casusbenadering die ik van Schoordijk heb overgenomen: via praktische problemen doordringen tot de achterliggende rechtsposities, laten zien hoe dicht het recht bij de werkelijkheid staat. Mijn oratie bijvoorbeeld begint

met enkele platte feiten uit de bouwwereld. Ik dicht ook veel belang toe aan onderwijs, dat mag nooit een sluitpost worden. 'Op onderzoeksgebied heb ik eveneens de vruch­ ten van mijn opleiding geplukt. De Tilburgse rech­ tenfaculteit heeft altijd een nadruk gekend op het grondslagenonderzoek, het zoeken naar de wor­ tels van het recht. Daaraan gekoppeld is de studie breed opgebouwd, in die zin datje op alle hoofdge­ bieden van het recht tot een hoog niveau reikt. Die generalistische achtergrond heb ik goed kunnen ge­ bruiken in mijn latere specialisatie: het bouwrecht, een grensoverstijgend vakgebied dat raakvlakken heeft met het privaatrecht maar ook met het be­ stuursrecht. Bovendien was het een nieuw vak, waarbij een pioniersinstellinggewenstwas. Die in­ stelling had ik opgedaan in mijn studie: in zijn voor nieuwe dingen, iets nieuws op durven zetten. Daar­ bij werd ik geholpen door het wetenschappelijk kli­ maat in die tijd, waarin veel ruimte bestond voor nieuwe initiatieven.'fSDJ

UNIVERS E a

niuN! 1996 special

*

m dat laatste niet alleen slecht, anders is het gevaar is aanwezig dat je in gezwam en vrijblijvendheid vervalt. Maar een universiteit moet vooral een multinucleaire denkruimte zijn, waarin in een reflexieve sfeer ideeën en noties kunnen worden ontwik­ keld. Het moet er als het ware kun­ nen spetteren.' ^^o lijkt het ideaal van De Moor, publiceren als middel om de univer­ siteit te laten functioneren waarvoor ze opgericht is, vijfentwintig jaar la­ ter al door te slaan. Problemen van meer principiële aard doemen op. Baars: 'In het beleid worden denkpa­ tronen ­ zoals input­output­modellen ­ gehanteerd waarvan men aanneemt dat ze voor alles geschikt zijn en al­ les kunnen verbeteren: niet alleen de produktie van gloeilampen, maar ook die van doctorandussen en inzichten. En omdat, zoals gezegd, de universi­ teit deel uitmaakt van de maatschap­ pij, worden deze modellen ook daar overgenomen: op plaatsen waar men meent geavanceerde wetenschap te bedrijven, worden input­output­cal­ culaties gemaakt en gelden de onder­ zoekers met de hoogste score als de beste. Maar is dat wel zo? Het gaat erom als wetenschap of universiteit in de maatschappij te staan. Daarmee zijn andere kwaliteiten verbonden dan met een gloeilampenfabriek.' Soms zou die output­controle zin kunnen hebben gehad: in het begin van de jaren tachtig bijvoorbeeld, toen er nog docenten waren die het zich na een vaste benoeming 'niets nieuws meer wisten te vertellen maar door de controle gedwongen werden zich­ zelf te herhalen' (Schouten). Maar de ontwikkelingen zijn zo ver naar de an­ dere kant doorgeschoten dat een ver­ wijzing naar die vroegere wantoe­ standen niet meer voldoet als recht­ vaardiging, zegt B aars. En tot welk gevaar leidt de controle tegenwoor­ dig? Verstarring in de wetenschap. Alleen kwantitatief hoog renderen­ de paradigma's 'scoren' nog, zegt Baars. 'Kritische doordenking daar­

ning van onderzoeksgelden, zodat het bekende Mattheüs­effect optreedt: wie heeft wordt gegeven, maar wie nauwelijks nog wat heeft, wordt zelfs dat nog ontnomen.' De richting die al goed bedeeld is, krijgt nog meer kansen, en de richting die het zwaar heeft, komt op een nog grotere achter­ stand te staan. 'Dit werkt vernieu­ wingen tegen.' 1 3 e reserves die de emeriti hebben over de druk om te publiceren, is vol­ gens Baars niet ongegrond: 'In de hui­ dige verhoudingen is het onvermijde­ lijk om je als universiteit actief met public relations bezig te houden en kritisch naar kosten en rendementen te kijken. Maar vraag je naar rende­ ment, dan stel je eigenlijk een kwa­ litatieve vraag. Wanneer die vraag niet gesteld wordt, krijgen de input­ output­modellen een schijnevidentie die tot verkeerde beslissingen leidt.' Zo verkeren volgens Baars nogal eens juist die delen van de wetenschap die zich het meest direct met maatschap­ pelijke problemen bezighouden, in een situatie van overlevingsstrijd. 'B ij gebrek aan structurele middelen wordt men te zeer afhankelijk van ex­ terne financiers. Hierdoor kan een problematische verstrengeling van belangen ontstaan. De maatschappe­ lijke sectoren die het meeste geld voor onderzoek hebben ­ en dan spreek ik ook over de overheid ­ ge­ ven grotendeels de richting aan waar­ in het onderzoek zich ontwikkelt. Hier rijst de vraag of de wetenschap nog wel voldoende haar eigen rol kan blijven spelen. Want ook en zelfs vooral bij de toegepaste wetenschap­ pen moeten de onderzoekers vragen durven stellen die de opdrachtgevers niet gelegen komen. Het risico be­ staat nu dat wetenschap de functie van dienstmaagd krijgt, dat ze te volg­ zaam wordt.' Zoiets betekent, zegt B aars, dat de gangbare metafoor van de 'ivoren to­ ren' ­ de wetenschap zou die volgens velen moeten verlaten ­ maar eens op­ nieuw doordacht moet worden. 'Juist

aantal promoties

IE ARE 70

Ma

60 50

50

i er één trei

40

ivang. Uit a

30

en van haai

20

jkt uit de cij

1 dage verre

10

livers portre O '46­'50

'61­'65

■ aantal per jaar

UNIVERS

om de maatschappelijke relevantie van de wetenschap veilig te stellen.' 3Z> e wetenschapsontwikkeling van de afgelopen halve eeuw heeft niet al­ leen geleid tot een enorme publika­ tiedruk maar ook een nog omstrede­ ner pijnpunt opgeleverd: controle. Dat is een zeer beladen woord binnen de muren van de universiteit, waar vrijheid van wetenschap en de auto­

'70

75

'80

D gemiddeld 5­jarige periode

'85

'90

■96 O

lloze drempi

onomenprol

O gecumuleerd aantal

kgroepvoor/

(Cumulatief) aantal promoties vanaf 1946

f mannen e

n VWO'er. \ nomie van de wetenschapper tot dog­ ma's verheven zijn. Schouten beweert ruim een kwart eeuw na De Moors memorabele woor­ den dat controle op onderzoek niet mogelijk kan zijn. Citatie­tellingen? Die vormen geen goede maatstaf, zegt hij, want commercieel ingestelde mensen citeren elkaar om de haver­ klap, maar als je in een dergelijk ci­ tatie­circuit zit, ben je nog geen goe­ de wetenschapper. 'Er wordt tegen­ woordig niet alleen teveel gepu­ bliceerd, maar ook teveel herhaald. Dat kan geen impuls zijn voor weten­ schap. Vroeger werd er veel minder gepubliceerd, maar er kwam wel al­ tijd reactie, discussie. Dan pas kun je spreken van en dialectisch proces van wetenschapsbevordering.' Kwaliteit kun je, aldus Schouten, be­ ter anders controleren dan het turven van citaties: 'Je moet een hoogleraar nooit langer dan vijf jaar benoemen.

Dr. Jan Baars: 'IVlen heeft altijd gedacht dat wetenschap een sturende functie heeft.'

van, maar ook van een paradigma dat minder in trek is, eisen tijd en leve­ ren zolang het denken duurt meestal geen publikaties op. Dat is in het huidige systeem problematisch. Het is veel gemakkelijker om binnen gangbare modellen verder te werken, ook omdat je het prestige van je onder­ zoeksgroep daarmee niet op het spel zet. Bovendien spelen publikatiecij­ fers een belangrijke rol in de toeken­

gecumuleerd aam

Dat vind ik nü maar dat vond ik toen ook al. Het probleem is dan wel dat die mensen in onzekerheid leven: kan ik over enkele jaren hier ook nog wer­ ken? Je moet ze dus goed belonen, want anders komen goede weten­ schappers niet.' Van controle was bij Schouten en zijn collega's weinig sprake. 'Controle is een uitvloeisel van democratie en de universiteit is geen democratisch in­

stituut. De universiteit is geen staat en geen bedrijf, je moet haar daarom niet als een staat of bedrijf willen or­ ganiseren. Het is een academie waar de dialoog met studenten georgani­ seerd wordt. De ontwikkelingen van nieuwe kennis kun je niet controle­ ren, controle van wetenschap is niet mogelijk en evenmin wenselijk. We­ tenschap ontwikkelt zich dus auto­ noom en er is geen orgaan ­ Senaat, universiteitsraad of visitatiecommis­ sie ­ die kan weten in welke richting de wetenschappelijk dialoog kan uit­ gaan.' I Z > i c k Schouten, Giel Plattel en Frans van Dooren, alle drie gaan ze midden jaren tachtig met emeritaat en maken de jaren negentig louter vanaf de zijlijn mee. Een belangrijk verschil tussen 'toen' en 'nu' zien ze in de relatie tussen onderzoek en onderwijs. Plattel: 'Doceren en we­ tenschap bedrijven zijn twee componenten van één ge­ heel. Het was ondenkbaar dat iemand zei: ik doceer alleen maar, of: ik doe alleen aan onderzoek. Daartussen be­ stond een grote harmonie. Ik heb nooit geloofd in de we­ tenschapper die puur weten­ schap bedrijft, je moet het ook willen overbrengen, de dia­ loog met studenten aangaan. Dan pas word je zelf ook als wetenschapper gevormd. In het doctoraalcollege nam je een onderwerp, je dook er he­ lemaal in, in het jaar daarop breidde je het uit, en uit­ eindelijk leidde dit tot een boek. Ik besteedde bijvoor­ beeld aandacht aan Sartre en Marcuse, onderwerpen die ik zelf belangrijk vond, maar ik doceerde het ook omdat de studenten erom vroegen.' Ook Van Dooren merkt die veranderde functie van de wetenschap op. 'Vroeger stu­ deerde je wel maar je wist niet goed wat je ermee moest doen. Je deed kennis op en zag wel wat je ermee ging doen. Dat is sterk gereduceerd. Mensen wisten daardoor vaak niet wat ze in hun baan met die kennis moesten. Iemand zei ooit: ik moest in mijn eerste baan niet­wetenschappelijk leren den­ ken.' Schouten heeft echter een an­ dere mening, 'Niet­wetenschappe­ lijk denken is überhaupt geen den­ ken. De taak van de universiteit is tweeledig. Via onderwijs en onder­ zoek, dus via de dialoog met studen­ ten over het onderzochte moet je de algemene kennis bevorderen. Ook moet je het denken van studenten be­

vorderen. B eide taken zijn maai jn leeftijden schappelijk relevant. Om in well praktijk dan ook bruikbaar te ^_^ ziilaalarbeider, moet je kunnen bedenken wat va geval tot geval doelmatig handele oeders vaal­ is en dat 'bedenken' leer je bij de eel rvolgens vo te leraar.' 3 0 e drie emeriti hebben niet mee de jaren meegemaakt waarin 'hei structureringen structureel zijn worden', zoals Baars het omschrijft Jaren waarin de reflectie van studen ten én docenten die niet onmiddel lijk in meetbare resultaten kan woi den uitgedrukt, naar de achtergroni verdwijnt. Jaren van op efficiency gerichte itf en outputmodellen. Rusteloze jaren die beginnen met de eerste groti hezuimgingsopeïatieTaakverdelini en Concentratie (1983). En die rusi verwacht Baars ook niet, nu er bezui nigd moet worden om aansluiting t( krijgen bij de Europese Monetaire Unie. Ontwikkelingen, waarin zaken als studenteninstroom, rendement, ar­ beidsmarktperspectieven en ook de revenuen uit de derde geldstroom steeds belangrijker worden, zijn niet alleen bepalend voor de positie van de KUB, maar ook voor het wetensch­ apsbedrijf. Vormen van toegepaste ol marktgerichte wetenschapsbeoe­ fening zijn in alle faculteiten ontwik keld, heeft B aars, en met hem vele andere onderzoekers kunnen con stateren. 'Maar ook wordt de inrich­ ting van de maatschappij weerspie geld in de organisatie van de univer­ siteit en haar studie­aanbod, met name in de maatschappijwetenschap­ pen, dus met name aan de KUB.' Hii noemt de juridisch­bestuursweten­ schappelijke opleiding, de opleiding Bestuurlijke Informatiekunde en Be­ leids­en Organisatiewetenschappen 'Verder worden maatschappelijke do­ meinen die belangrijke beleidsvragen oproepen, systematisch gethemati­ seerd binnen de universiteit.' Voor­ beelden daarvan zijn Vrijetijdwe­ tenschappen. Personeelwetenschap­ pen, Arbeid & Sociale Zekerheid, studies waarvan beweerd wordt dat ze minder 'wetenschappelijk' zouden zijn dan een meer 'klassieke' oplei­ ding als economie. 'Dat die nieuwe opleidingen er komen, daar is op zich niet veel mis mee, mits het eigen ka­ rakter van de wetenschap en de uni­ versiteit, namelijk ruimte bieden om na te blijven denken en nieuwe, ook hinderlijke vragen te blijven stellen, gewaarborgd blijft. Dat geldt overi­ gens voor de hele universiteit die juist met haar kortademigheid maar al te goed binnen de huidige universiteit past.'

Bt zestal be

ven dat in w ;eft bij de e

oel<, de Lett muiden naa

Dortgelijke s ïhooi in Ger

svoeld'. Win

it IVIade, one

lerl^te dat ik

uyn Sellouts

et Annsterda e theologen

nit, 'zodat h

ok Toine Sp

ntdekking ki landigheid nr

iekonnen.' 0(

13 (UNi 1996 special

"­41

Paul van dei

1953­19

«umuleerd aam

IE ARB EIDERSKINDEREN, EN HUN AARZELEND TOETREDEN TOT DE ACADEMIE 70 60

Maar ik ben toch nog goed terecht gekomen'

50 i er één trend zichtbaar is in de na­oorlogse universiteit, dan is het wel haar toenemende 40

3a 20(

ivang. Uit alle rangen en standen stroomden de jongeren toe om de academie te ont­ en van haar elitair karakter. Uit alle rangen en standen? Dat valt behoorlijk tegen, zo )kt uit de cijfers, want voor de arbeiderskinderen is de drempel tot de Alma Mater heden 1 dage verrassend weinig lager dan direct na de oorlog.

ia ■95 O

livers portretteert zes kinderen uit een arbeidersnest, die inmiddels na het nemen van loze drempels kleur geven aan het geestelijk kapitaal van de KUB. Als decaan en onomenprofessor, als hoogleraar Theologie, als secretaris van de Letterenfaculteit, als kgroepvoorzitter binnen de sociale faculteit, als onderzoeker bij het IVA, én als studente, f mannen en één vrouw. Vier gymnasiasten (van wie drie briljant) naast een HBS'er en in VWO'er. Vier zuiderlingen naast twee Hollanders, twee uit de stad en vier van het dorp.

Zijn maai m m welli baar te zi) .en wat va ig handele )ebi)deecli

jn leeftijden variëren van 23 tot 58 jaar. Hun vaders verdienden de kost als mijnwerker, aalarbeider, huisschilder, magazijnchef, machinevoerder en fabrieksarbeider, tenwijl hun oeders vaak niet verder kwamen dan de lagere school, om zich in hun verdere leven rvolgens volledig te wijden aan het huishouden. Bt zestal belicht hun overschrijding van de drempels tussen het ouderlijk huis én het

Toine Spapens

n met mee aarin 'hei ven dat in welhaast alle opzichten daarvan ver venwijderd staat. En, zo blijkt, menigeen reel zi)n ^

omschrijftlgeft bij de entree van de universiteit al de nodige hobbels achter de rug. Theo van den van studen oek, de Letterensecretaris, overschrijdt zijn drempel als hij na de lagere school in I: onmiddel en kan woi muiden naar het gymnasium in Velsen gaat, 'aan de goede kant van de spoorlijn'. Een ichtergron( gerichte ir

Dortgelijke sprong maakt Miranda Hommel, econometriestudente, wanneer zij de dorps­

elozejaren j^igol in Gemert verruilt voor het gym in Veghel, 'waar ik me behoorlijk alleen heb erste grot!

lkveIdeh^ gvoeld'. Wim van Oorschot, hoofddocent sociale zekerheidswetenschappen en afkomstig En die rusi nuerbezui it Made, ondervindt de klap wat later, als hij de Wageningse universiteit betreedt, 'en ik Qsluitmg tt Monetaire lerkte dat ik te weinig sociale bagage had meegekregen'. Economendecaan Frank van der 1 zaken alt iement, ai 1 en ook de jeldstroom 'n, zijn met positie van twetensch «gepaste oi hapsbeoe en ontwik t hem vele nnen con t de mrich ) weerspie de univer nbod, met etenschap ; KUB ' Hii lursweten i opleiding inde en Be ischappen )peli)kedo eidsvragen jethemati e i t ' Voor ijetijdwe 3tenschap lekerheid, ^ordt dat ze k' zouden eke' oplei lie nieuwe ris op zich t eigen ka en de uni bieden om euwe, ook en stellen ïldt oven ïit die |uist maar al te iiversiteit

luyn Schouten uit het Zuidhollandse Slikkerveer merkt pas goed dat hij 'anders' is als hij et Amsterdamse corps betreedt, 'waar ik me nooit echt thuis heb gevoeld'. Wiel Logister, e theologen­hoogleraar, zit bijna zijn hele ondenwijsloopbaan tussen mensen van gelijke nit, 'zodat het voor mij allemaal heel geleidelijk is gegaan'. Dat laatste, tenslotte, zegt ok Toine Spapens, IVA­onderzoeker en Tilburger, die pas op de arbeidsmarkt tot de ntdekking komt dat zijn achtergrond een beletsel vormt, 'want ik merkte opeens dat ik de andigheid miste om me ergens tussen te werken'. 'Maar ik ben toch nog goed terecht [ekomen.' Ook dat zegt Spapens. En hij spreekt namens allen.

'oor wie welhaast vanuit het niets weet te reiken tot aan de top van de ladder, zijn de laatste sporten lang met de lastigste Neem Theo van den Hoek, opgegroeid in een 'rooie wijk' in IJ­ muiden Hij komt uit een socialis­ tisch gezin, een arbeidersnest, met thuis de VARA en hetVrije Volk Als hij vanuit de lagere school, m zijn eigen wijk, de sprong waagt naar het gymnasium in het nabijgelegen Vel­ sen, gaat een wereld voor hem open In tal van opzichten is hij bijzonder thuis heeft hij als enige geen telefoon, hij schaft als enige zijn boeken aan via het boekenfonds ('Terwijl de rest elk jaar in de zomer voor 500 gulden aan nieuwe boeken kon kopen'), als enige zit hij op voetbal ­ de rest op hockey ­ en als enige heeft hij op de lagere school geen Frans gehad 'Daar kreeg ik in het begin dus een onvol­ doende voor Niet omdat ik die taal met zou kunnen leren, maar über­ haupt, omdat het hele fenomeen buitenlandse taal mij vreemd was ' Pas in de vijfde van het gym, als de rest al jaren verhalen heeft afgesto­ ken over reizen naar Frankrijk en Ita­ lië, gaat Van den Hoek de grens over,

V^

tijdens een reisje naar B rugge De enige van de zes die zo scherp als Van den Hoek een breukvlak kan schetsen, is Miranda Hommel, ook afkomstig uit een dorp (Gemert), ook als enige vanaf de lagere school in het diepe gegooid in een gymnasium in een nabijgelegen stadje (Veghel) Ze is zich scherp bewust van de rivier die ZIJ oversteekt, te meer dat dit ook bij haar geschiedt in die, wat Van den Hoek noemt, 'gevoelige middelbare­ school­periode', de tijd dat ' m e n scherp let op dingen die sociaal onder­ scheidend zijn' Hommels gevoelige plek­ haar kleding 'Ik stond er bui­ ten, gewoon, om de reden hoe ik er­ uit zag ' Thuis wordt in de lente en herfst aan de garderobe gesleuteld en de winkels die de merk­kleding­ge­ neratie frequenteert, worden door haar ouders juist gemeden. 'Je had steeds te maken met meisjes die thuis een gigantisch groot huis hadden en altijd mooie kleren aan Op dat mo­ ment vind je dat gewoon heel erg ' BIJ Frank van der Duyn Schouten gaat de overgang geleidelijk. In de dorps­ school in Slikkerveer komt­ie al in aanraking met de zoontjes en doch­ ters van de notabelen, 'en wij waren

Paul van den Broek en Adrian van den Eerenbeemt

1953­1958

Naam: Prof. dr. Theo van de Klundert Studie: Econometrie Nu: Hoogleraar Algemene Economie 'Eigenlijk had ik theoretische natuurkunde willen studeren, maar het arbeidsperspectief was me te onduidelijk. Ik ging economie studeren om later het bedrijfsleven in te gaan. Maar ik was snel gene­ zen, ik vond bedrijfseconomie maar een saai vak. Boeiender was algemene economie, dat handelde over de samenleving in zijn geheel. 'Ik studeerde aan de ouderwetse universiteit. Eco­ nomie telde slechts vijftig eerstejaars, bijna ieder­ een was lid van het corps en kende elkaar. Bij het corps heb ik leren hoe je moet schrijven, discus­ siëren en vergaderen. Ik heb er belangrijke vaar­ digheden opgedaan. Het contact met de hoogle­ raren was zeer afstandelijk. Veel professoren werk­ ten thuis, ontmoetingen waren niet frequent. 'Ik had al vroeg de intentie me in de wetenschap te verdiepen, maar de werkgelegenheid was nihil: er waren slechts lectoren en hoogleraren. Wetenschap­ pelijk medewerkers en aio's bestonden nog niet. Met geluk kon ik vrij snel na mijn studie in Tilburg aan de slag als assistent van professor Schouten. In korte tijd promoveerde ik en werd hoogleraar.

'Tijdens de opleiding is mijn belangstelling voor de wetenschap gewekt. Zelfstandig kunnen werken in samenspraak met de literatuur. Een brede interes­ se voor de culturele, ethische en sociale aspecten van de economie. Daaruit vloeit de notie voort dat economie is ingebed in de maatschappij, dat het be­ langrijk is om na te denken over de economische orde. Die invalshoek is lange tijd verwaarloosd door de nadruk op de concrete economische politiek. De laatste jaren is er weer een voorzichtige herwaar­ dering van dit institutionele aspect. 'In mijn studietijd werd het begrip lector nogal eens letterlijk genomen: verschillende hoogleraren de­ den niet veel meer dan hun tekst voorlezen. Zelf heb ik een hekel aan schools lesgeven. Ik probeer rondom de stof heen te praten, kritische kantte­ keningen te plaatsen. Die aanpak staat haaks op de instelling van de huidige generatie studenten. Die zijn nogal tentamengericht, een automatisme dat mij niet ligt. 'De maatschappelijke idealen in de jaren vijftig wa­ ren vrij conservatief en verzuild. Je wilde graag de

katholieke cultuur door laten klinken in de maat­ schappij. Het afbrokkelen van de zuilen verbaasde mij zeer, vergelijkbaar met de val van de Berlijnse muur: beide leken onwrikbaar. Teleurgesteld was ik niet, de bredere visie die er voor in de plaats kwam was verfrissend. W e l vind ik het jammer dat alle tradities verloren dreigen te gaan. In principe staan wetenschap en religie los van elkaar, maar het zou, zonder de vrijheid van wetenschap aan te tasten, mogelijk moeten zijn de resultaten van de econo­ mie vaker te gebruiken voor een christelijke poli­ tiek. De (on)gelijkheid van de inkomensverdeling bekeken vanuit het perspectief van rechtvaardig­ heid bijvoorbeeld. 'Ik ben met de ontwikkelingen meegegroeid. Je wordt gedetermineerd door je omgeving, waar­ door de causale lijn vanuitje (studie)verleden wordt ondergesneeuwd. W e l moetje iets van je eigen his­ torie overreind houden. Neem bijvoorbeeld de in­ trede van het concurrende Amerikaanse model op de universiteiten, dat slaat wat mij betreft te ver

door.'fSDJ

UNIVERS

13 JUNI 1996 special

^

de proefschi 'EEN UNIVERSITEIT MOET EEN MULTINUCLEAIRE DENKRUIMTE ZIJN, HET MOET ER KUNNEN SPETTEREN' tenschap.'S'

De wetenschap kan beter terug in de ivoren toren Van een kamergeleerde die niet hoefde te publiceren tot een bedrijfsleider die jaarlijks een verantwoord stapeltje artikelen moet laten zien. Het beroep van wetenschapper, en in het bijzonder dat van de hoogleraar, heeft de afgelopen halve eeuw een compleet andere invulling gekregen. En de wetenschap zelf} In Tilburg is er tenminste één constante factor: het begrip 'maatschappelijke betrokkenheid' loopt als een rode draad door vijftig jaar geschiedenis van de instelling die zich tegenwoordig profileert als 'universiteit voor mens- en maatschappijwetenschappen '. Waar betrokkenheid enkele decennia geleden vooral een zaak van levensbeschouwelijke, zelfs katholieke overtuiging was, is het tegenwoordig een 'kompas' in de overlevingsstrijd van de universiteit. Vroeger was het in ieder geval anders, verzuchten velen: onderzoek was een vorm van 'vrijblijvende liefhebberij', er was een harmonie tussen onderwijs en onderzoek, er was meer vrijheid, er was minder controle, men had nog geen last van Den Haag. 'Maar', zegt een emeritus, 'vroeger moet je niet idealiseren.'

Prof. Dick Schouten: 'Vroeger werd er veel minder gepubliceerd, maar er l<wam wel altijd reactie, discussie.

Michel Knapen

D

e geschiedenis van de naoorlogse w e t e n schappen valt te personifiëren in de hoogleraar, en dat maakt het mogelijk met een enkel woord of met "^en enkele zin de ontwikkeling van ja& halve eeuw te duiden. En het is rmijdelijk dat de 'functie-omnflnn>.ing' van degene die de kar

studente^}!'^\'^'^^'f^f if^ karika•t. 'Je had als hoogleraar faar les gaf, i J i t e r je bureau wat te ^e iets op te schrijvan Etteren, tegen. UNIVERS

13 ""Nil 996 ipecMi

ven', zegt een emeritus nu. Een collega beweert: 'Het beroep van hoogleraar was het enige ambt dat uit het Aards Paradijs is overgebleven.' De eerste kwalificatie is van prof .dr. Giel Plattel, Karel van het Reve citerend. De tweede is van prof. dr. Frans van Dooren, die zegt daarmee zo'n beetje al z'n vroegere collega's aan te halen. En wat houdt de functie van hoogleraar tegenwoordig in? Je bent een marskramer, zegt Plattel. De kleine zelfstandige van toen is een bedrijfsleider geworden, zegt Van Dooren.

Suffen achter het bureau? Een paradijselijk ambt? Werken als een kleine zelfstandige? Het zijn omschrijvingen met een hoog nostalgie-gehalte. Omschrijvingen ook, en hoe kan het anders, waarin niet iedereen zich ten volle herkent. Maar wel voor een deel. Prof.dr. Dick Schouten (1923) bijvoorbeeld, die in 1950 promoveert (hij is op dat moment de 23e in de geschiedenis van de KUB), in 1951 lector wordt en in 1954 hoogleraar in de Algemene Leer en Geschiedenis van de Economie. Zijn verhaal over vijftig jaar wetenschap in Tilburg is doorspekt met begrippen als vrijheid en autonomie. En datzelfde geldt voor Giel Plattel (1921), lector in 1953 en hoogleraar Sociale filosofie in 1954. Hij zegt nu dat niemand zich toen afvroeg of de wetenschappelijke produktie wel aan de maat was. Het is ook het geluid dat Frans van Dooren (1921) laat horen. Hij wordt in 1950 lector en in 1954 hoogleraar, met als leeropdracht Sociale en bedrijfspsychologie, en later Arbeids- en Organisatiepsychologie. 'Ik heb nooit last gehad van Haagse missiven', zegt hij. Daar staat tegenover, geeft hij direct toe, dat hij ook geen voordeel heeft gehad van de onderwijsministeries. Geen geldelijke voordelen, althans. I I > e Katholieke Universiteit Brabant anno 1996 en de Rooms Katholieke Handelshoogeschool van 1946 zijn onvergelijkbare grootheden. Direct na de oorlog telt de universiteit - we hanteren gemakshalve hier deze term voor zowel de Handelshoogeschool, voor de Katholieke Hogeschool Tilburg (1963) en voor de huidige KUB (1986) - twee 'afdelingen': een economische, die er sinds de oprichting van de universiteit in 1927

s Snel, die in 1 oit afstand 1 oom der red' ,achte dat , ,is en maats lappelijke w ; vraag dringt lap' haar ei, nnen w a a n ars:'Indevoc jaar geleden n bijzonders or religieuze ig dat weten Idzoukunnei duidelijk na de maatscl |stig en begin ontgoocheli itting veld dal irend kan zijn ;eds na te de lethodische \ atschappe larmee ze be ;eft men daai ichtingen ge [hap een onwi innen bieden

Is aan de vc ;happijkritisc Iteit wordt c iversiteit al [aar waarom ïonomie, reel ïhappen? Baa m gestudeer laringvoorhe irg in een hei dentenstad jadden beide lersiteiten e lommunicati de UvA is van de VU niet aan df nten, want i jan die perioc vA gehaald, oor deze ontw evestigd is rr oorcommuni iteressant is. en culturele ijk. Voor bijvc lenten blijkt c ulteit van ve lergelijkefact peeld bij de I tad weinig i raardoor ople lebben van ci Ie studenten, lebben.'

is, en een gloednieuwe sociale afde- begin jaren vijftig, naast hooglerare ling, de eerste in het land. Deze laat- en lectoren Sociale psychologie, Bf ste is het resultaat van een bundeling stuurswetenschappen, Econometri( van een toenemend aantal econo- Algemene Organisatieleer ook prol misch-sociologisch vakken bij eco- voor Arbeidsrecht, Bedrijfssociologi* Maatschappeli] nomie en wordt Werk, Planologi in 1963 omgezet en zelfs voor Eco in de sociale fanomische en So culteit (dan ciale aanpassini 'Wetenschap is de wordt ook de vandeontwikke rechtenfaculteit dienstmaagd van de lingslanden opgericht). In het maatsclnappelijke Aanpassing, ja eerste naoorlogwel, m a a r dai|c3m de slag se academische wensen en belioeften' jaar telt de uniwas niet betuttettferliezen, hee versiteit elf lend bedoeld hoogleraren, zezegt Van Dooren ven lectoren (op Deze leerstoelei 1948-IS dat moment de zijn een graad hoogste wetenschappelijke rang on- meter voor maatschappelijke behoef der hoogleraar) en één docent, voor ten tijdens de wederopbouw. En dat ii Boekhouden. Er zijn geen 'assisten- onvermijdelijk, zegt dr. Jan Baars ten'. Alles bij elkaar nog geen twin- (1947), aan de wijsgerige faculteit vertig man onderwijzend personeel voor bonden als hoofddocent filosofie var 617 studenten 'handelswetenschap- de maatschappijwetenschappen pen'. De eerste zeven studenten so- 'Wetenschap moet altijd gedacht ciale wetenschappen beginnen in worden in de maatschappij.' september 1946 met hun opleiding. Er vinden in het academische jaar '45- 1 3 e jaren van de wederopbouw zijn '46 maar liefst vijf promoties plaats - ook de jaren waarin men veel van de een inhaaleffect van de oorlogsjaren. wetenschap verwacht. 'Men heeft De na-oorlogse universiteit is niet sinds de Verlichting gedacht dat wealleen kleinschalig, ze was zeker ook tenschap een sturende functie zou maatschappelijke betrokken. 'Tilkurmen hebben', aldus Baars. 'Met beburg' kijkt in die dagen om zich heen, hulp van wetenschap wilde men de en ziet waar het maatschappelijke maatschappij een betere vorm geven.' ontwikkelingen wetenschappelijk kan 'ondersteunen'. Zo komt er een Niet alleen de Tilburgse economen, leerstoel Politieke en economische ook de sociologen - de tweede discigeschiedenis van Oost- en West-In- pline die op de universiteit haar intredië. Eentje voor Overzeese economie. de doet - zetten in dit verband de raEentje voor Positieve sociologie. En men open. 'Van meet af aan hebben in 1950 komt de eeistebijzondere leer- sociologen de bedoeling om op basis stoel, voor Sociale en economische van hun kennis en inzichten actie! vraagstukken in de land- en tuinbouw in de sociale werkelijkheid in te grij- hij bestaat nog steeds. En er komen. pen', schrijft de Utrechtse socioloog dr. Erik Snel in zijn onlangs verde-

'EREN

hooglerare hologie, Bf conometri( ;er ook prol fssociologif ;schappeli] :, Planologi IfsvoorEco ische en So aanpassinj eontwikke slanden Jassing, ja

een heel goede infrastructuur be­ werkstelligd (bibliotheek, computer­ netwerk) maar heeft ze zich, aldus Baars, ook een krachtig profiel aan­ gemeten. Want praat je over de KUB, dan heb je het tegenwoordig wél over een universiteit voor mens­ en maat­ schappijwetenschappen. Een bena­ ming die te wensen overlaat, meent Baars, want waar is de geschiedenis­ opleiding? 'Daarnaast valt op dat een expliciete aandacht voor de zorgsec­ tor, zeer belangrijk nu de vergrijzing toeneemt, ontbreekt. Wetenschap­ pelijke aandacht daarvoor, juist van­ uit het perspectief van mens­ en maatschappijwetenschappen, zou de KUB niet misstaan. Op dit terrein zou de KUB zich nu nog van Maastricht met haar medisch georiënteerde ge­ zondheidswetenschappen kunnen onderscheiden.'

;de proefschrift De vertaling van tenschap.' Sociologen hebben, al­ s Snel, die in Utrecht promoveerde, oit afstand kunnen doen van de oom der rede', een sciëntistische , achte dat alle problemen van •JIS en maatschappij langs weten­ lappelijke weg oplosbaar zijn. ; vraag dringt zich op of 'de weten­ aap' haar eigen pretenties heeft nnen waarmaken. Filosoof Jan ars: 'In de voorfase van de KUB, vijf­ jaar geleden, werd de wetenschap 1 bijzondere instellingen geleid or religieuze normen. De verwach­ ig dat wetenschap een betere we­ dzou kunnen funderen, komt ech­ duidelijk naar voren in de periode n de maatschappijkritiek, de jaren |stig en begin jaren zeventig. Door ontgoocheling daarna wint de op­ tting veld dat wetenschap niet fun­ lend kan zijn. Wetenschap behoort eds na te denken over haar eigen [ethodische werkwijze en over de aatschappelijke o n d e r w e r p e n armee ze bezig is. In het verleden ;eft men daarvan vaak te hoge ver­ chtingen gehad. Alsof de weten­ [hap een onwrikbaar fundament zou nnen bieden.' Is aan de vooravond van die maat­ happijkritische jaren de rechtenfa­ Iteit wordt opgericht, beschikt de iversiteit al over een aardig palet, aar waarom bestaat dat precies uit onomie, rechten en sociale weten­ happen? B aars, die zelf in Amster­ m gestudeerd heeft, vindt een ver­ aring voor het studie­aanbod in Til­ rg in een herinnering uit zijn oude :udentenstad. 'Twintig jaar geleden ladden beide Amsterdamse uni­ lersiteiten een kleine opleiding ommunicatiewetenschappen. Die n de UvA is explosief gegroeid en e van de VU is verschrompeld. Dat g niet aan de kwaliteit van de do­ mten, want die werden in de loop lan die periode van de VU naar de vA gehaald. Een belangrijke reden oor deze ontwikkeling is dat de UvA evestigd is midden in een stad die oor communicatiestudenten uiterst iteressant is. Voor die studenten is en culturele omgeving erg belang­ ijk. Voor bij voorbeeld economiestu­ enten blijkt de situering van een f a­ ulteit van veel minder belang. Een lergelijke factor heeft ook een rol ge­ peeld bij de KUB . Tilburg heeft als tad weinig culturele uitstraling raardoor opleidingen die het moeten lebben van cultureel geïnteresseer­ Ie studenten, het er moeilijk zullen lebben.'

sitieverbetering en statuswaardering, zo blijkt uit een onderzoek begin ja­ ren zestig.

■ Prof. F. van Dooren bij zijn 25­ jarig jubileum als hoogleraar (1979)

Maar ook zonder geschiedenis en oude manier verder.' Van de universi­ 'zorgwetenschappen' is de betrok­ teitsraad en de vakgroepenstructuur kenheid van de Tilburgse weten­ die in de plaats kwam van de Senaat schappen met de samenleving de af­ der professoren, een bestuurlijke con­ gelopen vijf decennia een constante sequentie van de Wet Universitaire factor in de wetenschapsbeoefening Bestuurshervorminguit 1970 (WUB) geweest. En dat maatschappelijk ­ zegt Schouten 'nooit last' te hebben engagement van het wetenschappe­ gehad. lijk onderzoek spreekt vooral uit de Psycholoog Van Dooren heeft de ge­ dissertaties die de eerste decennia democratiseerde bestuursstructuur aan de universiteit verdedigd worden. als 'inefficiënt' ervaren. 'Voorheen Ze handelen over de broodvoorzie­ werd er vooral met de hoogleraren on­ ning in Nederland (1942), over de derling overlegd, met de WUB kwa­ staalindustrie (1945) en in de eerste men er uitvoerige vergaderingen. En vredesjaren vaak over ordenings­ gezien de regelmatige wisseling van vraagstukken. de bezetting van de vele commissies Dienstbaar onderzoek heette het kwamen er eindeloze repetities van toen, een ouderwetse variant van wat dezelfde agenda's. Ik zag er vooral tegenwoordig derde geldstroom heet tijdverlies in.' Toch had de oude ­ u vraagt, wij onderzoeken. 'De eco­ structuur en de daarmee samenhan­ nomische wetenschap moet het alge­ gende manier waarop in de jaren vijf­ meen welzijn dienen', zegt emeritus tig en zestig onderzoek werd verricht Schoutennu, op 73­jarige leeftijd,'en ook z'n beperkingen: de grote mate niet enkel verklaren. Ons werk moest van vrijheid, zegt Van Dooren, kende passen in de Tilburgse traditie van ook een risico van willekeur. 'Dat Cobbenhagen: de economie is de botste met de wensen van de studen­ dienstmaagd van de ethica. Oftewel: ten: die eisten duidelijkheid en in­ wetenschap is de dienstmaagd van de spraak.' maatschappelijke wensen en be­ En Plattel? Hij ziet in de WUB ten­ hoeften, zoals deze in de SER werden minste één positief aspect. 'De auto­ geformuleerd.' Het devies op de vlag nomie van de hoogleraar werd dan van TAEK, de voormalige alumniver­ misschien wel aangetast maar dat eniging getuigt er van:Ecclesia duce, gebeurde wel in een periode dat die scientiae societatique serviens, 'on­ autonomie niet meer in het tij dsbeeld der leiding van Kerk, wetenschap en paste. Personele verhoudingen tussen maatschappij ten dienste staand'. Fi­ de hoogleraar en zijn staf waren 'pa­ losoof Plattel zegt het zo: 'Niemand triarchaal', de prof stond nog op een vroeg om de maatschappelijke rele­ voetstuk.' vantie van ons onderzoek.' Maar dat er in een meer gedemocra­ tiseerde omgeving ook anders on­ l O e revolutie van '69 (Schouten: derzoek werd gedaan ­ nou nee, zegt 'Die heb ik nooit begrepen') was voor Plattel. Trouwens, zegt hij, 'vroeger' veel zaken een breekpunt, zo niet moet je ook weer niet idealiseren. voor het onderzoek. Schouten: 'Wat Lange tijd krijgt Tilburg het verwijt er in Nederland gebeurde, vond ik te horen dat er zo weinig dissertaties naaperi j van de Duitse en Franse revo­ worden geschreven. Men promoveer­ luties. Maar toen het eenmaal achter de niet uit wetenschappelijk idealis­ de rug was, ging ik gewoon op mijn me, maar meer uit prestatiezucht, po­

M e t duurt nog tot ver in die jaren voordat er zoiets als onderzoeksbe­ leid van de grond komt. Tot dan houdt het bestuur zich in Tilburg vooral bezig met onderwijszaken, met de signatuur, en wat later met rellerige studenten en vervolgens met de be­ stuursstructuur. Wetenschapsbeleid staat op het zoveelste plan. En als er al officieel onderzoek plaatsvindt, dan gebeurt dat in de lokale insti­ tuten, zoals het Economisch­Socio­ logisch Instituut en het Instituut voor Arbeidsvraagstukken. Het zijn de voorlopers van de huidige 'onderzoek­ scholen'. Schouten: 'Het onderzoek zelf was nog het autonome terrein van de hoogleraar die het in die tijd sterk verbond met zijn onderwijs ­ het schoolse onderwij s op basis van Ame­ rikaanse handboeken was nog niet in zwang ­ en met zijn maatschappelij­ ke functies.' Docenten kan men in die dagen, zo meent de Senaat, niet tot publiceren dwingen en een publikatielijst vormt geen goed beeld van de activiteiten van de hoogleraar. Maar als in de ja­ ren zestig de eisen van controle stren­ ger worden, krijgt het onderzoeks­ beleid een flinke impuls, onder ande­ re door prof .dr. Ruud de Moor die in zijn rectoraatsrede van 1969 de stel­ ling aandurft dat veel onderzoek zich beweegt op het 'niveau van vrijblij­ vende liefhebberij'. De Moor bleek een scherp oog te hebben en kan mede verantwoordelijk gehouden worden voor een revolutie in het onderzoeks­ veld: publiceren moet van bovenaf ge­ prikkeld worden en pas als er vol­ doende gepubliceerd en op kwaliteit gecontroleerd wordt, kun je spreken van een goed functionerende univer­ siteit. _ O n d e r z o e k als vrijblijvende lief­ hebberij ? Ontegenzeglijk was het een hobby voor de echte wetenschapper, zegt Schouten. Waarmee een collega zich precies bezig hield, wist je ech­ ter doorgaans niet, herinnert Van Dooren zich. 'In de Senaat werd inci­ denteel overlegd over onderzoek. Er werd wel verteld wat je deed, maar toch was je in je vak een eenpersoons­ wagen.' Over de 'beperkte' output in zijn tijd zegt Van Dooren: 'Ons onderzoek leidde doorgaans tot rapportages, tot papers. Die waren vaak bestemd voor organisaties en instanties voor wie onderzoek was gedaan. Deze rappor­ ten waren niet gemakkelijk te pu­ bliceren, vanwege bedrijfsgevoelige informatie. Er was dus een massa ma­

m a a r dai|ci>m de slag om de student niet te lietbetutteftferliezen, heeft de KUB niet alleen bedoeld .^anDooren leerstoelei N a a m : Prof. dr. Theo Stevers 1948­1954 een graad N u : Emeritus hoogleraar Openbare Financiën ijke behoef jw. En dat ii Opleiding: Economie . Jan B aars 'Cobbenhagen begon me tegelijkertijd tegen te 'Inde tijd dat ik kwam studeren, sprak hoogleraar iculteitver staan. Ik ontdekte zo rond 1950 dat hij hetzelfde Cobbenhagen in de studiegids de studenten toe ilosofie var verhaal afstak als twintig jaar daarvoor. Ik besefte over de merites van een academische opleiding. ischappen dat er meer moest gebeuren, wilde ik ooit een Volgens hem moesten studenten hier óók en vooral jd gedacht moderne econoom worden. En dat wilde ik. cultureel gevormd worden. Een vriend van me zei pij )pbouw zijn veel van de 'Men heeft cht dat we­ unctie zou irs.'Met be­ lde men de orm geven.' economen, 'eede disci­ thaarintre­ band de ra­ lan hebben )m op basis hten actiel idintegrij­ e socioloog mgs verde­

dat hij naar Tilburg was gekomen om te leren hoe je zo snel mogelijk je geld moest verdienen. Die kreeg van Cobbenhagen dus te horen dat hij dan maar naar Nijenrode moest. Cobbenhagen was in de opleiding ook zelf de belichaming van de acade­ mische vorming, wat me in eerste instantie zeer aansprak. Ik was pas op latere leeftijd, op mijn 26ste, begonnen met studeren en had al Theologie en Fi­ losofie genoten tijdens mijn priesteropleiding. 'Het beeld van economie dat ik toen had, was gebaseerd op een boek van een Jezuïet, dat welis­ waarEconomie heette, maar eigenlijk over wijsge­ rige sociologie ging. Ik vond dat dus wel mooi. Iets als bedrijfseconomie vond ik minderwaardig. Maar toen ik in dit vak de eerste colleges liep, was ik hogelijk verbaasd. Ik had me nooit kunnen voor­ stellen dat iemand over zoiets vulgairs zo weten­ schappelijk kon praten. Ik begon bij te draaien.

'Het ging mij niet langer om filosofie, ik wilde meer wiskunde. Ik wilde een meer kwantitatieve scho­ ling, en zorgde daar ook zelf voor. Ik liep colleges econometrie en werkte op eigen houtje boeken door over wiskunde en statistiek. Na mijn oplei­ ding heb ik nog anderhalfjaar econometrie in Rot­ terdam gedaan. 'Ik heb altijd tegen mezelf gezegd: op mijn dertig­ ste wil ik klaar zijn. Ik ben snel door mijn studie gelopen, en het had nog sneller gekund als ik niet zoveel extra's had bestudeerd, en als ik niet naar Kiel was gegaan om colleges bij Schneider te lo­ pen, één van mijn coryfeeën. Dat soort mensen moest je elders zoeken. Tilburg had in die tijd geen coryfeeën, al werd dat later anders. 'Van de Tilburgse economen zeiden ze altijd: in het begin van hun loopbaan staan ze op achterstand, maar een paar jaar later is die ruimschoots inge­

teriaal dat je moeilijk naar buiten kon brengen.' Volgens Schouten publi­ ceerde de hoogleraar die een maat­ schappelijke functie elders bekleed­ de, 'onophoudelijk maatschappelijk relevante onderzoeksresultaten die gratis ter beschikking werden gesteld aan een ieder die ze wilde lezen'. De huidige publikatiedruk blijkt voor de emeriti een waar pijnpunt te zijn. Plattel: 'Alles wordt tegenwoordig gegoten in getallen, in meetbaarheid. De contextualiteit, de vooronderstel­ lingen van de wetenschap zijn zeer belangrijk maar worden wel vaak ver­ geten. Dan dreigt het gevaar van de eenzijdigheid. Vroeger stond de we­ tenschap dichterbij de belevingswe­ reld van de mensen. Nu hoor je dat de Hogesnelheidslijn honderden miljoe­ nen kost om een trein enkele mi­ nuten sneller te laten rijden. Aan de

■ Prof. G. Plattel [archieffoto's: Rien Siers]

andere kant is er tien miljoen nodig voor de bejaardenzorg, en dat kan dan niet. Ik denk dan: economen, doe je mond eens open! Het gaat er nu om: waar de markt om vraagt. Maar ko­ men alle vragen wel op de markt?' Van Dooren zegt bezorgd te zijn dat ze 'alles overorganiseren'. 'De hoog­ leraar wordt bedrijfsleider en dan ont­ staat het risico dat hij te ver af staat van de inhoudelijke feitelijkheid. Nu zie je geforceerde pogingen tot sa­ menwerking, vrijerijen met andere disciplines. Niet omdat men die echt nodig heeft, wel om te voldoen aan bepaalde VF­voorwaarden. Daar is allemaal niet zoveel uitgekomen.' Een hoogleraar, zegt Van Dooren, moet wat anders zijn dan die instru­ mentele en efficiënte figuur die hij nu dreigt te worden. 'Wordt hem zijn creativiteit ontnomen, dan wordt hij ingekapseld in een organisatie die een produkt moet leveren. Natuurlijk is

haald. Dat klopte wel. Tilburgers staan uiteindelijk toch sterk dankzij die academische basis. Het vak­ inhoudelijke leer je wel in de praktijk. Dat gold ook voor mij, in m'n eerste baan bij het Centraal Plan­ bureau. Het neemt niet weg dat de opleiding, en dat is nü ruimschoots het geval, meer vakinhoude­ lijke basiskennis moet aanreiken. Ook moetje als econoom je wiskunde kennen, laat daar geen en­ kele twijfel over bestaan. 'Inde huidige universiteit zou ik niet meer kunnen werken. Cobbenhagen schoot door naar de ene kant, maar de huidige opleiding is te schraal. Als onderzoeker heb je nauwelijks ruimte voor het brede gebaar. De acht boeken die ik heb geschreven zouden volgens het huidige puntensysteem niet hoog scoren. Het gaat nu om artikelen in toptijd­ schriften, waarin wordt gepeuterd aan specialisti­ sche constructies op de vierkante centimeter. De opleiding laat studenten ook niet voelen dat eco­ nomie over concrete problemen gaat, dat zoiets als de enorme werkloosheid een ramp is. Het is nu te abstract. Ik ben niet enthousiast over de acade­ mie van vandaag de dag.' [PvdB]

U N I V E R S g g l ISjuNi 1996 special

oen ik in 1967 om voor mij toen volstrekt onduidelijke

redenen psychologie

ging

studeren, was dat in Tilburg nog niet mogelijk: de Tilburgse opleiding startte pas in september 1971 en viert derhalve binnenkort zijn vijfentwintig-jarig

bestaan. De

vraag hoe Tilburgse studenten in de loop der tijd zijn veranderd, valt voor mij derhalve te beantwoorden

vanaf het begin van mijn studententijd.

niet

Toch vermoed ik dat de jaargenoten

waar ik in 1967 in Groningen mee begon, bet gemiddeld niet anders zouden hebben gedaan als ze omstreeks dezelfde tijd naar Tilburg waren gekomen. Hoofd onderzoek van een hoofd snelheidsbeperkingen

ministerie,

op een ander ministerie, universitair hoofddocent in Groningen,

ex-klinisch psychologe en sinds een aantal jaren overgestapt naar een oosterse sekte, enzovoorts. Kortom, allemaal het soort banen waar de pas-afgestudeerden kijken,

maar die de

vijftien

jaar nog

van nu verlekkerd

naar

om te discussieren over het nut van neuroanatomie

en neurofysiologie.

gelmatig voor om in plaats van hersenen stil te staan bij de politieke en er werden studentenforums sen werderin

Tilburg ontzettend

in de koffiekamer

veel gezopen. lederemaand

en student letterlijk

De bewaking tolereerde bet drankgebruik

delijkse borrels om werd iedere werkweek

ten. De meesten hoefden

slechts

één keer te solliciteren

en ze

was

ereenpsychologenba aquarium

onderuit gegaan van de dr

in gang 4, waar nu de Dienst Onderzoeksondersteuning

Ook de Tilburgse psychologiestudenten

Int

op iedere gang afgesloten met een borrel zit, was de be

van het eerste uur zijn vrijwel allemaal goed recht gekomen. Ze moeste, naar mijn gevoel wel veel h

be-

idealis-

van de P

als ze er zelf aan mee mocht doen. Buiten de ma

dichtgetim-

taalde ex-jaren-zestig

betekenis

van gebouw P. Op de plaats in gebouw P waar zich nu het

de pc 's bevindt, is menig medewerker

functieleerborrel

stelden

gewijd aan het gevaar van Skinner en zijn leertheorie.

komende

merd zitten met uitstekend

Anderen

der voor werken dan ik in Gi

Al

ningen ooit heb moeten dot Tilburgse

studenten

moest

opvallend veel verslagen schi

hadden de baan van hun dromen

ven, practica volgen en om

te pakken.

Ooit j

leen open vo

oorlog kom

twee weken een toets make

Ik weet het niet echt goed meer,

Misschien

maar ik herinner me dat ik tij-

eind van hun studie vaker mt

dens mijn studie altijd geld te

vaak dronken werd, werken

weinig geld had. Dat gold voor

als hoogleraar

Van 250

eten, kleding, boeken, drank, en Over een ron-

universitair

hoofddocent

HBO-docent.

Ookzijgingen

delijk snel en dus zonder v

dje in de kroeg moest ik altijd

traging door hun toen vijfjai ge studie heen. En omdat t

Psychologenborrel in de Jaren tachtig [Archieffoto Rien Siers]

beurzen sinds 1967niet onaai

halve als ik ging liften. De trein

zienlijk omhoog waren gegam

betaalde zichzelf pas terug als je er een weekje thuis

toponde

zoeker in de Verenigde Statei

merhuur (95 gulden per maand),

weekendje naar huis kon niet be-

Duitslan

ste metaalfabriek,

betaald:ka-

eerst drie keer nadenken en een

in

manager bij Nederlands groo

gulden moest alles behalve het

lidmaatschappen.

n nieuwe w

waarmee ik tussen 1973 en 19

uitgaven maar gewoon omdat ik

collegegeld worden

s ex-student

ten solliciteren, maar degen innen Adtutm

weinig had, niet vanwege hoge

de meeste studenten.

hebben ze aan h

Geei

hadden ze redelijk wat te ve\

studeren

dan de K. D

teren.

aan vast knoopte. In de kamer naast mij op de woonde een

stelt daarm

studentenflat

Vroeger en nu

tandheelkundestu-

den t die zijn treinreto ur Gronin gen-Haarlem letterlijk

betaalde

is het voorl

JTloe anders is de situatie m

dilemma: d

Om te beginnen spreken studei ten mij met'u'aan,

en principe

watvoorm

in ieder geval een majeure va

met zijn statiegeld. Als zijn ka-

Jan

mer vol stond met lege flessen

andering inhoudt.

Boelhouwer

Van wek

kon hij op en neer naar zijn moe-

lijkse ofmaandelijkse

der: tweehonderdvijftig

genborrels is al lange tijd ge

halve li-

ters Heineken later kon hij weer. In de zomervakantie handse leningen af te lossen en de contributie

sprake meer. Af en toe nodi

moest er gewerkt worden om onder-

van de studentenvereniging

te verdienen: zes

psycholi

een afstudeerrichting

potentiële gegadigden uitvooreen

beschaafd borreltje in

dekoffieca

weken verplegen op de afdeling Neurologie van het Academisch Ziekenhuis. Als je in het week-

ner van gebouw P. Meestal is de professor daar dan ook bij omdat die hoopt dat zijn aanwJ\

end het nieuws volgde, wist je wie je maandag in coma tegen zou

zigheid aarzelende studenten over de streep trekt. Omdat die borrels zich vlak bij mijn kame

komen.

afspelen, zie ik dat ze pas echt gezellig worden als de professor zich om kwart voor vijf na huis spoedt. Het leven is er voor studenten ook niet eenvoudiger op geworden door studie i-Je studie was minder zwaar danvandaag de dag. Colleges lopen en alles een beetje bijhouden was voldoende om te slagen. In mijn herinnering tentamens,

zakte er ook vrijwel niemand

behalve dan voor de enorme kanjers: drie jaar college filosofie en

pagina's literatuur

tijdens een mondeling

tentamen

voor

vijfduizend

bij de professor thuis ophoesten,

was

niet iedereen gegeven. Wel dropen veel mensen binnen een paar maanden al af, maar wie er daarna nog was, die was een blijvertje. Er werd niet of nauwelijks toekomstkansen,

gesproken over banen en

domweg omdat dat geen issue was. Er waren banen zat en iedere

jaars die afstudeerde zag je met een baan verdwijnen.

oudere-

Hetzelfde overkwam mij ook: de dag

na mijn afstuderen kon ik in 1973 in Tilburg aan de slag. Hier moest ik colleges geven aan studenten

die ongeveer van mijn leeftijd waren. Veel van degenen aan wie ik in mijn eerste

jaar les gaf kan ik me nog levendig voor de geest halen. Ik herinner mij bij voorbeeld

Mei

van Elteren, tegenwoordig

had

UNIVERS

hoofddocent

13 lUNi 1996 special

bij de sociologen, die een ontembare behoefte

duurbeperking

tot vier jaar, het terugschroeven

van de beurzen tot het niveau van eindjarei

zestig en het dramatisch verslechterde uitzicht op een baan na afloop van de studie. Ik zie eei schrale troost: het aantal uren dat Tilburgse psychologiestudenten

In verd

in hun studie moetei *

investeren om te kunnen slagen, is de afgelopen jaren sterk afgenomen: het is met een beetji intelligentie mogelijk om op basis van in totaal 4500 studie- en college-uren een doctoraaldi ploma bij elkaar te scoren. Desondanks

benijd ik de student van vandaag de dag niet. Hij

zij kan tijdens de studie financieel uitsluitend met een baantje overleven en de student va vandaag verkeert in grote onzekerheid

over de vraag of de studie-eisen

volgend jaar weè

zullen zijn aangescherpt, de beurs wederom lager zal uitvallen, en de banenmarktnog zal instorten. Studenten

die mij met dit soort zaken confronteren,

verd,

adviseer ik steevast o

vooral veel en hard te studeren. Maar ik slaag er voor mijn gevoel steeds minder in om zi daarmee te

overtuigen.

Th. Stevers

ren stelden

De kleine revolutie van Tilburg

lis van de P

De universiteit is de universiteit niet meer, althans dat wordt

theorie. Int

vaak verzucht. Vooral door cultuurpessimisten. Die vragen zich

Wetenschap als hobby

hologenboi

af wat er toch gebeurd is met de aloude academische vorming? Waar is de wellevende jongeman gebleven die met zijn belezen­

aquarium

heid en eruditie de academicus pur sang vertegenwoordigde?

'Vrijblijvende liefhebberij'. Zo werd het

van de dri

En waar is die kleine, persoonlijke universiteit waar die jonge­

litendemoi

wetenschappelijke onderzoek uit de jaren vijftig en

man werd gevormd? Die welhaast besloten instelling waar de

^en borrel,

zestig genoemd. Er werd gepubliceerd, zeker, en

onderlinge contacten hartelijk waren, de tentamens altijd

was de bet

maatschappelijke betrokkenheid was de drijvende

mondeling en ook de goede toekomst verzekerd?

maal goed

kracht hierachter. Dat heeft plaatsgemaakt voor

Die universiteit, zo die er al ooit is geweest, is niet meer. En in

Ze moestei^

publikatiedwang en controle op het onderzoek.

Tilburg heeft zo'n universiteit, jong als haar historie is, zelfs nauwelijks bestaan. De geschiedenis van de universiteit van

wel veel k

Tilburg is de geschiedenis van het moderne academische leven.

dan ik in Gi

Arbeiderskinderen

moeten dot iten

Van de openlegging. In die naoorlogse geschiedenis spelen, hoezeer sommige men­

moest

sen die tijd dan ook met minachting bezien, de late jaren zestig

Ooit gingen de poorten van de universiteit

'slagen schi

nog steeds een hoofdrol. Dan gaat het niet alleen om die span­

een open voor kinderen uit de gegoede milieus. Na

gen en om

nende, wekendurende bezetting door studenten, of de panieke­

oorlog komt daarin verandering. Univers sprak met

rig reagerende bestuurders, om de pagina's artikelen in de dagbla­

s ex­studenten, afkomstig uit een arbeidersmilieu.

den en die historische dag dat de Katholieke Hogeschool (even)

n nieuwe wereld ging voor hen open. Sommigen

tot Karl Marx Universiteit werd omgedoopt.

innen daaraan nog steeds niet wennen.

De universiteit was in die dagen de universiteit niet meer. Ze

toets make ■n ze aan h 'ie vaker ma naar degem

moest plotseling verantwoording afleggen. Aan de maatschap­

tl973enl9

pij, aan de politiek, aan studenten die vonden dat de Alma Mater

De moderne leerfabriek

■d, werken 1 i^ ,

akkoordje hadden gegooid.

Duitslan

1

De ivoren toren was al snel een glazen huis geworden. Waar, en

Vroeger kregen studenten tenminste nog

rlands grot k,

bestuurd werd door regenten die het te vaak onderling op een

eens een échte opleiding. Tegenwoordig is de univer­

topondi

dat ging ook al weer heel snel, er van alles met de mantel der liefde werd bedekt. Onderzoek dat soms nauwelijks die naam

aigdeStatt

siteit, onder het mom van 'studeerbaarheid' een leer­

fddocent

fabriek geworden. Intellectuelen worden er niet meer

dat nu en dan meer had van een kroegdiscussie dan van serieus

zij gingen rl

gevormd. Maar volgens de onderwijsdeskundige is het

academisch onderricht, maar waar allerlei 'relevante' proble­

t zonder ve f

niveau juist gestegen. Een mythe wordt doorgeprikt.

men werden besproken. Die jaren hebben de opmaat gevormd voor de dag van nu. De

toen vijfjai In omdat i

universiteit is bijna een open boek geworden. Visitatiecommis­

De K van koehandel

7nietonam

sies kijken hoe goed wetenschappers hun werk doen, de kwali­ teit van het onderwijs wordt gecontroleerd, de jaarrekeningen

aren gegaai k wat te vei

mocht verdienen, maar wel heel verantwoord klonk. Onderwijs

werden altijd al gecheckt, de universiteit kan zich kortom

Geen letter heeft zo vaak ter discussie gestaan

verantwoorden. De Tilburgse universiteit kan dat zelfs uitste­

dan de K. De universiteit heet 'katholiek', maar wor­

kend, zeker nu er door de faculteiten opvallend goede prestaties

stelt daarmee sinds haar oprichting. 'Open katholiek'

worden geleverd.

is het voorlopige compromis. Het eeuwige Tilburgse •■ situatie m dilemma: de katholieke signatuur tussen koehandel eken studei en principe. wat voorm majeure vei

Het is welhaast logisch dat de moderne universiteit alle trek­ ken vertoont van een bedrijfsmatige, adequaat geleide en goed gestuurde onderneming. Die marktgericht werkt en alle doel­ groepen op hun wenken bedient. Het is echter de vraag of dat

Van kroontjespen tot pc

Van weki

alléén de universiteit moet zijn die ontsproten is aan al die openheid. Maar wat moet het meer zijn? Een voor iedereen toegankelijke

csepsychoh ige tijd ged

In 1966 werd de eerste computer de universi­

universiteit, een marktgerichte universiteit, een universiteit

1 toe nodi,

teit binnen gereden. Het zal nog ruim twintig jaar du­

met de wortels in de regio, een universiteit met een open K, een

ie koffiecoi

ren voordat iedere medewerker en student over een pc

internationaal meetellende universiteit? Het zijn erg veel

zijn aanwi

kan beschikken. De automatisering is niet meer te

'mijnkam^

stoppen en laat overal haar sporen na. 'Komt er wéér

9or vijfnüi

een nieuw programma? Hè bah.'

universiteiten die momenteel de universiteit van Tilburg vor­ men. Misschien dat er samenhang zou kunnen komen door de oude academische vorming eens goed opnieuw te bekijken. De tijd is er rijp voor. [PSj

door studie ■ De foto's in deze special zijn van Erilt van der Burgt

n eind jarei ie.Ikzieééi

In verder: de studiejaren van zeven alumni

idie moetei L 't een beetjt loctoraaldi r niet. Hij student vai d jaar weel t nog verdei iteevast a 'er in om zi

Th.Stevers

Th. van de Klundert

M. van den Berg

J. van der Geld

T. Heinen

R. van Hoel(

B. Bierens

Sinqjix ïii U9i9pnjs I9AO Biuuaoap jfiA a;sjEB| ap UBA siapjaapnjsp U9A9Z :ua ^ 9pn|OA9is§uii9spcraojne 9 a ^ ipjiswAiun 95|9ijoijje5[ 9p UBA eiuui9|ip 9SlAVn99 J9H ^ s(lAU9pU0 ^911 19AO U9p9IJIBBAl U9 S9qjA]/\r » BIS;U98l||9lUl 9IIBJTp -19TU 9p UBA )SmO)ldo 9 a , J98BUBUI >|}lJ9ddBlJ3SU9J9Al JO^ 9pJ[99J98l9raB>( UB^ ^

966I-9176T ;p;isi3ATun asSinqjix aQ

aixmoASH SNiaix Naa

lBp9dsi9raoz • 966T W^i £1 • ££ 8UB§JBB| • ^uBqBig jTajisiaAiuQ a^jaiioijjB^ 9p UBA pBjq^iaaM

SHSAIMa