1994 12 01

UNIVERS World Game t ) De gedachte voor één I dag Clinton of Mandela te kun-

'Helemaal niet grof _ L o De jonge cabaretier Arno van der Heyden is wat grof in

nen zijn was voor studenten

de mond, streeft geen samenhang

aanleiding The World Game te

na, maar zegt wel voor spetterend

spelen. In dit Amerikaanse si-

vuurwerk te zorgen. Hij is een

mulatiespel komen 'net-echte'

theaterman

oorlogen, voedseltekorten en

van de tijd,

I epidemieën voor. Hoe daarmee om te gaan, dat was de vraag

Weekblad van de Katholieke

Universiteit

Brabant

Jaargang 32 • 1 december 1994 • Nummer 13

Verder in dit nummer 'Ophemeling iT-voorman buiten proporties' 2 - Studieverenigingen nemen maatregelen om bestuursproblemen te voorkomen 3 - Studentenbonden steeds verder uiteen 3 - Ritzen kondigt nieuw stelsel aan 3 - KUB laat miljoenenpremies schieten 3 - Max Pam wint Columnistenprijs 4 - Smfnet wordt alsmaar groter 4 - Moeders hebben te weinig ti)d voor zichzelf ^ - Basketballers verslaan Amerikanen 12 - Beachtennis is ook binnen leuk 12

wil amuseren, mensen aan

[voor de Tilburgse academici van

het lachen

[de toekomst.

maken. Voor een boodschap is het toneel geen geschikte plek. Als hij er al een heeft, vertelt Van der Heyden die liever in het café.

ESLIST EEN VOORAANSTAANDE ARCHITECT

INTER A C TIEF Dinsdag 29 november werd voor het eerst een interactief college verzorgd op de universiteiten van Tilburg, Rotterdam en Delft. De aanleiding was het boeicinformatisering in het openbaar bestuur, waar de Tilburgse hoogleraar Frissen aan meewerkte. Zie ook pagina 4 [Foto: Enk van der Burgt]

ompromis over nieuw Psychologen bouwen in zes jaar anderhalf miljoen tekort op tudentencentrum Is het aan een stuurgroep ligt, verrijst binnen enkele jaren op de Tilburgse universiteit een Studentencentrum waarin niet alleen studieverenigingen worden gehuisvest, maar ook een 'muzisch centrum' en een café. Het centrum wordt echter minder omvangrijk dan eerder in de bedoeling lag. 'Laten we het maar een Studentencentrum noemen, dat dekt de lading het beste', zegt Robert Hijmans van de stuurgroep die binnenkort haar plannen ontvouwt aan het College van Bestuur. In die plannen wordt rekening gehouden met veertig ruimtes voor studie- en culturele verenigingen, enkele culturele voorzieningen en een café van 250 vierkante meter ('n kleinere variant van de PUF). De culturele voorzieningen bestaan vooral uit een 'multifunctionele' zaal en twee repetitieruimtes. Met het voorstel van de stuurgroep is een compromis gesloten. Aan de ene kant ijverden bestuurders van studieverenigingen voor betere onderkomens, en aan de andere kant spanden de culturele verenigingen zich m bredere zin in. In een nota uit 1993 vonden zi) dat de universiteit tot taak had studenten in de gelegenheid te stellen zich ook anders dan wetenschappelijk te bekwamen. Op de achtergrond bliezen ook anderen een partijtje mee. Onder leiding van hoogleraar Kolnaar bogen 'cultureel betrokkenen' zich dit jaar over een cultureel studentencentrum. Het voorstel van die club was om een apart centrum te realiseren met voldoende voorzieningen om de belangrijkste kunstdisciplines aan bod te laten komen.

Over een artistiek programma is momenteel nog wemig bekend. Er ligt daaromtrent wel een aantal - nog weinig gedetailleerde - voorstellen. Het ligt in de bedoeling dat een 'verkenner' in 1995 de mogelijkheden verder uitwerkt. In een notitie over een muzisch centrum van enkele maanden geleden wordt becijferd dat de exploitatie jaarlijks ongeveer een half miljoen gulden zal kosten. Het studentencentrum - dat 4,5 miljoen gulden gaat kosten - moet, zo vindt de stuurgroep, in elk geval gebouwd worden door een architect van naam. Als de universiteitsraad positief beslist, zal het gebouw naar verwachting in 199 7 opgeleverd worden. Volgens Hijmans werkt de stuurgroep nog aan een plan om winkels ('we denken in elk geval aan een academische boekhandel, maar een reisbureau, bank of cadeaushop kan ook') op de campus te vestigen. Die zouden geplaatst worden op de begane grond van de gebouwen C, S en L (de universiteitsbibliotheek). [PS]

Het jaar van de Karl Marx-universiteit is ook het jaar dat Tilburg een volledige studierichting Econometrie aanbiedt. Sindsdien heeft de KUB enkele honderden tristen opgeleid. Wat deze afgestudeerden bindt, is een goed gevoel voor wiskunde. VWO'ers die op hun eindlijst voor dat vak minder dan een zeven hebben, wordt afgeraden econometrie te gaan studeren. Voor de buitenwacht komen econometristen over als een beetje wereldvreemd; mensen die alleen

De vakgroep Psychologie heeft tonnen tekort, die andere geledingen moeten dekken, stelt de één. Hoezo, groot tekort, het gaat over een paar procenten en van klaploperij is al helemaal geen sprake, stelt

stuur van de Sociale Faculteit heeft de vakgroep Psychologie in zes jaar tijd een cumulatief tekort opgebouwd van ruim anderhalf miljoen gulden op het personeelsbudget. Hiervan hebben de psychologen zelf eenderde weten te betalen, vooral uit de derde geldstroom. Ongeveer één miljoen gulden is voor rekening gekomen van \tekorten personele uitgaven Psychologle\ M financiering bulten vakgroep

de ander. Dit dispuut keert in de Sociale Faculteit zo vaak terug, en wordt zo venijnig uitgevochten, dat de faculteitsraad het eens raadzaam achtte de cijfers voor eens en altijd helder op papier te krijgen. Dat papier, één a4-tje, ligt deze week voor aan de raad. De tekorten zijn groot, dat is helder, 'maar van klaploperij is geen sprake', aldus vakgroepsecretaris dr. F. van Bussel. Volgens het cijferlijstje van het be-

89 90 91

93 94 95*

* overschot f. 266.000 * * raming

de overige geledingen van de faculteit. Voor 1995 wordt opnieuw gerekend op een tekort, van 3,5 ton. 'Ons budget is structureel te laag. Hier is sprake van een ongezonde situatie.

25 jaar Econometrie in Tilburg maar in wiskundige formules kunnen nistendag, die op 1 december wordt praten. Of ze vertellen moppen over gevierd. statistiek, zo hebben secretaresses ge- Economen die hun meer mathemamerkt. Toch bekleden tische ingestelde vakze veelvuldig topposiKLEIN DOSSIER broeders verwijten maties in het bedrijfsleven. ken dat 'ze zich verProf, dr. Dolf Talman: 'Veel econome- schuilen achter de wiskunde' en 'het tristen worden goede managers en de menselijk discours uit de weg gaan', beste managers zijn vaak econome- wordt in dit Klein Dossier een spietristen.' Talman, voorzitter van de gel voorgehouden. Economie zélf vakgroep Econometrie, is nauw be- wordt ook steeds wiskundiger. 'Wat trokken bij de organisatie van de re- nu bij econometrie gedoceerd wordt.

waaraan zeker een einde moet komen', aldus Van Bussel. Volgens de psychologen-secretaris is het tekort het gevolg van een relatief duur - lees: oud - personeelsbestand. Daarbij pakte het nieuwe berekeningsmodel uit 1991 zeer slecht uit voor de faculteit. De vakgroep ontving toen een half miljoen minder dan waarop ze rekende. Een jaar later leidde een compensatie tot een overschot, een unicum in de recente geschiedenis. Volgens Van Bussel ziet de toekomst er echter zonnig uit. Met name dankzij het profijt als gevolg van een stijgend aantal doctoraaldiploma's, zou het tekort in 1996 verleden tijd zijn. Het tekort volgend jaar komt door een inzinking in dit aantal, stelt hij. Van Bussel beseft dat het aanhouden van de huidige situatie niet de meest geëigende weg is. Een groter structureel budget ligt in de rede, vindt hij. 'Wij staan voor een aantal aan ons opgedragen taken, en die voeren wij uit. Dat kost meer geld dan we nu krijgen.'/Pvdsy

valt over tien jaar gewoon onder economie', zegt wiskundig econoom prof. dr. Pieter Ruys. Maar toch. Vele econometristen raken nog steeds erg opgewonden van wiskundige vraagstukken, vindt de Rotterdamse hoogleraar Arjo Klamer. Het zou goed zijn als ze wat meer terug zouden komen bij het verhaal van de mens, besluit hij zijn column in het klein dossier. [MK] Ziepagina

9-10-11-12

U N I V E R S W H 1 DECEMBER 1994 Interview

V

an Dijck ruilde in 1974 een functie als Director Manage­ ment D evelopment bij DSM in voor de leerstoel Bedrijf s­ en orga­ nisatiesociologie aan de KUB. Den­ ken over personeelsbeleid zou al die jaren aan de KUB, zijn oude functie indachtig, nooit meer uit zijn belang­ stelling verdwijnen, en toen een paar jaar geleden de ministeries van On­ derwijs en Wetenschappen en van Economische Zaken een onderzoek uitzetten naar personeelsmanage­ ment binnen onderzoeksinstellin­ gen, wilde van Dijck graag meedoen. De conclusies van het onderzoek ver­ schijnen binnenkort, en Van Dijck heeft het hoger kader van de KUB op maandag 21 november in Den Bosch al een kijkje in de keuken gegund. Die Bossche conferentie hield mede ver­ band met de rede van collegevoorzit­ ter prof. dr. G. van Veldhoven bij de opening van dit academisch jaar.

waarin de eerste man van de KUB het personeel omschreef als het voor­ naamste kapitaal van de universiteit. 'De eerste keer dat een dergelijk ge­ luid door een universiteit is verkon­ digd', stelt Van Dijck vast. 'Het is pa­ radoxaal dat bedrijven waarbinnen mensen de meest doorslaggevende factor zijn voor succes, het minste beleid voeren op de ontwikkeling van hun personeel.' Van Dijck ziet her en der wel aandacht voor gericht perso­ neelsbeleid, 'maar dat gebeurt spelen­ derwijs, hetgebeurt veel t e a d h o c . ' "V^an Dijck: 'Vroeger dachten we dat personeelsbeleid ­ zeker in professio­ nele organisaties als een universiteit ­ geen item van belang zou hoeven zijn, want de hoog opgeleide mensen werden geacht zelf sturend in hun werk te kunnen zijn. Maar op dit punt hebben we de mensen waarschijnlijk overschat. En hebben we te weinig

gedaan aan het begeleiden van de loopbanen. 'De functioneringsge­ sprekken staan hier goed in de rails, maar de vraag is of ze wel goed gebeu­ ren. Ze zijn deel van een ambtelijk ritueel. En je moet vooral niet den­ ken dat degene die over dit thema mooie verhalen houdt, het zelf wèl heeft weten te praktizeren: nee, ik ben volledig een kind van deze orga­ nisatie.' Van Dijck: 'Researchinstellingen als TNO en universiteiten hebben finan­ cieel noch marktgericht ooit onder druk gestaan. Nu zie je dat de druk en de uitdaging toenemen: er komen bezuinigingen, de contractresearch wordt belangrijker, opleidingen moe­ ten opereren op een markt. Voor or­ ganisaties wordt het dan belangrijker om te kunnen vernieuwen, en dan merk je dat je her en der aanloopt te­ gen de inflexibiliteit van mensen, tegen gebrek aan mobiliteit.' Dit

'Het onbespreekbare moet bespreekbaar worden' Pro{. dr. J.J.J. van Dijck heeft er zin in: praten over human resource management. 'Al mag je van mij ook %^vioon personeelsbeleid zeggen.' Onder anderen bedrijfssocioloog Van Dijck verzorgde vorige week in Den Bosch voor de hogere KUB­echelons een conferentie over personeelsmanagement. Een weerbarstig thema, zeker voor een organisatie als de Tilburgse universiteit, waar professionals sturing van hun loopbaan als pottekijkerij beschouwen. 'Vroeger dachten we dat professionals die sturing ook helemaal niet nodig hebben, maar daar denk ik inmiddels anders over.'

Prof. dr. J.J.J. van Dijck, werkzaam In 'Hotel KUB' [Foto: Enk van der Burgt)

UNIVERS Weekblad van de Katholieke Universiteit Brabant Redactie­adres Warandelaan 2,5037 AB Tilburg. Kamers A 15, 16 en 17. T e l e f o o n 0 1 3 ­ 6 6 2 2 7 7 . Fax 0 1 3 ­ 630145 E­maü S c h e n d e l e k u b nl Redactie Pieter Siebers (hoofdredacteur, tel 2926|, Paul van den Broek (29251, Michel Knapen |2506|, Vormgeving en opmaak Gert­lan Bloemers |,^409| Redactiesecretariaat Angela van Schendel, kamer A 17 (2277) Redactionele medewerkers [2272} Mark van Assen, Anneke Dunning, Adrian van

den Eerenbeemt, Dylan van Ei|keren (eindredac­ tie), Roland Enthoven, Bert Heffels, Marco Knip­ pen, liska 't Mannetje, Viory Schellekens, Barba­ ra Snoeren, Linda van Tilburg Medewerkers Chris Bergman, Ralf Bodelier, Jan Boelhouwer, Jeroen van Bree, H e r m a n Brusselmans, Jeroen Fiers, Hugo Keuzenkamp Agegdapagina Gabe van der Zee (2272), E­mail Uagenda@kub nl Fotografie E n k van der Burgt, Stel S c h e l l e k e n s , R e m c o Tazelaar Tekeningen Bert Witte Hoger Onderwijs Persbureau (HOP) Univers maakt deel uit van het HOP waarbij alle universiteitskranten alsmede een aantal hoge schoolbladen zi]n aangesloten Redactie Frank S t e e n k a m p , Pieter Evelem, Marcel Wiegman. Telefoon 071­321432, fax 071­317787

Redactieraad Univers is een onafhankelijk weekblad dat wordt uitgegeven door de Katholieke Universiteit Bra­ bant De onafhankelijke positie en de taakstel­ l i n g zijn n e e r g e l e g d in een door de u n i v e r ­ siteitsraad vastgesteld redactiestatuut. De redac­ tieraad ziet toe op de naleving daarvan. Leden­ mr. H. Backx, voorzitter, dr F Boekema, H. Damen, dr H Evers, J Rietveld, F Teunissen, dr A. Vallen, J van Vugt, C van Wagtendonk, M Ackermans, adviseur Druk Drukkerij Em De Jong, Baarle Nassau (04257­ 55551 Advertenties Angela van Schendel |2277| Bureau Van Vliet, Postbus 20,2040 AA Zandvoort Tel 02507­14745, fax 02507­17680 Kopij, matsertjes en mededelingen Materiaal kan aangeleverd worden tot uiterlijk donderdag voor de week van verschijning tot 13 00 op het r e d a c t i e s e c r e t a r i a a t Matsertjes

noopt tot bezinning overloopbanen, zegt Van Dijck, en tot een verande­ rende bedrijfscultuur. 'Een traditio­ nele professionele cultuur wordt sterk gedomineerd door ongeschre­ V e r d e r b u i l e n l a i i d s iiieuw.s. ven regels. Wat heel veel te maken heeft met de autonomie van de pro­ fessionals. Je bemoeien met een an­ der is een hele toer, en wordt van oudsher als een niet te tolereren in­ breuk beschouwd. En waar moet je mensen eigenlijk op aanspreken: er let niemand op deperformances. Die zijn überhaupt moeilijk te meten. Daarbij komt dat mensen individueel opereren. Bij het werken inresearch units en onderwijsgroepen moeten er uitgesproken doelen zijn. Dan kun je iX mensen ook ergens op aanspreken. Maar je ziet een snelle verandering Nu /T­initiator Manfred Langer optreden. De externe en interne druk met veel tamtam het aards om de output zichtbaar te maken, toneel heeft verlaten, wordt de neemt toe. Dit zal ons dwingen om voortrekkersrol van de Amster­ meer doelgericht samen te werken, damse homodiscotheek breed om onze performances meetbaar, uitgemeten. 'Schromelijk beoordeelbaar, en vervolgens ook be­ overdreven', zegt historicus spreekbaar te maken. We staan pas Ruud van den Berg, aio bij de aan het begin, en wat universiteiten juristen en in Nijmegen actief te doen staat, is om de beoordeling in de homobeweging. 'De van resultaten intercollegiaal te orga­ extravagante performance werkt niseren. Men zegt nu steeds dat men zelfs stigmatiserend.' dit wil doen, maar het gebeurt onvol­ doende. En wat wil je ook met pro­ fessionals. We zeggen vaak: binnen 'Als je al op de emanciperende rol van de universiteiten moet het onbe­ Manfred Langer wilt wijzen, kun je spreekbare opeens bespreekbaar ge­ beter naar CAez Manfred kijken, het maakt worden.' eerste openbare homocaf é in Neder­ land, dat hij eind jaren zeventig open­ 'an Dijck beseft dat de speelruim­ de in Amsterdam. Vanaf die tijd ma­ te van universiteiten beperkt is, ge­ nifesteert de emancipatie van de ho­ zien vooral de dicht geplamuurde bu­ mobeweging zich op vele terreinen, reaucratische structuren en rechtspo­ mede dankzij het COC en de aan de sitionele aanstellingen. Wat in elk kerken gelieerde De Kringen. De geval noopt tot het voeren van stren­ opening van iT in 1989 is een onder­ ge intredegesprekken, zegt hij. Vol­ deel van die beweging, maar vervult gens Van Dijck dient het personeel zeker geen voortrekkersrol. In veel gedurende de loopbaan zijn taken meer provinciesteden zijn op precies de­ te variëren. Functiedifferentiatie heet zelfde wijze, alleen iets mindei dat. 'We moeten dit instrument in de extravagant, de homodiscotheken KUB echt spoedig gaan uitwerken.' opgekomen. Popcorn in Tilburg was Eveneens een aardig instrument is het er zelfs al eerder dan iT. waarderen achteraf van goede presta­ 'Het valt me op dat zelfs de Gay­ ties, met bonussen of sabbaticals. krant, toch het orgaan voor de wal Daarbij vindt Van Dijck dat het Col­ burgerlijke homo uit Ede die met zijn lege van Bestuur, analoog aan topbe­ vriend samenwoont, de dood vanlan­ sturen van ondernemingen, meer ger aangrijpt om hem te bewieroken. macht verdient bij het invullen van de Het gaat veel te ver. Door zijn toe­ sleutelposten in de instelling. Maar doen zou Amsterdam de gay capital ondanks alle denkbare instrumenten of Europe zijn geworden, maar als je vunhuman resource management, zal kijkt naar Londen, met zijn disco­ de KUB nooit zo kunnen werken als theek Heaven bijvoorbeeld, waar il DSM, gezien de geringe betrokken­ vier tot vijf keer in kan, dan is Am­ heid van juist de sleutelfiguren bij de sterdam eerder kleinsteeds te noe­ instelling. 'Hotel KUB', placht ook men. De ophemeling van iT is typisci Van Dijck zelf zijn werkgever te be­ iets van de grachtengordel. Langer is stempelen. 'Hoogleraren halen hun in de eerste plaats een slim zaken­ waardering uit allerlei andere plekken man, en pas daarna een emancipator binnen wetenschap en samenleving: voor de beweging. Natuurlijk heeti viapublikaties bijvoorbeeld, of binnen hij hierin zijn rol wel vervuld. Kijt het post­academisch onderwijs. Ze ons eens blije homootjes zijn ■ die zijn te kosmopolitisch om zich veel sfeer heef t hij gekweekt. Mede dank­ gelegen te laten aan het beleid van de zij Langer is homoseksualiteit uit de instelling. Wil personeelsbeleid een taboesfeer verdwenen. Prima, be­ kans maken, is een grotere betrok­ dankt Manfred, maar laat die heili­ kenheid van de hoogleraren nodig.' genverering toch zitten. Maar hoe je het beleid ook inricht, 'De coming out­lase die elke homo­ wijst Van Dijck op een allesbepalende seksueel moet doormaken is zeker kanttekening, je zult altijd ruimte gebaat bij openbaarheid. Mensen moeten houden voor de 'creativiteit zullen er eerder toe komen hun seksu­ van grillige mensen'. Van Dijck: 'Het ele identiteit te onderzoeken, maar ondernemerschap van individuele de coming out zelf blijft even moei­ professionals die door alle kaders heen lijk als ie was. Je voelt je dan heel zie­ lig. Daar moet je doorheen. Dat blijft breken, blijft noodzakelijk.' /Pi'dBy echt een rotperiode in je leven. Pas als je daar doorheen bent, komen ver­ worvenheden als iT in beeld. Daar­ m o e t e n c o n t a n t afgerekend worden en bij voor spelen ze geen rol, is het extra­ voorkeur op floppydisc worden aangeleverd, vagante van iT zelfs een belemme­ memoberichten graag per elektronische post ring. Het zestienjarig verlegen jon­ (schendelSkub n l | Officiële mededelingen worden verzameld door Pers en Voorlichting getje uit Ede dat met zijn homosek­ (Margreet Kemper, 2000| sualiteit bezig is zal zeggen: maatz» Abonnementen Studenten en oud­personeelsleden f 25,­ per wil ik niet zijn. Dat extravagante jaargang, instellingen en mensen van buiten werkt stigmatiserend. De mensen de universiteitsgemeenschap f 50,­ Bij opga­ hebben óf zoveel vooroordelen dat ze ve voor een a b o n n e m e n t zijn nodig naam, adres, woonplaats en (voor studenten) ANR­ toch niet binnenkomen, óf bezoeken n u m m e r Opgave bij het redactiesecretariaat iT om de volgende dag uitgebreid te Toezending geschiedt pas na betaling Copyright verhalen over de maffe travestieten Het IS verboden zonder schriftelijke toestem­ die ze binnen gezien hebben. Voor ming van de hoofdredacteur artikelen, illus­ deze mensen is het gewoon aapjes traties of foto's geheel of gedeeltelijk over te nemen kijken. Niemand zal zijn beeldvor­ ming bijstellen vanwege iT.' [PvdBj

J'

UNIVERS

\KUB LAAT LAATSTE KANS STIMULANSPREMa NWO

1 DECEMBER 1 9 9 4

VOOSBIJ GAAN

IJuris ten en wijsgeren zonder honorering ■Elf aspirant­onderzoekscholen heb­ ­ben vorige week een Stimulans­sub sidie toegewezen gekregen van de landelijke onderzoeksorganisatie NWO. Deze premie geldt tot nu toe als opmaat voor erkenning als onder­ zoekschool door de KNAW. De Til­ burgse universiteit deed als enige niet mee met de ­ laatste ­ subsidie­ ronde voor beloftevolle scholen. In de laatste Stimulansronde hebben ­ tien universiteiten subsidies gekre­ gen. Opvallend genoeg scoorde juist Maastricht, dat tot nu toe met diver­ se onderzoekscholen een weinig for­ tuinlijke start maakte, als enige dub­ bel. Nijmegen en Twente vingen met

hun aanvragen bot. Met uitzondering van Tilburg en Wageningen, dienden alle universiteiten twee aanvragen in. Terugblikkend op vier Stimulansron­ des met steun voor in totaal 52 on­ derzoekscholen, stelt NWO vast dat er sprake is geweest van een behoor­ lijk evenwichtige spreiding over de vakgebieden. In Tilburg zijn onder­ zoekers binnen drie faculteiten in­ middels betrokken bij een door Sti­ mulans gesubsidieerde onderzoek­ school. De economen scoorden met CentER in de eerste ronde. Letteren volgde in de ronde voor 1992, dankzij de betrokkenheid bij de Landelijke Onderzoekschool Taalwetenschap­

Voorzitter Kysia Hekster van de Landelijke Studenten

pen (LOT), en ook diverse groepen binnen de Sociale Faculteit werken samen met beloftevolle landelijke scholen. De wijsgeren zijn landelijk nog druk bezig om de samenwerking op poten te zetten. Binnen één groot federatief verband samenwerken, of afzonderlijke faculteiten naar erken­ ning laten streven, dat is de vraag. De Tilburgse wijsgeren hebben in deze nog geen standpunt ingenomen, aldus faculteitssecretaris M. van den Ak­ ker. Ook de Juridische Faculteit is niet gehonoreerd met een premie: twee jaar geleden doorliep het Schoordijk Instituut een vergeefse Stimulans­ ronde, en een nieuwe poging lag vol­

gens prof. dr. P. van Seters, directeur van de onderzoekschool van de juris­ ten, niet in de rede. De federatieve clustering die tot nu toe geldt als voorwaarde een premie in de wacht te slepen, verwerpt hij. 'Die landelij­ ke clusters zijn papieren tijgers, wij kiezen voor een facultaire school.' Van Seters wijst erop dat het paars beleid inzet op een grote hoeveelheid door de KNAW te erkennen onder­ zoekscholen. Dat Schoordijk het miljoen van NWO is misgelopen, zegt niks over de kans op KNAW­erken­ ning in de t o e k o m s t . Facultaire initiatieven maken volgens Van Set­ ers weer veel kans: 'De bal rolt onze kant op.'[PvdB]

LSVb wil harde acties

Vakbond (LSVb) geeft het eerlijk toe: na wekenlang ac­ tievoeren tegen de bezuini­ gingen op studiefinanciering en continu overleg met Rit­

Ritzen kondigt nota nieuw Stufi­stelsel aan

zen is nog niets bereikt. Tijd om te kiezen voor de barri­ cades, besloot de leden­

Overleggen of actievoeren aan­ gaande de huidige plannen ­ het is wellicht lood om oud ijzer gezien het nieuwe stelsel van studiefi­ nanciering dat op stapel staat. Maandagavond 28 november kon­ digde minister Ritzen zijn nota aan over de nieuwe stufi­plannen. In zeer korte tijd is de studiefinan­ ciering in Nederland uitgekleed. Had een student die in 1990 ging studeren recht op zes jaar beurs, vanaf volgend jaar is dat nog vier jaar. En kreeg een student op ka­ mers in 1990 maandelijks 620 gul­ den basisbeurs, vier jaar later is dat nog 425 gulden. En waar de student in 1990, tenslotte, zonder finan­ cieel risico kon aanmodderen wat hij wilde, worden er sinds 1993 eisen gesteld aan de studiepres­ taties. In Nijmegen zei Ritzen onlangs dat de bijstellingen tot het verleden behoren. De aanstaande vierjarige prestatiebeurs is van korte duur, zei hij, want er moet nu eens een 'stelsel komen dat langhoudbaaris'. Vrijdag 2 decem­ ber buigt het kabinet zich al over de hoofdlijnen hiervan. Dan wordt ook de uitwerking van de pres­ tatiebeurs besproken. Hoewel Ritzen maandag niets los­ liet over het nieuwe stelsel, is uit zijn eerdere opmerkingen en uit reacties van anderen heel goed te duiden hoe het stelsel eruit gaat zien. Waarschijnlijk is dat de col­ legelden omhoog gaan, de basis­ beurzen nog verder dalen en dus echt als tegemoetkoming in de kosten gaan werken, en dat de ouderlijke bijdrage zal toenemen. Om de toegankelijkheid te bewa­ ken ­ een stokpaardje van Ritzen ­ zullen armere ouders worden ont­ zien met een ruimere beurs voor hun kinderen. Als laatste staat de verhoging van de studieleningen op de agenda. Dit past binnen de be­ nadering van een grotere eigen investering in de ­ verondersteld lucratieve ­ toekomst. [PE/HOPj

vergadering van de bond.

Patstelling overleg met Ritzen blijft De universiteiten blijven weigeren om met minister Ritzen te overleg­ gen over de bezuinigingen in het hoger onderwijs. Zij willen eerst zwart op wit weten hoeveel ruimte er is om de bezuiniging van 500 mil­ joen gulden te verlagen. Dit schri­ jft de vereniging van universiteiten (VSNU) in een reactie op de uitno­ diging die minister Ritzen hun vo­ rige week stuurde. Volgens Ritzen moet in de zomer van 1995 duidelijk zijn hoeveel er deze kabinetsperiode wordt bezui­ nigd in het hoger onderwijs. Een verlaging van de 500 miljoen acht hij slechts mogelijk als het hoger onderwijs heeft aangetoond dat dit kan. In de brief aan de minister schrijft de VSNU dat het vroeg ge­ noeg is als het overleg volgend jaar mei begint. [PE/HOP]

Universiteit kan zakelijker adverteren De Tilburgse universiteit maakt geen efficiënt gebruik van één mediaplaatsingsbureau waardoor kortingen worden misgelopen. Fa­ culteiten, diensten en instituten wordt nu gevraagd advertenties te plaatsen via het Eindhovens bureau Schreiner en Van Bokkel. Perso­ neelsadvertenties worden behan­ deld door een apart bureau. Dat zal er ook op toezien dat de huisstijl beter wordt gehanteerd. Nu wordt soms nog gebruik gemaakt van het oude logo van de KUB dat ai lang vervangen is door een vernieuwde versie. [PS]

Het ISO wil daarentegen wel

Universiteiten verwerpen nieuwe leenwet

met Ritzen verder praten.

De protesten na de landelijke manifestatie in Den Haag gaan ■ Saskia Nuyten: 'Acties maken geen enkele maar door, maar zonder enige ■ Kysia Hekster: 'Stom van ISO om Indruk' moeite loodste Ritzen tijdens de verdeeldheid te tonen' behandeling van de begroting zijn miljard aan bezuinigingen op de Praten met Ritzen doet de LSVb pas bijdrage leveren aan het verdere over­ studiefinanciering door de Tweede weer als het miljard aan bezuinigin­ leg,' luidde het in de brief. Kamer. Ondanks al het overleg, we­ gen van tafel is. Hekster: 'Ik vind het stom, als je voor ten de bestuurders nog geen kwartje Nu de LSVb gekozen heeft voor een hetzelfde doel staat, om op die manier van de bezuinigingen af te praten, al­ radicalere koers, komt de toch al niet verdeeldheid te laten merken. Orh je dus begint de achterban van de LSVb zo innige samenwerking met het ten koste van elkaar te profileren. steeds luider te morren. Zo ook op za­ meer behoudende Interuniversitaire Maar ach, het ISO is gewoon geen stu­ terdag 26 november, als tijdens de Studenten Overleg (ISO) op losse dentenvakbond en dat zullen ze ook ledenvergadering de falende strategie schroeven te staan. Nog onlangs nooit worden.' Nuyten erkent dat er van de bond aan de orde is. Na uren stuurde het ISO een brief naar Ritzen weiniggrond rest voor samenwerking. van debat krijgen dediehards voorlo­ om excuses aan te bieden voor de uit­ Op plaatselijk niveau mogen duizend pig het gelijk aan hun zijde. Al het spraak van de LSVb­voorzitter Heks­ bloemen bloeien. 'Maar als bestuur officiële overleg met Ritzen wordt ter dat de minister onbetrouwbaar is houden wij ons alleen nog maar met stopgezet. Acties, luidt nu het parool, en liegt. 'De handelwijze en uitla­ het inhoudelijke overleg bezig. Dat is en niet in de vorm van brave optoch­ tingen van de LSVb zijn absoluut geen de enige kans om nog iets voor elkaar ten en uitkleedpartijen. De harde weerspiegeling van de mening van de te krijgen. Actievoeren is heel leuk, acties zijn de aanzet tot de behande­ Nederlandse student', liet een ge­ maar de afgelopen weken is ook geble­ ling van het wetsontwerp over de schrokken ISO­voorzitter Saskia ken dat het weinig indruk maakt. Wat prestatiebeurs, die in februari op de Nuyten weten. 'Geachte excellentie, dat betreft is de LSVb een verkeerde agenda van de Tweede Kamer staat. het ISO wil graag een constructieve weg ingeslagen.' [MW/HOP]

Studieverenigingen zien toekomst somber in Voor de meeste studieverenigingen is het vullen van het bestuur nu nog wel te bolwerken, maar men vreest voor de toekomst. Met de aangekon­ digde bezuinigingen op de studie­ financiering zijn de studieverenigin­ gen bang dat studenten zich liever volledig aan hun studie zullen wij­ den in plaats van aan een bestuurs­ functie. Univers peilt in een rond­ gang de mogelijke bestuursperike­ len. Studievereniging Efact heeft het be­ stuur voor dit jaar net rond. Rob

Steenhorst: 'Dit jaar hadden we meer aanbod dan vraag. Nu kunnen we nog profiteren van studenten die in de 'aardige' regelingen vallen. Maar straks, als we het moeten hebben van de mensen die vijf jaar en in de toe­ komst zelfs vier jaar studiefinancie­ ring krijgen, dan wordt de spoeling heel dun. Bovendien moet je door die tempobeurs met ingang van volgend jaar vijftig procent halen. Ik heb het afgelopen jaar twaalf studiepunten gehaald, naast het bestuurswerk, daar moeten dan dus nog acht punten bij. En die punten moetje halen. De vraag

is of studenten dat risico durven te ne­ men.' Eén van de studieverenigingen die er niet in is geslaagd alle bestuursfunc­ ties op te vullen is SBIT, de vereni­ ging van BIK'ers. 'We hebben nu een bestuur van vijf mensen, terwijl het er eigenlijk zeven zouden moeten zijn. Ik wijt dat toch wel aan dat ge­ doe met Ritzen', aldus een woord­ voerster. Vervolg pagina 6

De publieke toegang tot informatie wordt bedreigd door het wetsont­ werp verhuur­ en leenrecht, dat op 12 december in de Tweede Kamer wordt behandeld. De vrees bestaat dat binnen de nieuwe wet uitgevers en producenten een bibliotheek straks een uitleenverbod voor be­ paalde CD's kunnen opleggen. De minister moet daarbij namens de universiteiten vele tonnen betalen aan leenrecht voor uitgeleende boe­ ken. De bibliothecaris van de Uni­ versiteit van Amsterdam, drs. N.P. van den Berg, vindt dat laatste ab­ surd: 'Wij betalen al mee aan de produktie en verspreiding van we­ tenschappelijke informatie. Wij zullen erop aandringen dat de Ka­ mer het wetsontwerp afwijst', aldus Van den Berg. [FS/HOP]

CentER blijft enige top­economenschool In juni keurde de erkenningscom­ missie onderzoekscholen KNAW dertien van de vijftig erkennings­ aanvragen voor onderzoekscholen af. Zes 'nieten' ging in bezwaar, waarvan er onlangs twee gehoor vonden bij de KN A W­bezwaarcom­ missie onder leiding van KUB­jurist prof. dr. Ch. Geppaard. Tot dit twee­ tal behoort de ethiekschool van de Universiteit van Amsterdam ­ deze is nu erkend ­ en het Kuit Lewin Instituut van plaatsgenoot VU. Over deze school op het terrein van de arbeids­ en organisatiepsycholo­ gie valt nog een besluit. Tot de vier afgewezen scholen behoort het Rot­ terdamse Tin bergen Instituut. Het Tilburgse CentER blijft nu de eni­ ge economenschool met KN AW­er­ kenning in Nederland. Komende maand start er bij de KNAW weer een nieuwe erkenningsronde ­ zon­ der quotum voor het aan tal aanvra­ gen./f S/HOP/PvdB ƒ

ff

U N I V E R S H 3 1 DECEMBER 1994 Nieuws

Een zaal met publiek op de TU in Delft, een tafel met sprekers op de Erasmus Universiteit in Rotterdam en een leeg katheder van de Tilburg­ se universiteit vormden het decor van het eerste interactieve college op de KUB. Aanleiding voor het multimedia­college op dinsdag 29 november plaatsvond was de presen­ tatie van het boek Informatisering in het openbaar bestuur aan mr. Jacob Kohnstamm, staatssecretaris van Binnenlandse Zaken. De afgelopen tien jaar hebben de KUB en de Erasmus universiteit Rotterdam gezamenlijk onderzoek gedaan naar informatietechnologie en openbaar bestuur. De resultaten daarvan zijn geïnventariseerd in het boek dat deze dinsdag centraal staat. De inhoudsop­ gave leert dat tijdens de afgelopen tien jaar een breed gebied is bestreken, van het beleid voor informatisering tot bijvoorbeeld politieke partijen en nieuwe technologie, of de virtuele werkelijkheid van informatisering in het openbaar bestuur.

INTERACTIEF COLLEGE OP DRIE UNIVERSITEITEN

'Wilt U wel in beeld blijven' Actuele en natuurlijk hoogst inte­ ressante kost voor de nieuwe staats­ secretaris die voor het informatie­ technologische beleid van de over­ heid verantwoordelijk is. Die, daar­ bij, in 1988 al indiener en naamge­ ver was van de motie­Kohnstamm, waarin de regering wordt opgeroepen op het gebied van de informatietech­ nologie niet meer achter de feiten aan te lopen, maar een ferm en ac­ tief sturend beleid daarvoor te ont­ wikkelen. Er moet een verandering van denk­ richting komen bij het openbaar be­ stuur, vinden de onderzoekers. Infor­

matisering zorgt voor veranderingen in de culturele aspecten van het openbaar bestuur, in de structuur ervan, voor de beleidsprocessen en voor de dienstverlening van het openbaar bestuur. Het is nodig dat de overheid zelf dat proces contro­ leert. Daarbij is het de taak van de overheid om te zorgen voor bescher­ ming van de privacy van de burger. Ook is het belangrijk dat de nieuwe voorzieningen voor een zo groot mogelijk publiek toegankelijk wor­ den, ter voorkoming van een grotere kenniskloof. En dan is er nog het elektronisch referendum: de aanzet

tot een geïnformatiseerde teledemo­ cratie of het begin van een ja/nee drukknopstelsel. In de aula van de KUB waren enige tientallen r^iensen, voornamelijk studenten, via een groot scherm ge­ tuige van de aanbieding van het boek. Dat via een soort wederzijdse tele­ visie, m e t een af en toe nog wat schokkerig beeld. Het duurt enige uren voor Tilburg aan bod komt, als drie studenten elk een vraag mogen stellen aan de staatssecretaris. Als er niemand aan het woord is, meest­ al dus, verzendt de KUB het beeld van een leeg katheder. En loopt de vra­ gensteller te snel weg, dan zien de andere universiteiten weer datzelf­ de katheder. 'Wilt U wel in beeld blijven', verzoekt Kohnstamm dan ook. Begeleider op de KUB, Van de Donk, zegt achteraf: 'Als Ritzen dit hoort, weet hij dat er een paar universi­ teiten weg kunnen. Studenten kun­ nen de colleges dan gewoon volgen via de computev.'[AvdE]

Max Pam wint columnis tenpri j s Een inderhaast opgetrommelde Max Pam nam zaterdag de twee­ jaarlijkse Audax­Columnisten­ prijs (van 15 duizend gulden) in ontvangst. D emeeste van dege­ nomineerden (Jan Blokker, Hugo Brandt Corstius, Gerrit Komrij, Anil Ramdas) lieten, net als aanvankelijk Pam, verstekgaan. De enige genomineerde die wel gewoon verscheen, Remco Cam­ pert, kreeg samen met fan Mul­ der de zaal aan zijn voeten. Het idee van de Columnistenpnjs is op de KUB ontsproten, de orga­ nisatie bestaat bijna uitsluitend uit mensen die aan de universi­ teit verbonden zijn. [Foto: Erik van der Burgtj

DUIZENDMAAL

ZOVEEL VERKEER

Nuis betaalt mee aan verbreding Surfnet Bezuinigingen of niet, de ambitieu­ ze uitbreiding van het computer­ netwerk Surfnet krijgt steun van het kabinet. Dat bleek maandag bij overleg van staatssecretaris Nuis met de Tweede Kamer. Over het plan om de verkeerscapaciteit op het netwerk snel met een factor honderd tot duizend te vergroten, zei Nuis: 'Surf moet daarmee door­ gaan. Van onze kant zal er zeker steun voor komen.'

■ Frank Steenkamp/HOP

Bij Sur/, de computerdienstverleners voor het hoger onderwijs die vorige week in de Rai congresseerden, had men al goede hoop dat Nuis zijn bij­ drage zou verdubbelen tot tien mil­

joen per jaar. Men liet de bewindsman het congres openen. Maar op dat moment hield hij zich nog wat op de vlakte, verwijzend naar het actieplan voor de 'elektronische snelweg' dat het kabinet in december wil uitbren­ gen. Een week later kon hij aan die onzekerheid echter een eind maken. Het kabinet komt over de brug voor Surfnet. Nuis is, zo zei hij maandag in ant­ woord op vragen uit de Kamercom­ missie voor Wetenschapsbeleid, on­ der de indruk geraakt van de Surf/ Pica­expositie, waar hij zomaar af­ beeldingen van zelden vertoonde doeken uit hetlou vre via het netwerk kon opvragen. Maar transport van beeld en geluid vreet ruimte op het elektronisch 'bos­ pad' dat Surfnet nu nog is. De op­ komst van dit soort toepassingen, het groeiend aantal gebruikers en het toenemend verkeer tussen superre­ kenaars zorgen nu al voor oplopende wachttijden en dreigende verstopping van het netwerk. Om de ontwikkelingen bij te houden, wil Surf in vier jaar tijd de stap ma­ ken naar een breedbandnetwerk van 2,4 Gigabite, een duizend keer zo hoge capaciteit als wat nu op het

grootste deel van het net wordt gebo­ den. De voor alle burgers en voor vele toepassingen beschikbare elektroni­ sche snelweg komt daarmee een heel stuk dichterbij. Volgens Nuis zal hij deze uitbreidmg zeker steunen. Ook gaat het geld spenderen aan het nieuwe onderzoek­ speerpunthigh per/ormance compu­ ting and networking (HPCN). Daar­ naast buigt het kabinet zich over een aantal principiële vragen rond net­ werken en nieuwe media, zoals kwes­ ties van openbaarheid, privacy, ken­ niseigendom, enzovoort. Daarover wil Nuis een 'fundamenteel' debat organiseren. Met de aanstaande 'verbreding' tot 2,4 Gigabit zet Surfnet de fabelachti­ ge groeicurve voort, die sinds 1986 gepaard gaat aan een jaarlijkse ver­ drievoudiging van het verkeer. Begon het indertijd met de snelheid van een stevig modem (9600 bit per seconde), nu is de topsnelheid tussen Amster­ dam en Delft al ruim drieduizend maal zo hoog: 34 megabit. Elders is de verbinding slechts 2 megahit. Volgens Surf zal het netwerkverkeer dankzij sterke prijsdalingen ook na de uitbreiding tot 2,4 gigabit betaalbaar blijven. Maar de verbouwing kunnen

de gebruikers niet opbrengen; de ta­ rieven zouden dan met 60 procent verhoogd moeten worden. En dat zou de voorhoederol bedreigen die ons land volgens de organisatie momen­ teel in Europa vervult. Voor dat argument toonde staatsse­ cretaris Nuis zich vorige week al gevoelig toen hij het Surf­congres opende. Hij verwees naar het feit dat zelfs de troonrede dit jaar aandacht besteedde aan deelectronic highway. De bewindsman maakte duidelijk dat het kabinet niet blind is voor de in­ t e r n a t i o n a l e stroomversnelling, waarin het veelbesproken Internet volgens hem een voorloper is van de elektronische snelweg. Nuis noemde ook de VS, waar presi­ dent Clinton ondermeer 1,4­miljard dollar uittrekt voor onderzoek naar supersnelle computers en netwerken. Daarbij vergeleken verbaast het hem dat Brussel zo weinig aandacht be­ steedt aan de voorhoederol van de onderzoekswereld als ontwikkelaar en gebruiker van de netwerken. Juist researchnetwerken zijn een 'uitste­ kende proeftuin voor nieuwe dien­ sten op de digitale snelweg'.

l^TUDENTi

Nieuwe faculteit

N THE V

Binnenkort trekken de hoogleraren van de vakgroep Psychologie zit| terug op de spreekwoordelijke heiom na te denken over hoe het in de toi. komst gaan zal met de universiteii in het algemeen en henzelf in ha bijzonder. De hei is in dit geval Coi. sendonk, een voormalig Belgjscli klooster aan de rand van Turnhout waar het uitstekend toeven is. Dt serene rust, het uit alle kranen stro. mende trappistenbier en heuse 'hai. te­cuisine' staan garant voor een bij, eenkomst op een nog hoger niveai dan de Mövenpick­conferentie vu enige weken geleden, al was het al leen maar omdat je onder invloed vu bier beter gaat denken dan onder» vloed van ijsjes. Bijkomende garaj. tie voor succes in Corsendonkishei feit dat er louter psychologie­hoo» leraren rond de tafel zitten en niet od nog van dat dom soort volk als deo nen, faculteitssecretarissen, beleids j, ontwikkelaars en financieel deskuni digen. Vooral de afwezigheid vandi laatste categorie klerken zal hetni. veau van de discussie aanmerkelijli verhogen. Want stel je voor dat je een mooi plannetje bedenkt en er isk mand die direct de vraag stelt hoe dai moois betaald moet gaan worden, Ook de secretaris zal niet gemisi worden, want faculteitssecretaris' sen, daar lusten de psychologen ooi oens wel pap van, al was het alleen maai Spor omdat ze altijd op de verkeerde Wui­ T T V vers ruk­paarden wedden. Neen, al dal soort zwartgallige geesten zal tevei' ■derd KUB­stui geefs aan de Corsendonkse kloostei' ^men­staan te nen aan The V poort staan rammelen. Hoe zal het in Corsendonk gaan? Zal als vertegenw de geest van Kees Brunia ('old but still jop aarde of eer going strong') boven de vergadertafel |onale organist zweven? Zal men het hem kwalijl ^Wereldbank, I nemen dat hij een wetenschappelij­ ternationale t ke experience in Duitsland verkiest aardbol na te sj boven het genot van een bijeenkomsi; af over hun reg op niveau? Hoewel bijna niets in het sel, energie, ti leven moeilijker te voorspellen is dan ■fen) staat op c het gedrag van een verzameling Til de twee spell burgse psy chologie­hoogleraren, ben kunnen ze zo: ik er vrij zeker van dat men op het Clinton, Jelt lumineuze idee komt een Tilburgse staan. onderzoekschool voor de psychologii Nouja,figuurl op te richten. Alleen Wurruk­baas roept Christi Roe zal tegen zijn omdat die al een twee spelleide onderzoekschooltje heeft. Maar te­ baar, you kno ken maar dat Roe door de rest geheel En daarmee d in Sinterklaas­stijl in de hoek gezet tige plastic la zal worden met de opmerking: W ' ie ■ ter) die de spe zoet is krijgt lekkers, wie stout is Ha, een soort, krijgt Roe'. Daarna zetten de overige speelbord, du aanwezige hoogleraren alsnog hun 'maal. De kers schoentje klaar bij de knapperende kanen en Eur open haard. In iedere schoen zit een zoeken voor; verlanglijstje: drie post­docs, viei gevonden. aio's, vijf slaafjes, het faillissement van Wurruk, een eigen psychologi' XI>e bedenk sche faculteit en een nieuw facul­ is architect e teitsbestuur. nster Fuller. I werpen en doc Helaas zal de volgende ochtend aan de wereldprol de ontbijttafel blijken dat er niets in geloofde niet de schoen zit. Maar de daardoor enigs­ crises, voor 1 zins bedrukte stemming zal evemvei crisis of igno snel omslaan als Harry Peeters, de pakken wilde vakgroepvoorzitter van de psycholo­ introduceren gen, bekend zal maken dat hij hc' stelling in M schikbaar is als decaan van de nieu­ reldleiders al we Faculteit der Psychologische ~ laten spelen. Wetenschappen, als die er ooit komt­ Omdat dat ni Hij zal de aanwezigen vervolgens inl972hetW danken voor hun inzet, voor hun Philadelphia. wijsheid en hun geestelijke flexihi' ütPuUer­ma liteit en voor het tijdens de bijeen­ wereld over komst laten prevaleren van het algf' maar ook bed mene boven het eigenbelang. In o' te laten spek hoek sputtert alleen Roe wat tegen, 'Niet in de 00 maar dat wordt door de overige aan­ ■ schuwt Chri met hoeveel wezigen nauwelijks opgemerkt. 'En, hoe is he ­ als iedereen wordt er geji afgestemd oj gen Commor States is ged

Ik

wa] tegt afg<

Boelhoux^eï ïCevizeixlcarnPl

U J V I V E R S B I B 1 DECEMBER i994

studenten

STUDENTEN BEDRIJVEN WERELDPOLITIEK

'N THE WORLD GAME

Ik heb net een wapenembargo ^egen ex­Joegoslavië lafgekondigd'

W

oensdagochtend, elf uur 't Sportcentrum van de uni versiteit Een kleine hon derd KUB studenten ­ vooral econo men staan te trappelen om te begin­ nen aan The World Game Klaar om JHIS vertegenwoordiger van een regio lop aarde of een belangrijke internati lonale organisatie (Verenigde Naties, fWereldbank, Milieubeweging) de in tternationale betrekkingen van onze aardbolna te spelen Alles wat ze voor af over hun regio moeten weten (voed­ sel, energie, technologie, grondstof­ 'fen) staat op de spelkaart die ze van ­de twee spelleiders krijgen En dan kunnen ze zo in de schoenen van een Clinton, Jeltsin of Mandela gaan staan Nou ja, figuurlijk dan 'Schoenen uit'' roept Christine Pieper, een van de twee spelleiders, 'de wereld is kwets­ baar, you know' En daarmee doelt ze op de reusach tige plastic landkaart (11 bij 22 me ter) die de spelvloer van die dag vormt Ha, een soort groot uitgevallen Risk­ speelbord, dus' Nou nee, niet hele­ maal De kersverse Aziaten, Amen­ kanen en Europeanen moeten even zoeken voor ze hun stekkie hebben gevonden

Oorlogen, de aidsepidemie, voedseltekorten. Wereldleiders breken er zich dagelijks het hoofd over. KUB­studenten kregen woensdag 23 november de kans om die taak een dagje van hen over te nemen. In T he World Game, een Amenkaans simulatiespel, werden wereld­ problemen in een paar uur tijd opgelost. ■ The World Game 'Je loopt rond, lacht eens lief tegen Iemand en je hebt een overeenkomst gesloten' [Foto Enk van der Burgt]

Linda van Tilburg

ven De bevolking zit er breeduit 'Alleen de wodka ontbreekt' Dat is precies de bedoeling De hon derd deelnemers zijn door John en Christine zodanig over de regio's verdeeld, dat de bezetting op de land­ kaart de bevolkingsdichtheid m de echte wereld weerspiegelt Want be wustwordmg, daar draait het alle­ II>e bedenker van The Woild Game maal om m The World Game De IS architect en hoogleraar Buckmi­ deelnemers moeten voelen hoe het m werkelijkheid is Daarom zijn nsterFuller Die was tussenbet ont werpen en doceren door ook bezig met sommige van hen via pictogrammen de wereldproblematiek Pieper 'Hij op de spelkaart tot kmd of analfabeet omgedoopt Opdracht aan de analf a geloofde niet in voedsel of energie crises, voor hem bestond alleen de beten jullie kunnen niet meedoen crisis of Ignorance ' Om die aan te aan de onderhandelingstafel Het is pakken wilde Fuller m 1967 zijn kaart aan de rest van de groep om politie­ mtroduceren op de wereldtentoon­ ke doelen te stellen, die op een stelling m Montreal Zijn plan we­ overheadprojector voor de hele zaal worden opgeschreven Mid _ reldleiders aldaar The World Game den­Amenka wil de luchtver­ " laten spelen vuiling boven Mexico aanpakken, Omdat dat niet doorging stichtte hij India zet in op een terugdringen inl972 het WorM Game Institute in van het analfabetisme en Afrika Philadelphia Wat meer succes had gaat voor de oplossing van de hon ^tPuUer map reist sindsdien de hele gersnoden wereld over om vooral studenten, maar ook bedrijven, The World Game "F^.n dan kunnen de onderhandelm te laten spelen Niet in de oceaan gaan zitten', waar­ gen beginnen Gespeeld wordt er met schuwt Christine streng, 'op het land, de territoriale schatkist een plastic zakmet dito worstjes (voedsel), kaar­ met hoeveel je ook b e n t ' 'En, hoe is het m Azie'' vraagt John, sen (energie), ballonnen (militaire als iedereen eindelijk zit ' D r u k ' ' macht, als je ze van een bepaalde wordt er gejoeld In Rusland ­ dat regio allemaal kapot prikt is er oor afgestemd op recente ontwikkelin­ log), grondstoffen en Monopoly­ gen Common­wealth of Independent bankbiljetten van biljoenen dollars States IS gedoopt ­ is het beter toe­ Om hun doelen te bereiken kunnen

teren de meeste studenten politici gewoon door 'Wij moeten nodigiets aan interne organisatie gaan doen', verklaart een van de vier Noordameri­ kanen tussen twee happen door, 'wij zijn namelijk rijk, en iedereen moet iets van ons Zo vliegen we maar over die wereld heen en weer en hebben geen tijd voor overleg Net heb ik in mijn eentje dat wapenembargo tegen ex­Joegoslavie afgekondigd Dat kan natuurlijk m e t ' De ernst waarmee de meeste Tilburg­ se studenten zich op The World Game storten is volgens John Vaillant ty­ pisch Europees 'Europeanen spelen het spel realistischer dan A m e n ­ kanen Die laatsten hebben vaak de meest waanzinnige ideeën, maar staan niet stil bij de praktische 'Denk nu niet alleen aan je haalbaarheid Europeanen daar­ entegen overdenken een plan van eigen regio, handel in het a tot z voor ze tot handelen over belang van de hele wereld'. gaan Ze zijn serieuzer, minder im­ pulsief ' geschiedenis ­ is het de beurt aan het Vandaar wellicht dat grote conflicten uitblijven op het Tilburgse wereldge­ Media team om verslag uit te brengen 'Het GOS IS met de Verenigde Naties beuren Geen topconferenties, geen extra journaal, geen machtswelluste overeen gekomen dat zij gaan bemid delen in de conflicten tussen de lid­ Img die een kernoorlog uitlokt Of komt het toch door de moraliserende staten', meldt de reporter ter plekke coaching van Christine en John, die Ook m Europa is een brandhaard ge naar het einde van het spel toe steeds sust Noord­Amerika heeft toege stemd m een wapenembargo tegen meer trekjes begint te vertonen van het Amerikaanse vredesimpenalis voormalig Joegoslavië me 'Denk nu met meer alleen aan je eigen regio, handel m het belang van _AL.lle reden dus, om tevreden af te de hele wereld Wat willen jullie' zakken voor de lunch Aan taf el debat

de regiovertegenwoordigers ­ te her kennen aan gekleurde hoedjes van pa pier het met elkaar op een akkoordje gooien ingrediënten uit de tas ruilen Of ze kunnen terecht bij een van de overkoepelende organisaties Maar dat laatste met a volante 'Wat' Jij denkt dat wij in ruil voor geld jullie bevolking even leren lezen en schrij ven'' bijt een Unesco­lid een haastig aangestoven Aziaat toe 'Zo gemakke lijkgaatdatniet Kom eerst maar eens met een degelijk projectvoorstel' En ze tikt streng op de voor die be­ stemming ontworpen briefjes met de opschriften 'doel' en 'strategie' Na de eerste onderhandelingsronde die gelijk staat aan zeven jaar wereld

Voedsel, banen, peace voor iedereen, no borders Nee, positief formule­ ren, graag freedom ' C i e e n Risk achtige taferelen, kort­ om Zoveel IS na drie rondes, vijf uur spelen en 21 jaar onderhandelen wel duidelijk Maar zijn The World Ga­ me­spelers zich nu ze hun schoenen weer aan hebben ook bewuster van de kwetsbaarheid van de wereld dan voor het spel' 'Het is veel en veel te simpel voorgesteld', aldus een teleur gestelde economiestudent na afloop, 'geen centrale, diepgaande discussie Bepaalde aspecten van het handels­ verkeer, zoals inflatie, worden buiten beschouwing gelaten Je loopt maar rond, lacht eens hef tegen iemand en je hebt een overeenkomst gesloten ' Enthousiast, dat zijn de meeste stu denten Maar vooral over het spel Een drietal buitenlandse studenten leerde weer eens wat nieuwe mensen ken­ nen En een bedrijfseconoom vond het leuker dan een lezing of congres 'Maar geleerd heb ik hier niets Iedereen weet toch dat aids volksvijand num mer een is in Afrika ' De ]ob van John en Christine zit er op Over een paar uur stappen ze op het vliegtuig naar Amerika, om thuis te zijn voor Thanksgiving D ay Zo­ als het rechtgeaarde Amerikanen be­ taamt

U N I V E R S H 3 1 DECEMBER 1994 Ingezonden

Brieven kunnen tot uiterlijk maandag 17.00 uur op de redactie (A 17)wordeningeleverd. De redactie behoudt zich het recht voor ingezonden brieven in te korten.

Internet Sinds enige tijd staat Internet volop in de belangstelling. Op zich is dit niet zo vreemd, aangezien steeds meer mensen gebruik van het net gaan maken, maar ook omdat de (technische en informatie-) mogelijkheden een enorm hoge vlucht nemen. Ook is het een goede zaak dat Univers over deze mogelijkheden bericht. Echter, het is de laatste tijd een beetje mode om het net af te schilderen als een plek waar uiterst dubieuze praktijken ongestraft k u n n e n plaatsvinden, tussen al even dubieuze personen. Een goed voorbeeld hiervan mochten we laatst meemaken in de talkshow van Karel van de Graaf, en ook Univeis doet aan deze collectieve hobby mee, hoewel Jeroen Hoppenbrouwers naar eigen zeggen lang genoeg met een van de auteurs over het net heeft zitten praten, en heus niet alleen over alt.tasteless. Hoewel ik het artikel in Univeis van 17 november vrij goed vond, heb ik toch gemeend even te moeten reageren. Afgezien van sensatiezucht, heb ik namelijk het idee dat het beeld wat veel mensen van Internet hebben, verwrongen wordt door het idee, dat er een coördinerende en beslissende instantie achter Internet zit. Dat is absoluut onjuist; het net bestaat uit enorm veel verschillende machines, die van elkaar weten dat ze bestaan, via zogenaamde routers die je zou kunnen vergelijken met wegwijzers of doorgeefluiken voor andere computers. Het feit dat die computers er

zijn, en de manier waarop ze zijn gekoppeld, en met welke protocollen ze werken, is natuurlijk wel het gevolg van een (vroegere) bewuste beslissing van een organisatie. Internet is ergens in 1969 opgericht door een onderdeel van het Amerikaanse ministerie van Defensie, vandaag de dag verzorgt het NSF (National Science Fund?) het enige niet-commerciële hoge-snelheidsnet (backbone) voor Internet, en morgen zal dat centrale net ook weg zijn, vervangen door een aantal centrale toegangspunten, en een vBNS (VeryhighSpeed Backbone Service) tussen de zes supercomputers in de V.S. Het net is dus een verzameling'gekoppelde' computers: op organisatieniveau is er dus al weinig controle en coördinatie, maar wat of wie er op het net zit, is helemaal niet gecoördineerd (afgezien van contacten tussen individuele Internetaanbieders), en het aanbod van activiteiten en mogelijkheden op het net is dus vraagbepaald. Dit betekent dus dat het feit dat bepaalde servers met schunnige plaatjes er zijn, enkel en alleen het gevolg is van het feit dat er vraag naar is, en dat bepaalde mensen dat dus willen aanbieden. Hier komt dus niks normatiefs bij kijken: iedereen mag op het net aanbieden wat hij wil, en anderen mogen dat downloaden, zolang het binnen de grenzen van de wet blijft. Voor zover mi) bekend, zijn er nog geen wetten die bepaalde discussieonderwerpen of plaatjes specifiek voor gebruik op het net verbieden. In de V. S. zijn er al wel (mijns inziens onzinnige) proefprocessen tegen bepaalde aanbieders van pornografisch materiaal begonnen, maar die aanklachten waren gebaseerd op bestaande, niet specifiek op Internet gerichte, wetten. Een ander aspect dat samenhangt met de afwezigheid van een c o ö r d i n e r e n d lichaam, is het feit dat er weinig mogelijkheden zijn om mensen 'in the flesh' aan te spreken op hun gedrag op het-net. Helaas begint dit, naarmate het net verder groeit, een probleem te worden. Zo zijn er al gevallen bekend van het via discussielijsten oproepen tot 'extreem-rechts gedrag', schelden en beledigen, lastige

Vooral kleine verenigingen hebben bestuursproblemen Vervolg van pagina 3 Na rondvraag blijken de problemen het grootst te zijn bij kleine studieverenigingen. De studieverenigingen van bovenbouwstudies hebben bovendien extra moeite mensen te vinden omdat ze maar uit één studiejaar kunnen putten. Caroline van de Broek zegt namens Input, de studieverenigingvan Personeelwetenschappers: 'Het eerste jaar kijken mensen vaak de kat uit de boom, het laatste jaar moeten ze afstuderen.' Polis, de studievereniging van de bovenbouwstudie Beleid en Organisatie, onderkent die korte actieve termijn al een tijd als probleem. 'Omdat wij grotendeels te maken hebben met doorstromers wisselen wij in januari. Mensen kunnen de eerste paar maanden de zwaarte van de studie afwachten en dan voor een jaar het bestuur in gaan. Na dat jaar hebben ze alle tijd voor het afstuderen.' Een andere mogelijke oplossing is samenwerking. Mede met het oog op de toekomst hebben de studieverenigingen Versot (sociologie). Input, Polis, Prioritijd (Vrijetijdwetenschappen) en Sevio (Arbeid- en Sociale Zekerheidswetenschappen) een aantal jaar geleden het overkoepelende VIPPS opgericht. Naast het samen organiseren van bijvoorbeeld feesten zouden in de toekomst de be-

stuurstaken voor alle verenigingen samen kunnen worden uitgevoerd. Onlangs is het auditorenfonds uitgebreid met een pot je voor studenten die een tijdrovende - minstens twintig uur per week - bestuursfunctie uitoefenen en hierdoor de temponorm niet halen. Met het oog op de aangekondigde bezuinigingen op het hoger onderwijs wordt m de laatste KUBbegroting gemeld dat dit potje zal sneuvelen. 'Als een dergelijke regeling er niet komt, wordt het echt problematisch om de komende jaren nog mensen te vinden', vreest John de Bot van Pendragon, de overkoepelende club voor sportverenigingen. 'Mensen gaan toch vaak in het bestuur als ze nog een jaar 'over' hebben en die mensen zijn er straks niet meer.' Om in aanmerking te komen voor het bovengenoemde potje heeft de studievereniging van studenten Financiering, Mercurius, de vier bestuursfuncties verdeeld in twee zware en twee wat lichtere functies. 'Wij zijn zeker bang om het bestuur de komende jaren niet vol te krijgen. Zonder financiële steun van de KUB hangt het mede af van de vrijgevigheid van de ouders of studenten zich een bestuursfunctie kunnen veroorloven.'

U'tMI

--te-

mail naar vrouwelijke gebruikers, en (hoewel dat minder ernstig is) mensen die overal diensten of zaken proberen te verkopen. Meestal (behalve bij het laatste voorbeeld natuurlijk) gaat het hier om gebruikers die via anonieme servers op het net komen, of expliciet aan de postmaster van de server waarlangs ze op het net komen, hebben gevraagd

rechtgewezen. Dit kan variëren van onschuldige 'flames' (iets minder vriendelijke berichten) tot het tig keer oversturen van Das Kapital, waardoor een netwerkserver behoorlijk droog kan koken. Daarnaast kan aan de postmaster van de server waar die persoon opzit, worden gevraagd om die persoon toegang tot het net te weigeren of in ieder geval terecht te

de naam niet te vermelden. Echter, dit betekent niet dat er niet zoiets als een gedragscode zouzijn.Dieiser dus wel, de zogenaamdeNetiquette. Net zoals op alle plekken en op alle andere manieren waarop mensen met elkaar in contact komen, zijn er bepaalde omgangsregels, en de hierboven genoemde voorbeelden horen daar duidelijk niet bij. Zijn er nu de mogelijkheden om daar iets tegen te doen? Weinig, hetgeen ook weer een gevolg is van de ongecoördineerde structuur van Internet. Maar men is niet helemaal machteloos. Ten eerste wordt iemand die zondigt tegen de Netiquette in meer of mindere mate te-

wi)zen. Postmasters zijn daar over het algemeen vrij streng in, want voordat ze het weten hebben ze (het instituut of organisatie) een slechte naam. Helaas houden hier echter de mogelijkheden op. In feite geldt hier weer hetzelfde als overal; als iemand de wet breekt, probeer hem maar eens te vinden. De overeenkomsten tussen het net en de 'niet-digitale samenleving' zijn dus groter dan vaak wordt aangenomen. Is het dan alleen maar kommer en kwel? Bestaat het net dan alleen maar uit servers vol ranzige plaatjes en discussielijsten over ranzige onderwerpen ?Hetbeste antwoord hierop is dat

het net is ontstaan als gevolg van|j,i* -»-» • samenwerkine tussen univpr. samenwerking univers * IJl /Z ten, onderzoeksinstellingen ep overheid. Tot de dag van vani maken zij het grootste gedeeltt de Internetaanbieders uit (volj KacKie-Mason en Varian (Journ Ec. Perspectives, vol.8, no.3, , staat een van de twee miljoen t user' computers in de V.S., waar 1^1914 verse ongeveer 860 duizend vanuit of dings- en overheidsinstanties) Volgens een zeer voorzichtige se ting die beide auteurs noemen, w, er, enkel in de V.S., door deze aar ders zo'n twintig miljard dollar het ondersteunen en uitbouwer. het net uitgegeven. Het zal duid, zijn dat deze instanties dit enir bedrag niet zouden willen opbren, Moralistisch als het net niet een enorm war volle bijdrage tot hun taken koi kan) leveren. Los van het verko van informatiekanalen tussen viduele gebruikers, door middel Email, is het mogelijk om toeg; krijgen tot enorme hoeveelli kennis (via discussiegroepen news of Usenet genoemd), progr. matuur (via zogenaamde fikse; met FTP), tot andere computers Telnet) of om te zwerven (ook aangeduid als 'surfen'). Het is zelfs mogelijk om het a ment om te draaien, doordat ei i bewust beleid betreffendewa t a wie wordt aangeboden is, ontstaa nieuw onderdeel van het net om in bepaalde behoefte te voorzier dat gebeurd bijna per definitie ^ Ier dan een centraal orgaan zou ciaali. Hij voi nen beslissen. Met deze ongecoo het ook moes neerde vorm wordt het net du' En dat deed V efficiënt mogelijk gebruikt. Toet het in de toekomst waarschiir noodzakelijk worden om op (ir nationaal niveau te coördinerer reden hiervoor is vrij simpel: de. trale (transatlantische) lijnen k. wel zou wilh nen verstopt te raken, en zulleni een beetje jal snellere netwerken vervangen r ten worden. Hierbij zou ik denken aan het iii» len van een controlerend orgaan, (na toestemming) de bevoegd! heeft om, bijvoorbeeld bankt' acties te controleren, een (uiteilimiteerde) formalisering van dt langnjkste aspecten van de > quette, en het eventueel beboetei netwerken die deze regels overtie. Echter, nogmaals, dit zou zeerbep-. (i*= moeten blijven, aangezien mnnziens de kracht van Internet ml ongecoördineerde vrijheid ligt

gee:

Gijs Dekkers Aio Sociale zekerheidsvfetensi -^o

Op zaterdag 12 november jongstleden overleed onze tweedejaars studente Economie Monique van den Beuken. Monique en een vriendin werden die zaterdagmiddag op w^eg van Venray naar VenIo door een auto-ongeval getroffen. Monique is dezelfde middag nog overleden; haar vriendin in de loop van de week. Eén van de meest opvallende eigenschappen van Monique was haar goede humeur. Monique was eigenlijk altijd vrolijk. Een tweede karakteristiek van Monique was haar hulpvaardigheid. Monique was altijd bereid om medestudenten te helpen bij het studeren, haar vrienden deden ook nooit vergeefs een beroep op haar. Monique was vorig jaar september met enige twijfels aan haar studie Economie begonnen. Ze twijfelde of het studeren wel iets voor haar zou zijn. Ze had het immers thuis in Wanssum heel goed naar haar zin.

I\

MEMORIAM

M O N I Q U E VAN DEN B E U K E N Ze hield van haar familie, haar vrienden, haar honden en natuurlijk haar vriend en vroeg zich af of ze in Tilburg wel zou kunnen aarden. Ze vond het heerlijk om ieder weekend weer terug naar het ouderlijk huis te gaan en van studeren kwam dan ook meestal maar weinig terecht in het weekend. Gedurende het jaar kreeg ze steeds meer zin in haar studie. Ze blonk uit in wiskunde en statistiek; vond macro- en micro-economie hele leuke vakken. Bedrijfseconomie kon haar wat minder boeien. En gaandeweg kreeg ze wat meer duideUjk omlijnde ideeën over het vervolg van haar studie. Ze wilde afstuderen in de Algemene economie met als specialisatie Milieu-economie. Na het behalen van het propedeusedi-

ploma begon ze dit najaar dar ook vol goede moed aan ht doctoraalprogramma Algemeit economie. Die specialisatie \l lieu-economte sloot goed aanh haar liefde voor de natuur, dit ze van huis uit had meegekregen Daarna zag ze een toekomst voo' zich weggelegd bij de overheid et niet zozeer bij het bedrijfsleven Z' wilde immers flink ruimte houder voor haar privéleven. Het heeft helaas niet zo mogen zi)» De faculteit heeft in baareen taleni volle studente verloren, onze stu denten een vrolijke en behulpzant medestudente. Namens het facu! teitsbestuur wens ik ouders, han vriend, familie, vrienden en medt studenten veel sterkte om ditAf' lies te verwerken. Wij hopen datdt goede herinneringen aan haarhic' bij tot steun kunnen zijn. prof dr. F.A. van der Duyn Schüu ten Decaan FEW

t

U I S r i V E R S mwa l DECEMBER 1994 Wetenschap

~^­ i s gevolg van s e n universi s t e l l i n g e n er lag v a n vani tste gedeeltt Iers u i t (volf Varian (Jüum 0I.8, no.3, l> 'ee miljoen t de V.S., waar ;nd vanuit op iinstantiesl orzichtige SC rs noemen, «1 i o o r deze aar liljard dollar n uitbouwen Hetzalduii i t i e s dit ene villen opbren, 1 e n o r m waj an t a k e n kor an h e t verkr. i l e n tussen 1 door middel ijkomtoegaiii e hoeveelhi iiegroepen; oemd), progii a m d e filesen\ e computers «verven (ook Ljk o m het j , doordat ei t 'fendewflter e n i s , ontstaa­ n h e t net ora e te voorzier er definities orgaan zou l deze ongecoi t h e t n e t dii> sbruikt.Toct t waarschiir en o m op (ir coördinerer ij simpel: de^ :he) lijnen be. n, enzulleni vervangen r

'Pietje Bell pleegde geen strafbare feiten' In 1914 verscheen het eerste boek ovet Pietje Bell, een kwajongen uit Rotterdam die met zijn stre­ ken sindsdien generaties kinde­ ren heeft vermaakt. Hij is de kin­ detboekenheld van juriste Lisette Verkuil. Als negenjarige bewon­ derde ze zijn avonturen, en was er ook een beetje jaloers op. Een klei­ ne twintig jaar later valt haar een moralistisch geluid in het boek op, dat veel van de charme verlo­ ren doet gaan.

isette Verkuil (27), onderzoe ker­in­opleiding bij de sectie Familie­ en jeugdrecht, kreeg haar eerste Pietje Bell­boek cadeau toen ze negen jaar was. Van haar opa, eén Pictje­fan: 'Mijn opa groeide in dezelfde tijd op als Pietje Bell, ook in Rotterdam. Hij kende de paarde­ trams, de groentekar, de arme bevol­ king en de kinderen die op straat rond­ hingen om streken uit te halen. Die gemeenschappelijke afkomst maak­ te het boek voor hem tot iets spe­ ciaals. Hij vond dat zijn kleindochter het ook moest hebben gelezen.' En dat deed Verkuyl, ze las het in één dag uit. 'Ik vond het een geweldig boek. Zo spannend, al die stoute din­ gen die Pietje Bell uithaalt, en hij blijft er zo koel onder. Hij was mijn held, maakte dingen mee die ik ook wel zou willen. Daarom was ik ook een beetje jaloers op hem.' ICinderen mochten de streken van

;n aan het in» Pietje Bell prachtig vinden, pedago­ •rend orgaan gen uit het begin van deze eeuw dach­ de bevoegdt e e l d bankt' 1, een (uitei­ sering van iL ; n v a n de \ leelbeboetei egels overtit t zou zeer bep: [gezien mnn­ Internet ml cijheid ligt

'JdswetensL

.

Op woensdag ^SJÊÊi" ' p ^ ^ B 14 december vindt er op de ^Ênm^­^fwh^ ^^S^HHHB^''' ' ^­ KUB een congres plaats over Hm V^^ "'^­^ '^.M::^­ ­ jeugd­ üy^ffl ^'"^^^B^^^'., literatuur. Univers vroeg drieKUB­ wetenschappers naar hun favoriete jeugdboek. Deze week: mr. Lisette Verkuil met Pietje Bell van Ckri» van Abkoude.

^^^rop

..,

...„. , , , , , „ , ,

„.,

„ . .

H > e aanwezigheid van de politie valt volgens Verkuyl eerder toe te schrijven aan een moralistisch ge­ ten daar anders over. Net als Dik luid, dat ze bij herlezing van het boek Trom enkele jaren voor hem, werd nadrukkelijk aanwezig vond. 'Kinde­ Pietje Bell inzet van een opvoedkun­ ren zijn bang voor de politie als mee­ dige discussie: was de Rotterdamse kijkend oog. Daar wordt op inge­ belhamel ­ die voortdurend achterna speeld: pas op, doe Pietje niet na, want wordt gezeten door de krant en de dan komt de politie. De schrijver politie ­ geen slecht voorbeeld voor maakt ook steeds toespelingen op Pietjes onschuld. Heel vaak zegt hij: kinderen? 'Absoluut niet', weet Lizet Verkuyl. Pietje is eigenlijk een lief ventje, hij 'Toen ik eens een goochelshow van heeft de beste bedoelingen en komt Pietje Bell naspeelde, besefte ik wel per ongeluk in de ellende terecht. Zo dat ik andere trucs moest uithalen. moet hij eens voor de meester op Pietje wil een cake uit een hoge hoed school een pot witte kalk halen. tevoorschijn toveren. Hij mikt melk Onderweg besluit hij te testen of het en bloem in de hoed en houdt er dan wel goede kalk is: hij smeert 't op alle een lucifer bij: hoed weg, natuurlijk. ramen en deuren die hij tegenkomt. Zo gek was ik niet. Het was hetzelf­ Dat mag niet, maar ach: hij bedoelde de als tegenwoordig met de MTV­fi­ het goed. Als kind vond ik hem daar­ guren Beavis &> Butthead: kinderen om vaak ook zielig.' weten best dat ze die niet van a tot z Maar dat moralisme staat haar nu tegen: 'Eigenlijk is Pietje natuurlijk na moeten doen.' Als juriste vindt Verkuyl het politie­ gewoon een etterbak'. De oppervlak­

\mniu(iGmim mBum ^kmmiimmmumQP,

■ Illustratie: Bert Witte

brouwen moeten af van het idee dat hun kinderen crimineel worden als ze door iemand andeis worden verzorgd.' Dat zegt vrijetijdwetenschapster Pascale Peters, die 1706 werkende vrouwen met kinderen uit het Brabantse Waalre naar hun vrijetijdsbesteding vroeg. Haar conclusie: vrouwen willen bijna allemaal 'meer tijd voor zichzelf', maar willen hun kinderen niet aan de kinderopvang toe te vertrouwen.

S

inds een jaar of dertig is er een hoop veranderd in het Neder­ landse gezinsleven, weet Peters (26). • Duyn Schuil­ Na de Tweede Wereldoorlog werd, onder andere door het weekbladMar­ giiet, de 'zorgcultus' in stand gehou­ den. Vrouwen moesten moeder en

Llsette Verkuil: 'Pietje Bell was ml]n held' [Foto: Enk van der Burgt]

kige schrijfstijl en de overkill aan avonturen halen de spanning eruit: 'Op elke bladzijde haalt Pietje weer iets anders uit. Er wordt geen verhaal opgebouwd.' Pietje Bell herlezen als twintiger, dat is vooral leuk vanwege de herinne­ ring, het o ja! Ook herkent ze nu, net

als haar opa, de typisch Rotterdamse context: 'De plaatsaanduidingen be­ staan allemaal echt: de Schiekade, Katendrecht. En het taalgebruik: komme in plaats van komen, ga je dadelijk wassen, dat zou een Rotter­ dammer nu nog kunnen zeggen.' [LvTj

VRIfETlfDSBESTEDING, KINDEROPVANG EN EMANCIPATIE

dit najaar dar n o e d aan k imaAigemeii! )ecialisatie M ot goed aan bi i e natuur, dit meegekregen toekomst VOO' Ie overheid et drijfsleven ï< uimte houder

zo mogen zi)" laareentaleni ren, onze stu nbehulpzanit rens het facul ; o u d e r s , haJ' iden en med' .te o m dit \0 j h o p e n datdt 1 aan haar hic' zijn.

optreden tegen Pietje schromelijk overdreven. 'Pietje Bell pleegt geen enkel strafbaar feit. Het zijn gewoon kwajongensstreken. Stelen, dat doet hij bijvoorbeeld nooit. En die verbran­ de hoed wordt keurig door zijn vader vergoed. Een kinderrechter zou geen reden zien om Pietje Bell in een te­ huis te stoppentenzij hij constateert dat dat het joch voor galg en rad op­ groeit. Pietjes moeder had geen tijd om hem op te voeden tot een jonge­ heeitje, want ze had het te druk met het huishouden, staat er in het boek. En z'n vader lacht alleen maar om zijn kattekwaad. Nu zou je 'm misschien onder toezicht van de kinderrechter plaatsen, maar dat bestond in 1914 nog niet.'

echtgenote zijn. Hun eigen wensen en individualiteit waren daaraan on­ dergeschikt. 'Tegenwoordig', zegt de onderzoekster, 'hebben vrouwen een eigen identiteit.' Pascale Peters: 'Meer dan de helft van de geënquêteerde vrouwen vindt dat

'Een crèche maakt niet crinüneeV

ze niet aan zichzelf kan toekomen. Ze wil­ len echter ook niet dat hun kinderen in pro­ fessionele opvang zit­ ten terwijl ze zelf van hun vrijetijdgenieten. 'Kinderbegeleiding moet gewoner, meer geaccepteerd worden. Vrouwen moeten de k a n s krijgen onbe­ zorgd te genieten. Ze moeten hun kinderen ­ terwijl ze iets voor zichzelf gaan doen, even, één of twee uur ­ aan iemand kunnen toevertrouwen. Zoals dat nu bij voorbeeld bij de Nederland­ se Spoorwegen in Maastricht of bij Ikea, bij McDonald's kan. 'Het moet geaccepteerder worden dat vrouwen voor zichzelf tijd hebben, er komen ook veel ruzies binnen het gezin voort uit dat soort zaken, ter­ wijl de man, bij voorbeeld, vaak gaat sporten en de vrouw elke keer op de kinderen moet passen. Vrouwen moeten minder geleefd worden, ta­ ken moeten gecombineerd worden. De angst om kinderen onder te bren­ gen zit 'm dus in het idee dat je kinde­

ren voor galg en rad opgroeien als ze regelmatig in de kinderopvang ver­ blijven.' Via de Wetenschapswinkel van de Tilburgse universiteit schreef Peters, geboren in Geleen, eerder studente in Wageningen, haar doctoraalscriptie voor Vrijetijdwetenschappen in op­ dracht van de Initiatiefgroep Vrou­ wenonderzoek Waalre. De centrale vraag: hoeveel tijd besteden vrouwen de zorg voor hun kinderen uit aan anderen op tijden dat ze geen betaal­ de arbeid verrichten? Haarvoomaam­ ste antwoord: te weinig. Het zit zö, zegt Peters: 'Ik dacht, naar aanleiding van ander wetenschappe­ lijk onderzoek, dat er drie typen vrou­ wen waren. Type één: klassiek. Werkt niet of weinig. Twee: de ge­ zinsgerichte vrouw. Werkt wèl, be­ steedt haar vrijetijd als moeder. Type drie: de geïndividualiseerde vrouw. Werkt, en neemt na haar werk tijd voor zichzelf. M'n hypothese was dat 't derde type de kinderen wel het meest zou uitbesteden. Niet, dus. Alledrie de types hebben de kinderen zo'n zes uur per week in de opvang. Geen verschil. Wel een verschil, en dan ook nogheel opmerkelijk, was dat de klassieke vrouwen het meest geïn­ teresseerd zijn in kinderopvang zo­

dat ze zelf meer vrijetijd krijgen. Dat is vreemd, omdat ze überhaupt rui­ mer in hun tijd zitten.' Dat haar onderzoek bijna uitsluitend onder hoog­opgeleide vrouwen uit het door Philips­managers en andere rijk­ aards bevolkte Waalre plaatsvond, heeft ­ waar vergelijkbaar ­ nauwe­ lijks invloed gehad op de uitkomsten wat betreft de man­vrouw­taakverde­ ling. Wel denkt Peters dat er een verschil is in het 'geïndividualiseerd zijn', het opeisen van vrijetijd. 'Maar toch voelt, van alledrie de groe­ pen, een groot deel zich misschien onvrouwelijk, ja schuldig wanneer ze 's avonds een cursus zou volgen in plaats van de kinderen te verzorgen, menen bepaalde onderzoekers. Dat idee bij de vrouwen is dan waar­ schijnlijk cultureel bepaald, zegt Peters. Daar doet de conservatieve man­vrouw­taakverdeling nog altijd opgang. En wordt door angst in stand gehouden: 'Vrouwen moeten af van het idee dat hun kinderen crimineel worden als ze door iemand anders worden verzorgd. Dat idee heerst echt.' Zelf denkt ze geen last van die gevoelens te ondervinden. 'Ik doe genoeg leuke dingen voor mezelf. Maar ik heb natuurlijk nog geen kinderen.' [D vE]

UKTIVERS

1 DECEMBER 1 9 9 4

Sport

De basketballers van Pendragon zorgden vorig seizoen voor een prinneur door promotie

Jeroen en' Jeroen in Amerika i\

naar de hoofdklasse af te dwingen. Nooit eerder kwann een herenteam van de studentenclub zo hoog. Voor de discipelen van trainer Guido Aerts ging de lang gekoesterde wens in vervulling, nadat In het

Jeroen van Bree en Jeroen F/ersstB._. deren dit academisch jaar in de V e ^ H enigde Staten. Beurtelings schrijvei" zij over hun ervaringen op univers. teiten aldaar. Dezeweekjeroenym^ Bree over misdaad.

laatste competitieduel het tweede team van Virtus werd verslagen. Volgens de spelers van de Tilburgse kampioensploeg kan nu eindelijk 'aan het grote-mensenwerk' worden begonnen. De Pendragon-basketballers bespreken In de rust hoe hun voorsprong vast te houden [Foto: Enk van der Burgt]

IN DE

D

at Pendragon het niveau van de hoofdklasse aankon, bleek al vrij snel. In de eerste vier wedstrijHOOFDKLASSE den sprokkelde de studentenploeg evenzoveel punten bijeen. Slechts tegen hetzelfde Virtus-2, de andere promovendus, en het uit Rijen afkomstige Flyers wrerd een nederlaag geïncasseerd. De twee andere duels leverden een ruime overwinning op. Door deze prestaties neemt de Tilburgse equipe een positie in de middenmoot in. Deze klassering verbaast Guido Aerts geenszins. 'In de seizoensvoorbereiding was de vorm al aanwezig. Zo wisten we de finale van een internationaal toernooi in Enschede te halen. We bleven tijdens dat toernooi op papier sterkere tegenstanders de baas. Alleen in de eindstrijd verloren we van een Sloveens team. Maar dat is geen schande als je bedenkt dat die Slovenen zo in de eredivisie zouden kunnen meedraaien', aldus de trainer. Het wegvallen van enkele basisspelers, die noodgedwongen moesten

BASKETBALLERS SPELEN

'Nu horen we in de subtop'

stoppen omdat de studie werd beëin- belangrijkste oorzaak van de terugdigd, betekende vooralsnog geen ver- val. Passes komen niet aan, aanvalzwakking. Aerts: 'Er zijn nieuwe, len leveren nauwelijks iets op en er sterke spelers voor in de plaats geko- wordt veelvuldig balverlies geleden. men. Er is sprake van een uitgeba- Dit tot groot ongenoegen van Aerts. lanceerde ploeg. Kwalitatief zijn we Verschillende spelers krijgen er van er dus zeker niet op achteruit gegaan.' langs. 'Kijk nou eens Erik. Dit is verdomme de vierde keer dat Dat de basketballers van Pendragon zowel in verde- Dlt is de tweede afleve- je niet oplet. Eis die bal op digend als in aanvallend ringvan een korte serie of kom naar de kant.' En opzicht uit de voeten kun- over het wel en wee van als Otto Raspe eenvoudig nen, bleek in de wedstrijd gepromoveerde studen- balverlies lijdt. 'Doe niet tensportteams. zo arrogant Otto. Nondevan vrijdag 25 november tegen Archers uit het Zuidlimburg- ju, we proberen hier een wedstrijd te se Beek. Al in de het eerste part blij- winnen.' ken de bezoekers - bijna allemaal in De winst komt echter geen moment Nederland gestationeerde Ameri- in gevaar. Zover laten de Tilburgers kaanse militairen - niet tegen de het niet komen. Een tussensprint, van thuisclub opgewassen. Ondanks het 45-35 naar 65-45, blijkt voldoende voortijdig uitvallen van topscorer voor de uiteindelijke 78-50 overwinVincent van der Eisen - hij moet het ning. De jarige aanvoerder Onno Tool veld met een verstuikte enkel verla- bezorgt zichzelf een fraai cadeau door ten - weten de gastheren voor de rust met twintig punten topscorer te een gat van twaalf punten te slaan worden. Aerts is tevreden met het (30-18). resultaat. 'Als we zo blijven spelen Het eerste kwartier van de tweede verwacht ik dat we nog voor de kerst helft is de thuisploeg het spoor ech- in de subtop staan. En daar horen we ter bijster. Concentratieverlies is de thuis.' [MaK]

BEACH-TENNIS IN SPORTCENTRUM

'Leuk, maar het gaat snel vervelen' De populariteit van beach-tennis heeft Eric Mathieu, sportcoördinator aan het KUB, op het idee gebracht een indoorvariant van die sport te proberen. Afgelopen week konden tennisspelers op de training met de nieuwe tennisvorm kennismaken, terwijl van maandag 19 tot en met donderdag 22 december in het Sportcentrum het eerste Nederlandse beachtennistoernooi in de hal wordt gespeeld. Mathieu rekent daarbij op zo'n 65 deelnemers.

H

et idee om een dergelijk evenement te houden, ontstond deze zomer, zegt Mathieu. 'Tijdens het ATP-tennistoernooi van Rosmalen waar Richard Krajicek zegevierde werd ik door Paul van Geuns, organisator van het NK beach-tennis in Zandvoort, benaderd. Hij vroeg me of ik spelers wist die mee wilden doen aan een demonstratie beach-tennis. Ik kon 'm niet helpen, maar 't leek me wel leuk om op het Sportcentrum iets met deze nieuwe tennisvorm te gaan doen', aldus Mathieu. In eerste instantie wilde Mathieu het grasveld naast de squashbaan benutten om een veld voor beach-tennis aan te leggen, met de bedoeling een interne competitie te starten. Mathieu: 'Het was echter te kort dag om dat nog voor het begin van het eerste semester te doen. We hopen 'r nu in het voorjaar mee aan de slag te gaan.' Als tussenoplossing bedacht de sportcoördinator de week voor de kerst een indoortoernooi te houden. 'Tijdens het Kerstpiektoernooi (het afsluiten-

de sportevenement van het eerste semester, MaK) valt er eigenlijk nooit iets op tennisgebied te doen. Het leek me daarom leuk op deze manier het beach-tennis onder de aandacht van de Tilburgse studenten te brengen. Als introductie.' O m de tennissers voor het spel enthousiast te maken, stonden de trainingen deze week in het teken van de indoorvariant van het beach-tennis. Dat leverde positieve reacties op. Mathieu: 'De meesten vinden het reuze interessant. Of het nu om beginnende of gevorderde spelers gaat.' De reacties verbazen hem niet. 'Beach-tennis heeft alles in zich. Het tempo ligt vrij hoog, er komen meer rally's voor en daarbij kunnen zich ieder moment onverwachte wendingen voordoen.' Toch gaat de vergelijking met het beach-tennis, zoals dat op het strand wordt gespeeld, niet helemaal op. Binnen ontbreekt het zand, waardoor het meer op voetenwerk aankomt. 'In

de sporthal valt alles een stuk beter te belopen', geeft Mathieu toe. 'Er wordt minder gedoken dan buiten het geval is.' De verschillen met het gewone tennis blijven volgens hem echter hetzelfde. 'Bij beach-tennis mag de bal niet stuiteren, is de service onderhands en is het speeloppervlak kleiner en het net hoger. Het zit dus tussen tennis en badminton in', meent hij. Of beach-tennis in populariteit voorbij zal streven, is nog maar de vraag. Destudenten Joost van den Brink en Esther Hartsuiker menen van niet. 'Beach-tennis is leuk voor een keer, maar gaat snel vervelen', aldus beide cursisten. Mathieu laat zich hier niet door uit het veld slaan. 'Het is even wennen, 't heeft z'n tijd nodig.' Slaat het toernooi aan, dat er in de komende jaren meer van dergelijke evenementen worden gehouden. Mathieu: 'Je moet dan bijvoorbeeld denken aan de Tilburgse of Brabantse indoorkampioenschappen beach-tennis.' [MaK]

Crimineel Een van de dingen die ik me had voor-l genomen t e doen in deze coiumnsisl het weerleggen van populaire misvatl tingen over de Verenigde Staten. H zou dat o o k graag v^illen doen vnl b e t r e f t d e criminaliteit, maar dan zoj ik t o c h een o n n a u w k e u r i g b( scheppen. Criminaliteit is een grooJ p r o b l e e m in een stad als St. Louis.aJ een constante dreiging aanv^ezig. T o e n ik hier aankwam deed ikerl nogal laconiek over. H e t zou tocll allemaal wel meevallen. En toendil c a m p u s - p o l i t i e v o o r l i c h t i n g kwiJ geven tijdens de i n t r o d u c t i e vooil internationale studenten deden weal allemaal een beetje lacherig over;™ o v e r d r e e f w e l erg, die man. Al sndl kwam ik erachter dat veel van zijn ti t o c h wel goed van pas komen. Na zonsondergang is hetgewoono passen geblazen hier. Gelukkig M l je snel genoeg d o o r welke straten|ia in het d o n k e r beter kunt mijden. Ha •, gedeelte van St. Louis waar ikwooia is een rustige, multiraciale buurt.Heli is er redelijk veilig. Je h o o r t wel ca,: stant sirenes (daar o n t k o m je hiernia" aan), maar allemaal vrij ver weg. Eei vriend van mij daarentegen woontit^ een wijk die 'op het randje' is. Zt| kreeg hij op een avond bezoek vi'| de politie. H e t eerste w a t ze vrot3 gen was of hij een pizza had besteldf D a t l i j k t m i s s c h i e n een v r e e m t vraag, maar w a t was er nou gebeurl| er was een pizza besteld v o o r zijn af" p a r t e m e n t en t o e n de bezorger o[ het punt stond aan t e bellen werdh d o o r een stel jongens van een jaard . ^ p ] , „ j . g , twaalf neergeslagen, die er met il pizza vandoor gingen. D a t soort d» gen zijn nog vrij onschuldig, maarha geeft w e l aan dat g e w e l d erg diei g e w o r t e l d zit in deze samenlevini Diezelfde vriend ziet trouwens ooi regelmatigzijn overbuurman metc» pistool r o n d l o p e n . D a t is een andï vervelend aspect van de criminalitef hier: d o o r d a t er zo weinig controli is o v e r het bezit van vuurwapeoi kunnen onschuldig lijkende situatie heel snel escaleren. Iets wat metro was het verhaal dat afgelopen wé in het nieuws was: een meisje datha ouders wilde laten schrikken toend» na middernacht thuiskwamen doo' uit een klerenkast t e springen wen d o o r haar vader neergeschoten! overleed later in het ziekenhuis. H e t o p m e r k e l i j k e was dat niema*. in het d o r p waar dat was gebeurd.l* drama w e e t aan het feit dat bijna* dereen daar een geweer in huis heet H e t r e c h t o m jezelf t e bewapent w o r d t d o o r de meesten nog altif meer als een oplossing dan als se' oorzaak van hetgeweldsprobeem' dit land gezien. Jeroen van Bree

TOGO50403020100-

U N I V E R S H 3 1 DECEMBER 1994

25 JAAR ECONOMETRIE IN TILBURG Niet meer dan vier landen ter wereid kennen een aparte studierichting econo­

In dit klein dossier l<omen wetenscliappers aan liet woord over de state of

metrie. Deze studie, vaak gezien ats het domein van wat wereldvreemde

the art, studenten over hun studfe, afgestudeerden over hun huidige functie, en verder treft u columns

wiskundeknobbeis, is vijfentwintig jaar gevestigd in Tilburg. ■oen r/ersstB.^ /oormdeVwB

aan van Arjo Klamer en

Niet aileen aantetding voor een reünie op donderdag 1 december, maar ook voor het opmaken van de baians.

,■ - -ri ■

Eric van Damme.

• ,M

•daad.

'De beste anagers zijn leconometristen. 'at kan geen oeval zijn' Iconomettisten zijn hele slimme nensen die vreselijk veel van wis­ kunde weten maar zich tegelijker­ tijd achter die wiskunde knap weten ie verschuilen. Het menselijk dis­ tours gaan ze volgens critici te vaak Bit de weg. Maar zonder wiskunde jalt er volgens veel economen geen |innig woord meer te zeggen over Irote delen van de economische we­ ienschap. Econometristen zelf vin­ len dat ze een voorhoedepositie be­ lleden. Want zijn de beste managers lenslotte geen econometristen?

Michel Knapen ngetwijf eld het belangrijk­ ste dat econometristen bindt, is een goede beheer­ sing van dewiskunde. Een zekere aanleg, die zich al op de mid­ lelbare school openbaart, is van groot lelang. Scholieren die hun VWO af­ iluiten met een wiskundecijf er lager tan een zeven, wordt door Tilburgse iconometristenvoorlichters duide­ |)k gemaakt dat hun kansen om de |ropedeuse econometrie in één jaar 3 halen, minimaal zijn. Na twee jaar noeten vier van de vijf eerstejaars Iconometristen definitief afhaken. |chter, wie een acht of hoger op de jindlijst heeft, is kansrijk. Na twee par heeft tachtig procent van hen de opedeusebul op zak. loe meer wiskundige, des te min­ r mens', zo oordeelde de negentien­ ^e­eeuwse Franse bisschop Dupan­

loup eens. En de Tilburgse wiskun­ de­lector dr. L. Lips liet tijdens een openbare les in 1961 weten dat 'een intensieve en eenzijdige beoefening van de wiskunde een mens ongevoe­ lig kan maken voor ethische waar­ den'. Prof. dr. D.B.J. Schouten, auteur vanExacte economie (1957), vond al 'dat econometristen niet kunnen denken'. Schouten­leerling dr. Pieter Meulendijks herinnert zich dat het voormaligboegbeeldvan de Tilburg­ se economie overigens wel altijd een econometrist uitzocht als assistent. Meulendijks zelf (een econometrist die zichzelf liever econoom noemt) omschreef zijn dissertatie als een 'Chinees telefoonboek' ­ en daar zit een kern van waarheid in. Voor de buitenstaander, en dat geldt wellicht al voor de 'gewone' econoom, is het werk van de econometrist bijna niet te volgen. Wat deze al te melden heeft over de economische werkelijkheid, is ondergesneeuwd in een baaierd van wiskundige symbolen, vergelijkin­ gen of formules. Een enkeling publi­ ceert zelfs uitsluitend in de taal der mathematiek. Wiskunde in de economie leidt vaak tot koekebakkerij, weet Nijenrodiaan prof. dr. Eduard Bomhoff. 'Econome­ tristen doen quasi­exacte voorspel­ lingen die slechts schijnzekerheid bie­ den', zei hij onlangs nog in de Volks­ krant.' Ook Cambridge­econoom Frank Hahn heeft meer vertrouwen in de traditionele economiebeoefening: 'Je kunt beter een waarzegger uit Lour­ des raadplegen dan een econometrist', zo laat hij per e­mail weten.

De eerstejaars 'Wiskunde vond ik h­uk. daarom heb ik \oor (•(■oiioniclriegekozen..!<■ kuiil er liiU­r mee tere(lill)ij banken, beilrij­ ven ei) de overlieid.Toeh? Natuurkun­ de xoiiil ik ook leuk, maar (laar kun je n'u'l /o \ eel nu­e. Verj^eleken mei de middelbare hchool gaat hel bier een ..luk sneller. Ik lifi dan ook aehler. v\aul ik lieb j;e»ooii niet geiioefi; tijd om het allemaal goed bij Ie houden. I k «il H<I. maar h<l lukt eebt niet. En ik beu niel de enige. Kr ziju meer menden \ oor v> ie het Ie liard gaal. Ik kiti best wel veel studenlen die al afgelui.ikl ui' ai'sii ilrlicd /ijn. Maar ik heb voor me/.ell' bepaald (uii door Ie gaan. Ik weet trouwens loeli niet wat ik aiulers zou moeten doiii. In ieder ge\ al geen economie, dat lijkt me pas eebt saai. Keonomelrie is e<'n hartstikke moei­ lijke studie. Vooral analvse. da's een pillig vak. Maar ik beb nog geen mo­ ment .spijt gehad \an mijn keuze, nee. Helemaal niet. tiet bevalt me goed. op informaliea na. Ik kan niel zo goed overweg met een computer.' Dieveke Bartels (1976). eer.­.lvjaurs Econometrie.

■ Een college wiskundige economie. Met een eindcijfer wiskunde op het VWO lager dan een zeven kunnen studenten de econometrlestudle wel vergeten [Foto: Enk van der Burgt]

D

e geschiedenis van de econo­ metrie gaat terug op de wis­ en natuurkundige Jan Tin­ bergen. In een KNAW­geschrift In hoeverre kunnen economische stel­ lingen zonder wiskunde worden be­ wezen! (1950) schrijft hij: 'De eco­ noom die wiskundige technieken wil uitsluiten, legt zich aanzienlijke be­ perkingen op.' En: 'Het is een misver­ stand te menen, dat alles wat zich wiskundig laat uitdrukken, ook 'door redenering' kan worden verkregen.' Het feit dat Tinbergen een Nederlan­ der was, heeft voor een enorme im­ puls gezorgd voor de econometriebe­ oefening in dit land. Slechts in vier landen ter wereld kan men econome­ trie vanaf de propedeuse studeren ­ Nederland, Polen, Noorwegen en Australië. Elders wordt het als een

keuzevak aangeboden, of als afstu­ deerrichting. Het roer van Tinbergen wordt in Til­ burg overgenomen door prof. dr. Jan Johan Jacob Dalmulder. Hij heeft am­ bities om dirigent te worden, maar gaat toch economie en econometrie studeren, in Rotterdam. In 1940, als hij dertig is, wordt hij lector in Til­ burg, met als leeropdracht Statistiek en Statistische analyse. Tien jaar la­ ter wordt hij hoogleraar Wiskundige economie en Econometrie. Een volledige studie econometrie wordt in die dagen nog niet aangebo­ den. Dat krijgt pas zijn beslag in 1969. Prof. dr. Piet Verheyen, als hoogleraar Bedrijf seconometrie betrokken bij de oprichting van de studierichting wil '6,9 niet typeren als het begin van een nieuwe ontwikkeling. 'Ik zie het als

T

2

*

een afsluiting van het verleden waar­ in econometrie ondergeschikt was aan economie. In '69 is er sprake van een voltooiing van het nieuwe weten­ schapsgebied, er ontstaat een neven­ schikking van die twee disciplines. Econometrie verwerft dan een zelf­ standige positie.' Het jaar '69 werd getypeerd door in­ terne strubbelingen op de universiteit en de grote bezettingen. Dat bete­ kent, zegt Verheyen, dat men nog geen vastomlijnde verwachtingen had van de nieuwe studierichting. 'Men had geen strategische lange­ termijn visie op de markt.' Het wa­ ren de jaren dat elke vier jaar de stu­ dentenaantallen verdubbelden, en econometrie profiteerde daarvan. Verheyen: 'Het groeide en bloeide.' Zijn balans na vijfentwintig jaar: 'Geweldig goed'. Hij benadrukt de hechte samenwerking met CentER ('wat zij doen aan economische theo­

Grafieken; Gert­Jan Bloemers

Doctoraaldiploma's

76/77

77/78

78/79

79/80

Econometrie

80/81

81/82

82/83

83/84

84/85

85/86

86/87

87/88

88/89

89/90

90/91

91/92

92/93

93/94

U N I V E R S H 3 1 DECEMBER 1994

rievorming raakt het hart van de eco­ nometristen'), het duidelijke curricu­ lum, de goede praktische opvang van studenten, de goede contacten met het bedrijfsleven en de gunstige ar­ beidsmarktperspectieven. 'Enkele van onze afgestudeerden bekleden topposities in Nederland.' Prof. dr. Gerard van der Laan, hoog­ leraar Wiskundige economie aan de Amsterdamse Vrije Universiteit, zegt dat dit eigenlijk het beeld is dat bij alle landelijke studierichtingen econometrie past. 'De Nederlandse opleidingen ontlopen elkaar niet erg veel. Tilburg is sterk in haar diversi­ teit. Er worden erg veel colleges ge­ geven, maar ik weet niet of dat een pluspunt is. Hier op de VU kun je met minder colleges evenveel studie­ punten halen.'

dan in andere, verbale redeneringen. Modellen van niet­wiskundig econo­ men zijn even legitiem als die van econometristen, maar wiskundig economen hebben extra instrumen­ ten ter beschikking waarmee ze aan complexe redeneringen een hardere structuur kunnen geven. Daardoor wordt deze zelfs eenduidiger: er kan exacter mee aangegeven worden wat men bedoelt. Je kunt zo heel gemak­

om tot dat resultaat te komen heb je zeker wiskunde nodig. In de eco­ nomie draait het om consistente redeneringen. Beslissingen van de een mogen niet strijdig zijn met die van de ander. De waarde van de Bet­ uwelijn kun je nooit berekenen als de investeringsbeslissingen, waarop je je baseert, inconsistent zijn. Wi) tonen aan of er wel of geen consis­ tentie in het systeem zit.'

M

et die 'groei en bloei' van de studie ontstond ook een zeker onbegrip. Al die wis­ kunde, al die statistiek, al datgeci;/er, dat zou de blik op de ware aard van het object ('de economische werke­ lijkheid') maar vertroebelen. Prof. dr. Theo Nij man, hoogleraar Econome­ trie van de financiële markten, toont zich niet echt aangeslagen door die kritiek. 'Vroeger was er een discussie of je in de mens­ en gedragswe­ tenschappen wel met elkaar in het Engels koncommuniceren. Die disci­ plines stonden zo dicht bij de mens, zo werd beweerd, dat de beoefening ervan wel in de eigen'taal moest ge­ beuren. Nu is het Engels in de weten­ schappen volledig geaccepteerd. Het gebruik van wiskunde en statistiek ligt in het verlengde daarvan. Het is een taal om met elkaar te communi­ ceren, niet minder dan dat. Essentieel is dat je die taal spreekt, anders kun je over vele aspecten van het vak niet praten. Maar het is ook absoluut niet méér dan een instrument.' Nijman erkent wel dat het belang van de wis­ kunde in het verleden wel eens over­ schat is ten opzichte van het belang van de economie. Wiskundig econoom prof. dr. Pieter Ruys: 'Er is inderdaad een grote groep wiskundig economen die alleen maar puur wiskundig bezig is. Deze heeft mooie systemen gevonden en pro­ beert de wiskundige eigenschappen van dat systeem te verfijnen of te generaliseren ­ zonder dat het iets met economie te maken heeft.' Ruys hanteert de wiskunde op een vergelijkbare manier als Ni jman: het is voor hem een methode, een bepaal­ de vorm van redeneren. 'Wiskunde is niets anders dan een gestolde rede­ nering. In de wiskunde kun je veel gemakkelijker structuren weergeven

De afgestudeerde (1) 'Ik vonfl econometrie een heel inte­ ressante opleiding. Ik heb veel kwan­ titatieve vakken gevolgd, omdat ik de mcthodisehe kant op wilde. Met de kritiek dat wiskunde en statistiek overheersend zouden zijn, ben ik het niet eens. Volgens mij de meeste eco­ nometristen niet, want veel mensen gebruiken die kennis in hun huidige werk. Ik ben sehade­actuaris geworden via een andere baan, ook bij Centraal Be­ heer. Kr werd niet meteen gevraagd naar een econometrist, maar mijn werk zou anders een stuk moeilijker zijn. Tijden.s mijn studie heb ik vQ/)ral geleerd te structureren en te denken in verbanden. Je doorziet daardoor

■ Evenwichtsprogrammeur prof. Dolf Talman: 'Econometristen leunen wat achterover en luisteren goed. Ze passen altijd methoden en technieken aan, en nooit het probleem' [Foto: Enk van der Burgt]

keiijk communiceren met wiskundi­ gen uit, bijvoorbeeld, China. Door wiskunde toe te passen kun je voorko­ men dat mensen elkaar niet goedbe­ grijpen. Wat dat betreft is wiskunde totaal anders dan filosofie: dat is veel meer beschrijvend en schilderend.' Hij erkent dat men voor veel onder­ delen van de economie geen wiskun­ de nodig heeft. 'Elk resultaat moet je ook verbaal kunnen uitleggen. Maar vrij snel wat er achter allerlei cijfer­ matige opstellingen /il. Een klein kritiekpuntje zou zijn dat de studie veel te theoretisch was. Dat mag ook wel voor een wetenschap­ pelijke opleiding, zou je misschien zeggen, maar wat meer aandacht voor persoonlijke ontwikkeling had best gemogen. Je kunt wel al die ja­ ren heel solistisch en theoretisch bezig gaan, maar daarmee kom je in de praktijk toch iets te kort. Presen­ tatievaardigheden bijvoorbeeld. Dat heb ik zelf ook als een gemis ervaren en dat had eigenlijk niet gemoeten.' Drs. G.W.r.M. van Belle (1961), schade­actuaris bij Centraal Be­ heer in Apeldoorn, afgestudeerd in 1986.

D

e oprichting van een eigen studierichting, en die van een aparte subfaculteit vijf jaar later, maakte duidelijk dat eco­ nomie en econometrie twee verschil­ lende werelden waren geworden, met ieder een eigen curriculum en een eigen verenigingsleven (bekend zijn de frKtent>orre7s). Moeder Economie had een kind gebaard, en al snel bleek: Moeder vond Kind een beetje raar, en Kind vond dat Moeder een beetje achter bleef, een beetje conservatief was in haar methodes. Verwijten over en weer. Alsof economen nog steeds denken dat wiskunde bij de bèta's hoort, en maar moeilijk accepteren dat het ook oprukt in de alfa's. Deze vooroordelen maken dat econo­ men niet echt van econometristen houden. Erg vreemd is dat niet. E­ conometristen, zo luidt het vooroor­ deel, doen altijd erg moeilijk, terwijl je economie ookgewoon kunt uitleg­ gen. De slimste jongetjes uit de klas, voor wie een economiestudie te sim­ pel is, gaan met hun ongelooflijk gro­ te wiskundeknobbel econometrie studeren, en we weten het allemaal: dergelijke types zijn wel zeer intel­ ligent, maar hun slimheid grenst aan een Einstein­achtige verstrooidheid, een groot gebrek aan sociale vaardig­ heden en tja, eigenlijk zijn ze ook

gewoon een klein beetje geflipt. Ze kunnen alleen maar in abstracte structuren denken en in wiskundige formules praten. Ze dragen altijd een bril en in de omgang met het andere geslacht zijn het verlegen muur­ bloempjes. Schaken, ja, dat kunnen

D

at deel van de mensheid dat zich niet­econometrist mag noemen, zal diep in zijn hart moeten toegeven dat de onbekend­ heid van het werk van de econome­ trist de oorzaak is van een dergelijke karakterbeschrijving, die natuurlijk ook gewoon had kunnen slaan op een s t u d e n t uit Eindhoven, Delft of Twente. Econometristen, aldus de meer se­ rieuze kritiek, zouden zich achter de wiskunde verschuilen en het mense­ lijke discours uit de weg gaan. Prof. Pieter Ruys ('wiskundige economie staat gelijk aan theoretische econo­ mie') is het niet eens met de gangbare kritiek op zijn vakgenoten. 'De span­ ningtussen de werkelijkheid en uit­ drukkingsmogelijkheden is groot, tè groot volgens sommigen. Daarom maken econometristen modellen om hun uitdrukkingsvaardigheden te vergroten. Ze ontwerpen een taal, ze ontwerpen instrumenten, en dat is de wiskunde. Ook al beweren deze we­ tenschappers niets over de werkelijk­ heid zoals die zich aan ons voordoet, dat wil nog niet zeggen dat ze zich achter die modellen verbergen.' Professor Dalmulder ­ de founding fathei van de Tilburgse econometrie ­zeihetahikbemoeimenietmetde werkelijkheid. Ruys: 'Dat geldt voor veel econometristen nog steeds. Er zijn econometristen die uitsluitend wiskundig bezig zijn en zich niet in­ teresseren voor de werkelijkheid. Niet dat het overbodig is wat die men­ sen doen. Mathematisering is een noodzakelijke fase in de ontwikke­ ling van de wetenschap. Maar als ze niet uitleggen waarom ze dat zo doen, bezorgen ze het vakgebied een slech­ te naam.' Prof. dr. Dolf Talman is hoogleraar Evenwichtsprogrammeren en Spel­ theorie: hij houdt zich bezig met het ontwerpen van methoden om econo­ mische evenwichten te berekenen, zoals: bij welke prijs van alle goede­ ren is de vraag gelijk aan het aanbod. Talman kan zich goed vinden in Ruys' visie. 'We doen bijna geen verbale uit­ spraken. Je kunt wel zeggen: als de prijs van een goed daalt, dan stijgt de vraag, maar als je dat gaat toetsen, dan hoeft dat helemaal niet te kloppen. Je hebt dan een instrument nodig om die uitkomst, die je intuïtief niet zou erkennen, te rechtvaardigen. Maar daarmee verschuil je je nog niet achter de wiskunde.' Want het moge duidelijk zijn: het primaat van de econome­ trie is en blijft de economie, en niet de wiskunde, die niet meer is dan een gereedschap. Dat zegt ook dr. Arthur van Soest, die vanaf september 1995 hoog­ leraar Algemene econometrie aan de KUB zal zijn, als opvol­ ger van CentER­directeur prof. dr. ir. Arie Kapteyn. Van Soest studeerde wiskunde en zou promoveren op een onderwerp dat hem toch te abstract en te 'esoterisch' leek. Hij zocht naar wat 'concreets' en kwam in de econometrie terecht. 'Voor de buitenwereld lijkt het alsof e c o n o m e t r i s t e n m e t onwerkelijke dingen bezig

De spijtoptant 'Ik was op hel VWO goed in wiskunt B en ik vond het jammer om daar niet' mee te doen. Maar ik was ook goedin economie, dus waarom geen combim. tie? Waarom geen econometrie? Bo­ vendien werd mij verteld dat de kan op een goede baan groot was, du; waarom zou ik dan twijfelen? Viel dat even tegen. Ik kwam terecli tussen mensen die allemaal rum/n. de hun VWO­diploma gehaald liai den, dus ik was ineens niet zo bijzon­ der meer. Het was gewoon hard wer­ ken. Ik zat 's nachts tot twee uurii blokken en dan had ik nóg niks goed De studie was veel te abstract voorme ­• In plaats van lekker sommetjes ma­, ken, moest ik nu theorieën gaan lieCj wijzen. Op zoek naar de wereld aeli­ ter de wiskunde, zegmaar. Ik kanbe­ ter uit de voeten met zaken waarbijil me iets kan voorstellen. Het was moeilijk toe te geven dat eco­ nometrie niet was wat ik zocht. Alsji iets begint, moet je het ook afmaken vind ik. Gelukkig was ik lang niet 4 enige die met dit probleem zat. Oald met samen met anderen kon overstag pen, maakte de uiteindelijke heslissioi wel iets makkelijker.' Saskia Schepers (1975), begon iM Econometrie, is nu tweedejaars Bi­ leids­ en organisatiewetenschappen

zijn, maar hun modellen worde heus niet ontworpen terwillevi hun wiskundige schoonheid­ Wi vandaag nog erg afstandelijk 1 vindt morgen al een toepassing­'ll. ware econometrist is een brugge; bouwer tussen de economie enerziii en de w i s k u n d e en de statistic anderzijds, zo omschrijft prof. Vr heyen zijn collega's. 'Praktischek drijf seconomen gebruiken nogahtt vuistregels om beslissingen tei( men. Het funderen van dergeli|l regels eist een heel stuk theoretist' inzicht. Daar word je als economi trist voor opgeleid.'

H

et wederzijdse vooroordet breed uitgesponnen aani borreltafel, heeft wel gek tot een Calimero­effect onder ecmi men. Deze hebben ­ uitzonderingt daargelaten ­ nu eenmaal de neigm op te kijken tegen econometristei Dat heeft prof. Theo Nijman weleei ondervonden. 'Dat beeld dat ism terecht. Economen hebben zich er minderwaardigheidscomplex latf aanpraten. Dat econometristen ee^ meerwaarde zouden hebben, i

Relatie tussen wisi<undecijfer middelbare school (c)­ siagingskans propedeuse econometrie * * Over periode 1988

-1993

TSé­

J na 1 Jaar y na 2 Jaar

i

U N I V E R S H 3 1 DECEMBER 1994

een enorme voorsprong op economen.' Het gebruik van veel wiskun­ de doet v e r m o e d e n dat de econometristen trucjes aanle­ ren. Een misverstand, aldus T a l m a n . 'De econometrist wordt zo opgeleid dat hij zelf nieuwe methodes kan ontwik­ kelen en toepassen. Bij een bepaald probleem zoekt hij een methode die gebaseerd is op wat hij weet, en niet een me­ thode die ergens in een boek staat. Econometristen mogen daarom best wat lui zijn: ze hoeven niet alles uit het hoofd te leren. Een van de belang­ rijkste dingen die de econome­ trist leert, is dat hij nooit een probleem moet aanpassen, maar altijd de methoden en technieken.' Economen, zo zegt Talman ­ 'maar ik char­ ■ Wiskundig econoom prof. Pieter Ruys: 'Als econometristen niet uitleggen waarom ze zo wiskundig bezig geer weer' ­ halen een trucje uit zijn, bezorgen ze het vakgebied een slechte tiaam' [Foto: Enk van der Burgt] de kast en passen dat toe. 'Ze passen dan eigenlijk het probleem die ik onderwijs. Die ontwikkeling ook een keerzijde, meentNijman. De aan.' Het kan daarom ook geen toe­ o o k afmaken e verschillen die er tussen de eco­ gaat steeds verder en zal zich ook econometrist is weer veel minder val zijn, meent Talman, dat veel eco­ ik lang niet 4 oom en de econometrist zijn, bevin­ gaan voordoen in gebieden als mar­ geëquipeerd om hoofdlijnen van de­ nometristen doorstromen door naar j e m z a l . Dalil en zich vooral op het vak van de keting. Maar het omzetten van kwa­ tails te onderscheiden. 'Daar ligt de (betere) managementfuncties. 'Ik i k o n overstaj> aardigheden. Nijman: 'De kracht litatieve redeneringen in kwantita­ weer de kracht van de bedrijfseco­ wil opnieuw niet generaliseren, maar lijkehe'ilissiiii an de econometrist is dat hij een tieve is ook de zwakte van de econo­ noom en ongetwijfeld ook van de al­ het algemene beeld is toch: veel eco­ etail m een redenering kwantitatief metrist. Hij is doorgaans zo verliefd gemeen econoom.' Nijman spreekt nometristen worden goede managers an invullen. Dat is een belangrijke op z'n eigen model dat hij alleen maar echter van een 'gradueel' verschil en de beste managers zijn vaak econo­ 5 j , begon ?nci igenschap, want er is veel vraag van­ blijft redeneren in het kader van dat tussen economen en econometristen. metristen.' eedpjaars Bi­ it het bedrijfsleven naar kwantita­ model, en de beperkingen ervan nog­ 'Je moet dat verschil niet overdrijven. Ik afficlteer mezelf altijd als eco­ Ook wiskundig econoom Ruys bena­ 'tenschappn tieve uitspraken. Deze eigenschap is al eens uit het oog wil verliezen.' noom, en zal het woord econometrist drukt de voorsprong die econometris­ tiet alleen van belang in de traditio­ jiele macro­econometrie van Tinber­ aar het verschil tussen eco­ nauwelijks gebruiken, ook als heb ik ten hebben op niet wiskundig­econo­ nomen en econometristen econometrie gestudeerd. Dat ik hier men. 'De werkelijkheid heeft veel ra­ ellen wordt: «en, maar ook in de micro­econome­ §rie van bijvoorbeeld Kapteyn en Van wordt ook duidelijk op an­ econometrie doceer, is eigenlijk een tionaliteiten. Economen zijn bezig 1 terwillevï detail.' met één rationaliteit, de economi­ oonheid. W; oest, en tegenwoordig ook in beleg­ dere terreinen.De specifieke training sche. Maar econometristen ­ en voor­ Evenwichtsprogrammeur Dolf Tal­ ;ingstheorie en financiering, vakken die econometristen ondergaan, heeft andelijk luk al wiskundig economen ­ ontwerpen man ziet meer verschillen tussen aepassing.'l) economen en econometristen: 'Eco­ modellen waar ook rekening is ge­ een bru, nomen lezen, lezen en lezen. Ze le­ houden met de juridische, politieke omie enerzifl ren dingen domweg uit het hoofd en en sociale dimensie.' r i c h t ik m e d a n m a a r o p . de statistiel De ouderejaars trekken dan conclusies' ­ waar hij D e s t u d i e v o l d o e t a a n b e t b e e l d d a t ik rijft prof. Vti,, haastig aan toe voegt: ik chargeer nu e 'gro£i en bloei' van Ver­ h a d t o e n ik b e g o n . D e colleges w o r d e n 'Ik vond w i s k u n d e o p d e m i d d e l b a r e Praktische li natuurlijk. 'Econometristen, daaren­ heyen beperkt zich overi­ g o e d e n g e m o t i v e e r d g e g e v e n , alle school al heel leuk en b e n g a a n z o e k e n tken nogal M tegen, nemen dingen gemakkelijker gens niet alleen tot het do­ v a k k e n zijn z o n d e r p r o b l e m e n te vol­ wat ik d a a r allemaal mee k o n d o e n . E n ssingen te Bi in zich op. Ze leunen wat achterover, mein van de econometrie. Het hele gen e n j e k u n t altijd bij d o c e n t e n b i n ­ alléén m a a r w i s k u n d e v o n d ik w a t 'an dergeli|lt luisteren goed en gaan van daaruit wetenschapsgebied is onderhevig aan nenlopen. Van mensen op andere eenzijdig, d u s v a n d a a r e c o n o m e t r i e . ik theoretistl methoden en technieken los laten op een zekere dynamiek, en dat is de dy­ u n i v e r s i t e i t e n b o o r ik v a a k h e e l a n ­ Over een b a a n d a c h t ik t o e n n o g niet als econoni een probleem. Ze worden meer ge­ namiek van de mathematisering. d e r e v e r h a l e n . E r zitten n a t u u r l i j k wel na, m a a r n u wel. I k ga e r v a n u i t d a t traind in het kritisch analyseren. Hier Wiskunde, eens het troetelkind van s l e c h t e d o c e n t e n t u s s e n , m a a r d a t is het me niet zo veel m o e i t e zal k o s t e n leren ze gecompliceerde combinaties de econometrist, is nu ook in de ge­ e c h t e e n m i n d e r h e i d . I k h e b wel e e n leuk werk te v i n d e n . E c o n o m e t r i s t e n e vooroord» maken, en dat komt in het bedrijfs­ wone economie niet meer weg te den­ klachtje o v e r mezelf. Misschien h a d ik kunnen eigenlijk o v e r a l wel a a n d e )onnen aanJ leven goed van pas. Ze vangen eerder ken: het aureool van wiskundige soms wat b a r d e r m o e t e n w e r k e n d e af­ slag,bij het C e n t r a a l P l a n b u r e a u , h e l eeftwelgek'. op wat medewerkers in een onderne­ exactheid is niet meer exclusief voor­ gelopen vijfjaar.' Centraal B u r e a u v o o r d e Statistiek of t onder econr ming zeggen en halen daar de opti­ behouden aan de econometrie. De in het bedrijfsleven. W i s k u n d i g e e c o ­ itzonderingt; male combinatie uit. Zo krijgen ze mathematisering rukt ook in de 'ge­ nomen, zoals ik, k o m e n v a a k t e r e c h t Marnix ZoiUenbipr, vijfdejaars Wis­ laal de neign snel overzicht en zijn in staat veel in­ wone economie' op. Dat is een na­ bij o v e r h e i d s i n s t e l l i n g e n , d u s d a a r kundige economie. onometristei valshoeken te integreren. Zij hebben tuurlijke ontwikkeling, zegt Talman, ij man wel eet eld dat is nir| ibbenzichetJ complex late^ metristen eïj ;ert iets beters, terwijl econo­ letrie hooguit anders is. Het elangrijkste is dat we met z'n id in wiskunè „len econoom zijn, en al die romdaarnieis conomen staan voor dezelfde as ook goed ragen. Dat de een beter uitge­ geen rombim­ ist is om een meer kwanti­ aomelrie? Bo. tief onderzoek te doen, dat is ïlddatdeki^ an maar zo.' r o o t was, du; ^ at Calimero­complex u i t ijfelen? zich ook op de arbeidsmarkt. k w a m tereclii Economen menen dat ze niet m a a l rum/oil. in banen kunnen functioneren gehaald haj. die specifiek voor econome­ niet zo bijzon Irrsten zijn, terwijl econome­ o o n h a r d wer. tristen met gemak in econo­ ot twee uiirli ' enbaantjes kunnen werken, n ó g niks goei ijman; 'Misschien is het in stractvoornie.. n algemeenheid waar dat je ommetjes ma.., xacte vakken en methoden rieën gaan te C ;emakkelijker leert in een wat Ie wereld a d ' ichoolsere situatie en op jon­ a a r . Ikkanbe­ 'ere leeftijd. Het is dus moei­ k e n waarbij il ti)ker voor een afgestudeerd 1. «conoom om zich alsnog de iconometrie eigen te maken, geven dat eco­ an andersom.' ik zocht. Alsji

M

D

?88 -1993

79.4

' H e t is e e n p l e z i e r i g e lijd geweest e n we h a d d e n e e n goed l e v e n . D e s t u d i e b o e i d e in redelijke m a t e . De enige zorg in d i e d a g e n was d e tijd e n d a n v o o r a l d e tijd w a a r o p we n a a r b e d m o e s t e n g a a n . D a a r h e b ik wel e e n z e k e r e d i s ­ cipline a a n overgehouden. Dat was o o k wel n o d i g , w a n t h e t was w e r k e n geblazen. I k d u r f te zeggen d a t wij d r i e k e e r zo h a r d w e r k t e n als d e e c o n o m e n . Van m a a n d a g tot en met d o n d e r d a g b a d d e n we e c o n o m i s c h e v a k k e n , d e v r i j d a g was d a n u i t g e r u i m d v o o r t o e ­ gepaste activiteiten. W e s t u d e e r d e n in k l e i n e g r o e p j e s , d a t was p r e t t i g . W i s k u n d e e n s t a t i s t i e k hadden de overhand, zonder meer. M a a r ik h e b d a t n o o i t als e e n b e z w a a r e r v a r e n . Volgens m i j is h e t l a t e r o o k veel e r g e r g e w o r d e n . M i j n h u i d i g e b a a n h e b ik niet g e k r e ­ gen als e c o n o m e t r i s t , zo werkt d a t niet. Ik h e b gesolliciteerd op een economi­ sche functie, w a a r v o o r p u u r e c o n o m i ­ ^ch<' \ a a r d i g h e d e n g e \ r a a g d w e r d e n , geen t o e g e p a s t e . D a a r n a b e n ik ge­ woon b i n n e n de organisatie doorge­ r o l d . W e l h e b ik o n t z e t t e n d veel ge­ had a a n het analytisch vermogen dat me t i j d e n s d e o p l e i d i n g is a a n g e l e e r d . O o k h e l snel k u n n e n v e r z a m e l e n v a n i n f o r m a t i e is iets w a t m e n u b u i t e n g e ­ woon goed v a n p a s k o m t . '

Drs. E.W.H, hammers (1952), be­ leidsmedewerker bij de SNS­Groep, afgestudeerd in 1976.

die toegeeft dat de economische we­ tenschap ontzettend laat begonnen is met gebruik te maken van de wis­ kunde. 'De natuurkunde deed dat eeu­ wen geleden al. Economen begonnen er pas eind jaren veertig, begin jaren vijftig mee.' Voor die tijd had de eco­ nomische wetenschap een erg verbaal karakter. Niet alleen de economie is zich steeds wiskundiger gaan gedragen, ook de econometrie zelf. In de enge beteke­ nis van het woord, zoals die veelal in het buitenland wordt gebezigd, bestu­ deert de econometrie de economische werkelijkheid aan de hand van wis­ kundige en statistische methoden. In Nederland wordt daar de wiskundige economie en de besliskunde bij opge­ teld. Uitbreidingen heeft de econome­ trie gevonden in de speltheorie en de bedrijfseconometrie ­ vakken die

Een uit de hand gelopen bevrijdingsdrang

lebben, f

decijfer gingskans trie *

De afgestudeerde (2)

Econometrie is een mooi vak. Al­ thans dat leek me als zeventienjari­ ge. Sindsdien is er veel gebeurd. Het fs nog veel mooier geworden. Inge­ wikkelder ook, en meer high tech. *Jiet veranderd is de vooraanstaande positie die de Nederlandse econome­ |triebeoefening sinds Jan Tinbergen pteeft ingenomen. Wel anders is dat |nu Tilburg en haar CentER de voort­ rekkersrol heeft overgenomen met )«en elan en ambitie die Amerikaans 'aandoet. Dat is een felicitatie waard. fHoe zit het nou met die econometrie? :;Ik heb niet de behoefte eenparty­poo­ er te zijn. Een alternatief geluid valt 'el te maken. . Jnlangs kreeg ik de kans een aantal (jonge econometristen te vragen naar jnun favoriete economen. Eentje noemde Robert Lucas. Een andere

f

i

Thomas Sargent. Maar toen anderen zeiden weinig economen bij naam te kennen en zeker niet genoeg wisten om over favorieten te kunnen praten, bekenden de eerste twee maar wat gezegd te hebben zonder te weten waar Lucas en Sargent voor stonden. Ik was vergeten hoe dat is onder econometristen. Toen ik econome­ trie studeerde was ik reeds gestrui­ keld over het feit dat het vrijwel niet over economie ging. En daar was het me toch om begonnen. Geïnspireerd door Tinbergen wilde ik graag gelo­ ven dat econometrie de meest weten­ schappelijke manier is om de econo­ mische werkelijkheid te doorgronden en dat we met die kennis de werke­ lijkheid zouden kunnen verbeteren. Daar zag het evenwel niet naar uit. De econometristen om me heen raak­

ten vooral opgewonden wanneer wis­ kundige vraagstukken aan de orde kwamen. Economische vraagstukken waren eerder een excuus om het tech­ nische apparaat er op los te laten. Ik herinner me nog dat een (goed) eco­ nometrist na de beëindiging van een onderzoek naar de relatie tussen geld en aantal andere variabelen, litera­ A­irio I C l a m e r tuur wilde die zijn studie kon moti­ veren. Op dat moment bladerde hij wat in een boek voor beginners. Omdat ik toch wat meer over de eco­ nomie wilde weten, maakte ik de overstap naar de Economische Facul­ teit. (Dat kon toen nog in Amster­ dam.) Niet dat ik daar veel beter van werd. Het heeft me heel wat tijd en

inspanningen gekost om erachter te komen waarom de economie is zoals ze is. Inmiddels is me duidelijk ge­ worden dat het om iets gtoters gaat, om iets dat het modernisme genoemd is. Je ziet het in de kunst, de filoso­ fie, de architectuur en dat is de drang zich los te maken van alles dat per­ soonlijk is, traditioneel, en moreel is en vanaf de nulpositie universele, abstracte, en mooie ­ vooral mooie ­ structuren op te bouwen. Zoals Mond­ riaan dat deed. En Bertrand Russell. Het probleem is dat de modernisti­ sche bevrijdingsdrang wat uit de hand gelopen is. Het oorspronkelij­ ke doel, het doorgronden van de wer­ kelijkheid of zelfs de kosmos, lijkt langzamerhand uit het oog verloren te zijn. Steeds moeilijker werden de kunsten, steeds abstraiter en steeds

exclusiever. Onlangs zag ik nog een tentoonstelling van 'experimentele kunst'. Propjes op de vloer: ik be­ greep er niets van. Dat deed me aan de hedendaagse econometrie den­ ken. Want ook daar begrijp ik wei­ nig meer van. Het zou mooi zijn als kunstenaars weer terug bij het verhaal van de mens zouden kunnen komen. Het­ zelfde wens ik de economen en eco­ nometristen toe.

Piof. dr. A. Klamer studeerde in '77 af als econoom (UvA). Tot augustus '94 doceerde hij aan verschillende Amerikaanse universiteiten. Mo­ < menteel is hij hoogleraar Economie van kunst en cultuur aan de Er­ asmusuniversiteit Rotterdam.

r*­

U I S r i V E R S H B I 1 DECEMBER 1994

CABAREI

'Eei De vakgroepsecretaresses 'Metibon denken altijd dat peonome­ Iristen saai zijn. Dat is helemaal niet zo. Ze zijn oké. Je kunt gewoon {^ezel­ iig met /4" praten o\ er normale dingen en het i» af en toe best laehen. Ook al \ertellen ze wel eens moppen o \ e r formules, waar wij niks van snappen. Laatst hadden we een prijsvraag uit­ geschreven voor de naam van onze nieuwe koffiekamer.7ViV­ t«^/elieel die nu. Nee, ze verzinnen niet zomaar wat hier. Die wiskundige formules maken ons werk een stuk leuker, 't Is niet zomaar \erstand op lutlen t\ pen. "Natuurlijk zien we niet of er ergens een x­je ver­ keerd staat, maar dat maakt niet uit.

Steeds minder exotisch zijn. Tot voor enkele jaren was speltheorie een keu­ zevak, daarna werd het een verplicht keuzevak, en, zo verwacht Talman, wellicht is het vanaf volgend jaar ver­ plicht in het tweede jaar. In de toe­ komst wordt speltheorie misschien wel vanaf het eerste jaar worden on­ derwezen of er wordt een aparte studierichting voor opgezet. In een 'hele verre' toekomst ziet Talman zijn vak misschien wel op de middelbare school belanden. Ook Ruys ziet de steeds verdergaande mathematisering van de economie. 'De econometrie van vandaag is de economie van over tien jaar. Wel zal de econometrie altijd meer wiskundig blijven dan de economie. Econometrie bekleedt een voorhoedepositie, het speelt een trekkersrol. Econometrie werd vroeger niet eens in het docto­ raal gegeven, daar was het veel te moeilijk voor. De stof die nu aan docto­ raalstudenten wordt gegeven, krijgt een volgende generatie al in de prope­ deuse.' De voortrekkersrol speelt vol­ gens bedrijf seconometrist Verheyen niet op alle fronten even sterk. Vak­ ken als belastingrecht, accountancy, bestuurlijke informatiekunde en openbare financiën ontwikkelen zich zonder een al te groot beslag van de wiskunde. 'Vooral in de geformali­ seerde velden vervult econometrie die bijzondere positie van trekker.'

Nederland is een van de zeer weini­ ge landen waar econometrie een aparte studierichting is. Er wordt vaak geclaimd, ook door de jubila­ rissen binnen de KUB, dat het naast elkaar bestaan van studierichtingen economie en econometrie Neder­ land een voorsprong oplevert. Die claim is niet te handhaven: Nederl­ andse economen en econometristen zijn internationaal niet toonaange­ vend. Op de internationale OESO­ ranglijst zakt Nederland steeds ver­ der af. Dit is te wijten aan de schei­ ding tussen economie en econometr­ ie. Deze scheiding wordt in Nederland als 'verdienste' van Tinbergen ge­ zien. Zijn ideaal (en dat van de Noor Prisch) was de economische weten­ schap net zo rigoureus te maken als de natuurwetenschappen. Een lof­ waardig streven, zo lijkt het. Maar economen waren sceptisch over het nut en defeasibility \an de econome­ trische methode, en het gevaar van sciëntisme (het kritiekloos kopiëren van methoden uit de mathematische

De afgestudeerde~(3)

ze kijken het toch nog een keer na. Toen we hier pas werkten, zijn we ze in één keer mei de voornaam gaan aan­ spreken. Dat was toen een hele stap V oor ons, maar niemand die er iets van zei. Er zitten er we! en ki'le hij die nogal uit de hoogte doen, zoahltttn' Uajet.­ Icit ­ nee, we zeggen niet wie dat is ­ maar de nieesten hehaiuleien ons he­ lemaal niet als secretaresses. 's Zomers is hel pas echt leuk. Dan loopt if'dereen in korte hroek en san­ dalen, (ieweldig! Goed dat ze zich zo gedragen, iedereen blijftgewoon zich­ zelf.'

■ Bedrijfseconometrlst prof. Piet Verheyen: 'De ware econometrist is een bruggenbouwer tussen de economie enerzijds en de wiskunde en de statistielt anderzijds' [Foto: Enk van der Burgt]

werd van economie. De ontwikke­ ling naar een subfaculteit was daar voorbeeld van. Nu ben ik er alleen maar positief over dat dit niet meer zo is, en dat er inhoudelijk met an­ dere s t u d i e r i c h t i n g e n samenge­ werkt kan worden.' Het point of no return is onmisken­ baar bereikt: de economische weten­ schap kan niet meer zonder wiskun­ de en iedere serieuze beoefenaar van

de economie heeft een flinke portie wiskunde in zijn bagage. Talman: 'Met wiskunde kun je veel dieper gaan. Zo werd het bestaan van een algemeen evenwicht in de economie pas eind jaren vijftig bewezen. Dat werd gedaan met een techniek die door de Nederlandse wiskundige Bertus Brouwer in 1912 was ontwik­ keld. Hadden economen vanaf het begin meer wiskunde gebruikt, dan

Gedegenereerd tot spelometrie De econoom is geïnteresseerd in de bottom line, in het nut van de exer­ citie; wat is het inzicht dat het mo­ del biedt in de economische wereld om ons heen? De econometrist heeft de attitude van een wiskundige. Voor hem is inzicht niet goed genoeg: elk probleem of model moet tot op de bodem worden uitgezocht en moet in de meest algemene termen ge­ formuleerd worden. Technieken en modellen moeten steeds verder ver­ fijnd worden. Zoals Prisch reeds in 1965 op het eerste wereldcongres van de Econometrie Society betoogde, dreigt in deze situatie het contact met de werkelijkheid verloren te gaan, dreigt econometrie te ontaar­ den in spelometrie {playometrics),

rof? grol ove man die gedic Pipo pijpend zie moet rech ^weetvandepr »nensendieov Sben, moeten v lieenmaal zijn Rhoden, in ee .dclde leeftijd] "|den er niks aa 'Dan denk ik i rot op, maar o piaar wat mir ^rno van der gevarieerd le\ ge' en we maar eed hij een isychologie, i ege viel het k even, dat wa trok een paar muziek op sti . en vestigde z met zijn vriei platteland. Zi] huisman. Een zo had hij mo Jaar te studer ging hij terug Groningen on dat hij nu nog] seizoenen bij derwijldrome Dr.t. Rotfvan lAngen (196 7), afyeüi­ eigen program deerd in 1991, nu onderzoekerlcm Jijk toch nog iullant Transport en Logistiek hijhil het? Valt het i Nederlands Economisch Instiliiiilis een harde wen Rotterdam. groot aanbod a het goed. Ma ezelf de ze lodium thuis erbazen als :gelopen is.' was de wetenschap nu veel verJP geweest.' Dat wiskunde onontbet: u gaat het lijk is voor een goed econoom, woi on hij same wel bewezen door de Nobelprijswi:­ 'üblieksprijs naars Economie: deze hebben, vi, valinRottei gens Talman, allemaal wis­ eni| og de Perso tuurkunde gestudeerd. 'Dat' heaterdier ii toeval zijn.' |e toen geno nd'.Alzouh De zeven portretten zijn ielf zeggen ('c ven door Mark van Assen. een eikel'), limenten. h l'^jn tweede a\ a. Volgens h mee overgelaten aan de econonii^ ing met Tan Deze echter zijn, omdat ze de tec^ anger, dus nische aspecten van het vak uit jk op het poe voldoende beheersen, niet tejf; nomen doe deze taak opgewassen. f eyden, Marj de piano en Zowel economen als econometi^ ten doceren de wet van de af nemei |as op: het is, et. 'Absolui meeropbrengsten, maar geen« amma. Som beide studierichtingen is overetf komstig deze wet ingericht. Bij et e daar op aai daarna Ma nometrie is het marginale nutfl meer techniek scherp lager dani|^ geven heb.] van meer feitenkennis, bij econoni,, ee te maker geldt het omgekeerde. Het gevol? ^ n g e r e s erbi dat zowel economen als econontejchieten met tristen eenhandig door het leï«»aaktenwesi gaan en niet optimaal zijn toegei».s s waarom d om de economische problemen K 1 r?' te pakken. Het herdenken van 25 p et Duet gaa econometrie in Tilburg is een go" n meisje ze gelegenheid om stil te staan Wi' laste gegeve vraag: waar zijn wij mee bezig! j mmigen ni( £jenbaar,wani litiekalszoL Prof dl. E. van Damme studeerAWen. 'Ja, en da '79 af als wiskundige. Moment«Soor samenh; hi] hoogleraar Economie en /eli|#ngezijn, dat van de Econometrie Society. | ^ ^ I^ Je ergen

N

D

fysica gebaseerd op het ­ ongefun­ deerde ­ geloof dat deze methoden universeel toepasbaar en succesrijk zijn) werd onderkend.

[•

'De opleiding was heel iheonlmli misschien té, en stond vrij ^ er wiiij, praktijk. I\a de eerste paar jaar bii ik mijn eigen weggaan zoeken en liet er bij \ oorbeeld wat marketingv akkei bij gedaan. Zo werd het wat breclcid evenwichtiger. Vt'ant de studie [^\^t| heel erggericht op de wetenschap,op onderzoek. Veel bew ijssommetjes,lie| ging om het waarom. Dat gaat criji diep, hoor. Op hel laatst werd helcfn stuk leuker door een prof die ifd ondcrnemingsvoorbceldcn in zijn colleges stopte. Zo kwam de prakti]! toch nog dichterbij. De studie is heel v aag, dat voncjciui­ thans buitenstaanders in de tijd dal ik nog studeerde. Bij sollicilalipip. sprekken moest ik \ aak uitlegficiiual econometrie precies is. De mee,>lei; denken aan het (ji'B of het CBS enzi Ik heb geleerd om zeer analy tisrli(D| procesmatig te denken. In mijn «erll komt dat tot op bepaalde boogie MI \ a n |)as. K<'n gedeelte van mijn (aai beslaat uil acquisitie. Bedrijven U men met omlcr/oeksv ragen naardii toe, maar flie zijn vaak heel algcmen geformuleerd. Ze wilh'n bespar('ii(i|i hun cfficiencv, maar weten \ aak iiid hoe. Door mijn studie heb ik fnerzioli! o^er operation researcA­modelleii Daardoor kan ik goed aangeven «f welke specifieke onderdelen hcdrii ven kosten kunnen besparen.'

innemU'k D ikmans en Petra Ligten­ berg, secretare:iiies van de vakgroep Econometrie.

e mathematisering van de economie betekent volgens Ni jman niet dat deze opgaat in de econometrie. 'Wel is er een dui­ delijke tendens van economie naar econometrie en andersom. Mi)n ei­ gen positie illustreert dat: ik zit zo­ wel in vakgroep econometrie als bij de bedrijfseconomen. Het feit dat dit tot de mogelijkheden behoort, is al te­ ken dat econometrie zich realiseert dat ze bedrijfseconomie nodig heeft. Andersom geldt dat net zo.' Elkaar nodig hebben staat echter niet gelijk met een ontwikkeling waarin economie steeds meer op econome­ trie gaat lijken. Nijman: 'Dat sugge­ reert een tegenstelling tussen de twee vakgebieden._Ik_denk dat die twee naar elkaar toe zullen groeien. Zelf deed ik tien jaar geleden heel andere dingen dan nu. Wat ik tegenwoordig als econometrist doe is veel meer 'economie', en dat is eigenlijk met het hele vakgebied van de econome­ trie zo gebeurd. Er is heel nadrukke­ lijk geprobeerd om statistiek en wis­ kunde te linken aan oorspronkelijke economische vraagstellingen.' Het opheffen van de subfaculteit econometrie in 1986 ­ tussen 1974 en 1986 ressorteerde deze onder de Economische Faculteit ­ is een his­ torische beweging die door Nijman toegejuicht wordt. 'Er is een tijd ge­ weest dat econometrie los gezien

ikv

een formeel spelen met technieken en modellen die voor economische problemen irrelevant zijn. Reeds vöór econometrie in Tilburg van start ging was Prisch van mening dat het grootste gedeelte van de econo­ metrie van het ontaarde type was. Alleen constante kritiek van econo­ men kan econometristen ervan weerhouden verder te degenereren. Intensief contact tussen de groepen

WFSKT* ^ ^ ^ ^ * ^ ^ ^ " ^ * " ^ is nodig, en dit kan alleen door op­ heffing van de vakgroep econometrie bereikt worden. Wat te doen met de studierichting econometrie? Ik zou niet willen plei­ ten voor opheffing, wel voor drasti­ sche reorganisatie. Volgens Joseph Schumpeter is een goede beheersing van drie 'technieken' nodig om te voorkomen dat een econoom ge­

vaarlijke onzin verkondigt: econo­ mische geschiedenis, statistische methoden en economische theorie. Een econometrist beheerst alleen de tweede techniek. Omdat econome­ tristen dezelfde colleges volgen als economen en deze laatsten de wis­ kundige en statistische technieken niet beheersen, wordt van deze tech­ nieken in de colleges geen gebruik gemaakt. Het wordt zelfs niet dui­ delijk dat de technieken gebruikt hadden kunnen worden. De resulte­ rende frustratie bij econometristen, vergelijkbaar met die van iemand die heeft leren programmeren maar aan wie verboden wordt zijn computer te gebruiken, heeft tot gevolg dat eco­ nometristen hun interesse in echte economische problemen verliezen, en dat ze hun aandacht naar de spelometrie verleggen. Het oplossen van de echte problemen wordt daar­

'G

UNIVERS

1 DECEMBER 1 9 9 4

CABARET VAN ARNO VAN DER HEYDEN IN SCHOUWBURG

Ten boodschap vertel ik wel in het café ' r

e­(3)

1 lIlt'oi­elLMli .■rij \ e r utiid, l ) a a r j a a i b., /ockcnciihil ■koliii»\akkfi watln­odciti e studii­ K «d etfnsohap,op jommeljesjifi D a t gaat eciii >twei'(llii'tti>n p r o l ' <lu' \f(| ('Iflen Lil /Ij, m «ie praklijl

, ,

,

rof? Ik ben helemaal niet grof. Nee toch? Zo praat ik overdag ook gewoon.' De man die gedichten als Poepie wil je Fipopijpen^ de zaal in slingert ('Poë­ zie moet recht uit het hart komen'), tweet van de prins geen kwaad. En ach, bnensen die over dat soort dingen zou­ ten, moeten weg blijven. Het is nou «enmaal zijn stijl. Laatst was hij in Rhoden, in een zaal waar de gemid­ delde leeftijd rond de 86 lag. Zi) von­ <ien er niks aan, hi) vond er niks aan. 'Dan denk ik wel: ach, ouwe zeikers, , rot op, maar ondertussen zeg ik toch

rial MiiiilfiuL

'G!

,'"'■"1''

j

7

,

"Arno van der Heyden (33) heeft een sollicilalif gevarieerd leven achter de rug, zul­ kuitlcfl^lMIWI Jen we maar zeggen. Na het VWO s. De meoiei; "eed hl) een poging tot een studie het CBS ('UZI sychologie, maar al na één hoorcol­ • analy ege viel het kwartje: het studenten­ . liiniijimeH even, dat was niets voor hem. Hij !dt' lioojiU' Mfl 'trok een paar jaar rond, speelde wat van mi|ii Ual muziek op straat met zus Tanneke, BcdriJM'ii l>( en vestigde zich vervolgens samen \{«vn naar (III met zijn vriendin op het Groninger licidalficiimi platteland. Zij als kostwinster, hij als n l)e^j)ait'thi| huisman. Een goede verdeling, want t'len \ aak iiii zo had hi) mooi tijd om piano en gi­ ebikovor/iflil taar te studeren. Zeven jaar geleden rf/i­modflleü %ing hij terug naar zijn geboortestad I aangeven «f Cromngen om het leven in te zetten rfliden licdiii dat hij nu nog leidt. Hij speelde er vier .sparen.' seizoenen bij Theater te Water, on­ derwijl dromend en denkend over een '967j,<i/V'pM» eigen programma. 'Dat was uiteinde­ 'erzoekciieon |i)k toch nog een grote stap. Red ik ogiiitiekhijk het? Valt het niet tegen? Want het is chlnstituuli! een harde wereld, met een ontzettend groot aanbod aan cabaretiers. Nu gaat het goed. Maar ook al heb ik voor mezelf de zekerheid dat ik op het podium thuis hoor, het zou me niet erbazen als het over een paar jaar :gelopen is.' lu veel verè' ide onontbK u gaat het inderdaad goed. In 1992 :onoom, woi on hij samen met zus Tanneke de vIobelprijswL e hebben, \i ,^ubheksprijs op het Cameretten Fes­ al wis­ enis: val in Rotterdam, zelf kreeg hij ook Een 1. 'Dat kangr og de Persoonlijkheidsprijs. heaterdier in hart en nieren' werd toen genoemd en een 'spelend nd'. Al zou hij zoiets nooit van zich­ zijn gesé^ ielf zeggen ('dat doe je niet, dan ben ssen. een eikel'), vindt hij 't grote com­ plimenten. Het D uet is inmiddels i tweede avondvullende program­ • Volgens het affiche in samen wer­ igmet Tanneke, maar die is hoog­ anger, dus dat beweegt wat moei­ . _ , ; o p het podium. Haar plaats is in­ ■n, niet teji , enomen door een andere Van der n. ='| kyden, Margreet. Zij doet de viool economett : n de piano en zingt soms mee. Maar 1 de af neme* j as op: het is, ondanks de titel, geen laar geenvCj uet.'Absoluut niet. Het is mijn pro­ en is oveteUS^ ramma. Sommige mensen spraken ericht. Bij ett.­^ ie daar op aan, dat ik eerst Tanneke ;inale nut« ti daarna Margreet een te kleine rol [»lager danil| egeven heb. Dan denk ik:/ucA, niks s, bij econoi^ lee te maken. Ik wilde gewoon een ;. Het gevolp j angeres erbij. En ik kan goed op­ als econoi*»; chieten met mijn zu en. Vroeger oor het levij laakten we samen muziek op straat, I zi jn toeger» ­l us waarom dan ook niet in het thea­ noblemeni'■ ;r?' ken van 25i<' fet Duet gaat over een jongetje dat irgis een go" ^n meisje zoekt. Dat is het enige te staan bii' aste gegeven, de enige li)n. Voor mee bezig! [ lommigen niet eens als zodanig her­ Kenbaar, want er was hier en daar wat l ^ i t i e k als zou de samenhang ontbre­ le studeerimt^^­ 'Ja, en dat klopt. Gelukkig wel. . Momen£«l«oor samenhang moet je bij Freek de )mie en /e"'|a"^Se zijn, dat is de goeroe van de li)n. Society. 1 ^ ^ ie Je ergens aan bindt, moet alles

É

in de voorstelling ook weer daarop terugslaan. Nu heb ik gewoon meer vrijheid.' Het is meer een spetterend vuurwerk, zegt hij. Cabaret in de stijl van deze tijd. Een spervuur van losse sketches en muziek met een verbindend the­ maat)e: )ongen zoekt meisje. Dat kan betrekking hebben op de prins die een mooi meis)e redt uit handen van een vervelend klasgenootje {'Sebastian Siegfried, ze noemden hem SS'); op een hilarische zeeman op de uitki)k naar een liefje­voor­één­nacht of op een geile sloeber die troost zoekt bij een zwoele 06­dame. T~>at laatste gebeurtiive tijdens de voorstelling. In Nijmegen bijvoor­ beeld was het de beurt aan blonde, rondborstige Rianne, heet en opge­ wonden met een Limburgs accent. 'Ik bel gewoon zo'n meisje op en we zien wel waar het schip strand. In het be­ gin deed ik altijd een smerig praatje, maar dat is een beetje makkelijk. Op het laatst werd ik ook bekend, gin­ gen ze aan elkaar doorvertellen dat er telkens zo'n cabaretier opbelde.' Limburgse Rianne voelde ook nattig­ heid en besloot haar man erbij te halen. Die zat gewoon naast haar op de bank, televisie te ki)ken. 'Zo'n man redt het dan, hè.' Arno van der Heyden doet niet aan boodschappen, geen behoefte aan. Hij wil mensen amuseren, aan het lachen maken, de drang om dingen uit te dragen is bij hem volstrekt afwezig. 'Dat soort dingen doe ik wel in de kroeg, in mijn eigen tijd. Ik probeer soms de krant van die dag in mijn voorstelling te betrekken, maar dat is vaak minder sterk. Dan neem ik ergens stelling voor of tegen. Zo zou ik wel eens iets willen doen met dat Borssele, daar snap ik dus helemaal niks van. Ik heb zes jaar VWO gehad, denk ik dan, maar dit gaat volledig aan mij voorbij.' Langzaam, heel langzaam krijgt hij een eigen stijl, vindt hij. Hij is een soort verteller, een improviserende verteller, want improviseren is het leukste dat er is. En het heeft lang ge­ duurd, maar hij noemt zichzelf nu eindelijk en volmondig 'cabaretier'. 'Ja god, je doet maar wat hè, dus om jezelf dan meteen zo'n etiket op te plakken... Maar sinds Cameretten durf ik het gerust te zeggen. In mijn nieuwe paspoort komt het ook te staan. Beroep: cabaretier.' Vorig seizoen was hij desondanks ook op de televisie te bewonderen, met een eigen KRO­show.Helden. Daar­ in mocht de gewone landgenoot ko­ men vertellen waarom hij iemand mateloos bewondert en daar werd dan iets leuks mee gedaan. Mwah. Vindt hi) zelf gelukkig ook. 'Ach ja, ik was niet tevreden, de KRO was niet tevre­ den, dus zijn we daar gewoon mee gestopt. Het was veel te showy, ik was net een quizmaster en dat ligt me niet. Maar ik vond het werk wel heel leuk. Daarom krijg ik nu een klein­ schaliger programma, wat later op de avond. Maar het blijft bijzaak, hoor. Als ik moet kiezen tussen televisie en theater, ben ik snel klaar.'

Arno van der Heyden staat metHet D u e t op vrijdag 2 december in de Studiozaal van Schouwburg Tilburg, aanvang20.30 uur. Entree: 19,50 gulden.

Het Duet is een programma over een jongetje dat een meisje zoel<t, maar verder zonder al te veel lijn. 'Dan leg je je te veel vast, alles moet daar weer op terugslaan. Nu heb ik meer vrijheid.' Om te improviseren bijvoorbeeld, het leukste dat er is. Arno van der Heyden is een cabaretier in de stijl van deze tijd: grof, snel en zonder al te veel boodschap. 'Ik wil de mensen gewoon laten lachen.'

Arno van der Heyden

Mark van Assen

W

LAWNMOWÏRMAN BIJ SWDIVM GENERALE

Computeranimatie redt slap verhaal Wat zou er gebeuren, vroeg Stephen King zich af, als de menselijke geest gecombineerd wordt met een al­ machtige computer, als verbeelding realiteit wordt? Je kunt het lezen in zijn lomanTbe Lawamowerman en King­adepten hebben dan al een vaag idee van wat er allemaal mis kan gaan. Regisseur Brett Leonard be­ sloot daarop het gegeven \anvirtual reality te visualiseren. Even voor de

duidelijkheid: virtual reality is het simuleren van een omgeving met behulp van de computer. Je krijgt dan een soort helm met ingebouwde display op, waarin je de held bent in je eigen, door de computer gescha­ pen wereld. Leonards iilmTbe Lawa­ mowerman {1992) wordt in filmthea­ ter Louis vertoond als onderdeel van het virtual reality­ptogtaaiBia van Studium Generale.

etenschapper Lawrence Ange­ lo experimenteert metvirtual reality om de intelligentie van een proefchimpansee wat op te schroe­ ven. Dat lukt, maar het dier slaat een beetje door en wordt afgemaakt. Een of andere mysterieuze organisatie ziet wel wat in Angelo's onderzoek, maar wil dat er ook op mensen wordt getest. Ze zouden agressiever worden en dat zou bijvoorbeeld in militaire situaties wel goed uitkomen. Ange­ lo zegt, natuurlijk, neen en besluit op zijn eigen vreedzame houtje het on­ derzoek voort te zetten. Proefpersoon wordt Jobe, de plaatselijke gekke Henkie die zi)n brood verdient als grasmaaier. En ja! Het werkt! Door virtual reality en een sterke drug wordt Jobe slimmer en slimmer, maar ook arroganter en gewelddadi­ ger. En dat laatste was niet de bedoe­ ling. Het verhaal van de film is bijzonder slap, komt zeer traag op gang en kent te veel kunstmatige ingrepen. Het wordt ook niet echt duidelijk hoe virtual reality bijdraagt in het ver­ slimmingsproces van Jobe. Boven­ dien kennen we het gegeven van de goedbedoelende wetenschapper die zijn geesteskind ziet veranderen in een monster inmiddels wel. Toch is de Lawnmowerman redelijk onder­ houdend. Dat komt enerzijds door het vrij nieuwe thema (het was toen de eerste film ovetvirtual reality), waar­ door er een sfeertje gecreëerd wordt dat je nog niet kent en je aandacht vasthoudt. Anderzijds, en dat is de redding van de film, door de soms ver­ bluffende computeranimatie. Zelfs Terminator II, toch ook niet kinder­ achtig, steekt er schril bij af. Vooral de laatste twintig minuten zijn zeer indrukwekkend en maken de vooraf­ gaande anderhalf uur nog enigszins

goed. [MvA] Jobe in zijn virtual rea/Zty­pak

T h e Lawnmowerman is woensdag 7 december te zien ia Filmtheater Louis, aanvang 19.30 uur. Let op: op vertoon van KUB­kaart kost een kaartje slechts vier gulden.

r//

Katholieke Umwrsiteit Brabant

M l m t l t i b '^tH l a t e s \ r T l o o u l d e z e b e r o e m d e film \ a n

De b a s i s c u r s i s t t ­ n e n t h e a l i ­ r s p o r l c r s \ a n unncr.siieus­

Stt v« n ^p^^ i b e r ^ . \)< /i h l n i «aal o v e r d e m d u ­ t n e e l

lb( atet De K(dfer r o n d e n b u n s e m e s t e r af mot een open

* )M'ai S t d u n d l e i . <be U j d e n s d e T w e e d e % e r e l d o o . log.

h s. \ o o f m e e r inft>rmalie k u n je b e l l e n n a a r 66 i22fj

d u t / e ï t d e i i [txlen h i e l p d e g a s k a m e i te o n t l o p e n , ^ i e u ­

ol laniiskoniett m k a m e r H 3 . Ï .

Wi upiuiHH ■­ w o r d e n afjievMsseld mei: a u l h e n t j < ' k e het^l­

\ ^ N \ v^<.

d e n üil d i ' 1 w r e d e \\ e r e U l o o r l o g . D e / e f d m heei'l v e r ­

20.00

uurru

hft Sfitwr^'nhUM

—

'1 b i l l e n d e ()^( ai ' g e w o n n e n .

En verder...

A wv vv*­ 19.00

O december [di]

uit, in

QXl

V o o r s t u d e n t e n BK <!ie ni F r a n k r i j k e e n achtergroiid hl d e k a i n e r n u i y i e k ( vt his "^ l­"<r> \ e r / m g l d e K o n i n k ­

willen v i n d e n v o o r h u n s o r i p l i e , v e r z o r g t s t u d i e \ e i v ­

'\)v

l i j k e L i e d e r t a f e i een e o n e e r i \ AI\ het ïloro<lin S t r i j k ­

n i g i n g E f a c t e e n s t u d i e r e i s n a a r F r a n k r i j k . Informa­

l o m i t ' \ a n Vt i t l o m a n ' . Mi­t h o ( i r ( l i h e m a v a n (!tl

k w a r t e t . Hel B o r t ) d i i i ^ l n | k k w a riet bestaat o n d e r deze

tie e n i n s c h r i j v i n g in d e K f a c t ­ k a m e r R l .

| i ­ \ ( iu>iofiis( Il pr aat [11 o ^ ra [il in a t­ \U' k f U / t ' t i i ^ ^ n i

n a a m ^iinls K^a­J. S n ï d s 1*>71 t­* d e s a m e n ^ t e l l t u i i \ a n

\t'l^t.t^(:i t'ii ^cNofl'. Na ilt­ uil/*Mi(linü best.iat vr dv

bei k w a r t e t n u g r W i j / l g t ï en b e s t a a t het u i t : p r n i i a i nis

tui.ii (Ir o p n a m e s \ a n h e t t c ï t m ^ i c p r o g r a n i m a

mojiftijlvht'kt \ o o r lu't p t i b l u ' k nm nu t>' iJi'­f U'­­u'ifii

M i k ï u u l K u p e l m a n (eer­­te \ i o l i s t ) . V n d r e i A b r a m e n ­

In i e b r i i a r i 1 9')r> p t e s c n l e e r t 1' laet tie eet stee<­onoim­

riu'l <le üa.st^plTivPrs. Of ürlu­ït' «.Ï,Ï^ kt»­.! i 12,00 p e r

ko\

'.t b e s p e l e n . Moei n i l o t m a t t e is b e ­ e b i k b a a r op d*

j»ri­­­iion. ( i n c l u M r f « n t l u t l ert U j i u l i i . M a x i m a a l 5(1

V a l e n t i n Kerlinskv (eello). KI K ­ s t u d e n t e n h e b h e n u;ra­

nu'ii.­rn k u n n e n /ivh t i i M ' h r ï j \ f n. OIMÏ*' ( i > m p l c \ ­ k a ­

tis t o e g a n g o p v e r t o o n c o l l e g e k a a r t .

Uweede vinlisi), D n u t r i S h e b a b n (altviooD. en

KtaU'kamei

Bi.

nwr H o . 20.15 y..fO uur terzmnt'it'n

uur in de

E S f S ­ T i l b u r g ­ïoekt e n t h o u s i a s t e m o n l o r o n MHJT ik

aula

b e g e l e i d i n g v a n b u i t e n l a n d s e s t u d e n t e n . Intoiessp:'

in t tij'r lie Wfr*'/</

K o m zo s p o e d i g m o g e l i j k n a a r k a m e r R 15. m a . l/tn do.

december [do]

t u s s e n 12..30 e n 1 3 . 3 0 u u r .

i>lik o p d e liigiUilc Miriueo;; e e n s n e l w e g b o o r d e v o l in­

K r w o r d t e e n d t mon­vttaiii v a n d e N e d e r l a n d s e O n d e r ­

H e t T i l b u r g s S t u d e n t e n V I u z i e k g e z e K e h a p bestaat ml

l'otniatH' e n lot n u l o e / . o n t l e r re>:eK. D e s k u n i h ^ f u

z o e k D a t a b a n k g e g e v e n . De/a' d a t a b a n k b e \ at b e s c h r i j ­

een sal<)tn)rkest d a t r e p e t e e r t o p d i n s < l a g a \ o n d en een

/ l i l l e n j e m i d d e l s een d e m o n s t r a t i e en tliseus­^ie s^eü­

vingen van l o p e n d e i i n d e r / o e k s p r ( » j e a e i n n N e d e r l a n d

n n p r t n isatioorkcstdat repeteorl opdomlcrdaiia\()nd

wljs m a k e n in d e d i g i t a l e w e r e l d en / ï e h o v e r d e vol­

e n V l a a n d e r e n tn alle d i s c i p l i n e s , o n g e v e e r 5 0 0 0 n a ­

H e b j o l t e l a n i i s i e l l i n g o m m e e l e ^ j j c l e n ? Bc) dan­i'i70^1

g e n d e iiemfe b u i g e n : ' L e u l t d e d i g i t a l e .snelweg tot e e n

men en werkadrcï­sen v an hoogleraren en universitair

n i e u w e t w e e d e l i n g e n i s o l e m e n t tn d e m a a l s c b a | i p t i : '

hoofddocenten en ongeveer 4000 adressen van onder­

Het PmimiiK'dff. t n ­ a n i e n w e r k i n g m e t S B I T g e t ' f t con

M o e t d e o \ e r ! i e i d h e t i n f o r m a t i e v e r k e e r tii g o e d e

z o e k s i n s t e l l i n g e n in N e d e r l a n d e n V l a a n d e r e n . De

S t u d e n t e n z a k e n verzorgt deze groep. V anaf deecivu

b a n e n leiden.­' U at gelieuiM e r met. d e k w a l i t e i t \ a n d e

N O D is g r a t i s r a a d p l e e g b a a r via K U B G I D S . T i j d e n s

c o i l e g e w e e k v a n h e t n i e u w e s t u d i e j a a r k u n j e mccfkH^Ti

i n f o r m a t i e ? Z a l d e / e a l l e e n n o g m a a r amus<*menlt.­

de d e m o n s t r a t i e w o r d t getoond hoe met deze d a t a b a s e

a a n e e n o p j u t g r o e p ( s t u d i e ­ i n t e n s i v c r i n g s g r o c p ) . In­

w a a r d e h e b b e n / V e r d w i j n e n d e geograf'i««die g r e n z e n

te w e r k e n . O o k zal e r e e n i n l e i d i n g v e r z o r g d w o r d e n

s c h r i j v e n v o o r d e o p j u t g r o e p e n k a n tot 2 3 december.

en wordt de wereld dus kleiner?' Voorzitter van de

d o o r m e v r . d r s . V.A,. W i e r c x , w e r k z a a m b i j het N . B . B . L

V o o r i n l i c h t i n g e n e n i n s c h r i j v i n g e n k u n j e in het In­

a v o n d Is ir. J e r o e n H o p p e n b r o u w e r s , m e d e w e r k e r

Ie Den H a a g m e t a l s t h e m a : ' I m p a c t ­ het b e l a n g v a n

f o r m a t i e c e n t r u m in G e b o u w N terecht.

Infolab. S p r e k e r s zijn: d r s . H a n s van Driel, doeent

c W ^ t r o m M ' b e m f o r m a t i e M m p a c t staat voor: Informa­

setniothiek, ir. H a n s M o m m a a s , e u i t u u r s o c i o l o o g ,

t i o ö M a r k e t P o l i c y A c t i o n s e n is e e n Intlutlief \ dn d e

Luuk van den Berg, student BIK, B e r e n d d e Jong,

E u r o p e s e i f n i e . M e e r i n f o r m a t i e is te vcrki*i|g<^n Inj

S t u d i e v e r e n i g i n g P o l i s g a a t in d e p a a s v a k a n t i e naar

s t u d e n t BÏK Dennis van Breemen, m e d e w e r k e r van

K o g e r S c h m i t z in d e b i b l i o t h e e k L2 ­ d o c ­ 2 .

B a r c e l o n a . J e k u n l j o h i e r v o o r p e r s o o n l i j k inschrij­

d e H e l p d e s k in d e b i b l i o t h e e k .

v e n in R i l . D e e x c u r s i e d u u r t 9 d a g e n . D e kosten

A\>v wt. 13.30

\ \ ^ ^ A!Sf;:

19.00

lot 21.00

uur in

b e d r a g e n o n d e r v o o r b e h o u d v o o r l o d e n f 3 5 0 , 0 0 en voor

uur in PZ2S

y

mémm'^

n i e l ­ l e d e n f 4 0 0 , 0 0 . Bij m h o h r i j v i u g t h e n j o f 150,00

YZ3

a a n t e b e t a l e n . J e k u n t h e t r e s t b e d r a g i n e e n s betalen of in 4 t e r m i j n e n . O p h e t p r o g r a m m a s t a a n excursies, lezingen en culturele activiteilon.

In samenwerking met het R e k e n c e n t r u m van de K U B De F a e u h e i l d e r Wijsbegeerte verzorgl deze lezing.

organiseert het S t u d i u m G e n e r a l e een p r o g r a m m a

De s p r e k e r is p r o f . d r . G. v a n R o e r m u n d . , d e titel v a n

r o n d o m Virtual Reality, V a n d a a g bestaat het p r o g r a m ­

de lezing is: ' J e a n J a c q u e s R o u s s e a u : o v e r het C o n ­

m a uit e e n f o r u m d i s c u s s i e o n d e r l e i d i n g v a n L I s b r a n d

M a a a n d a g 5 d e c e m b e r o m 0 9 . 0 0 u u r s t a r t d e inschrij­

trat Social'.

\ a n Veelen ( p r o g r a m m a m a k e r V P R O > mot als d e e l n e ­

V ing V o o r d e v o i g e n d e c u r s u s s e n : P r a c t i c u m notuleren,

20.00

tot 22.00

uur in Villa de VieT

Jaargetijden.

% december [wo] S t u d i u m G e n e r a l e o r g a n i s e e r t in s a m e n w e r k i n g m e t Cedant A r m a Togae (Internationaal en Europeesreeh­ lelijk d i s p u u t F R W ) e e n p r o m j n e n t e n e o l ï e g e , v e r z o r g d d o o r prof. m r . P . H . Kooijraans ( h o o g l e r a a r Volken­

tnefn: L u c S a l a ( S a l a c o m m u n i c a l i o t i s ) B o b V e l l m a n

s e r t p t J e p r a c t i c u m , A r a b i s c h v o o r b e g i n n e r s , aspects

(filosoof) en P h i l i p p e Van N e d e r v e l d e

of V n i e i i e a n f a d t u r e , E n g l i s h f o r t h e F u t u r e , Frans

(deskundige

genetwerkle Virtual Reality). Naast de technische as­

v o o r e c o n o m e n H , F r a n s i n t e n s i e f , R u s s i s c h vervolg­

p e c t e n , k o m e n o o k v r a g e n a a n d e o r d e z o a l s ; ' w a l zijn

c u r s u s , S p a a n s v o o r b e g i n n e r s e n S p a a n s v o o r gevor­

de psychologische aspecten, v e r a n d e r t onze realiteits­

d e r d e n . V o o r b o v e n g e n o e m d e c u r s u s s e n k u n n e n stu­

z i n , w a t is d e g r e n s t u s s e n s c h i j n e n w e r k e l i j k h e i d ,

d e n t e n e n m e d e w e r k e r s v a n d e K U B z i c h kosteloos in­

o n t w e r p e n we o n z e e i g e n s c h i j n ­ w e r k e l i j k h e i d e n g a a n

s c h r i j v e n bij h e t s e c r e t a r i a a t v a n h e t T a l e n c e n t r u m .

we d a a r v e r v o l g e n s in g e l o v e n , w a t zijn d e gevolgen v o o r

D i t k a n d a g e l i j k s t i j d e n s d e s p r e e k u r e n v a n h e t Talen­

ons mens­ en wereldbeeld?'

c e n t r u m ( v a n 1 0 . 3 0 ­ 1 2 . 0 0 u u r e n v a n 1 3 . 0 0 ­ 1 4 . 0 0 uur) o p v e r t o o n v a n d e K U B ­ k a a r t . A l l e e n o p 5 d o e . is hel

AANVANG

13.30

s e c r e t a r i a a t d e g e h e l e d a g g e o p e n d . M e e r inform<ilie

uur in zaal

YZl

o v e r d e z e c u r s u s s e n is te v e r k r i j g e n b i j h e t secretariaat

r e c h t a a n d e Rijk?>univerntteil L e i d e n , t o t v o o r k o r t M i n i s t e r v a n BuitenUinds­e Z a k e n ) . ï n d i t g a s t c o l l e g e

D e m o n s t r a t i e s o p het t e r r e i n v a n V i r t u a l R e a l i t y b e ­

zal h e t g a a n o m d e \ r a a g hf)e d e \ e i l i g h e i d s r a a d , d i e

staande uit: Virtual Reality game met helm, architec­

volgens het H a n d v e s t v a n d e Verenigde Naties niet d e

tonisch VR­systeem, brainmachines, avontuurlijke

souvereiniteit van l a n d e n aan mag tasten, m a a r tege­

a p p a r a t u u r o m mee weg te d r o m e n , CD­I s p e l e r s , d e ­

l i j k e r t i j d wel d e m l e r n a t i o n a l e v r e d e e n v e i l i g h e i d

monatratie van verscheidene VR h a r d ­ w a r e p r o d u c ­

moet h a n d h a v e n , op moet t r e d e n in situaties zoals

t e n z o a l s d a l a ­ g l o v e s , v i r t u e l e t e c h n i e k e n in d e b o u w

R u a n d a e n H a ï t i . H e t c o l l e g e is g e t i t e l d : ' V r e d e e n

op pc­beeldscherm, demo waarin je kunt converseren

v e i l i g h e i d in h e t p o . s t ­ i n t e r n a t i o n a l e ­ c o n f l i c t e n

tijd­

perk'.

van het T a l e n c e n t r u m .

m e t m e n s e n in d e m e t r o v a n d e Digitale S t a d e n e e n demo van genetwerkte Virtual Reality door P . van Nedervelde: real­time vergaderen met mensen die op

Info

j e p c ­ b e e l d s c h e r m te z i e n z i j n . 16.00

uttr in

QZlOl AANVA^(;

15.00

uur hal gebnuw

Y

eolofon

De K u b a g e n d a v e r s c h i j n t w e k e l i j k s g e d u r e n d e hof aca­ d e m i s c h j a a r . H i j w o r d t v e r s p r e i d in d e s t a d e n afge­

ïn s a m e n w e r k i n g met h e t R e k e n c e n t r u m \ a n d e K I B

D o o r l o p e n d e v o o r s t e l l i n g v a n d e film ' B e y o n d ' v a n

d r u k t in U n i v e r s . Hij w o r d t g e m a a k t o n d e r verantwoor­

organi'^pert S t u d i u m G e n e r a l e v a n d a a g e n morgen een

regisseur M. Boydstun (1992), Virtual Reality fragmen­

d e l i j k h e i d v a n h e t P l a t f o r m a a n v u l l e n d e onderwijs­

t h e m a p r o g r a m m a r o n d o m V i r t u a l R e a l i t y . K o r t ge­

ten met muziek van J a n H a m m e r .

zegd k o m t V i r t u a l R e a l i t y n e e r o p het s i m u l e r e n

\An

e e n <fïngeving met b e h u l p v a n d e c o m p u t e r . B^en v a n

v o o r z i e n i n g e n in s a m e n w e r k i n g m e t U n i v e r s . Redactie:

17.00

uur in

YZl

G a b e van d e r Zee

Eindredactie:

Anne­Mioke Binnendijk

d e b e l a n g r i j k s t e p r i n c i p e s v a n V i r t u a l Fïeaüty IH d e i n t e r a e l i e m e ! het s y s t e e m . Z o k u n j e e e n v i r t u e l e

D o c u m e n t a i r e s die V i r t u a l Reality kritisch belichten:

werkelijkheid b i n n e n t r e d e n e n k u n je van alles bele­

H e r o v e r d e a a r d e , a f l e v e r i n g V i r t u a l R e a l i t y ( 1 9 9 1).

v e n a i s o t h e l e c h t is. V a n d a a g s t a a t o p h e t p r o g r a m m a de film: ' T h e L a w n m o w e r m a n ' , regie: B r e t t L e o n a r d 1*>92. D e z e fdm is e e n S e i e n r e F i c t i o n t h r i l l e r o v e r

KUBt.a.v. Kubagenda

A\^VA^<.

19.30

uur in

YZl k a m e r Al 7

V i r t u a l K e a l i t y d e e n t r e e b e d r a a g t f 1,00 o p v e r t o o n

A f l e v e r i n g t w e e uit d e t e l e v i s i e s e r i e B e e l d s t o r m v a n

van K l ; B ­ k a a r t , a n d e r s f 9,50.

de V P R O (1994).

A4^v\^(,

AANVAINC;

19.30

uur in Filmtheater

Louis,

L. Bouwmepfiterpl

l

adres Informatie zenden naar:

2 0 . 4 5 uur in

YZl

P o s t b u s 9 0 l 5 r j 5 0 0 0 I.F T i l b u r g M a i l : U N A ( , K N I ) \(^/ K U B . N L

I

TTTVTVF.RS

Matsertjes zijn be­ doeld voor mede­ werkers en studen­ ten van de KUB. Mits de lengte de dertig woorden met te boven gaat be­ draagt de prijs vijf gulden. Tot zestig woorden kost een matsertje tien gul­ den. Berichten met een (para) commer­ cieel karakter kos­ ■ ten f 25,­en mo­ gen met meer dan dertig woorden bedragen. Maximaal twee matser­ tjes per activiteit.

. „/nh.,.^!. studiereis Edinburgh

Trein 29/10 T r e i n 2 9 / 1 0 , 22.30 D e n Bosch­ Utrecht. fij slaapt ­ ik lees. Jij schrikt ­ ik praat. Ik vraag ­ jij gaat. Ik hoop­ Hi belt. Tel. 030­315438 (Eveline, HEAO­communicatie­Tivoli). Ondernemerschap gezocht De Esso­commissie van de Marke­ ting Associatie KUB zoekt z.s.m. een nieuwe inkoper. Samen met de an­ dere commissieleden ben je geheel verantwoordelijk voor het draaiend h o u d e n van het E s s o ­ t a n k s t a t i o n aan de Ringbaan Noord. Interesse? Kom langs op de Makub­kamer R­ 25!

B H 1 HECEMBER 1 9 9 4

LTV-Radio 107.» FM/TV Vraagt: voor uitbreiding van haar team (35 medev^/erkers): presentatoren; redactiemedewerkers; (sport)verslaggevers; technici; promotiemedewerkers; camerabedienden en acquisiteurs op basis van free­lance­provisieregeling of onkostenvergoeding. Bij gebleken geschiktheid doorgroeimogelijkheden. Zoweel mannelijke als vrouwelijke kandidaten kunnen soliciteren. Reacties binnen 14 dagen richten aan: LTV Radio, Postbus 75, 5175 ZH Loon op Zand of bel ma. tm vr. na 19.00 uur 04167­78852 (A. v.d. Voort.) of 013­554154.

B^innine

Razendvoordelig skiën in Frankrijk, Oostenrijk en Italië • bus + appartement + skipas v.a. ƒ 299,• bus * halfpension + skipas v . a . / 499,-

Huren? Verhuren? Ruilen

Bel voor de brochure:

Kom eerst, maal eerst! Bel 06­91122340. Igpm. IBA IBB IBW VPB Zeer uitgebreide college­aanteke­ ningen met jurisprudentie uitwer­ kingen, f 65,­­ per stuk. Tel. 013­ 321058.

SNEEUW, SNEEUW, SNEEUW!!

(ANVR/SGR) 0 5 0 - 1 4 4 2 5 5

Repetitor Mr. vsn der Gronde repeteert Romeins Recht, rechtsgeschiedenis, handelsrecht,

Beloning

'^

.,

,

„>

4.

r

1.4. r­

r>

u+

Dezestudiereisgaatdoor!vani8t/m Een cD­bon van f 20,­voor degene burgerrocht, ( p r o p e d e u s e e n d o c t o r a a l BR 1 t / m 4 ) , Strafrecht, E u r o p e e s Recht, 2.1 april 1995 organiseert Prioritijd een die mi, kan helpen aan aantekenin­ g t a a t s r e c h t a d m recht. ' s A v o n d s e n o v e r d a g . G r o e p s g r o o t t e : m a x . 7 p e r s . studiereisnaarEdinburgh.Erzijnnog gen Openbare Financien 2b; inlei­ ' ^ ^ ^ , ­ ^ ^ ^ ^ , ­ r ^ ^ n / rv 1 slechts enkele plaatsen vrij. Haast je dingBeiastingrecht,+iiteratuur(om O p g a v e : t e l . t l j d e n s k a n t o o r u r e n : 0 3 0 ­ 5 2 3 0 8 9 . 9 0 % D e e l n e m e r s iiaarR­IO voor meer informatie! te kopieren). Tel. 073­130599. Vra­ gen naar Mare. Marketing 2 De tentamenvragenbundel met uitge­ breide antwoorden is klaar (beperkte eenmalige oplage|. Hij is te verkrijgen op dinsdag 6 en woensdag 7 decem­ beivan 14.45­15.30uurbij Q Z 1 voor t',50 Bezocht Student algemene e c o n o m i e zoekt Oliede college­aantekeningen Macro/ Micro la/lc van prof. Van de Klun­ dert.Beloningt35­. Tel. 013­445063 lAddyj.

Open Feest T .S.R. VIdar Op donderdag I december is er op studentenvereniging Vidar een groot slotfeest m e t b a n d e n disco! Dit f eest is ook toegankelijk voor met­leden. Vidar ligt nabij de Beekse Bergen. Esso zoekt Inkoper Het Esso tankstation aan de Ring­ baan Noord wordt geheel gerund door s t u d e n t e n van de M a r k e t i n g A s s o c i a t i e KUB. De c o m m i s s i e heeft per heden weer plaats voor een nieuw, enthousiast commissielid, die de inkooptunctie wil vervullen. Interesse? Kom langs op de Makub­ kamer R­25!

Gezocht Univers­journalist zoekt (voor arti­ kel! studenten en wetenschappers die Podlumcafé in liun vrije tijd deelnemen aan intel­ lectuele praatgroepen. M. Knapen, Het Podiumcafe geeft op dinsdag 6 december i.s.m. SBIT een blik op de tel. (6612506. digitale snelweg; een snelweg boor­ devol informatie en tot nutoe zon­ Vincent bijlo der regels. Wil ook jij in de informa­ Vincent Bijlo gemist?; Hij was deze tierace blijven? Kom dan langs m \\ eek te zien in de Schouwburg!! Her­ YZ3. l<ansingop 16 februari tijdens Econo­ Te huur mische Spelen van EFACT. Kaartjes Voor de periode febr.­juni: p l u s begin februari verkrijgbaar. minus 13 vierkante metergemeubi­ leerde kamer met rauurkast, wasta­ fel, balcon, 3 vrouwelijke medebe­ Student BE/Belegger Zoekt ambitieuze )urist/fiscalist(e|. w o n e r s , g e z a m e n l i j k e r u i m t e en I Reacties naar: H. Michielsen, Straus­ keuken, w a s m a c h i n e , magnetron, in h e t c e n t r u m (Roggestraatj, tel. ■ •« straat 14, 5102 BN Dongen. 432964 (Annemariel.

iP

Derdejaarsscriptie Kan het schrijven van een derdejaars scriptie leuk zijn'De reiscommissie vanEfactweetdathetkanlWiljijook m Frankrijk een achtergrond vinden voor je scriptie, ga dan mee en ben verzekerd van een leuke studiereis en een goede scriptie. Informatie en in­ schrijving in de Efact­kamer, R2. f25,- Beloning Voor degene van wie de aantekenin­ i.™ 'Internationalisering van de Cul­ tuur' van dit semester (door Mei van Elterenj mogen worden gekopieerd. Bel Monique of Angela: 040­814895. Podlumcafé Van Cybersex tot electronisch win­ kelen, veel zal er veranderendoor de digitale snelweg. Wat staat ons te wachten? Praat meemet het Podium­ cafe en SBIT op dinsdag 6 december van 19,00 uur tot21.00 uur in YZ3. Mercurius F A T. Mercunus zoekt voor de redac­ ^ tie en de onderwijscommissie nog en­ I kele gemotiveerde, enthousiaste ac­ tieve leden. Kom eens langs op kamer : R­7 of bel: 662992.

1 ­<* slaagt.

Zin in veel sneeuw? Busreis + 7­daagse skipas ­i­ skilessen ­i­ skimateriaal + appartementshuur vanaf f 499,­. Gratis gebruik snowboards, video­opnames, Nederlandse skileraren, 4 tot 12­persoons appartementen, individuele en groepsaanmeldingen. Bel voor gratis bruisende aktieve skifolder: Sportiek 0880­17770, lid SGR.

Postbus 11061 3606 BB Utrecht

De goedkoopste studenten wintersportreis van Nederland. De mooiste gebieden tegen de laagste prijzen. Bus, appartement, plus skipas vanaf f 339,­. Voor meer informatie bel Snowteam 077­870118 (SGR) of Henriëtte 013­674952. Voor groepen speciale kortingen.

Skireizen Goedkope skireizen naar o.a. Frankrijk en Oostenrijk. Bus, appartement en skipas al vanaf f 299,­. Voor groepen speciale kortingen. GoGo Tours 010­4142599, SGR/ANVR.

Symposium organiseren? I t T' '^'^'■'^"""S heelt nog plaats voor enkele fanatieke actieve leden, die een symposium willen organiseren. Heb )e interesse, kom dan eens langs op ka­ mer R­7 of bel:662992.

1

030-444921

universitaire agenda

Sportura Reizen Goedkope studentenskireizen naar Frankrijk, vanaf 449,­. Inclusief busreis, appartement, skipas en alle maaltijden. Voor info, bel Eric, tel. 632819. Jongerenskireis

Gezocht A a n t e k e n i n g e n tegen b e l o n i n g y Q 3 0 2 / 1 2 . 0 2 : Skigebied Flaln (Frankrijk), 2 6 0 k m p l s t e . C h a l e t m i d d e n o p Voorgezet boekhouden HBO­i­AE ' ° . , . , , ■ ,, , ■ i r, •■ t r­nr, IB (micro e c o n o m i e I). Tel. OIO­ d e S k i p i S t O . I n c l . S k i p a S , b U S r e i S , SklIOS b e g i n n e r s . VOl penSIOn! PriJS T 0 9 9 , ­ . 4712979, Marinusof 010­4712094, ||­|fQ. 0 1 3 ­ 3 6 0 6 5 8 Of 4 2 2 2 6 0 . Marco. ^^^^^^^^^^—^^^^^^^^^^^^^—.^^^^^^^^^—^^^^^^^—^^^^^^^

Party ­ Restaurant 'de Nieuwe Hoef Tiendhoeve anno 1641 'Gorp' aan de Ley 1, 5051 PP GOIRLE Tel.: 013­345675 7 348824.

STUDIEBOEKEN HET HELE JAAR DOOR UIT VOORRAAD LEVERBAAR

I

Gelegen in het landgoed "G ORP EN ROVERT" Een antieke lokatie in een schitterend natuurgebied Exclusief voor besloten gezelschappen van 30 tot 150 personen ISiet voor passanten!! Maakt u eens een vrijblijvende afspraak met ons. zodat wij u rond kunnen leiden door deze antieke lokatie en u kunnen vertellen over onze vele mogelijkheden... Voor info­, of onze folder bel: 013 ­ 345675 of 013 ­ 348824

gulden per jaar

Studenten die Univeis thuis willen ontvingen kunnen een po,st,ibonuement nemen van f25,­­pei studiejaar (on­ geacht bet aantal nummers). Het abonnement.sgeld kan

Vrijdag 2 december Inangiuale icdc piot.di, f C M l'ietet ^.hoogleraar Marketingvan D i e n s t e n Titel rede- '(^ver de kloof. Aula KUB, 16.15 uut

Dinsdag 6 december

Boekhandel Gianotten Prof. V e r b e m e l a a n 1 0 0 T i l b u r g T e l . (013) 6 5 1 1 1 1

NAAM­ ADRES:

Aula KUB, 16.IS uur.

Donderdag 8 december

Piomotie mr R.W.F Hendrik.^. Promotor: prot.nu M 1 G.C. Raaijmakers. Co-promotoren; prof .mr I.B M. Vianken en prof.dr. I.A.G van der Geld. Titel ])roctschrift: 'De Stichting in'concernvetband'. Enkele privaatrechtelijke en tiscaalrcchtclijkc b e s c h o u w i n g e n ' . Aula KUB, 16 15 uur.

Vrijdag 9 december Promotie di-i W.I.H van Grocncndaal. Promotor: prof .dr. ï P.C Kleunen. Titel proctschiitt:'invest m e n t analysis and decision support foi gas transmission on ]A\Ö' A u l a K U B , 14.15 uur.

gestort worden via een a c e c p t g i t o k a a i t die u wotdt toegestuurdna inlevei mg van onderstaande, volledig m­ gevulde bon. Na ontvangst van de betaling zal Umvers worden toegezonden. Door de tijd die de administtatie­ ve handelin,i; ve.gt, kan het twee tot d u e weken duren voordat de k r a m daadweikehik wordt toegestuurd.

POSTCODE + WOONPLAATS:

B o n n e n k u n n e n w o r d e n i n g e l e v e r d of o p g e s t u u r d w o r d e n n a a r U n i v e r s , k a m e ï A 1 7 , P o s t b u s 9 0 1 5 3 , 5 0 0 0 LE T I L B U R G .

m imam

Proniolie drs. ] de Does. Promotor: prot.dr. F.M. Schunrachci. Titel pioelschni't: 'The gap topology tor litieai svstems- a g e o m e t r i e approach'.

Pïoimnu' nii'vr.nir A.A. Frcrik.s. Promotor: prot.mr P.C. Gilhuis. Titel proctschrili; 'juridische hescherniinK van heeksystcmen,- de gienzcnverlegd' AulaKUB, 14 15 uui.

ONIVERS vijfentwintig

Uw jarenlange opofferingen verdienen een professionele grafische afsluiting. Bel voor onze informatieve documentatie met prijzen.

Drukkerij Elinkwijk

Wintersport

ADMINISTRATIENUMMER: Open Feest T .S.R. Vidar I Op donderdag 1 december is er op stu­ dentenvereniging Vidar een groot slotfeest met band en disco! Dit feest [ IS ook toegankelijk voor niet­leden. I "dar ligt nabij de Beekse Bergen.

Proefschrift?

Promotie d i s G I.M. van Boxtel Promotor: prof .dr. C.H.M. Brunia. T i t e l proefschrift: ' N o n - m o t o r c o m p o n e n t s ot slow biain potentials'. AulaKUB, 16.15 uur.

xjNivERs n a 1 DECEMBER 1 9 9 4

JJ ^9 ^^Ê

vM •if

gJH

a m JS SB *■

MjUH BCM

Isl

De mededelin genpagina wordt verzorgd door de afd Pers & Voor lichting (gebouw B, kamer 10, tel 2001) Diensten en faculteiten Ie veren via een centraal punt (riet secretariaat) kopij z s m aan. uiterlijk donder dag voor 13 00 uur voor het ver schijnen van de nieuwe Univers

I V m beperkte ruimte is het zaak berichten kort en kernachtig te formule­ ren. De redactie kan het be­ richt wijzigen BIJ teveel kopij krijgt de hoogste actualiteits­ waarde voorrang

­ SAS­PC kleine versie (3,5" D D 7 of H D 4 , 5,25"DD 1 3 o f H D 5 ) ­ SPSS v o o r W i n d o w s 6 O | 3 , 5 ' H D 13) SPSS­PC (3,5" D D 9 of H D 5, 5,25 ' DD I 8 0 I H D 6 ) Vertaal'voor Windows (3,5' H D 6) ­ W P 5 1 voor DOS |3,5" D D 6 of H D 6, 5,25 ' D D 12 of H D 12| ­ W P afbeeldingen­bibliotheek (3,5" D D 6 of H D 3, 5,25' D D 12 of HD4) W P 5 2 voor Windows ­ taalmo­ dules (Engels UK en US en D u i t s per module 3,5" H D 1) ­ W P 5 2 voor W I N D O W S (3,5" HD7) ­ W P Presentations versie 2 O (3,5" HD8) ­ W P 5 1 taalmodules (Engels(UK en US), F r a n s , D u i t s , I t a l i a a n s , Spaans en Russisch) ­ W P printer­driver voor de printers in de bibliotheek Voor het inschrijven voor cursussen en het kopieren van software k u n t u terecht bij het Computer Informa­ tie C e n t r u m gebouw C, 2e verdie­ ping, C 245, tel 013­663111 Open van 10 00­12 00 en van 13 00­ 17 00 uur, ma ochtend gesloten

Onbestelbare

Cursus Ontwikkelings vraagstukken De Cursus wordt georganiseerd door het Instituut voor Ontwikkelings­ vraagstukken (IVO) van de KUB De C u r s u s telt 10 wekelijkse bijeen­ komsten van 2 uur, naar keuze op ma av (20 00­22 00) of wo ochtend (10 45­12 45) Aan de hand van de actualiteit wordt de economische, p o l i t i e k e en c u l t u r e l e s i t u a t i e in ontwikkelingslanden bekeken O n d e r w e r p e n die aan bod k o m e n zijn o a wereldhandel, democratise­ ring, vluchtelingen, inheemse vol­ ken en o n t w i k k e l i n g s s a m e n w e r ­ king In de C u r s u s w o r d t op een actieve manier gewerkt, zoals dis­ c u s s i e en g r o e p s o p d r a c h t e n D e Cursus kost f 50,­, incl cursusbun­ del Voor informatie of aanmelden k u n t u terecht bi) het Cursusburo van het IVO, B I I 0 3 of tel 0 1 3 ­ 662556/2264

Rekencentrum Cursussen december 1994 ­ Basiscursus Harvard Graphics voor Windows 7 , 8 e n l 2 d e c 13 30 17 00 ­ Upgradecursus W P 5 2 voor Win­ dows 7 en 9 dec 9 00­12 30 uur Workshop effectief w e r k e n m e t grote d o c u m e n t e n m W P 5 1 12 december 9 00­12 30 uur. Inschrijven kan na vertoon van kub kaart d m v een inschrijfformulier verkrijgbaar bij het CIC 111 vorig jaar bestaat er geen inschrijftermijn voor s t u d e n t e n belangstellenden k u n n e n zich nu al voor alle cursus­ sen inschrijven Kosten f 15,­­perdagdeeien,afhan­ kelijk van de cursus, f 2,50 tot f 10 ­ materiaalkosten

Overige

A

software

De volgende PC Software kangeko­ pieerd worden na vertoon van colle­ ge of KUB­kaart en tegen betaling van f 1,50 adm kosten per pakket ­ Anti­virus programma's Scan en Clean{versie 117), McAffee viruss­ canners ­ dBASEIIIPLUS(3,5" D D 3 of H D 3, 5,25"DD5ofHD5) ­ dBASE IV versie 2 O (3,5" D D 5) ­ Euroglot (vertaalprogramma elek­ tronisch woordenboek) N B heen tie wordt met verlengd na dec 1994 kan dit programma met meer geko­ pieerd worden (3,5" D D 7 of H D 7) ­ Harvard Graphics voor Dos (3,5" HD5) ­ Harvard Graphics voor Windows versie 2 O (3,5" H D 10) ­ Norton Desktop 2 2 voor Windows (3,5" H D 4) Norton Desktop 1 O voor DOS (3,5 ' HD9) ­ Norton Commander 4 O (3,5 "HD 1) ­ Norton Utilities 6 01 (3,5" HD 4) Paradox voor Windows 4.5 (3,5" HD5) ­ Quattro Pro voor Windows versie 5 O (3,5" H D 6) ­ Quattro Pro voor DOS versie 5 O (3,5" H D 2) ­ SAS­PC v o l l e d i g e v e r s i e (3,5" D D 18 of H D 9, 5,25" H D 18)

poststukken

k e n e,n o n t w i k k e l i n g s s a m e n w e r ­ king In de Cursus wordt op een ac­ tieve manier gewerkt, zoals discus­ sie en groepsopdrachten De Cursus kost f50,­­, incl cursusbundel Voor informatie of aanmelden k u n t u te­ recht bij het C u r s u s b u r o van het IVO, BI 103 of tel 013­662556/2264

Fusies, Overnemingen Bescherming

en

Topologie In het komende voorjaarssemester zal, bi) voldoende belangstelling, door de werkeenheid Wiskunde van de vakgroep Econometrie een colle­ ge Topologie worden verzorgd Na een g e r i c h t e i n l e i d i n g v e r z a m e ­ lingstheoretische en algebraïsche topologie zal aandacht geschonken worden aan topologische onderwer­ pen die in de theoietische economie van betekenis zijn Van de deelne­ mers wordt actieve deelname ver­ wacht Voor opgave of nadere mlich tingen prof dr M Paardekooper, kamer B 1028

Mogeli|kheid tot inzage in het ten­ t a m e n Fusies, O v e r n e m i n g e n en Bescherming van 21 okt jl vindt plaats op do 8 dec a s. van 13 30 \­ 16 30 uur in B 607 Het inschrijffor­ mulier hiervoor hangt m de hal van Seminar Economie de 6e verdieping Transformation Tentamenrooster Fiscale Economie

doctoraal

De herkansing Omzetbelasting m aug '95 wordt m e t afgenomen op 8 aug maar op 12 aug '95 Tentamen Geschiedenis van het Economisch D e n k e n ( M a c r o / M i c r o l d , code 330 039) In afwijking van een eer­ dere mededeling wordt aan studen­ ten die het bedoelde vak nog moe­ ten herkansen hiertoe schriftelijk de gelegenheid geboden op ma 30 jan '95 o m 18 30 u I n t e k e n i n g voor deelname dient voor 15 jan '95 te geschieden bij het secretariaat van de vakgroep Algemene Economie, k a m e r B 520, tel 013­(66)2416 In aug '95 zal een laatste herkansings­ mogelijkheid worden georganiseerd

In Russia, vr 25nov '94,14 00­17 00 u Zaal Q Z 101, sprekers Bart Ie Blanc (European bank for Recon­ struction and Development &. Ka­ tholieke Universiteit Brabant], Bert H a m m m g a (Katholieke Universi­ teit Brabant), Valentin Kudrov (In stitute of Europe, Russion Academy of Sciences) Voorzitter' Nick van der Lijn, (Katholieke Universiteit Bra­ bant), Onderwerpen Financial m termediaries with a particular emp­ h a s i s o n b a n k i n g in R u s s i a (Le Blanc], T h e moral a t m o s p h e r e in Moscow (Hamminga), Why is shock t h e r a p y t h e p r o p e r a p p r o a c h lor Russia' (Kudrov]

plichte literatuur C van den Wyn gaert. Criminal Procedure Systems m the European Community, Butter­ worths, London, 1993 Dit boek kost normaalongeveerf 182,­ Wanneer de vakgroep minimaal 25 exempla­ ren wil afnemen is de uitgever bereid 20% korting te geven Studenten die dit vak willen gaan volgen worden vriendelijk verzocht voor 1 jan 1995 bij de vakgroepsecretaresse M de Jong (kamer Y 206) op dit boek in te tekenen onder aanbetaling van f25,­ De vakgroep draagt dan verder zorg voor de bestelling

Inleiding Europees recht (propedeuse)

ze vo( concurrentiekracht Daarnaast isnl tuur veel aandacht voor de (prille) thel In sai nevorming rondom technologisdj het Dl o n t w i k k e l i n g v a n u i t een econof in Ro misch, sociologisch en bestuurlaml een O) dig perspectief en voor innoverenj rondd beleidsinstrumenten als TechnolonI Welke Assesment en beleidsexercities Hal deze l college wordt aanbevolen voorstul Waart denten Juridische Bestuurif ge ms w e t e n s c h a p p e n . Sociologie, Bel greep dnjfseconomie en Bestuurlijke Ijl Voor f o r m a t i e k u n d e Tijd wo 10 4sl over \ 12 30 (eerste college 1­2­95] Djl men < cent prof dr ir Ruud Smits (S 15)1 metrr 013­663384], hoogleraar TechnolJ ker, k. gie. Beleid en Samenleving aan i l (secr FSW en dir van het Studiecentninl voor T e c h n o l o g i e en beleid vjJ TNO lint­Nicolaas

iMa 5 dec vervall Met de aanbieding van het prope­ Soc 117 45 uur en late deusevak inleiding Europees Recht Ijaas DeKUBslu ­ als derde keuzevak naast de inlei­ Exam of cours internationahmml iHethcvandecur! dingen belastingrecht en bestuurs­ of culture for foreign students TliJ I signs, tabelanalys kunde ­ gaat in het tweede semester se foreign students who attendedtkl 15 dec IS verplaat van het lopende studiejaar de nieu­ course 'Internationalization of ciilf ^1445 16 30 uur 1 we opl Europees Recht officieel van ture' 1994/95 and will leave Tilbnil start BIJ deze opleiding gaat het, als at the end of the first semesterw bekend, om een volwaardige oplei­ be offered a special opportunity lol my doctoraal ding, naast de bestaande doctoraal­ do their written exam on Mcndajf p r o g r a m m a ' s Ned Recht, Fiscaal Dec 12, from 10 00 AM till loop» I Sectie Communi recht en J B W De opleiding geeft in room Q Z 206 They will havctol I ting/Psychologie recht op de mr­titel Het driejarige fill out t h e r e l e v a n t registratiml JDo Idee zal in S I bijeenkomst wor doctoraalprogramma bestaat voor form in advance I waarop door stu ruim de helft uit vakken die tevens I presentatie gehc deel u i t m a k e n van het doet Ned Psy |hunstage(organi£ recht (zoals Burgerlijk A en B, Staats­ |enonderzoek(cor recht B en Bestuursrecht B en Straf­ Cursus Beroepsvaardigheden I De voordrachten recht C en D], ZIJ het dat deze met Voor het onderdeel interview mt«| Ivolgd door een dis het oog op de totstandkoming van de iedere s t u d e n t zich opnieuw in [ leenkritischegeda nieuwe opleiding zijn aangevuld in schrijven D a g s t u d e n t e n kumeil Island te brengen c Europese r i c h t i n g , terwijl ca 55 zich op do 8 dec van 13 00­15 OOuul ■ en stage activite studiepunten zijn gereserveerd voor e n o p v r van 9 00­12 OOuurmschnil I begonnen zijn aai n i e u w e , E u r o p e e s r e c h t e l i j k e en ven in gang 5 Deze mschrijvingzjl leen aantal preser rechtsvergelijkende vakken Daar­ w e d e r o m p l a a t s v i n d e n onder lni| Itewonenalstoeh bij wordt Europees recht begrepen in m o t t o 'wie het eerst komt, hete 1 eenmaal zelf de ruime zin, zowel de Eur Gemeen­ m a a l t ' A v o n d s t u d e n t e n kunneil Ihouden Het al' schap als de Raad van Europa omvat­ zich tijdens kantooruren opgevenbi| I plaats vinden wa tend Details over het doctoraalpo­ het secretariaat, tel 662480 I minimaal vijf bij gramma zijn beschikbaar vanaf half Ibiigewoond (waa dec , n a d a t in de f a c u l t e i t s r a a d Itatie over eigen o definitieve besluitvorming over de Zaalwijzigingen I Studenten die nc i n r i c h t i n g van h e t d o c t o r a a l p r o ­ Vr 16­12, 23­12 en 6­1 de collejcl — g zi|n, zijn V. gramma zal hebben plaatsgevonden ontwikkelmgsleer van AZ 115 nasi I In principe wordt Het n i e u w e propedeusevak inlei­ AZ 10 van 08 45­10 45 uur Idag van de maa ding Europees recht zal w o r d e n Wo 21 ­12 de colleges fysiologisckl Ineniiddaggeorgai gedoceerd vanaf ma 30 jan 1995 psychologie van C Z l O l marYZïl Ide maanden zuil (10 45­12 30 uur in AZ 115) voor de van 10 45­12 45 u u r Iworden aangeko dagstudenten en vanaf sept 1995 Op 5 en 6 dec a s k o m e n de ( llnl Marije Bertinj voor de d e e l t i j d s t u d e n t e n Bi) de ges van resp de cursus Bedrijtsoplei] beide eerste hoorcolleges is gelegen­ dingen en O n t w e r p e n van One heid om in te tekenen voor de werk­ icoBomiscbe Ps w i j s a r r a n g e m e n t e n (docent colleges Het collegerooster van ml J M M van der Sanden) te vervalleil Eur recht en een programmaopzet Lp v deze cursussen wordt een re J 19 dec, van 11 45 van de nieuwe opl Eur recht is van­ ponsiecoUege gegeven op dl 20deJ |17, organiseert d af ma 19dec a s verkrijgbaarbijde Ische Psychologie 1994 te 10 45 uur in SZ 21 studieadviseur propedeuse, m w Extra hoorcollege Statistiek voo| Iter bijeenkoms L D E M van Wijk, kamer Y 324 en Ibijeenkomst is ] prop psy studenten m w M Vermeer, Y 325, tel 662502 Opvri) 9dec vanlO 45tot I2 30ui| Identen te inform wordt een extra hoorcollege Statiy^ I en het vakgebied Imogelijkheid voi tiek gegeven m AZIO Iformeel kennis m IZowel de (aanko BOW ■economische ps5 lallegemteressee Het t e n t a m e n Sturen van veranè| Iwelkom Drs ] Sociale ringen m organisaties is gew: 1662687, namens I p V 5 jan IS nu de datum 6 ]an «1 IschePsychologit Wetenschappen 13 30 uur

P o s t s t u k k e n geadresseerd aan de KUB, k u n n e n s o m s n i e t b e s t e l d worden Betrokkene k o m t bijvoor­ beeld nog m e t in het centraal adres­ senbestand voor of de naam is fout gespeld of onduidelijk geschreven Wi| verzoeken u, wanneer een voor u bestemd stuk op de lijst voor komt, b i n n e n een week na verschijning van dit n u m m e r te reageren bij de Rechts­ afd Registratuuren Archief, A 153, tel (6612808 De s t u k k e n zullen cir­ Tentamenstof g e leerdheid ca een w e e k na verschijning van deze Univers aan de afzender wor­ AT voor economie en AT voor BIK, den geretourneerd toets 22 dec '94 Repetitiecollege Geadresseerde Afzender (l)Behandelde stof in het h c , lei­ Han delsrech t A I Willen P Gouissen, E'hoven draad + aantekeningen, (2)behandel­ Erwm Hendriks Garant, Apeldoorn de v r a a g s t u k k e n van het w c , (3] Op do av 8 dec a s zal een repeti­ prof dr F van lersel Pax C h n s t i Fuchs­vander Hoeven 'Boekhouden tiecollege plaatsvinden in zaal SZ vakgroep MKB ING­bank, A'dam geboekstaafd' deel 1, vanaf zevende 17 Vanaf 18 45 uur voor de studen­ L U Xinsheng BN­AMRO A'dam druk (oudere drukken zijn niet meer ten Ned Recht en vanaf 20 30 uur m w P Peeters Gemeente Waalre bruikbaar] de hoofdstukken I t / m voor de studenten fiscaal recht D Wascher Postbank, Leeuwar­ 21 Daarvan kan als leesstof worden den Diversen voor D Wascher M E beschouwd de hfdst 10, 13 2 en 19 Tentamen privaatrecht A2 Gielbert SURF, Utrecht Overgeslagen mogen worden hfdst N.Raaijmakers De Morskring, Lei­ 11, 21 2 en 21.3,(4|de aanbevolen In de verplichte stof voor het tenta­ den vraagstukken zoals vermeld in de m e n A2 IS de volgende wijziging Opgavenbundel w c A T l e s e m '94/ aangebracht Van het artikel'Uitleg G Korevaart Verkeersschool Suc­ '95, blz 1 van de (collectieve) arbeidsovereen­ ces, Tilburg. komst', J J M de Laat, NTBR 1994/ L Jaspers Nat Zwitsers Verkeers­ 95, opgenomen in de syllabus, be­ bureau, A'dam Tentamenstof h o e v e n s l e c h t s te w o r d e n b e s t u ­ drs A Peters A P T K , Jakarta deerd de par 1, 2, 4 en 5 Mr G P vdn Hurk Projectbureau AT voor Econometrie, toets 22 dec KWS2000, Den Haag '94 (l)Behandelde stof m het h c , R A J vdr M o o l e n S t i c h t i n g Be­ leidraad + aantekeningen, (2|behan­ Responsiecollege drijfskunde, Eindhoven delde v r a a g s t u k k e n van h e t w c Burgerlijk Recht A (3|Fuchs­Raessens­van Vlimmeren, Applicatie Boekhouden, Ie d r u k ' 9 0 Op ma 19 dec a s vindt plaats een geheel, (4|aanvullende vraagstuk­ r e s p o n s i e c o l l e g e voor burgerlijk k e n voor s t u d e n t e n e c o n o m e t r i e , recht A Tijdstip 18 45­20 30 uur zoals uitgereikt op het w c Plaats A Z 1 1 5 Besproken zal wor­ den het t e n t a m e n uit de syllabus op blz 310 Tevens IS er gelegenheid tot Tentamen inleiding WRS het stellen van vragen Wetenschappen Overeenkomstig de tekst in de stu­ diegids FEW '94­'95 IS het eindcijfer Cursus Etnische Minderheden ynderzoekspra: voor dit vak het rekenkundig gemid­ VTW Onderwijsbureau FEW delde van het tentamencijfer van 6 In het tweede semester van dit aca­ [Decompensatiet jan '95 en het werkboekcijfer '94 demisch jaar wordt op initiatief van Algemeen Studie­adviseur Economie Drs H ­ Ter afronding van dit semester vinii ■denten van het t '95 Het laatste onderdeel van het de Letterenfaculteit o p n i e u w een G v a n L i e m p d h e e f t op 2­14­15­16­ zoekspracticum] op dl 13 december a s de 2e Stud» werkboek dient uiterlijk vr 9 dec interfacultaire cursus£tmsci]e Mm Studenten worden er met nadruk op 19 en 23 dec geen spreekuur laar veranderd dag Vrijetijdwetenschappen plaJt '94 ingeleverd te zijn bij het secre­ derheden m Nederland georgani­ gewezen dat op 20 jan 1995 het ten­ consequenties vc Het m o t t o van de studiedag isJ tariaat van de vakgroep Econome seerd De colleges worden gegeven t a m e n M e t h o d e n van kwalitatief Marketing 2 laargangen 92/9> keer 'Stedelijke revitalisering e trie Niet ingeleverde delen worden van 03­02­'95 tot en m e t I2­05­'95, onderzoek (code 424 224) voor de met aan alle verj vnjetijd onderzoek en theorie Ti met het cijfer O beoordeeld Bij de op vrijdag van 10 45­12 45 u u r Het allerlaatste keer zal worden afgeno­ De tentamenbundel met uitgebrei­ onderzoekspracl dens het plenaire ochtendgedeelfc herkansing van 16 aug '95 is er ge­ doel van de cursus is een breed over men de a n t w o o r d e n is klaar (beperkte daan Voor deze ( presenteren Peter Bramham van( legenheid een onvoldoende werk zicht te geven van de positie van eenmalige oplage) Hij is te verkrij­ universiteit van Leeds (UK) enlJ, den de volgende boekcijfer te verbeteren tot maxi­ etnische minderheden m de Neder­ Cursus Technologie, gen op dl 6 en wo 7 december van beleid en van der Borg van de universiteit «1 lllha geldt dat maal een zes door een verbeterde landse samenleving (met betrekking samenleving 14 4 5 t o t ± I 5 3 0 u u r b i i Q Z l Prijs Venetië (I) case­studies overbeii*. die in gebreke zi versie m te leveren Dit dient dan bi| tot bijvoorbeeld de positie op de ar­ f7,50 overgedaan Ditg steden D a a r n a volgt een gericl voornoemd secretariaat aanwezig te beidsmarkt, rechtspositie, sociaal­ In febr gaat voor het eerst de cursus ag van het debat o 1 v Hans Mommaas Inte zijn uiterlijk 4 aug '95 Voor het culturele positie, religie en levens­ 'Technologie, beleid en samenle­ dien moeten exti middaggedeelte presenteren enbt cursusjaar '95­'96 kan alleen het beschouwing, overheidsbeleid) v i n g ' van start C e n t r a a l staat de worden gemaak College Geld Krediet en Bank­ discussieren docenten en studentd reeds behaalde eindcijfer van '95 Hiertoe zijn gastdocenten van ver­ vraag hoe de besluitvorming over ziin bil T van di wezen 3 van de studierichting VTW inwffl» blijven staan schillende faculteiten en externe technologische ontwikkeling inge­ 2) Indien uitsluii s/jops h u n onderzoekswerk Dedi' sprekers a a n g e z o c h t De u i t e r s t e richt moet worden opdat economie Op do 8­12­'94 zal het college GKB onderzoek in geb cussies zullen worden voortgezt d a t u m van inschrijving is 20 jan en samenleving optimaal profiteren 3 voor een keer plaatsvinden in SZ Tentamenstof extra SPSS­opdr tijdens een na afloop te houden boi 1995 L e t t e r e n s t u d e n t e n k u n n e n van de mogelijkheden die de tech­ 28 maakt rel zich middels de gebruikelijke for­ nologie biedt In het verlengde van Voortgezet Boekhouden I onderdeel 3) De oude punt mulieren inschrijven Voor studen­ zijn inaugurele rede (Ieder land krijgt Inschri] ving voor de studiedag stJ' Bedrijfsadministratie Ter informa­ Cursus Ontwikkelings voor Methoden! ten en andere geïnteresseerden van de t e c h n o l o g i e die h e t v e r d i e n t , open voor docentenen (ex)studenie* tie volgt hier de tentamenstof VBl vraagstukken elkaar compensi buiten de Letterenfaculteit liggen maar lang m e t altijd die welke het van de studierichting VTW Inscli BA voor het t e n t a m e n op 23 dec '94 compenseeidka bi) kamer B201 aparte inschrijvings­ nodig heeft) zullen Ruud Smits en IS mogelijk bij het secr van VTWi (tweede zitting], (l)Kevelam/Hoog­ Vanaf half jan 1995 starten op de ot hoger Een 4 formulieren gereed Binnenkort zal een viertal gastdocenten ingaan op 237] en op het publicatiebordv* h e i d / T u i n s m a Financiële admini­ KUB t w e e c u r s u s g r o e p e n van de worden gecompi via alle faculteiten nadere informa­ een drietal aspecten VTW in gebouw S stratie I de hfdst 8 t / m 13, (2)Dic­ CursusOntwikkelingsvraagstuk­ tie over deze c u r s u s worden ver­ taat Voortgezet Boekhouden I Be­ ­ visie­ en theorievorming t a v de ken Deze cursus is een aanrader spreid 'ectificatie ten d r i j f s a d m i n i s t r a t i e d e e l l (350 94 relatie technologie, e c o n o m i e en Algemeen voor iedereen die geïnteresseerd is 883], (3)Dictaat Voortgezet Boek­ samenleving, m mondiale verhoudingen en met Deeltoets 2 van houden I Bedrijfsadministratie deel Keuzevak Gevraagd doctoraal studente vo( n a m e de Derde Wereld De Cursus ­ mogelijkheden van overheden en vergelijkend o n d e r z o e k s s t a g e H y m e n reco' .plaatst op 9 jan 2(350 94 904), (4)Dictaat Voortgezet strafrecht wordt georganiseerd door het Insti­ andere actoren om in het proces van structie bij Marokkaanse meisie' i Boekhouden I Bedrijfsadministratie t u u t voor Ontwikkelingsvraagstuk­ technologische ontwikkeling te in­ Gynaecologen wordenmtoeneniert­j«J'propedeuse deel3(350 94 1104], (5]De behandel­ ken (IVO) van de KUB terveniëren, Vanaf febr 1995 zal het keuzevak de stof plus de vraagstukken uit het D e C u r s u s t e l t 10 wekelijkse bijeen­ vergelijkend strafrecht worden ge­ ­ r e c e n t e o n t w i k k e l i n g e n in h e t de m a t e geconfronteerd metk' i Roosterwnzigir h e l e sem '94­'95, (6)De aanbevo­ komsten van 2 uur, naar keuze op doceerd Aandacht zal worden ge­ beleidsinstrumentarium verzoek van Marokkaanse meisifE week 49 vervalh len v r a a g s t u k k e n u i f H o o g h e i d / ma avond (20 00­22 00) of wo och­ schonken aan de positie van het OM D e z e drie a s p e c t e n z u l l e n m e d e om h u n maagdenvlies te herste IfKi 3^^ Fysiologiscl Langendijk Opgaven bij Financiële tend(10 45­12 4 5 | A a n d e h a n d v a n m diverse Europese landen In tegen­ (hymen reconstructie) PraktilKy belicht worden aan de hand van een administratie I, (7)Tentamenopga­ de a c t u a l i t e i t wordt de e c o n o m i ­ van uithuwelijking vereisen d"""|? „ . , stelling tot hetgeen in de studiegids aantal actuele issues en problemen v e n v a n de l a a t s t e d r i e j a r e n , sche, politieke en culturele situatie meisjes als maagd het h u w e h l k i f ""^ P^perfeusÉ staat vermeld zal voor dit vak geen als ' t e c h n o l o g i e en werkgelegen­ (8]Voortgezet Boekhouden I m ontwikkelingslanden bekeken gaan Het gaat o m Marokkaan'» Roosterwijziei syllabus worden samengesteld heid', 'de elektronische snelweg', V r a a g s t u k k e n b u n d e l Collegejaar meisies op de grens van twee cult' Maatschappijee. O n d e r w e r p e n die aan bod k o m e n Naast eventuele aanvullende litera­ 'technologie en ethiek', 'nationaal '94­'95 ( k e n m e r k 3 5 0 94 645] ren Wanneer het m o m e n t van m j t zijn o a wereldhandel, democratise­ tuur die tijdens de colleges zal wor­ v e r s u s i n t e r n a t i o n a a l b e l e i d ' en huwelijking naderbij komt 'kiez" ^ ring, vluchtelingen, inheemse vol­ den uitgereikt behoort tot de ver­ 'technologie en versterking van de

Economische

TTNTTVERSHa

ze voor h u n eigen cul­ tuur. In s a m e n w e r k i n g m e t het Dijkzigt­ziekenhuis in R o t t e r d a m w o r d e n een onderzoek opgezet rond de volgende vragen: Welke motieven bepalen deze keuze? Waarom kiezen sommi­ ge meisjes voor de in­ greep en andere niet? Voor m e e r i n f o r m a t i e over het onderzoek kan men contact opnemen met m w . dr. Marrie Bek­ ker, kamer P 66, tel. 2366 Isecr. 2287|.

tint­Nicolaas I Ma. 5 dec. vervallen de h c en wg van 117,45 uur en later i.v.m. Sint Nico­ llaas. De KUB sluit om 18.00 uur. I Het hc van de cursus Onderzoeksde­ I signs, tabelanalyse en elaboratie van I s dec. is verplaatst naar 7 dec. van 114.45­16.30 uur in AZ 112.

WO. 1 3 . 4 5 ­ I 5 . 3 0 u u r i n Y Z 2 e n h c 2 op vr. 10.45­12.30 uur in PZ 12. VTW International Tourism Manage­ m e n t : Copies of t h e lecture of F. Franke (8 Nov.) are available from the Department of Leisure Studies (S237J. Tentamens

Letteren

economische Psy 19 dec, van 11.45 t / m ± 12.45 in SZ [l7, organiseert de Sectie Economi­ Ische Psychologie een 'einde semes­ Iter bijeenkomst'. D o e l v a n deze Ibiieenkomst i s ] a a n k o m e n d e | stu­ I denten te informeren over de studie I en het vakgebied. Tevens bestaat de Imogeliikheid voor één ieder om in­ Iformeel kennis met elkaar te maken. IZowel de (aankomende) studenten • economische psychologie, alsmede [alle geïnteresseerden zijn van harte [welkom. D r s . J . G . B l o e m , p 7 I 0 , 1662687, namens de Sectie Economi­ Ische Psychologie.

onderzoekspracticum

Psy

De compensatieregelingen voor stu­ denten van het tweede­jaars onder­ tsemesterviKj zoekspracticum psychologie zijn dit i.s.de2eStii(lii| jaar veranderd. D i t heeft t e v e n s ichappen consequenties voor studenten uit de studiedag is i f jaargangen 92/93 en 93/94 die nog ïvitaliseringe: met aan alle verplichtingen van het entheone'.Tii onderzoekspracticum hadden vol­ ichtendgedeeltc daan. Voor deze oude studenten gel­ Iramham vanli den de volgende regelingen: eds (UK)en|ii^_,,,, universiteitïiiff J!' ^­^^ Sj^Wt dat alle verplichtingen idies over beii»'. die in gebreke zijn moeten worden ligt een gencH. overgedaan. Dit geldt tevens voor het lommaas. Inte verslag van het onderzoek. Boven­ ;senteren enliis,^ dien moeten extra SPSS­opdrachten :en en studenteL worden gemaakt die te verkrijgen zijn bij T. van der Net. igVTWinwoi» 2| Indien uitsluitend het literatuur­ ïkswerk.Dedi' onderzoek in gebreke is, hoeven geen ­den voortgezci, p te houden boij extra SPSS­opdrachten worden ge­ maakt. (3) De oude punten die behaald zijn voor Methodenleer I en II k u n n e n elkaar compenseren zodat een 5 ge­ compenseeid kan worden m e t een 7 ot hoger. Een 4 of lager k a n n i e t Worden gecompenseerd. tectificatie

tentamendatum

Tweede semester programma

doctoraal­

De deadline voor inschrijving twee­ de s e m e s t e r is v e r s t r e k e n . Raad­ pleeg Univers en de borden bij B201 voor wijzigingen in het rooster. De indeling in groepen voor Engels en Statistiek worden via de borden be­ kendgemaakt.

Cursus Etnische in Nederland

Minderheden

In het tweede semester van dit aca­ demisch jaar wordt op initiatief van de Letterenfaculteit opnieuw een interfacultaire cursus Etnische Minderheden m Nederland geoigs­ niseerd. (Zie verder o n d e r Alge­ meen)

Herhaalde

oproep

Bij het Mentoraat van de Facuheit der Rechtsgeleerdheid ontstaatper 1 febr. 1995 een vacature voor de functie van

Studen

De Nederlandse Hartstichting richt alle activiteiten op het voorkómen en bestrijden van hart­ en vaatziekten, inclusief beroerte. In het kader van het dr. E. Dekker­programma van de Nederlandse Hartstichting wordt jaarlijks een aantal beurzen ter beschikking gesteld. Er wordt gezocht naar geschikte kandidaten voor het stipendium van

VTW

Inschrijven voor onderstaande ten­ t a m e n s k a n t o t 6 dec. op de in­ schrijflijsten op het prikbord in gang 3. 5 jan. Psychologische aspecten van de vrijetijd. 12 jan. Economische aspecten van de vrijetijd. 19 jan. Sociologische aspecten van de vrijetijd.

wsy doctoraal I Sectie Communicatie­ en Voorlich­ I ting/Psychologie in de Gezondheid. I D O . I d e c . z a l i n S S l (14.00uur)een Ibiieenkomst worden georganiseerd I waarop door s t u d e n t e n een korte Ipresentatie gehouden wordt over liiunstage (organisatie­adviesbureau) nonderzoek (communicatie­audit). I De voordrachten zullen worden ge­ I volgd door een discussie met als doel leenkntischegedachtenwisselingtot I stand te brengen omtrent onderzoek lenstage­activiteiten. Studenten die I begonnen zijn aan DII zi)n verplicht [eenaantal presentatiemiddagen bij I tewonen als toehoorder/discussiant 1 eenmaal zelf een voordracht te [houden. Het a f s t u d e r e n k a n p a s [plaats vinden wanneer een student [minimaal vijf bijeenkomsten heeft [biigewoond (waaronder de presen­ [tatie over eigen onderzoek of stage), [studenten die nog m e t doctoraal I ■bezig zijn, zijn van harte welkom. I In principe wordt elke eerste donder­ ; van de m a a n d een p r e s e n t a ­ |tiemiddaggeorganiseerd. De komen­ ; maanden zullen deze middagen Iworden aangekondigd m Univers. |Inl.MarijeBerting,P321, tel. 662325

1 DECEMBER 1 9 9 4

t­assisten

t

(m/v) vac.nr. 0599 voor I dag per week, gedurende I jaar, m e t de mogelijkheid van ver­ lenging. Taken: Het organiseren van activiteiten in het kader van het Mentoraat i.s.m. m e n t o r e n en eerstejaars studenten. Het werven en begeleiden van men­ toren. Het deelnemen aan de organisatie van het Mentoraat en het onderhou­ den van contacten m e t derden, zo­ als het bureau van de faculteit en de vakgroepen van het eerste jaar. Functie­eisen: Het vermogen om goede contacten te onderhouden m e t verschillende personen en instanties. Een goede mondelinge en schrifte­ lijke uitdrukkingsvaardigheid. Organisatorische kwaliteiten. Een p o s i t i e v e h o u d i n g t.a.v. h e t Mentoraat van de Juridische Facul­

Nadcre inlichtingen k u n n e n wor­ den ingewonnen bij Henri Pelck­ m a n s (Y 431, tel. 013­662625 op di. van 13.00­16.00 en vr. van 09.30­ 12.00 uur). Schriftelijke sollicitaties m e t be­ knopt c v . k u n t u tot 19 dec. a.s. richten aan de secr. van de Fac. der Rechtsgeleerdheid, m w . mr. G.M. D. Peters­Van Gorp, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg, o.v.v. het vacatu­ renr. op de enveloppe.

klinisch wetenschappelüi^ onderzoeicer Klinisch wetenschappelijk onderzoek, dat wil zeggen onderzoek nnet een patiënt­ gebonden vraagstelling en aanpak, is van wezenlijk belang voor het onderzoek op het gebied van hart­ en vaatziekten. Het doel van het stipendium is een bijdrage te leveren aan de opleiding en vorming van gevorderde onderzoekers op het gebied van patiëntgebonden onderzoek. Dit moet leiden tot meer aandacht voor onderzoek in de klinische geneeskunde en een grotere betrokkenheid bij inter­ nationale ontwikkelingen op dit gebied. Vereisten U bent gepromoveerd of hebt een vergelijkbare wetenschappelijke prestatie gele­ verd. U bent aantoonbaar in staat zelfstandig wetenschappelijk werk te verrichten. In een onderzoeksvoorstel geeft u aan hoe u invulling denkt te geven aan het onderzoeksprogramma. Er gelden de volgende eisen. Het onderzoek is er op gericht de ziektelast van hart­ en vaatziekten bij de mens te verlichten of weg te nemen. De vraagstelling heeft betrekking op de etiologie, pathofysiologie, secun­ daire (of specifieke) preventie, diagnose, therapie of epidemiologie van hart­ en vaatziekten. Het voorstel bevat patiëntgebonden onderzoek. U combineert daarbij basaal onderzoek met een klinische toepassing. Het onderzoeksprogramma maakt u in overleg met een gerenommeerd onderzoeker, die tevens garant staat voor uw wetenschappelijk niveau. (Deelnemen aan zogenaamde "Clinical Trials" of aan projecten gericht op algemene preventie valt niet binnen het kader van dit programma.) Bent u hoogleraar of directeur van een onderzoeksinstituut of bent u op de voorgeschreven aanmeldingsdatum ouder dan 42 jaar, dan komt u niet in aanmerking voor deze aanstelling. Inhoud van het stipendium Gedurende de aanstellingsperiode van maximaal vier jaar, krijgt u salaris op het niveau van een universitair hoofddocent. Het is ook mogelijk een toelage te ontvangen op het huidige salaris en een deel van het stipendium te gebruiken om een waarnemer aan te stellen. Daarnaast is er een bescheiden bijdrage in de materiële kosten. Belangstelling? Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Els Schumacher­van Dort, afdeling subsidie­administratie, telefoon 070­3511570. Stuur uw sollicitatie en onderzoeksvoorstel, vergezeld van een uitgebreid curriculum vitae en een publikatielijst vóór 1 februari 1995 naar de directie van de Nederlandse Hartstichting, t.a.v. mevrouw dr. I.M. Hellemans, cardioloog, adjunct medisch directeur, postbus 300, 2501 CH Den Haag. Per fax ingezonden sollicitaties worden niet in behandeling genomen.

y ^ nederlandse hartstichting vrienden van de hartstichting IS ER DAN NOG NATUUR? Zeker is er nog natuur. Maar waar dan? Wat is er nog te beschermen? De Jeugdbond voor Natuur­ en Milieustudie organiseert kampen en excursies in de mooie natuurgebieden die Nederland gelukkig nog heeft. Zo ontdekken jongeren tussen de 1 2 en 25 jaar welke natuur we beschermen.

Steun de Jeugdbond voor Natuur­ en Milieustudie

iDeeltoets 2 van Statistiek II vindt |plaatstop9jan. 1995. ^^y

jRoosterwijziging dagopleiding. In jweek 49 vervallen de wg van de cur­ |sus Fysiologische psychologie. |oc

Giro 9 8 3 7 9 9 te Utrecht

propedeuse

propedeuse

iRoosterwijziging.Voor de c u r s u s |Maatschappijgeschiedenisishc 1 op

Vraag onze brochure "van kopi| tot boek"

ICG printing bv Postbus 509­3300 AM Dordrecht Tei 078­5)1377

bedje gespreid in

Kaapstad? Bezoek hét jongeren hotel voor backpackers in het centrum van Kaapstad! (2p. kamer al vanaf 27

f3(' Kiitholicki' (Iiii\ci^ilc:l Bra­ bant vocit cat po\)iicl aciiehe­ leid voo; vrouwen^ waarvan het Mievcn meer vioiiweliike inede­ weikers te werven deel uitmaakt ()ndei andere i \ i eed­, voorzien in mof;eliikheden voor kinderop­ vang en zwangersehap': en ou­ detscbapsverlof

piek)

"Albergo for Backpackers'

h­^­.^

5 Beckham str., Gardens 8001, Cape Tow^n, South Africa Telefoon 00 27 (21) 22 18 49 Fax 00 27 (21) 23 05 15

uNTivERs n a 1 DECEMBER 1 9 9 4 De memoberich­ ten zijn bedoeld voor studenten en gezeltigheids­ verenigingen plus instituten en afdelingen welke activitei­ ten ontplooien op het terrein van cultuur, ont­ spanning en sport. Hou het kort en bondig. De redactie behoudt zich het recht voor berichten in te korten.

Studieverenigingen

IMarl<eting Associatie Voor dit semester zijn alle activitei­ ten alweer voorbij. Maar voor het volgende semester kan ik je alvast weer een aantal data geven die je beslist vrij moet houden. We begin­ nen de maand febr. meteen goed: op 1 febr. w o r d t er e e n s y m p o s i u m 'Strategische Marketing' gehouden. Op deze dag zullen de Amerikaan prof. George S. Day, dr. Ruud Fram­ bach en twee bedrijfslunctiona­ r i s s e n e e n a a n t a l l e z i n g e n ver­ zorgen. Op di. 10 febr. vervolgens vindt de voorronde van de NMA­dag plaats bij Heineken in D e n Bosch. De N a t i o n a l e M a r k e t i n g Asso­ ciatiedag zelf zal dit jaar plaatsvin­ den op do. 23 febr. in Rotterdam. Dit is dé kans op f 5.000,­ ! Voor meer informatie en inschrijvingsfor­ mulieren k u n je terecht op de Ma­ kub­kamerR­25. Op di. 21 febr. staat de Sawa Reel gepland. Tijdens dit a v o n d p r o g r a m m a z u l l e n de in & outs van de reclamewereld bespro­ ken worden. Tevens zullen de beste commercials van het afgelopen jaar worden v e r t o o n d in de aula. D u s Makub your mind! en schrijf deze data alvast in je agenda.

Welcome to cyberspace Het Podiumcafe i.s.m. SBIT geeft een blik op de digitale snelweg; een snelweg boordevol informatie en tot nu toe zonder regels. Deskundigen zullen je middels een demonstratie en discussie wegwijs m a k e n in de digitale wereld en zich over de vol­ gende items buigen: 'Leidt de digitale snelweg t o t een nieuwe tweedeling en isole­ m e n t in de maatschappij? Moet de overheid het informatiever­ keer in goede b a n e n leiden? Wat gebeurt er m e t de kwaliteit van de informatie? Zal deze alleen nog maar amusementswaarde hebben? Verdwijnen de geografische grenzen en wordt de wereld dus kleiner?' Deskundigen op deze avond zullen zijn: * ir. Jeroen Hoppenbrouwers, mede­ werker Infolab (voorzitter van de avond) ' dr. Hans van Driel, docent semio­ thiek * ir. Hans M o m m a a s , cultuursocio­ loog * Luuk van den Berg, student BIK * Berend de Jong, Student Bik * Dennis van Breemen, medewerker van de Helpdesk H e l a a s . Een l i v e ­ v e r b i n d i n g m e t Internet vanaf iedere luie stoel is nog niet gerealiseerd. Kom dus op di. 6 dec. in eigen persoon langs. Aanvang: 19.00 ­ 21.00 u u r in zaal YZ3 Olof Do. av. I dec. zal er o m klokslag 20.00 een forumdiscussie over de jacht plaats vinden. De voors en te­ gens van de jacht wordt door een zeer divers gezelschap besproken. Uiter­ aard heeft de l e z i n g e n c o m m i s s i e hiervoor de nodige capabele mensen uitgenodigd. Op m a . 5 dec. zal 's avonds de kroeg geheel in h e t teken staan van Sinterklaas. Zowel tijdens als na h e t eten k u n t u het nodige verwachten. Di. 6 dec. is de traditio­ nele commissieborrel. Tevens zal er 's avonds een voortreffelijk m a a l bereid worden tegen een kleine ver­ goeding (f5,­). Opwoensdagisereen post­dispuutsvergadering­borrel. Do. 8 dec. zal de senaat de externe banden m e t Virgiel gaan aantrek­ ken, maar zal er 's avonds de tradi­ tionele biefstuk m e t gebakken aard­

appels werderom klaarstaan. Daar­ na zal er in de grote societeitszaal het feest losbarsten. Veranderingen studiefinanciering De TSO­vereniging heeft voor jullie alle belangrijke wijzigingen m.b.t. de 'stufi' per 1995 op een rijtje ge­ zet. 1) Verlaging van de basisbeurs: ' Per 1 jan. 1995 krijgen alle uitwo­ nende studenten nog maar 1 470,­­ b a s i s b e u r s . Voor t h u i s w o n e n d e n wordt de beurs f 158,00. Overigens is al besloten dat de basisbeurs per 1 jan. 1996 nog verder omlaag gaat, namelijk f 45,­­ voor uitwonenden en f 33,­­ voor thuiswonenden. * Indien je recht hebt op een aanvul­ l e n d e b e u r s , k a n deze v e r l a g i n g e v e n t u e e l (geheel of gedeeltelijk) ondervangen worden door een hoge­ re aanvullende beurs. Het recht op a a n v u l l e n d e beurs wordt bepaald door h e t belastbaar i n k o m e n van je ouders. De aanvullende beurs hoef je, net zoals de basisbeurs, niet te­ rug te betalen (tenzij je niet aan de ' t e m p o n o r m ' voldoet). * Heb je alleen recht op basisbeurs, dan wordt er van je ouders verwacht dat zij de verlaging van de basisbeurs opvangen (respectievelijk f 9 0 , ­ en f 67,­­ voor uit­ en thuiswonenden). 2) Lenen: ' Vanaf 1 jan. 1995 k u n je, ongeacht het inkomen van je ouders, lenen tot het maximumbedrag van de aanvul­ lende studiefinanciering. Het gaat dan om f 6 5 0 , ­ tot f 600, ­ per maand maximaal of een gedeelte daarvan. * Realiseer je dat over het geleende bedrag direct rente gaat lopen. Ook over deze r e n t e wordt weer rente berekend, zodat deze schuld behoor­ lijk snel oploopt. 3) Inkomen naast stufi: * Vanaf 1 jan. 1995 mag je f 15.000,­ ­ netto per (kalender)jaar verdienen, zonder dat je gekort wordt op je stu­ diefinanciering. D i t is niet (meer) gerelateerd aan het aantal maanden dat je studiefinanciering hebt ont­ vangen in een bepaald jaar. Of je nu 1 of 12 maanden studiefinanciering hebt ontvangen, je mag f 15.000,­ bijverdienen. ■ Kom je echter boven dit bedrag uit, dan is het m e t e e n prijs! Niet alleen m o e t je de teveel betaalde studie­ f i n a n c i e r i n g t e r u g b e t a l e n , daar­ naast krijg je ook nog een soort boe­ te ter hoogte van f 3 0 0 , ­ per maand. * Inkomen dat je hebt verdiend voor en na de maanden in 1995 waarin^e studiefinanciering krijgt, telt niet mee. * Maar pas op!!! Inkomen verdiend tussen twee periodes m e t studiefi­ n a n c i e r i n g in 1 kalenderjaar t e l t weer wel mee. * Onder i n k o m e n valt niet alleen de i n k o m s t e n uit een bijbaantje, maar ook bijvoorbeeld (lijf jrente of wezen­ pensioen. 4) Inkomen partner: ' Woon je samen ofbenjegetrouwd, en heeft je partner een eigen inko­ men: per 1 jan. 1995 heeft dit geen gevolgen meer voor je studiefinan­ ciering. * Het kan zijn dat je al geruime tijd geen recht meer hebt op studiefinan­ ciering, vanwege het (te hoge) inko­ m e n van je partner. Zelfs als je 27 jaar of ouder bent, k u n je vanaf 1 jan. 1995 weer recht hebben op studie­ financiering, als je t e n m i n s t e voor je 27e bent begonnen aan je huidige studie en je deze inschrijving in de tussentijd niet onderbroken hebt. ■ D e n k je (weer) recht te hebben op studiefinanciering, vraag deze dan zo spoedig mogelijk aan. Doe dit, als je al eerder studiefinanciering hebt aangevraagd d.m.v. een Wijzigings­ formulier student of, indien je nog n o o i t z o ' n a a n v r a a g h e b t gedaan d.m.v. een eerste Aanvraagfor­ mulier. * Het inkomen van de partner blijft wel meetellen indien je een partner­ toelage ontvangt. Deze krijg je als je een kind of kinderen te verzorgen hebt onder de 12 jaar. 5) Tempobeurs: ' Voor h e t studiejaar 94/95 is de t e m p o n o r m onveranderd gebleven, namelijk 10 studiepunten. Behaal je deze p u n t e n niet dan wordt de in dat jaar verkregen beurs omgezet in een lening. * Met ingang van studiejaar 95/96 wordt deze t e m p o n o r m opge­ schroefd tot 5 0 % , te weten 21 stu­ diepunten. * Het T S O is bezig m e t het samen­ stellen van een leidraad m e t handi­ ge tips wanneer en hoe je in beroep k u n t gaan indien je door deze tem­ p o n o r m getroffen zou w o r d e n of reeds bent getroffen. Zo gauw deze klaar is laten we het je weten. Zoals je k u n t zien, zijn er toch aar­

dig wat veranderingen doorgevoerd en zullen er nog vele andere volgen. De (plaatselijke en landelijke) stu­ dentenbelangenverenigingen probe­ ren echter voor alle studenten een zo leefbaar mogelijke s i t u a t i e te creëren of te behouden. Het is dus van het grootste belang dat eenieder zich inzet voor deze (eigen) belan­ gen. T o t op heden blijkt echter het a n i m o onder studenten om zich te verenigen en actie te voeren bedroe­ vend laag. D a a r o m willen wij als TSO iedereen erop wijzen dat h e t ook jouw toekomst is, waar wij voor strijden. Maar deze strijd is zeer ongelijk indien wij n i e t de s t e u n krijgen van onze achterban, de Til­ burgse studenten!

college zouden hebben. ESN­Tiiburg Het Erasmus Student N e t w o r k Til­ burg houdt zich bezig met de opvang, begeleiding en sociale integratie van buitenlandse studenten. Elk semes­ ter k o m e n er z o ' n 120 s t u d e n t e n naar Tilburg, die h e t Nederlandse studentenleven leren kennen. Elke di. av. is er een ESN­borrel in café 't Ministerie, Paleisring 17. Wil je de i n t e r n a t i o n a l i s a t i e a a n den lijve ondervinden? Kom dan eens kijken op di. av. om 't Ministerie. Voor in­ formatie k u n je altijd langs bij R 15, geopend op ma.­do. van 13.00­14.00 uur.

Poiis Vidar R H is open van m a . t / m vr. van 13.00­15.0Ó uur. Vanavond (1 dec.) vindt het slotfeest van VIPPS plaats in l'Industrie m e t Rad van Fortuin en optreden van 'Real T i m e ' . De deadline van het Polis­Magazine is 2 d e c . Op 6 dec. is er een spectacu­ laire surprise borrel. Onder andere wordt het Polis­jaarboek eindelijk g e p r e s e n t e e r d . Kom a l l e m a a l en haal dat jaarboek op. In week 7 van 1995 staat een excursie gepland naar KPMG. Z e t dit vast in je agenda en let op nadere informatie. Deelne­ mers van de Masterclass k u n n e n het verslag ophalen in R i l . Foto's van het outdoor­weekend k u n je nabes­ tellen in R l 1, waarbij je direct dient te b e t a l e n . I n t r o ­ T ­ s h i r t s zijn t e koop voor f 4,95. Op is op! Aiesec

Op do. 1 dec. is het gigantische open slotfeest. Niet alleen de band van Maaike Mombarg zorgt voor de goe­ de m u z i e k maar ook disco Funky T o w n . De eerstejaars zijn al bezig met de nodige voorbereidingen voor dit feest. Zij zullen de aankleding verzorgen e n e e n eerstejaarsfust aanbieden. Dit feest is ook toegan­ kelijk voor niet­leden. D u s n e e m iedereen mee! Op do. 8 dec. zal h e t jaarboek gepre­ senteerd worden, het is de bedoeling dat iedereen zijn/haar jaarboek dan op k o m t halen op de loods. Tot jan. zal het jaarboek verkrijgbaar zijn op de loods. Daarna krijgt iedereen die h e m nog niet heeft opgehaald thuis gestuurd. Op WO. av. vindt de compi indoor plaats, onder goede begeleiding van de dames 8 van vorig jaar. Deze in­ door vindt plaats tussen 20.00 en 22.00 uur.

Op 15 dec. zal de slotdag van het STP 'An Inquiry into t h e Eastern Euro­ pean Business M a r k e t ' plaatsvin­ den. Hieraan gekoppeld zullen er 2 workshops gehouden worden. Onder begeiding van dhr. Jeurissen (Be­ drijfsethiek) en de dhr. Bell (Inte­ rnationaal Management) zullen een aantal KUB­studenten discusieren met studenten uit verschillende oost­europese landen en mensen uit het bedrijfsleven die actief zijn in oost­europa. Deze workshops zullen op 15 dec. om 14.00 uur beginnen en eindigen rond 16.30 m e t een borrel. Als je belangstelling hebt om m e e te doen, dan k u n je je inschrijven bij de Aiesec­kamer (R19). De deelna­ m e is gratis. Voor meer informatie kun je contact opnemen met Aiesec. Tel: 013 ­ (66)2573.

Do. 1 d e c : Vipps­feest in l'Industrie metband.Vipps staat voor: Versot, Input,Polis, Prioritijd en Sevio. Le­ den betalen 3 gulden, niet­leden 4 gulden. Kaartverkoop is op ma,di, wo in koffiekamer S en aan de deur (Kos­ ten aan de deur 5 gulden). Wo. 7 d e c : Poolavond in de Poolcorner o m 20.30. Kosten 5 gulden Inputters die buiten Tilburg wonen, k u n n e n h u n Persimage op k o m e n halen in R­13. De m e n s e n die niet op de borrel konden komen, k u n n e n het smoe­ l e n b o e k alsnog o p h a l e n in R­13! Tijdens kantooruren is er zeker ie­ mand.

AEGEE

Derdejaarsscriptie

Heeft iedereen weer genoten van het W a l k i n g Dinner? N a t u u r l i j k ! De eerst volgende activiteit op lokaal niveau zal in jan. plaats vinden. Op 11 jan. is er eennieuwjaarsborrel in De Boekanier vanaf ±20.00 uur. Dit is geen typefout. De borrel begint 2 uurtjes eerder dan normaal, omdat de meesten onder ons druk bezig zijn m e t h u n tentamens. Schrijf h e t nu al in je agenda! Heb je zin om bin­ nenkort deel te n e m e n aan een AE­ GEE­activiteit, ga dan 5­7 dec. naar Enschede, naar het congres: 'Asia, a Changing World'.. Nog even heel kort op een rijtje waar volgend jaar, tijdens de 'tenth anni­ versary', activiteiten plaats vinden: * Aachen, Baja, Bucuresti, Las Pal­ mas/Sevilla, Stockholm en Utrecht, alwaar/orums plaats zullen vinden. * D u b l i n , Bonn, Wien, Passau en Nijmegen, alwaarocademies plaats zullen vinden. * Brussel; reception. ' Turkey; festival, in de eerst week van september. * Budapest of Enschede;Con/firÊnce. Meer info omtrent deze activiteiten in kamer R3. Wil je meehelpen om AEGEE­Til­ burg in week 49 (5­9 december) te promoten, bel dan Karlijn op: 04117­ 1768, of geef je op in R3.

Kan h e t schrijven van een derde­ jaarsscriptie leuk zijn? De reiscommissie van Efact weet dat het kan! Wil jij ook in Frankrijk een achtergrond vinden voor je scriptie, ga dan m e e e n b e n verzekerd vaneen leuke studiereis en een goede s c r i p t i e . I n f o r m a t i e e n in­ schrijving in de EFACT­kamer R l . Vincent Bijlo Vincent Bijlo gemist? ? Hij was deze w e e k t e zien in de Schouwburg!! Herkansing op 16 febr. tijdens Eco­ nomische Spelen van Efact. Kaart­ jes begin febr. verkrijgbaar.

Input

Plato Doe op 1 dec. mee m e t de jaarclub­ disputentocht. Verder is er op 6 dec. een Sinterklaasborrel op h e t pand. Integrand Op zoek naar werkervaring? Inte­ grand heeft nog 20 openstaande op­ drachten!! Kom langs en schrijf je in!! Wil je na je t e n t a m e n s eens echt iets anders?! Kom dan 7 d e c naar de i n f o m i d d a g en ga een te gek jaar tegemoet als bestuurslid van Inte­ grand!!

Versot

Smeetskring

Nog een paar nachtjes slapen en de Sint gaat weer naar huis. Wij zullen dit 6 dec. vieren in Café d'n Egelan­ tier. Kom gezellig langs en doe mee. Van te voren (vandaag of morgen) inschrijven op het Versot­bord (bij S172). Voor het smoelenboek hebben we van ieder lid een pasfoto nodig. Deze graag vandaag of morgen inle­ veren bij R17 (eventueel als er nie­ m a n d is in de brievenbus naast de deur) vermeld op de foto a.u.b. voor en achternaam en geboortedatum. Spreek/infouur op di. 12.30­13.30 u u r e n do. 13.00­15.00 en verder wanneer Werner en David eigenlijk

Op di. 20 dec. a.s wordt door enkele docenten van h e t Fiscaal Instituut Tilburg een actualiteitscollege ge­ geven. Op dit college zullen er weer een a a n t a l a c t u e l e fiscale z a k e n worden behandeld. Er k u n n e n in dit college fiscale items aanbod k o m e n die van belang zijn voor je tenta­ mens! Ook dit jaar bestaat er de mogelijk­ heid om met je afstudeerscriptie deel te n e m e n aan de NOB­LOF scriptie­ prijs. Je scriptie wordt dan beoor­ deeld door een vakjury. Je m a a k t kans op een hoofdprijs van f 5.000,­ ­. En denk n u niet: 'dat is toch niet

voor mij weggelegd' want de Tilburg­ se fiscale studenten behoren immers tot de beste van het land. Voor meer i n f o r m a t i e h i e r o v e r k u n je op de Smeetskringkamer terecht tijdens de i n l o o p u r e n . D e z e i n l o o p u r e n zijn van maandag tot en m e t vrijdag van 11.30­13.30 uur. Complex Helaas....de lezing die C o m p l e x i.s.m. G O op 15 dec. zou organiseren gaat wegens o m s t a n d i g h e d e n niet door. Maar wees niet getreurd want prof. T. Theorell k o m t hoogstwaar­ schijnlijk in januari zijn lezing over 'de psychobiologische effecten van b e l a s t e n d e l e v e n s e r v a r i n g e n en w e r k s t r e s s " ' g e v e n . We h o u d e n je nog op de hoogte. C o m p l e x is zo c o m p l e x nog n i e t waar! Platvorm FSW Hé, FSW­er ken jij Platvorm al? Plat­ vorm is een overlegorgaan van de s o c i a l e f a c u l t e i t w a a r i n o.a. de s t u d e n t e n v e r t e g e n w o o r d i g e r s van de o p l e i d i n g s c o m m i s s i e s e n de faculteitsraad z i t t e n . T e v e n s vor­ m e n een aantal leden de Beste Do­ cent Verkiezingscommisssie. Plat­ vorm probeert door onderling over­ leg knelpunten in het onderwijs te signaleren en op te lossen. Platvorm k o m t dus op voor de belangen van de studenten binnen de sociale facul­ teit. Daarom starten wij vanaf 6 dec. een spreekuur en wel elke di. van 12.00­13.30 u u r i n S 11.Dit spreek­ uur is bedoeld om alle studenten van de sociale faculteit de mogelijkheid te g e v e n h u n o p m e r k i n g e n over onderwijs en andere zaken binnen de faculteit te melden. Aarzel daarom niet om eens langs te komen! Phoenix Belangrijk nieuws voor alle propae­ deuse­studenten van de Letterenfa­ culteit: onze hardwerkende bundel­ commissie heeft een tentamenbun­ del uitgegeven voor de eerstejaars. Deze Sinterklaas­verrassing kunnen Phoenix­leden voor f 4,— en niet­le­ den voor f6,— aanschaffen op 5,6 en 7 dec. in de hal van gebouw A. Daar staat Phoenix m e t een stand. Leden moeten h u n pasje niet vergeten. Ook belangrijk om niet te vergeten: leden van Phoenix kunnen zich al inschrij­ ven voor het kerstdiner van 15 dec. in de Voortuin. Hiervoor m o e t e n ze bij de verenigingskamer B 222 zijn. Prijs is f 15,— en er wordt ook rekening gehouden m e t vegeta­ rische leden. Nog een derde belangrijke kwestie betreft de excursie van eind januari. Hierover doen veel wilde verhalen de ronde. We gaannietnaar Anterwerpen en we gaan ook niet naar het Belgisch C e n t r u m van het Beeldverhaal in Brussel. De bericht­ geving hieromtrent klopt in veel ge­ vallen helaas niet. Wat gaat er dan WEL gebeuren? Phoenixbelegtop27 jan. 1995 een excursie naar Letter­ kundig M u s e u m in Den Haag. Het m u s e u m bestaat anno nu veertig jaar en o p e n t op 8 dec. (eindelijk) h e t K i n d e r b o e k e n m u s e u m . Leden van Phoenix k u n n e n zich vanaf de twee­ de week van d e c inschrijven voor onze excursie in B 222. Ook voor vragen over de trip k u n n e n ze hier terecht. Vergeet ten slotte de Stage­scriptiedag niet die Phoenix samen m e t Ex­Libris heeft georgani­ seerd. Op do. 5 dec. ben je vanaf 14.00 uur w e l k o m in AZ. Prioritijd Do. 1 d e c zal er een studiemiddag verzorgd worden door h e t LAC (Loopbaan Advies C e n t r u m van de KUB) over onderhandelen. In YZ 8 k u n je t u s s e n 14.00 en 17.00 u u r ontdekken wat voor een soort onder­ handelingstype jij bent: doortastend, verlegen, coöperatief of agressief Inschrijven kan vanaf ma. 21 nov. t/ ni WO. 3 0 n o v . op de deur van RIO of op h e t Prioritijdbord. Kosten zijn slechts f 2,50 voor leden en f 5 , ­ voor niet­leden. Dit is inclusief een kop­ je koffie of thee èn een lekkernij! Als je uit­geonderhandeld bent, k u n je 's a v o n d s vanaf 2 2 . 0 0 u u r i n Café l'Industrie l e k k e r swingen op h e t VIPPS­feest. Er is e e n ' k e i g o e i e ' coverband en bij elke c o n s u m p t i e krijg je een lot voor het Heineken Rad van Avontuur, waarbij je mooie prij­ zen k u n t winnen. Kaartverkoop voor het VIPPS­feest begint op ma. 28 nov. en duurt tot do. 1 dec. tussen 12.00 en 14.00 uur in de S­kantine. Kosten

voor leden zijn f 3 , ­ , voor niet­lj 1 4,— en aan de zaal f 5,­­.

Tall

Fractie Vrijspraak Houdt een algemene vergaderia di. 6 dec. in zaal A 187 (boved koffiekamer in gebouw A) AamJ 19.30 uur. Belangstellenden zijnl harte welkom.

Studenten

Proefpersonen gevraagd Het werkverband TekstwetenscJ van de Faculteit der Letteren studenten die regelmatig zin e hebben om aan tekstwetenschji lijk onderzoek deel te nemen. Dej d i e n s t e zijn f 10,­­ per uur. geïnteresseerd bent, bel dan o p j dec. tussen 9.00 en 17.00 naarheti gendenummer: 013­668261 (JiniD mans) of k o m op deze dag langs» 223. Cedant Arma Togae

Inscf twe<

Ma. 5 uur SI voor susse Lieren; scnptiepi froor beginners; as] l:nlture;Engli.shfo toor economen II «ussisch vervol gci beginners; Spaans Lorbovengenoen hen studenten en ni KUBzich (vanaf 5 c jischriivenbijhets iTalencentrum. Di iensde spreekuren [lum: van 10.30­ I3.OO­I4.OO uur o KUB­kaart. Alleen bretanaatdegeheh mg geopend. Mee Lzecursussenisti Eecretariaatvanhel Idens de hierboven lirenj.

Het Internationaal en Europeesied telijk d i s p u u t van de Faculteiti) Rechtsgeleerdheid. Op wo. 7 dec ij Studentenzal z a l : prof. mr. P.H. Kooijmans. \ leraar Volkenrecht aan de Rijksj versiteit Leiden en tot voor kort; 1 Minister van Buitenlandse Zakenvf Nederland een gastcollege geven 'Vrede en veiligheid in het post­int| |Openlngstijden nationale­conflicten tijdperk' Sedert het einde van de z.g. 'KoJ 5e openingstijden Oorlog' is de Veiligheidsraad vail ie afdelingen binne Verenigde Naties niet meer verliT !i|n als volgt: door de t e g e n s t e l l i n g e n tusseul Inlormatiecentrun p e r m a n e n t e l e d e n . Steeds vjlf ||N24) ma. t / m vi wordt sindsdien een beroep gedaaiil Il3.00­16.OO uur. de Veiligheids­raad, tussen beideil lieStudiefinanci k o m e n in burgeroorlogen en inteiT Ido. 13.00­16.00 uu conflicten. HetHandvest vandeïl enigde Naties voorziet echter meti de bevoegdheden omdeze taak uitl voeren. In zijn gastcollege zal o: oud­minister van Buiten­landseZl ken spreken over de vraag, hoe de\l ligheidsraad ­ tastend enzoekend­s weg poogt te vinden om zijn nieuJ taak te volvoeren. H e t gastcollti vindt plaats in zaal Q Z 101 enviif aan om 16.00 uur. De Koffer Op do. 8 dec. spelen basiscursisten; theatersporters open­ deur­toneel oftewel de afrondinji: het eerste semester. Iedereen is welkom, de toegang is gratis, aam» 20.00 u u r in h e t Stiltecentrum op de KUB. Klap mee in bet ritme» het publiek... Vr. 9 dec. is de dag van het GiJ Kofferfeest, de lokatie w o r d t nog b e k e n d gemaakt. SIB. e n k e l e w e k e n w e r k e n dertien« thousiastelingen onder leiding Tanja Oostvogels aan een improvis tievoorstelling die ma. 19dec. o^i voerd gaat worden op de PABOi mogelijk ook op de KUB. De precieze lokatie en aanvangsc wordt nog nader bekend gemaala Voor meer informatie over De Kofli 663228, kamer R35. Tilburg Foreign Law Review De Tilburg Foreign Law Reviewist tijdschrift voor juridische inteniat naai rechtsvergelijkend recht. De^ tikelen worden geschreven doorzo»; binnen­ als buitenlandse studenio wetenschappers en mensen uit deli vele andere tijdschriften alle recli gebieden. De Tilburg Foreign U Review zal daarom ter inforDMi' vergaring, zeer goed van pas kom'" het m a k e n van een paper of scnpB Ter aanvulling van ons kleurrijke' denhestand, zijn nieuwe abonnemo t e n a l t i j d w e l k o m . AankomeM Meesters in deRechten die met het k 3e jaar van h u n studie bezig zijn, W nen ookbij ons terecht, indien zeli redactieteam m e t h u n inspiratie» len ondersteunen op kamer ¥349,* 013­668127.

LA­

Miljo

geld he ze niet Helpm Voor 'r toekorr Belv

252525

van 'ni£ TERF

TTIVTVF.RS

Talencentrum

­­, voor niet li 1£5,­

Inschrijven cursussen tweede semester

ne vergadeniBi A 187 IbovJ louw A| AamJ tellenden ziin |

vraagd TekstwetenscJ er Letteren i Imatig zin en j cstwetenschjJ te nemen DeJ ­ per uur A t, bel dan op l/OOnaarli ­668261 (limJ, ïze dag langss

Ma 5 dec a s om 09 00 uur start de inschii)vmg voor de volgende cur sussen Practicum no­ tuleren, scriptiepracticumArabisch looi beginners, aspects of American Culture, English for the Future, Frans lïoor economen II, Frans intensief, Bussisch vervolgcursus, Spaans voor beginners; Spaans voor gevorderden Voor bovengenoemde cursussen kun­ hen studenten en medewerkers van de KUBzich|vanaf 5 d e c dus) kosteloos jischrijven bi| het secretariaat van het Talencentrum Dit kan dagelijks nj­ Sens de spreekuren van het Talencen­ Irum van 10 30­12 00 u u r en van y 00 14 00 uur op vertoon van de KUB kaart Alleen op 5 dec is het se­ bietariaat de gehele dag voor mschrij­ f mg geopend Meer informatie over öeze cursussen is te verkrijgen bij het Isecretariaat van het Talencentrum (ti­ jdens de hierboven vermelde spreek­ nrenl

en Europeesiei de Faculteit M Op WO 7decif Istudentenzaken Kooijmans I aan de Ri|ks«| tot voor kort | ilandseZakem :ollege gevel linhetpostintj ■Openingstijden n tijdperk' an de z g 'KoJ De openingstijden van de verschillen­ eatdelmgen binnen Studentenzaken ;heidsraad v iet meer verlii Jzijn als volgt Imgen tusseul bnloimatiecentrum Studentenzaken n Steeds vilf | N 2 4 | ma t / m v r 10 00­12 00 en |13 00 16 00 uur , tussen beideij ilieStudiefinanciering(N24)ma di rlogen en intei Ido 13 00­16 00 uur dvestvandeïi ziet echter mei! mdeze taak ai tcoUege zal o iuiten­landse vraag, hoe de\> idenzoekend e n om zijn nieui Het gastcolte QZlOIenvji!

Bureau B u i t e n l a n d ma t / m do (N24| 13 00­15 00 uur Huisvesting Buitenlandse Studen­ ten (NI of N l a | ma t / m v r 10 00­ 12 00 uur. Loopbaan Advies C e n t r u m |N7) ma en WO 13 00­16 00 uur, di en do 10 00­12 OOen 13 00­16 OOuur Opjutgroep Stel je het studeren steeds opnieuw te lang u i t ' Lukt het je m e t een evenwicht te vinden tussen studie en ontspanning' Komt er weinig te r e c h t van al je s t u d i e p l a n n e n ' Studentenzaken biedt je de moge lijkheid om vanaf de eerste coUe­ geweek m het volgende semester, m e e te doen aan een opjutgroep (studie­intensiveringsgroepl In­ schrijven voor de opjutgroepen kan tot 23 dec ' Vol is vol' Voor inlichtingen en inschrijvin­ gen kun je in het Informatiecen­ t r u m terecht (zie boven) Nieuwe folders Studentenzalten Studentenzaken geeft een reeks fol ders uit over onderwerpen die voor studenten van belang k u n n e n zijn Deze reeks is onlangs herschreven en dus weer helemaal up­to­date De onderwerpen zijn , ­ inschrijvingsduur, studiefinancie­ ring, tempobeurs en afstudeerfonds ­ ziektekostenverzekering ­ klacht­ en beroepsmogelijkheden voor studenten ­ studeren en militaire dienst ­ voor en na het afstuderen ­ studeren in het buitenland Naast deze folders is er de brochu­ re'Studeer Wijzer' Het ministerie van OC&.W geeft de brochure uit Het geeft informatie over toela­ ting, bestuursstructuren, studeren in het buitenland, regels voor be­ talen collegegeld, rechten­plich­ ten­beroepsinstanties, enzovoort

n a1

De brochure kun je ophalen in het Informatiecentrum, de folders zowel in het Informatiecentrum (zie boven) als bij de onderwijsbureaus van de faculteiten

Studium G enerale

Virtual Reality do. 8 dec. Studium Generale organiseert een symposium over 'Virtual Reality' Kort gezegd k o m t Virtual Reality neer op de mogelijkheid o m door middel van computers een voorstel­ ling te maken van een kunstmatige wereld Deze wereld is te zien op een monitor of via displays in een h e l m Essentieel hierbij is dat de VR­we­ reld interactief is. Door middel van dne­dimensionale muizen, data­glo­ v e s e d kan de gebruiker de artificië­ le wereld naar zijn hand zetten Stel je op de hoogte van deze n i e u w e wereld door jouw b e z o e k aan de forumdiscussie, de demo­show en de films! Wo 7dec.'film ' T h e L a w n m o w e r ­ m a n ' . Regie Brett Leonard 1992 Science fiction thriller over virtual reality 19 30 u u r in F i l m t h e a t e r L o u i s , Louis Bouwmeesterplein I Tilburg Entree f 4,­­ op vertoon van KUB­ k a a y , anders f 9,50 Do 8 dec . Forumdiscussie, 13 30­ 15 00 uur zaal YZ 1 Vanuit verschillende disciplines wordt virtual reality belicht wat is de huidige stand van z a k e n ' en voor­ al wat zijn de gevolgen voor ons w e r e l d b e e l d ' o 1 v IJsbrand van Veelen (programmamaker VPRO) m . m V.Luc Sala (Sala C o m m u n i c a ­ tions) Rob Veltman (filosoof), Philippe Van

DECEMBER 1 9 9 4

Nedervelde (deskundige genetwerk­ te VR), Cees Overbeeke (psycholoog, TU Delft) Reader De actuele reader van Studium Ge­ nerale over Virtual Reality is op het symposium te koop voor f 5,­ Grote demo­show 15 00­18 00 uur hal gebouw Y ­ Virtual reality game met helm van h e t bedrijf Jet>R virtual reality entertainments ­ architectonisch VR­systeem van het instituut Calibre TUE ­ brammachines, avontuurlijke ap­ p a r a t u u r o m m e e weg te d r o m e n [Sala Communications] ­ cd­i spelers [Philips] ­ demo van verscheidene VR hard­ ware producten, zoals data­gloves door het bedrijf Cyber Opties ­ film 'Beyond' van regisseur M Boydstun (1992), VR­fragmenten m e t muziek van Jan Hammer, 17.00 u u r in YZ 1 (doorlopende voorstel­ ling) ­ video 'Prima Vista' van regisseur IJsbrand van Veelen (1992) VPRO ­ het bedrijf LAVA presenteert vir­ tuele technieken in de bouw op pc­ beeldscherm demo waarin je k u n t converseren met mensen in de METRO van de Digitale stad ­ demo van genetwerkte VR door P Van Nedervelde real­time vergade­ ren met mensen die op je pc­beeld­ scherm te zien zijn Documentaires Documentaires die VR kritisch be­ lichten 19.30 u u r in YZ 1 Herover de aarde, afl Virtual Reality [1994] 20 45 uur in YZ 1 Beeldstorm, afl 2 VPRO (1994) De deelname aan het symposium is gratis Informatie Studium Generale, ka­ m e r N 20, KUB, W a r a n d e l a a n 2, Tilburg, tel 013­662266 Met dank aan het Rekencentrum van de KUB

Prominentencollege Studium Generale i s m Cedant A r m a T o g a e ( I n t e r n a t i o n a a l en Europeesrechtelijk d i s p u u t FRW) Vrede en veiligheid. Sedert het ein­ de van de z g 'Koude Oorlog is de Veiligheidsraad van de Veienigde Naties m e t meer verlamd door de tegenstellingen t u s s e n de p e i m a ­ n e n t e leden Steeds v a k e r w o r d t sindsdien een beroep gedaan op de Veiligheidsraad om tussenbeide te k o m e n in burgeroorlogen en inter­ ne conflicten Het Handvest van de Verenigde N a t i e s voorziet echter niet in de bevoegdheden om deze taak uit te voeren Een legitimatie om dan toch op te treden ligt in de bedreiging van de Vrede en Veiligheid van de omliggen­ de regio In zijn gastcollege zal Prof Mr P H Kooijmans spreken over de vraag, hoe de Veiligheidsraad ­ tastend en zoekend ­ een weg poogt te vinden om zijn nieuwe taak te volvoeren Programma Wo 7 dec 16.00 u u r zaal Q Z 101 prof m r P H Kooij­ mans (hoogleraar Volkenrecht aan de Rijksuniversiteit Leiden, tot voor kort Minister van Buitenlandse Za­ ken) geeft een gastcollege getiteld 'Vrede en veiligheid'

basiscursisteii n­ de afronding!! . Iedereen is IS gratis, aanvii Itecentrum emhetiitme g van het Gii: itie gemaakt Sn: k e n dertien ider leiding in een impro\ i ma. 19 dec of op de PABO. KUB ■ en aanvang» kend gemaaki ie over De Kot

w Review .aw Reviewisk lische intenMi" end recht De. irevendoorzo* k andse studenio j mensen uit del iften alle re* rrg Foreign ü 1 ter informal» ranpaskomeol paper of scnp» ans kleurnjkeï uwe abonnei* 1 Aankomen' en die met het 11 ie bezig zijn, b ;ht, indien zeli jnmspiratie» , kamer Y349,«

LATEN WE ER 3 VAN MAKEN Miljoenen kinderen kunnen niet haar school. Omdat hun ouders geen geld hebben, zwerven ze op straat of werken ze op het land. En omdat ze niet naar school kunnen, zullen ook hun kinderen kansarm zijn. Help mee die cirkel te doorbreken en steun het 'Laat ze Leren'­programma. Voor 'n tientje per maand geeft u kinderen kans op een zelfstandige toekomst. Terre des Hommes helpt kinderen verder. Als ü dat wilt. Bel voor inlichtingen 070­363 79 40 of stort uw eerste tientje op giro 25 25 25 ten name van Terre des Hommes te Den Haag, onder vermelding van 'nieuwe donateur Laat ze Leren'. TERRE D E S H O M M E S HELPT K I N D E R E N

üffT

Sportcentrum Jnt.;tl.JxJ.>£

Openings/slüitings­ tljden Kerstperiode

eigen lesgroepen Jazzdans/Callane­ tics/Steps Dl 20 dec een wedstrijd z a a l v o e t b a l t u s s e n W i l l e m II en Myrddin, een demonstratie skeele­ ren en een d e m o n s t r a t i e / g a s t t r a i ­ ning badminton Wo 21 dec gast­ trainmgen bij basketbal, softbal en m i s s c h i e n tafeltennis, en een de­ monstratie ge weerschermen Do 22 dec wsl een zeer spectaculaire de­ monstratie beach­voUeybal (met de nederlandse kampioen], een demon­ s t r a t i e k l i m m e n (met de N e d e r ­ landse jeugdkampioenen), een de­ monstratie Squash, gastraining bij de boksers en een demonstratie van onze eigen lesgroep turnen In bijna alle takken van sport is er verder nog een toernooi, inschrijven nu moge­ lijk, bij de balie van het sportcen­ trum, tot vr 16 dec ' Do sluiten we als vanouds het eer­ ste semester en het kerstpiektoer­ n o o l af m e t een g r a n d i o o s feest (m m V disco COR) en de loterij­ t r e k k i n g , m e t als Hoofdprijs een wintersportreis"

VERDER Kerstpiektoernool Even een kort overzicht welke de­ m o n s t r a t i e s / g a s t t r a i n i n g e n waar­ schijnlijk zullen plaatsvinden ma 19 dec een demonstratie van onze

Periode 5 t/m 9 december Maandag bloemkool/broccolisoep of groentesoep met noedels peperschnitzel of runderlapje met pepersaus sperciebonen of witte kool gebakken of gekookte aarddappelen veg.: schnitzel-pepersaus-witte kool-gebakken aardappelen luxe: biefstuk champignons

Dinsdag

PENDRAGON

Interne C ompetitie De t e n t a m e n s k o m e n l a n g z a a m maar zeker in zicht en zo ook het einde van de Interne Competitie Of dit einde gevierd moet worden is de vraag m a a r we hebben toch weer besloten om een feest te houden om het geheel voor dit semester af te sluiten Dit feest (met prijsuitrei­ king) v m d plaats op do 1 dec , in de kantine van het Sportcentrum Zorg ;i; ervoor dat het gezellig wordt, of laat je dat over aan de andere twee­ honderd feestgangers, die benieuwd zijn naar de winnaars van de diverse Interne Competities en de 'verras­ sing' die we weer aan zal bieden

Hart van Brabantloop Is JOUW hobby het maken van foto­ en v i d e o ­ b e e l d e n ' Bel dan z s m onderstaand telefoonnummer 1 v m het compileren van videobeelden van de Copy ik Co Hart van Bra­ bantloop 1994 Vraag naar Micha (671916)

Cameiot (Handbal) Let o p ' O p do 15 dec wordt er een Sinterklaas­,Kerst­ en Nieuwjaars­ borrel georganiseerd (i p v do 22 dec ') Een gezellige afsluiting van het jaar Komen dus!

mosterdsoep of tomatensoep babi pangang-kroepoek-ananasatjar-tjap tjoy-saté of slavink-kapucijners-gekookte aardappelen veg.: babi pangang van tahoekroepoek-kebab-tjap tjoy-ananas luxe: holsteiner schnitzel

Woensdag erwtensoep of bamisoep kotelet ofgyrosschijf met demlglace saus witlof of prei a la crème patates frites of gekookte aardappelen veg.: groentecarré met kaaswltlof-patates frites luxe: entrecöte met kruldenboter

Donderdag aardappelsoep of minetronesoep macaronl-pizzasteak-sauce Napoli-italiaanse saladeparmezaanse kaas of wildragout-spruitjesaardappelpuree veg.: macaronischotelparmezaanse kaas-salade luxe: biefstuk amérlcaine

Vrijdag selderijsoep of heldere paprikasoep gebakken vis of roomburger met ravigottesaus parijse wortelen of flageolets crinkle frites of gekookte aardappelen veg.: sojaburger met gtoenteschlifje-frites-fiageoletsravigottesaus luxe: tongfllet

Gepidae (Voileybai) Meetramers opgelet' Vanaf 35 gul­ den kun je lid worden van de vereni­ ging Je wordt dan uitgenodigd voor alle aktiviteiten en krijgt tevens het c l u b b l a d in de b r i e v e n b u s Voor m e e r i n f o r m a t i e bel M i c h e l (639706) Na alle sinterklaasdrukte krijg je de mogelijkheid om je kook kunsten te showen Op 7 dec wordt er weer een Walking Diner georga­ niseerd Wil je nog m e e d o e n dan moet je er snel bijzijn GeefjeopBij Ehse (442019) of Diana (674951) of schrijf je m op het Gepidaebord in het sportcentrum.

Lacoste (tennis) 5 D ec gesloten na 18 00 uur Keep Moving gaat dus nog wel door, de andere trainingen k o m e n allemaal te vervallen' Za 24 dec t / m zo 1 jan gesloten Ma 2 ]an t/m vr 6 ]an Geopend tussen 14 00­22 00 uur Er is dan alleen Keep Moving, verder geen trainingen Vanaf ma 8 jan zijn we weer ge­ woon geopend tussen 10 00 uur en 24 00 u u r en dan vinden ook weer (bijna) alle trainingen plaats

menu

Wil je vandaag 1 dec alsnog tennis­ sen bel dan Olivier (671987) of Ger­ ben (680345) En wil je het jaar goed afsluiten m e t een grandioos kerst­ diner m e t aansluitend groot feest, geef je dan op bij Mare (363356) Merlijn (veldvoetbal) D a m e s opgepast' T S V V Merlijn start k o m e n d seizoen een vrouwen­ voetbalteam' Het enige dat jij hoeft te doen is je aan te melden als lid van de vereniging Merlijn zorgt vervol­ gens voor tenues, inschrijving in de competitie, tegenstanders, velden, (voet)ballen, etc Je hoeft geen bal­ tovenaarster te zijn of reeds eerder gespeeld te hebben, een brok en t h o u s i a s m e is voldoende Kortom

alle studentes zijn welkom, meldt je wel snel aan want we hanteren het 'wie het eerst k o m t , die het eerst m a a l t ' ­ p r i n c i p e Bel P e t e r (013­ 445627) of Maurice (013­431595) Parcival (atletiek) De maandelijkse Parcival­borrel zal deze keer niet op de eerste maandag van de maand zijn in verband m e t de komst van de Goed Heiligman Dl 6 dec zijn jullie allemaal wel­ kom m K a n d i n s k y (21 OOuur) Kom gezellig napraten over pakjesavond en beleef het Parcival gevoel ! Avaion Angels (softbai) De surpriseavond staat voor de deur en misschien k o m t de goede sint ook wel bij ons langs op do av 1 dec Hopelijk heeft iedereen goed zijn best gedaan om de smt te helpen met het maken van mooie gedichten en pakjes en wordt het een leuke en gezellige avond

UNIVERS t m

Vroeger had ik ook al een paar fans in Tilburg, maar sinds ik furore maak met mijn column in 'Univers' is het echt niet meer bij te houden. Bijna om de andere dag krijg ik een brief of drie uit het Tilburgse (hoe komt men aan mijn adres?) en minstens zo'n kwattdozijn keer per veertien dagen is er een of ander factotum uit die regio dat mij opbelt (hoe komt men aan mijn telefoonnummer? Dat is immers eengebeitn nummer, meer bepaald 0032 9 2254493). Meestal zijn het meisjes of jonge vrouwen die me schrijven of bellen, waarbij hun boodschap altijd, impliciet of expliciet, het verlangen bevat om met mij naar bed te gaan. Nu kan ik hen geen ongelijk geven dat ze met mij naar bed willen (ik ben een uitzonderlijk minnaar en bij voorbeeld een vrouw drie orgasmes binnen de vijf minuten bezorgen, daar draai ik m'n hand niet voor om, op drie vingers na), maar al dat gejengel en gesmeek begint op den duur wel 'ns m'n keel uit te hangen. Helaas, echter, zijn het niet enkel Tilburgse dames die me lastig vallen; het gebeurt zelfs dat een Tilburgs manlijk type mij de oren van m'n kop zaagt. Bij dat soort gasten is de clou van het verhaal meestal dat ze 'zo enorm naar me opkijken', dat ik 'een rolmodel voor hen ben' en dat ze mij 'de beste schrijver aller tijden vinden', wat dan wel waar mag zijn, maar wat koop ik voor Jaargang 2, aflevering 13 dat geslijm? Gisteren was het ook weder raak. Ik werd opgebeld door een knaap met een enigszins plantaardig-klinkende stem die zich voorstelde als 'Ubbo Herk-Dakholt' of zoiets en die verder ging met afgesleten gezeik a la 'Excuseer dat ik U bel, meneer Brusselmans, maar ik ben een van Uw grootste fans en-' 'Join the club', onderbrak ik hem, 'doch gaat U vooral verder, voor het vervelend zoude worden.' 'Eh', sprak hij nerveus, 'ik benzo blij dat ik eindelijk eens met U kan praten; U bent namelijk als een goeroe voor mij, een soort God, tot wie ik gebeden richt...' Kortom, ik had weder eens een gek aan de lijn die men voor Sinterklaas of uiterlijk voor de Kerst maar 'ns een krimpvrije dwangbuis cadeau moet doen. En z'n geleuter hield niet meteen op. 'Literatuur is heel belangrijk in mijn leven', zemelde hij verder, 'ik schrijf zelf voor literaire tijdschriften moet U weten. Bard en Baard heten ze, misschien kent U ze wel...' 'Nee hoor, Ubbo', zeide ik, 'nog nooit van gehoord.'

aeze zveel<iziel<^

1 DECEMBER 1994

'Ik zal U een paar exemplaren toesturen, meneer Brusselmans! Gratis! Maar de kwestie is, en daar word ik zo down van, de kwestie is dat niemand mijn artikelen au sérieux neemt. Nog erger: uit een korte enquête, uitgevoerd door mijn verloofde Lieve, blijkt dat niemand mijn artikelen leest, al verdenk ik haar er van dat ze de enquête heeft gesaboteerd, net zoals ze mij saboteert als ik haar wil laten klaarkomen. En net zoals ze bij het in het net overtypen van mijn roman 'Ouwe koek' alle dt-fouten heeft laten staan, zodat 21 uitgeverijen m'n boek hebben geweigerd. Ja meneer Brusselmans, Lieve is eigenlijk een verschrikkelijk kreng. Weet U dat ze, in ons eigen huis, eens heeft liggen rotzooien met een ander terwijl ik in de andere kamer lag te slapen? En naar het schijnt is ze toen wél klaargekomen! Kan U het in godsnaam geloven?' 'Jazeker, Ubbo', sprak ik, 'maar hoe dan ook: waarom stuur je dat wijf niet de laan uit?' 'Omdat... meneer Brusselmans, omdat... ze mij doet denken aan een jongen die vroeger bij mij in de klas van boekhouden zat... Dat forse postuur, dat brilletje, die klamme handjes, dat haar op de rug... Op die jongen was ik smoorverliefd, meneer Brusselmans, en ze houdt de herinnering aan hem levend...' 'Dus, Ubbo, als ik het goed heb ben jij in wezen een flikker?!' 'Eh... ja... meneer Brusselmans... Ik hoop dat U dat niet erg vindt?!' 'Integendeel! Ik vind dat wél erg! Ik haat flikkers moet je weten!' Hij begon te schreien. 'En ik had nog zo gedacht...' snikte hij, 'dat ik bij U, mijn Idool, mijn Voorbeeld, de morele steun zou vinden die ik zo hard nodig heb...' Vergeet het, shitface', zeide ik, 'zoek morele steun bij een balk en een touw. En zoek maar gauw een ander Idool & Voorbeeld, voor ik boos zoude worden, op mijn machtige Honda Shadow spring, naar Tilburg vlam, en je reet en smoel van plaats kom verwisselen! Dat zal 'n geheel ander oud koekje van eigen deeg worden, jij kikkerbrein!' 'Maar meneer Brusselmans...' riep hij wanhopig en bijna stikkend in z'n tranen. 'Niks te meneren Brusselmansen!' riep ik, 'ga de rug van Lieve bijknippen en laat mij met rust, Brabantse kwadraatnicht!' Ik verbrak de verbinding en stak, peinzend voor me uit starende, een sigaretje op. De tol van mijn roem in Tilburg wordt steeds zwaarder, zo bedacht ik wijs, waarna ik alles in gereedheid bracht om verder te schrijven aan m'n nieuwe op stapel staande meesterwerk (waarover later meer). Tot dan! (HB, te Gent)

Litteken

X IS een prominent medeweet aan de KUB op wiens rechteikm zich een opvallend en vijfcentmn ter lang litteken bevindt Soms het regent, meent hi± de Belgis^ natuursteen die zijn knie opet, haalde nog te voelen Achteizif bureau stroopt hij zijn broeksj omhoog om de pijnlijke plek wrijven 'Dat ding heb ik opge, pen tijdens een door pateis geki vakantiekamp, ergens m hetl van de jaren zeventig Het plaat je heette St Vith en ik lag aanht zwembad tegenover mijn geliefii We waren zwijgzaam en dooddi de tijd met onbenulligheden gooide kleine kiezelsteentjes ttn sen haar welvingen, verbolgens het helblauwe bovenstukje haar bikini Als het me lukte steentje te doen veidwijnenmde, mirakel lachte ze zo, ik weet gen ander woord, ze lachte zo hef c ik met anders kan dan slikken haastig een nieuw kiezeltj e zoeken

De he

6^

het hoofd v,

Cooman ah schot van d lopen wach zich af in h coureur Jos

Ie seconder

op groen sp Van Boxtel menselijke

tussen Klüi

m het gras Wij hadden op è moment bijna een jaar verkeiw, Ofschoon ik met precies wistm ik nu eigenlijk voor haai voelii was ik apetrots op haar Zewas NOODVEB mooiste van 3A en had er ah verkering of wat op zitten metjm gens uit vier en vijf gym 'We spraken dan wel niet veelmea met elkaar, daar m de Ardema maar lachen, dat deden wedusüif, wel En met een van die lachtt nodigde ze me uit om mijn steen tjes niet m haar bovenstukje mat m dat van de vriendin van eenm juist uitgetreden pater te weipn Pater Bekker heette dat wat bm Jurist mr. J. vs stig heerschap Ik had haai am nen om af tere moedigmg maar een keei noiif ken van Berk welgemikt verdween het steenlji den, maar hij tussen haar voluptueuze boistei voor gek staar Waarop de pater mij bespiongh deredenen vai met zijn knokkels begon tebev/ei hullen tegeno ken, iets waarin hij een reputalt collega's. Hij had op te houden - al snel wistil KUB bijna al waarom Ik worstelde me onè boeken en tij( hem vandaan en sprintte naath ste tien jaar o zwembad Ik rende of mijn levn ervan afhingen misschien wasii ook zo Maar de prelaat was snel lei Ik hoorde zijn adem en zi|i voeten die nat kletsten op destt nen En net voordat ik kon duikti haakte hij mijn linkerbeen e\ schoof ik over de natte leisteenhi' zwembad m Meteen klemdebi wateiiood Depijnwas enoiïïiti ik weid misselijk toen ik totopii^ bot kon kijken Pas nadat debof die zijn teiiem aan ons veihnm de wond met uieizalf had behB deld, kwam ik mijn viiendm w* ondeiogen We hebben die dagsv, veel gezwegen en elkaaina dieit kantie met meeigezien Dezeif mei kwam ik haai tegen Ze be< kende me onmiddellijk en lüchü weeizohef Ik kon met andeis üi^ stamelen Mijn litteken stakaU het al maanden gemist, gemoti" geiegend had

Bibli nieu

Wat vinden buitenstaanders van hun tijdelijk verblijf aan de KUBi Deze week aflevering 13 Annahsa Simonetti (20) uit Rome (Italië) student Erasmus Studie Programma

Staanders

'Ik had al wel eens wat over Nederland gehoord, over de zee en de molens Daar was ik wel nieuwsgierig naar En ik wilde wel eens met eigen ogen zien of de Noordeuropeanen nu echt zo koud zijn als ze zeggen En ik weet nu wel beter ze zijn niet koud, ze zijn hot 'Samen met een vriendin kwam ik hier 's morgens vroeg aan op het Centraal Station Het eerste wat we zagen was een als een kip uitgedoste man en we dachten wat is dit' Degene die ons kwam ophalen vertelde ons dat deze geluksvogel waarschijnlijk de volgende dag zou gaan trouwen 'Ik heb hier een kamer in een studentenhuis met twintig Neder landse studenten In eerste instantie was ik wel teleurgesteld dat ik met op de Hogeschoollaan zat Achteraf ben ik juist bhj dat het zo IS gelopen Ik leer zo beter de Nederlandse levensstijl kennen Pas hebben we met het hele huis een feest gegeven en ook mijn Erasmus-vrienden die ik had uitgenodigd vonden het 't beste Nederlandse feest tot dan toe

'In Italië zit ik meestal van acht tot acht op de universiteit Met tien lesuren per week heb ik hier dus echt een vakantiegevoel Maar de mhoud van de vakken hier vind ik toch behoorlijk pittig In Rome studeer ik politicologie en hier is het toch wat meer op economie gericht Een groot verschil met mijn universiteit m Rome is het aantal computers Daar staan er m de hele universiteit misschien vijf Ik vond al die computers vanaf het begin fantastisch Ik kan deze bibliotheek straks niet meer missen 'Wat ik echt mis van Italië is mijn auto en de bussen in Rome Ik haat fietsen, laat staan tegen de wmd m, of m de regen En ik mis de Italiaanse koffie Vandaar dat ik dit apparaatje heb meegenomen Na het eten ergens een kopje koffie gaan drinken, dat is echt een goede traditie bij ons Met een groep studenten naar een bar en dan een kopje sterke koffie met ctn sigaretje de hemel op aarde

'Over een paar weken ga ik alweer terug Ik verheug me op de uitgebreide kcrstlunch met de hele familie Maar ik zal Nederland vrese lijk missen En dat zeg ik niet omdat dit voor de krant is Ik heb hier gewoon de mooiste tijd van mijn leven ' [Tekst Jiska t Mannetje

foto Enk van der Burgt]