1992 12 10

• Weekblad van de Katholieke Universiteit Brabant *

NIVERS

10 december 1992 jaargang 30

Nog niet verloren is Polen, het land dat aardig herstelt. Als derde in de reeks Oost­Europa onder meer de woorden die topeconoom Jeffrey Sachs vorige week aan de KUB sprak en berichten over de eigen Tilburgse inbreng in Polen.

Groot en edelmoedig is het edelhert, het favoriete dier van promoven­ dus Frank Vlemminx. D oor beurtelings mét en zonder gewei door het leven te gaan, staat het edelhert zowel in als boven zijn maatschappij. Dat zou de jurist ook moeten doen.

In het rood Wekelijks stapelen zich de onbestelbare poststukken op Deze week kwamen er weer zo'n dertig hij. Elke ochtend zich door flink wat mistig of fout geadresseerde stukken. raadplegen en 'via via' komen die stukken doorgaans toch bezorgd kan worden gaat retour afzender,

bij de afdeling Registratuur en Archief. graven de medewerkers van de afdeling Door een namenlijst in de computer te op de juiste plaats terecht. Wat écht niet [foto: Erik van der Burgt]

Veel studenten blijken rood te staan bij de bank. Lekker makkelijk, zo'n kredietje van tweeduizend gulden. Waar het geleende geld aan opgaat? Dat weten de meesten niet. De grootste schuldenaar werkte zich al te diep in de ellende.

Uit het rood

Onderwijs bijzonder hoogleraren niet voor reguliere studenten Het ziet er niet naar uit dat eerstefase studenten colleges kunnen gaan volgen van bijzonder hoogleraren, die nu bij het TIAS (Tilburgs Instituut voor Acadennische Studies) doceren. Het rechtsartikel waar de Progressieve Studentenfractie, die hieronn gevraagd had, zich op baseert om toegang te krijgen tot de 'bijzondere' colleges, is door het bestuurscollege overtroefd nnet een artikel uit de Wet op het Wetenschappelijk Ondenwijs. De PSF beroept zich op art. 94 van het Structuurreglement van de KUB, dat stelt dat alle ingeschre­ ven 'reguliere' studenten toegang tot het onderwijs moeten krijgen ­ en dus ook tot onderwijs dat wordt verzorgd door bijzondere hooglera­ ren die bij het TIAS zijn aangesteld. 'De titel Ijijzonder hoogleraar is in het leven geroepen om college te geven aan de eerstefase student', zegt Henriëtte Moorrees van de PSF. 'Het TIAS mag dan best ge­ bruik maken van deze hoogleraren, maar mag anderen dan TIAS­stu­ denten daar niet van uitsluiten.' TIAS­colleges zijn nu alleen toe­ gankelijk voor postdoctorale stu­

Univers met de kerst Volgende w e e k verschijnt Univers 15, het laatste num­ mer van 1992. Kopij voor de memopagina en matsertjes voor nummer 15 dient uiter­ lijk donderdag 10 december op de redactie (kamer A 17) ingeleverd te zijn. Het eerste nummer van 1993 verschijnt op donderdag 14 januari.

denten. Het College van Bestuur beroept zich bij monde van secretaris ad interim mr. F. van Spaendonck op art. 36 WWO: het 'bevoegd gezag' mag van de betreffende regel van het structuurreglement afwijken. De PSF stelde daarop dat de KUB zich niet mag beroepen op art. 36 WWO. Daarin werd ze aanvanke­ lijk gesteund door juristen van het ministerie van Onderwijs en We­ tenschappen, die echter bij nader inzien moesten toegeven dat het KUB­beroep terecht was. Van Spae­ ndonck zou overigens niet wakker hebben gelegen van een afwijken­ de opinie bij O &. W: 'Een telefoon­

tje van een ambtenaar van het mi­ nisterie bepaalt hier het gedrag niet.' Volgens Van Spaendonck hebben de studenten het artikel verkeerd geïn­ terpreteerd. 'Artikel 94 beoogt niet de onderwijsrechten te regelen. Het richt zich tot de exploitanten van de bijzondere leerstoel. Deze ex­ ploitant mag géén beperkingen opleggen aan de toegankelijkheid.' Het College van Bestuur mag dat volgens de KUB­jurist wel. De studenten overwegen voorals­ nog niet om demonstratief in de collegebanken bij de TIAS­profes­ soren te gaan zitten. Maar, zegt Henriëtte Moorrees: 'De praktijk moet gesteund worden door het reglement.' Het college is verzocht om na te gaan op welke manier de studenten toch nog les kunnen krij­ gen van de bijzonder hoogleraren. [MK]

♦ PSFraadslid Henriëtte Moorrees: College moet tóch kijken op welke manier studenten les kunnen krijgen van bijzonder hoogleraren. [Foto: Enk van der Burgt)

Sommige studenten nemen geen genoegen met een karig leven. De bijbaan levert onvoldoende op en op de golven van de ondernemerslust van vrienden wordt gezocht naar het gat in de markt.

11

i0^

p ^ 3

6

schapsverlof bekostigd. De aan­ spraken voor ouderschapsverlof blijven echter achter bij de verwachting. Vooral m a n n e n maken weinig gebruik van de re­ geling, die het werknemers mo­ gelijk maakt om na het krijgen van een kind een bepaalde periode , op gunstige voor­ kening bijgeschre­ D0UC6Urtje waarden minder ven. Bij wijze van uren te werken. kerstgratificatie. Met deze operatie is zo'n ander­ Het douceurtje is een idee van de halve ton gemoeid. Dit bedrag Commissie Personeelsoverleg wordt gefinancierd uit de zogehe­ (CPO). Het College van Bestuur ten doelsubsidies, die door de mi­ moet de gratificatie formeel nog nister zijn ingesteld ter verbete­ goedkeuren op 17 december, als ring van de arbeidsvoorwaarden college en CPO voor het eerst na en werkgelegenheid. Die pot in de recente aanvaring over onder Tilburg bevat zo'n 1.3 miljoen gul­ meer het Onderwijskundig Cen­ den. Hieruit worden onder meer trum weer officieel met elkaar in een deel van de kinderopvang, de overleg gaan. [GR] premies van de aio's en het ouder­ Na de bescheiden banketstaaf die werknemers van de KUB rond Sin­ terklaas op hun bureau konden vinden, pakt de KUB met kerst­ mis fors uit. Behalve een kistje met wijnen, krijgt eenieder die aan de universiteit werkt een bedrag van 110 gulden be­ lastingvrij op de re­ __

Letteren wil eerder SGO De Faculteit der Letteren wil in het academisch jaar 1993­1994 begin­ nen met de geleidelijke invoering van Studentgericht Onderwijs (SGO). Die invoering stond oor­ spronkelijk voor 1997op de rol. 'Het komend schooljaar staat voor ons in het teken van een behoorlijke verandering van het onderwijsprog­ ramma', zegt decaan prof. L. Noord­ man. 'Het zou dus alleen maar makkelijk zijn als we tegelijkertijd met het SGO kunnen beginnen. Zo wordt voorkomen dat er twee keer een reorganisatie van de propedeu­ se nodig is: in 1993 en in 1997.' Het College van Bestuur doet een voorstel aan de universiteitsraad om voor deze vervroegde invoering gelden ter beschikking te stellen. In hetzelfde voorstel wil het Colle­ ge de algehele invoering van het

SGO op de Economische faculteit een jaar uitstellen. Decaan prof. dr. De Zeeuw is daar heel blij mee, 'want daar hebben we zelf om ge­ vraagd.' De Zeeuw: 'We willen de evaluatie afwachten van het SGO bij Bestuurlijke Informatiekunde, waar we al eerder mee begonnen waren. Er is overigens enige wrevel ont­ staan over de manier waarop het college een en ander geformuleerd heeft. Faculteitssecretaris drs. Van den Maagdenberg: 'Volgens het college hechten wij 'geen belang aan onderwijsverbetering' en vra­ gen wij daarom uitstel. Dat is iet­ wat tendentieus en pertinent niet waar. Het gaat ons alleen om een goede evaluatie van het SGO bij BIK, omdat andere studierichtingen daaruit veel kunnen leren.' [MvA]

10 december 1992

JUNlVÜRStek

MATSERTJES Matsertjes zijn bedoeld voor medewerkers en studenten van de KUB. Mits de lengte de dertig woorden niet te boven gaat bedraagt de prijs vijf gulden. Tot zestig woorden kost een matsertje tien gulden. Berichten met een (para) commercieel karakter kosten 25 gulden en mogen niet meer dan dertig woorden bedragen. IVIaximaal twee matsertjes per activiteit.

BIJVERDIENSTE: '^J­./­'» ^ Bijles geven aan studenten economie, econometne en bik in de wiskunde en statistiek vakken. Interesse: schrijf je in op de TEV­kamer, 046 of bel 662747.

TENTAMENS HALEN?: Efact heeft nog tentamenbundels voor propaedeuse economie en voor optie­ theone & onderneming te koop. Deze zijn dagelijks, van 10.00 tot 16.00 uur, te verkrijgen op de Efact­kamer 0­50.

PYTHISCHE SPELEN: STAPPEN: Volslanke brunette, lange benen, lieve donkere ogen, paardestaart zoekt spor­ tieve ruiter m/v om mee te stappen, dra­ ven en galopperen Zin in paardrijden' Bel TSR Gave Ne Cadas. Tel • 013­ 437736 Martijn of 013­361836 Carmen.

BEGIN HET JAAR MET TAOP: Vergeet je tentamenstress en kom naar de Nieuwjaarsborrel op maandag 4 ja­ nuan vanaf 2 1 00 uur in Bruin Kafee.

Vanaf deze week elke week uitgebreid op de mededelingenpagina Het festival IS van 14 t / m 17 apnl 1993, maar we kunnen nu best nog medewerkers gebrui­ ken Tijd over tussen de tentamens door' Help mee' Kamer A 03 (naast de kelder met 'onze' draak), tel. 6 6 2 2 7 1 .

ESN ZOEKT: Wil je 6 talen leren m één semester' Word dan mentor van een buitenlandse groep studenten Inschrijfformulieren te verkrijgen bij Bureau Buitenland.

ONDERNEMERS & THINKTANK: Het netwerk voor academische ondernemers houdt op 2 1 de­ cember om 20.00 uur in zaal B­737 een voorlichtings­sessie voor nieuwe bestuursleden. Info: 03402­63742. Think­tank. KAMER AANGE BODE N GE KRE GE N?: "^'"' ' " Proficiat. Nu nog het vervoer. Erro­trans! Op uurbasis. Goedkoop, snel en deskundig. Inclusief hulp. Bel 013­438105; 7 dagen per week. Ook heel Nederland. WINTERSPORT: "• ^­'^'^ ­ ­>r^.* HUSK, supervoordelig op wintersport. 10 D agen Mauterndorf (Oostenrijk) f 565,­ inclusief HP + skipas en 10 agen Flaine (Frankrijk) f 499,­ inclusief logis + superskipas. Vertrek 29 janua­ ri 1993. Bel Erwin (013­439511) of IVlichel (013­360037). STUDENTEN C O M P U T E R AANBIE DING: 386sxl6, SVGA p/w monitor, 44 Mb HD D , 3,5" FD D , 101 key­ board, 2IV1b, muis. f 1.529,­ inclusief B.T.W. Tel.: 06­52969198. Ook andere configuraties mogelijk.

INGEZONDEN Ingezonden brieven kunnen tot uiterlijk maandag 17.00 uur op de redactie (A 1 7 ) worden ingeleverd. De redactie behoudt zich het recht voor ingezonden brieven in te korten.

FOTO'S ECO­KAMP & BATCHELORSDAY:

TE KOOP: •■ '^ ­ ­

Vanaf nu zijn de doorjullie bestelde foto's van het kamp in St­Michielsgestel en van de Batchelorsday af te halen op de MAK kamer (B 320 i) D it kan alleen op dins­ dag van 1 1 00­12 00 uur in de maand december Kun je je foto's dan met op­ halen, dan kun je ze tijdens spreekuren in het tweede semester komen ophalen.

EEN GOEDE RAAD IS GOUD WAARD:

LOGEERADRESSEN GEZOCHT: Van 15 tot en met 22 januari komt er een groepje van 6 Franse en 6 D uitse studenten voor een korte cursus Recht naar de KUB Studentenzaken zoekt voor hen logeeradressen. De vergoeding door de KUB zal f 100,­ per persoon bedra­ gen Heeft u belangstelling' Neem dan even contact op met Ins Sliedrecht (N­1, tel 662837) of W. Heuvelmans (N­1, tel 662844)

BOCCA DELLA VERITA: Belofte maakt schuld. Bocca della Verita nummer twee is uit' Wie dit prachtexem­ plaar met tijdens het college heeft ont­ vangen, kan zoals altijd terecht bij ons postvak op t secretariaat, P 2 2 2 1 .

TENTAMENBUNDEL: Geen bundel van de sint gekregen'' Koop dan alsnog de tentamenbundel propae­ deuse economie of optietheorie & onderneming zelf D eze zijn te verkrijgen op de Efact­kamer 0­50.

HANDELSRECHT A: Wegens ziekte gemist; derhalve gezocht aantekeningen hoorcolleges Handels­ recht A van 24.09 1992 tot 01.10 1992 en werkcolleges van 24 09 1992 tot 0 1 . 1 0 1 9 9 2 / 0 8 1 0 . 1 9 9 2 Tel. 076­ 2 0 1 0 7 1 (b.g.g 237724).

LUSTRUMGALA­FOTO'S: Laatste mogelijkheid voor het ophalen van lustrumgala­foto's! Bel. 6 7 5 1 2 1 (na 19.00 uur).

PC­XT computer Copam, HD 20 MB, DD 5 l ^ , paperwhite scherm. Prijs f 550,­. Info: 013­426599.

Gezocht' enkele enthousiaste en gemo­ tiveerde medestudenten (m/v) die na­ mens TSO voor het jaar 1993­1994 zit­ ting willen nemen in de universiteitsraad en zijn commissies TSO streeft naar een breed draagvlak (alle faculteiten vertegen­ woordigd) en een evenwichtige m/v­ver­ deling Ben je geïnteresseerd in studen­ tenpolitiek en wil je meer weten'' Bel Berno Reitsma 076­144521 of Walter Scheffrahn 013­357889. (De vergoeding voor raadswerkzaamheden bedraagt maandelijks ongeveer een bedrag ter hoogte van de basisbeurs).

TYPEWERK: Voor al uw typewerk zoals scnpties, arti­ kelen e.d kunt u bij mij terecht Alles wordt keurig verzorgd (geen formules of statistieken). Info: Rian Trommelen 04241­4379.

TAFELDAMES GEZOCHT: Voor kerstdiner metjaarclub D IRK D on­ derdag 17 december te Enschede Inte­ resse'? Schrijf D IRK, Haaksbergerstraat 1 4 9 1 0 3 , 7513 EL Enschede of tel 053­ 309491

WISKUNDE­B: Wie helpt twee VWO­eindexamenkandl­ daten met wiskunde­B'' D urf jij deze uit­ daging aan op dinsdag of donderdaga­ vond, uiteraard tegen vergoeding, bel dan a u.b 04241­1697 (Mia van Gorp)

ESN ZOEKT: Nog nooit een koele IJslander of een hete Italiaan o n t m o e f Nee'" Word dan snel mentor van een groep buitenlandse stu denten bij Erasmus Studenten Netwerk Inschrijfformulieren te verkrijgen bij Bu­ reau Buitenland.

CONSUMENTEN­ BESLISSINGSGEDRAG:

HELP:

Gevraagd tegen vergoeding duidelijke aantekeningen van dit semester. Bel 675393, vraag naar Margo.

Ins (lejaars sociologie­studenten) zoekt nog steeds een kamer in Tilburg' Weetje i e t s ' Bel 0 4 7 5 a 2 7 9 0 8 .

op wit gegarandeerd hebben gekre­ gen E n nu deze 'beloften' met na­ gekomen zijn, denken ze op een Ook dat nog­achtige manier hun gram te kunnen halen. Goed zo jongens, we pikken het met langer! Staat TIGEAC soms voor Tllburgs GEzever over ACcomodatie? Annemiek Engelen

WEDSTRIJD: Doe mee aan de 25e wedstrijd voor Joru ge Onderzoekers in Delft, 19 t / m 23 mei 1993. Jonger dan 21"? Meld je dan aan meteen uitgewerkt onderzoek Info 015­ 625366.

UNIVERSITAIRE AGENDA DONDERDAG 10 DECEMBER Promotie drs, P J.M Martens Pro­ motor, prof dr. H F J M van den Eerenbeemt Titel proefschnft. 'Vis­ serij in de Biesbosch'. Aula KUB, 14.15 uur. Promotie drs, GFAde Vijlder. Pro­ motor prof dr. K F E Veraghtert. Titel proefschnft. 'Trade Policy and the Search forTextile Markets'. Aula KUB, 16 15 uur VRIJDAG 1 1 DECEMBER Promotie mr. V M.C. Vlemminx. Pro­ motoren: prof mr P.C. Gilhuis en prof mr. A.K. Koekkoek. Titel proef­ schnft­ 'Culturele ontplooiingsrech­ ten en moderne beeldende kunst' Aula KUB, 14.15 uur Promotie mr J M Barendrecht Pro­ motor­ mr. J B.M Vranken. Titel proefschnft 'Recht als model van Rechtvaardigheid' Aula KUB, 16 00 uur WOENSDAG 16 DECEMBER 'Promoties in dispuut' Fokkelien van Dijk met haar proefschnft 'Sporen van vrouwenteksten in de Hebreeuw­ sebijbel' Co­referaten.prof.drEllen van Wolde TFT) en dr Anne­Mane Korte (KTU). TFT, 14 00 uur

UNIVERS

Rectificatie

tllburgs universiteitsblad REDACTIE pieter siebers hoofdredacteur iXe\ 2 9 2 6 ) paul van den broek ( 2 9 2 5 ) , michel knapen ( 2 5 0 6 ) gerard rutten ( 3 3 3 0 ) , angela van schendel assistente (2277)

Vorige week werd in het foto­ bijschrift op pagina 12 (het ar­ tikel over schizofrenie en waanzin) de indruk gewekt als zou de psychiatrische inrich­ ting Reinier van Arkel over een zogeheten gesloten afdeling beschikken. Een dergelijke af­ deling is echter al sinds lang gesloten.

VORMGEVING g e r t j a n bloemers ( 3 3 6 4 ) MEDEWERKERS mark van a s s e n , ilona b a s t i a a n s e , pascalle cappetti dylan van eijkeren roland e n t h o v e n , bert heffels, r i e n j a n s , monique mulder, bart padberg, maurits s e p , l a u r e n t j a n van der westen REDACTIERAAD drs j roebroek voorzitter, b bakker, prof dr ir a kapteyn, p van kolverschoten c van wagtendonk, drs e poppeliers f t e u n i s s e n d wijsbroek mr p zoontjens f allers, maunce ackermans adviseur

EEN MATSERTJE VANAF VIJF GULDEN

FOTO nen siers enk van der burgt j o k e backx ADVERTENTIES angela van schendel, kamer a 1 7 ,

Matsertjes kunnen voor f5,­ geplaatst worden door medewerkers en studen­ ten van de KUB (lengte maximaal dertig woorden) Matsertjes tot zestig woorden f 10,­ Berichten met een (para)commercieel karakter tot dertig woor­ den! 25,­. Onderstaande bon duidelijk leesbaar (inclusief trefwoord, naam, adres en telefoonnummer) + giro­ of betaalkaart of a contant inleveren in A 17. Inle­ veren: uiterlijk donderdag voor 12 30 uur.

tel (66) 2277 OFFICIËLE MED ED ELINGEN afd pers en voorlichting kamer b 1 0 , tel (66) 2 0 0 1

cate

J(jnMll

STAP AF OPEEN PRIMA

Telegraafstraat 58 Naam:

Happy Hour

Adres­

Donderdag e n Zondag v a n 21.00 ­ 22.00 u u r

Tel:

*

Vanaf januan tot eindjuni komen er weer vele buitenlandse studenten studeren aan de KUB. Studentenzaken zoekt voor hen nog een aantal kamers in (onder)­ huur D e vergoeding door de KUB zal in de regel de kale huur plus vaste lasten bedragen Heeft u belangstelling'' Neem dan even contact op met Ins Sliedrecht (N­1, tel. 662837) of W Heuvelmans (N­ 1, tel 662844)

DONDERDAG 17 DECEMBER Open Dag Seniorenacademie Bra­ bant. Gebouw P, KUB, 14.00 en 15 00 uur.

Bibliotheek Naar aanleiding van de TIGEAC­ kwestie rond de bibliotheek en mijn vorige ingezonden brief wil ik nog even het volgende zo onomfloerst mogelijk kwi)t. Ikbegrijp niet waar­ om zo veel studenten zo onnoeme­ lijk zitten te zeiken over alles wat niet goed geregeld zou zijn in de nieuwe bibliotheek. Naar mijn mening gedragen ze zich alsof de uitvoering zoals zij die gewenst zouden hebben, van tevoren zwart

KAMERS GEZOCHT:

KOPIJ alle kopij m o e t uiterlijk op donderdag 1 2 0 0 uur in de week vóór het verschijnen in het bezit van de redactie zijn REDACTIE AD RES/AD VERTENTIES warandelaan 2 , 5 0 3 7 ab tilburg kamer a 1 5 t / m a 1 8 fax nr 6 3 0 1 4 5 LANDELIJK SAMENWERKINGSVERBAND hoger onderwijs persbureau hop waarbij verder aangesloten ad valvas vu amsterdam cursor eindhoven, delta delft, folia uv amsterdam, ku nieuws nijmegen mare leiden, observant maastricht u blad utrecht, uk g roning en en universiteitsblad twente REDACTIE HOP frank s t e e n k a m p pieter evelein

^ eksakt ^ ^

uitzendbuieau

■njinsirülii TllliurRTdrfoornH il)2<}l(l

DRUK drukkerij { 3 j o n g , b a a r l e n a s s a u ABONNEMENTEN studenten f 1 5 per jaargang voor met universiteitsleden f 4 0

10 december 1992

UNIVERSTCT

Werkgroep Vrouwenstudies mogelijk zelfstandige vakgroep Het bestuur van de sociale faculteit wil de werkgroep Vrouwen­ studies per 1 januari 1993 onnvormen tot een zelfstandige vakgroep. Het voornemen volgt op de aanstelling van een hoogleraar Vrouwenstudies per november dit jaar. Op dit mo­ ment is Vrouwenstudies een interdisciplinaire werkgroep. Hiermee neemt het bestuur van de faculteit het voorstel uit de vorige w^eek verschenen strategienota van de werkgroep over. Het bestuur wijst op de 'positieve identiteits­ bevorderende werking' van vak­ groepsgewijs en georganiseerde Vrouwenstudies. In de strategieno­ ta over de toekomst van Vrou­ wenstudies stelt de werkgroep dat een vakgroep meer status geeft, een duidelij kereenheidvormten belan­ genconflicten voorkomt bij de

individuele leden, die naast de werkgroep ook in verschillende vakgroepen participeren. Het plan komt donderdag 10 december in de faculteitsraad aan de orde. Met de keuze voor een zelfstandi­ ge vakgroep verwerpt de werkgroep de suggestie in het rapport van prof. Van Doorne­Huiskens uit septem­ ber 1991, om Vrouwenstudies on­ der te brengen in een van de be­ staande vakgroepen aan de sociale faculteit. Maar ook de vorm van

werkgroep, die Vrouwenstudies vanwege de nagestreefde inter­ disciplinariteit altijd heeft voorge­ staan, is nu verlaten. De samenwer­ king hangt niet af van de formele inbedding van Vrouwenstudies maar is eerder afhankelijk van de persoonlijke relaties van de indivi­ duele leden van de werkgroep, zo concludeert de werkgroep. 'Of je die integratie nastreeft als werkgroep of als vakgroep zal volgens ons niet zo gek veel uitmaken. En nu er een hoogleraar is zal dit soepeler verlo­ pen. Want een hoogleraar legt mak­ kelijker contacten met andere vak­ gebieden dan de medewerkers van Vrouwenstudies', aldus S. Keuzen­ kamp van de werkgroep. Niet iedereen in de faculteitsraad staat juichend ten opzichte van het plan. Raadslid drs. P. van den Berg: 'Ik heb er onvoldoende zicht op of de nieuwe hoogleraar en de leden van de werkgroep voldoende body hebben om een eigen vakgroep te vormen. Daar heb ik bepaalde twij ­ fels over.' [GR]

Universiteiten hoeven niet bij te dragen aan versterking NWO Het kabinet zal geen 100 miljoen bij de universiteiten weghalen om de stimuleringsfondsen van NWO te versterken. Stijgende kosten en intemationale concurrentie vragen wel om krachtiger wetenschaps­ en technologiebeleid, maar de regering beschouwt een centrale geldpot niet als wondermiddel. Minister Ritzen wil de universiteiten zelf tot 'profilering' bewegen. Daarnaast hebben hij en zijn colle­ ga Andriessen (E conomische Za­ ken) hun hoop gevestigd op actie­ vere deelname van het bedrijfs­ leven. Dat blijkt uit een summiere reactie van het kabinet op voorstel­ len van de Adviesraad voor Weten­ schap en Techniek (AWT). Deze raad vroeg in juni, in een advies over wetenschapsbeleid in internatio­ nale context, om een krachtiger aanpak door het kabinet. Om de groeiende internationale concur­ rentie op wetenschapelijk en tech­ nisch gebied aan te kunnen, was stimulering van top­onderzoek

nodig. De raad a c h t t e de uni­ versiteiten zelf daartoe te weinig in staat. Hij herhaalde daarom een eerder pleidooi om geld over te hevelen naar de landelijke onder­ zoeksfinancier NWO. Het kabinet neemt die suggestie niet over. Het houdt daarmee vast aan het twee jaar geleden met de universiteiten gesloten hoofdlijne­ nakkoord. Daarin werd het budget van de instellingen beschermd, in ruil voor hun toezegging dat ze werk zullen maken van een meer selectief onderzoeksbeleid, dat 'kwaliteit en relevantie' beloont. De minister zou nu werken aan een procedure waarin meer nadruk ligt op 'dialoog' dan op herverdeling van geld. In het Wetenschapsbudget 1992 dat kort voor kerst verschijnt, zal Ritzen meer duidelijkheid ver­ schaffen over wat hij voor heeft met het universitaire onderzoek. De kabinetsreactie op het AWT­advies wekt de indruk dat een marktge­ richte benadering in dat beleidsstuk

de boventoon zal voeren. Want, zo zegt het kabinet: de aansluiting tussen 'vraag' en 'aanbod' van wetenschappelijk resultaten moet sterk verbeterd worden. Ook het be­ drijfsleven zou daarin in het kader vanpubliek­private samenwerking een rol moeten spelen. [FS/HOP]

Onderzoekje KUB werpt geen licht op spookstudenten Zes procent van de studenten aan de KUB heeft aan het eind van het jaar geen enkel studie­ resultaat behaald. In totaal gaat het om bijna 550 studenten. Dat blijkt uit een onderzoek van de studentenadministratie over het jaar 1991­'92. Maar het is niet zo dat dit allen spook­ oino­ show­studenten zijn. Een aantal van hen kan na verloop van tijd de studie opgegeven hebben. Anderen zijn mogelijk overge­ stapt naar een andere uni­ versiteit. De studenten blijven dan toch het hele jaar aan de KUB ingeschreven. Erkend wordt dat een fractie hiervan spookstu­ dent is. Deze studenten ontvan­ gen wel een beurs, maar gaan niet naar colleges en maken geen tentamens. Het preciese aantal is onbekend. De KUB heeft tot dit onderzoekje besloten naar aanleiding van de bevindingen van een onderzoek aan de uni­ versiteit in Leiden. Deze studie wees uit, dat tien procent van de s t u d e n t e n wèl staat inge­ schreven maar geen studieacti­ viteiten ontplooit. Het onder­ wijsministerie acht het onwaar­ schijnlijk dat iedereen van deze groep een beurs ontvangt. Ritzen schat het aantal op één procent. [GRl

Ruim tweehonderd kinderen van personeelsleden waren afgelopen week getuige van Sint Nicolaas' bezoek aan de KUB. Dit prachtige en typisch Nederlandse feest (dat een schat aan authentieke liederen heeft opgeleverd) staat meer en meer onder druk nu de veel com­ merciëlere en oubolliger kerstman vanuit Amerika zijn opmars heeft ingezet. [Foto: Rien Siers]

♦

Groenere en duurdere aio kan beter maar weer student worden De vereniging van universiteiten (VSNU) en de landelijke onder­ zoeksfinancier NWO bestuderen de mogelijkheid om aio's en oio's de status van student te geven. Dit sluit aan op de eerder geuite ge­ dachte van universitaire bestuur­ ders dat het aio­inkomen als sala­ ris erg karig is, maar bezien als beurs juist zeer weldadig. Buiten dit psychologisch voordeel, is er ook een financieel argument. De werk­ gevers van aio's en oio's zijn nogal wat geld kwijt aan pensioenpre­

mies. En smds kort worden ze ook aangeslagen voor de betaling van wachtgelduitkeringen aan gepro­ moveerden die niet snel een baan vinden. Deze lasten veroorzaken bij sommige faculteiten al aanzien­ lijke problemen. Ook speelt een rol dat bij het huidige beleid van mi­ nister Ritzen afgestudeerden steeds jonger en 'groener' worden. Het opleidingsaccent in de promotie zal dus noodgedwongen verder ver­ sterkt moeten worden. [FS/HOP]

Jonge onderzoekers dit jaar 2000 keer op buitenlands werkbezoek De reislust van jonge onderzoekers groeit. In elk geval weten ze de lan­ delijke subsidiepot voor studierei­ zen die nu vier jaar bestaat, steeds beter te vinden. De onderzoeks­ organisatie NWO heeft dit jaar al ruim 2000 reisbeurzen voor jonge onderzoekers toegekend uit het stimuleringsfonds voor interna­ tionalisering (SIR), dat vier jaar geleden met geld van het ministe­ rie werd ingesteld. Dat aantal is zo'n 30 procent hoger dan vorig jaar en een verdubbeling vergeleken met 1990. Het betekent dat dit jaar bijna één op de drie aio's, oio's en jonge gepromoveerden een beurs kreeg voor een korte studiereis. Wie een SIR­beurs aanvraagt, kan maximaal vijf weken naar het bui­ tenland. In veel gevallen gaat het om kortere reizen, in verband met bezoek aan een congres. Dat gold

ook voor de 2000ste beurs, waarmee een Delf tse aio een congres in Can­ nes over petroleumwinning be­ zoekt. Voorwaarde voor een SIR­ beurs is overigens dat de eigen uni­ versiteit een evenredig deel van de kosten draagt. Gemiddeld droeg NWO dit jaar per beurs duizend gulden bij. De reislust van jonge onderzoekers spoort met de eind vorige maand uitgesproken intentie van Neder­ land en vier omringende landen om de uitwisseling tussen hun onder­ zoekscholen te stimuleren. Ritzen en zijn collega's uit Duitsland, Frankrijk, België en Denemarken willen in het kader van de kwaliteitsverhoging ook een spe­ ciaal Europees beurzenprogramma voor grensoverschrijdende promo­ vendi in het leven roepen. [FS/ HOP]

SGO bij Rechten goed voor tempo maar slecht voor punten Eenderde van de ruim tweehonderd eerstejaars studenten rechten heeft een voldoende (5,5 of hoger) ge­ scoord bij het eerste deeltentamen Privaatrecht, dat in oktober is afge­ nomen. Andere vakken zouden een meer florissant beeld van vijftig tot zeventig procent geslaagden geven te zien geven. Het zijn de eerste uitkomsten van de tussentoetsen in de propedeuse rechten, nadat het Studentgericht Onderwijs (SGO) is ingevoerd. Het faculteitsbestuur wil de cijfers niet bevestigen. Jeroen Stekelenburg, student­be­ stuurslid en lid van de fractie Vrij­ spraak, vindt niet dat er meteen moord en brand geschreeuwd moet worden. Sprekend op persoonlijke titel acht hij het lage aantal bij Pri­ vaatrecht toch verontrustend. 'Als je bedenkt dat een van de doelen van

het SGO is het verhogen van het rendement, dan ben ik wel teleur­ gesteld.Volgens mr. A. Vermeulen van de vakgroep waren de studen­ ten na afloop tevreden over het ten­ tamen maar kwam de ontnuchte­ ring met de uitslagen. 'Ik denk dat een aantal mensen te laat is begon­ nen met studeren. Decaan prof. M. Groenhuisen ziet met de eerste resultaten de toe­ komst toch rooskleurig in. Volgens hem zien de studenten en masse de voordelen van het SGO. 'E n ook lijkt het doel van het SGO te zijn gerealiseerd om studenten op een eerder moment aan de studie te krijgen. Met dit gegeven zal aan het eind van de propedeuse een aanzienlijke verhoging van het ren­ dement te zien zijn in vergelijking met vorig jaar.' [GR[

Faculteits­ en Instellingsraad botsen op laatste zittingen Ondanks dreigende woorden van Th. Akerboom, voorzitter van de In­ stellingsraad van de Theologische Faculteit, houdt de zittende Facul­ teitsraad van theologie vast aan haar besluit de nieuwe bestuurs­ structuur door de nieuw in te stel­ len raad te laten bekrachtigen. Wat de Faculteitsraad betreft was afgelo­ pen donderdag de laatste vergade­ ring in de huidige samenstelling. Op vrijdag 11 december sluiten de stembussen voor de nieuwe raad, die per 1 januari a.s. geïnstalleerd zou moeten worden. Die nieuwe raad komt in plaats van de huidige twee raden, de Instellingsraad (een soort Universiteitsraad) en de Faculteitsraad. Op het laatste mo­ ment botsen deze twee raden aange­ zien de Instellingsraad op het stand­

punt staat dat de oude raden de regeling voor de nieuwe bestuurs­ structuur vast moeten stellen. De Faculteitsraad vindt echter dat de contouren voor de structuur­ regeling al zijn vastgelegd door de oude raden, en dat de nieuwe raad alleen maar details hoeft in te vul­ len. Bovendien, zo merkte raadslid K. Merks op, is de nieuwe raad gele­ gitimeerd genoeg voor een beslis­ sing over haarzelf. De Instel­ lingsraad is principieel niet accoord met de gang van zaken maar wil de zaak volgens voorlichter Lex Oostrom niet op de spits drijven. Gezien de tijdsdruk stemt die raad in met haar eigen opheffing en met de installering van een nieuwe raad per 1 januari aanstaande. fMM/PSj

10 december 1992

^UNlVKRStei­

KUB­studenten eens met principe beurs naar draagkracht Minister Ritzen wil dat ouders naar draagl<racht gaan bijdragen aan de basisbeurs van hun studerende kind(eren). Als het inkomen de zestigduizend gulden per jaar overstijgt, wordt een deel van de beurs op de ouders verhaald. Uit een peiling onder studenten op de KUB blijkt dat de meerderheid van hen het principe wel rechtvaardig vindt: de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen vindt bijvoorbeeld student Mark Boon. Voor verreweg de meeste ondervraagden (80 procent) zou de nieuwe regeling overi­ gens betekenen dat de ouders moeten gaan bijbetalen. Maurits sap Een rondgang op de KUB om stu­ denten een reactie te vragen op het nieuwste bezuinigingsplan van minister Ritzen van Onderwijs & Wetenschappen levert een helder beeld op. Vrijwel iedereen vindt de koppeling van het inkomen van de ouders aan de basisbeurs een rechtvaardig uitgangspunt. Het principe dat hele rijke ouders de to­ tale beurs moeten vergoeden, dat ouders met een goed salaris een deel van de beurs moeten ophoesten en dat mensen met een beneden mo­ daal inkomen daarvan worden vrijgesteld, is voor bijna iedereen te billijken. 'Op zich ben ik het wel eens met Ritzen', zegt Erwin Ceton, zesdejaars student Bestuurlijke In­ formatiekunde (BIK). 'Het uitgangs­ punt dat mensen met een hoger inkomen meer moeten bijdragen dan mensen met een lager salaris, zie je overal. Dat is best rechtvaar­ dig. Ons belastingstelsel bijvoor­ beeld gaat van hetzelfde principe uit.' Een aantal studenten vindt dat Rit­ zen het proportionele element uit

het belastingstelsel ook in zijn plan moet opnemen als hij er serieus mee verder wil. 'Ik vind het een prima plan, als er maar geen grove grens wordt getrokken zoals dat bedrag van zestigduizend gulden. Het moet proportioneel, trapsge­ wijs dus', zegt Michiel Vergouwen, afgestudeerd Personeelweten­ schapper en nu tweedejaars student rechten. Maar, zo voegt het merendeel van de ondervraagden daar direct aan toe, de onafhankelijkheid van de studenten wordt verminderd als ouders moeten gaan bijdragen in de basisbeurs en dat is verkeerd. Met name bij economiestudenten is dat een veelgehoord argument tegen het plan. Studeren betekent volgens hen juist dat je een eigen leven in­ richt, waarin je eigen verantwoor­ delijkheid draagt. Onafhankelijk zijn van je ouders, het is een verwor­ venheid die velen niet graag willen prijsgeven. Een halszaak maken ze

♦ Student Bestuurlijke Informatiekunde Mark Boon: 'De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen.' [Foto: Enk van der Burgt]

wetenschappen. 'Zij moeten nu ook bijspringen, want een basisbeurs alleen is niet genoeg om van rond te komen.' De basisbeurs mag dan wel aan de lage kant zijn, toch vinden veel studenten het nog altijd beter het vaste bedrag voor iedere student, ongeacht het i n k o m e n van de ouders, in stand te houden. Beter dan een deel van die beurs te gaaQ verhalen op de ouders. Het recht op studie voor iedereen is een heilig principe waar niet aan getornd mag worden, zo blijkt uit de reacties. 'Ongeacht het inkomen van de ouders heeft elke student recht op een vast bedrag. Iedereen moet kunnen studeren', zegt Annemarie Pluijn, studente Taal­ en Litera­ tuurwetenschap. Op het eerste gezicht lijkt het alsof de koppeling van inkomen en basis­ beurs daar ook geen bedreiging voor vormt. Immers, het geld dat Ritzen kort op de basisbeurs, komt dan van de ouders. Maar wat als de ouders die een bijdrage moeten betalen dat weigeren? In dat geval krijgen de gedupeerde studenten van minister

♦ studente Taal­ en Literatuurwetenschap Annemarie Pluijn: 'Iedereen moet kunnen studeren'. [Foto: Enk van der Burgt]

er niet van, maar een ongemak­ kelijk gevoel houden zij er wel aan over. 'Het is een vervelend gevoel, niet omdat ik het beschouw als schooi­ en, maar omdat je gedeeltelijk af­ hankelijk wordt van je ouders, ter­ wijl je juist bezig bent van hen los te komen en een eigen leven in te richten', zegt Peter Koijen, derde­ jaars student algemene economie die zich verder prima in Ritzens plan kan vinden. 'Het is ook leuker om alles zelf te regelen', vindt BIK­ student Peter van den Boogert. Er­ win Ceton vraagt zich bovendien af wanneer j ongeren dan leren om met geld om te gaan. 'Je ouders blijven je op die manier spekken, terwijl jij studeert en jij dus beslissingen moet kunnen nemen.' Thijs Matthijsse, eerstejaars econo­ miestudent, verwacht zelfs een ouderlijke dwang van mensen die veel moeten bijdragen aan de beurs van hun zoon of dochter. 'Je krijgt een tempobeurseffect: ouders wil­ len resultaten zien, anders gaan ze minder geld geven.' 'Natuurlijk', reageren Karin Brouwer en Maike de Bot, beide tweedejaars psycho­ logie. 'Ouders willen eerst goede

punten en een sterke motivatie zien en geven dan pas geld. Maar dat mogen ze toch ook? Het is natuur­ lijk onzin om punten te verlangen die er niet in zitten, maar hun bij­ drage is een investering en daar mogen ze dan toch wel controle op uitoefenen?' Dat studenten zoveel belang hech­ ten aan hun onafhankelijkheid komt volgens Michiel Vergouwen omdat zij 'verwend' zijn. 'Daarmee bedoel ik dat studenten het hier goed hebben in vergelijking met andere landen en dat zij van die bevoorrechte positie geen afstand willen doen. Mensen zijn te weinig bereid hun maatschappelijke verantwoordelijkheden te dragen. Het gaat nu wat slechter in Neder­ land, er moet worden bezuinigd en iedereen moet zijn steentje bijdra­ gen. Minister Ritzen moet ook be­ zuinigen en ik heb het liever op deze manier dan dat hij andere bezuini­ gingsmaatregelen neemt die ten koste gaan van de kwaliteit van het onderwijs, want dat is toch de ba­ sis van onze economie.' Bovendien ben je toch al voor een deel afhan­ kelijk van je ouders, zegt Diane Balentina, studente Personeel­

Ritzen de mogelijkheid het beno­ digde geld bij hem te lenen. 'Maar zo ontstaat rechtsongelijkheid', is de verontwaardigde reactie van de studenten. Terwijl de ene student het geld krijgt van zijn ouders, moet de ander het gaan lenen bij de mi­ nister. Bovendien worden degenen die een lening hebben afgesloten opgezadeld met een studieschuld, waar anderen na hun studie schul­ denvrij aan de slag kunnen. Volgens de studenten wordt zo het principe dat iedereen moet kunnen stude­ ren, toch ondermijnd. Vrijwel iedereen vindt dat minis­ ter Ritzen in zijn plan rekening moet houden met het aantal stude­ rende kinderen in een gezin. 'Ouders die vijf kinderen hebben, kunnen minder per kind bijdragen dan een gezin met twee kinderen. Als je dat geen rol laat spelen, heb je een heel dom en ongenuanceerd stelsel', zegt Michiel Vergouwen. BIK­studente Tineke van de Griend spreekt uit eigen ervaring: 'Mijn ouders zouden drie kinderen moe­ ten ondersteunen in hun basis­ beurs. Dat zal ze niet meevallen als er geen regeling wordt getroffen die daar op inspeelt.'

Norm voor tempobeurs lager dan 50 procent studenten zullen na het eerste studiejaar hun beurs hooguit moeten terugbetalen als zij minder dan de helft van hun tentamens halen. Deze 'temponorm' wordt mogelijk nog soepeler in het definitieve wetsvoorstel voor de tempobeurs. De norm zal voor 'langere tijd' gelden. Dit heeft minister Ritzen de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) laten weten, nadat de universiteiten vorige week vrijdag een compromis­voorstel over de tempobeurs hadden afgewezen. Tot begin deze week koesterden de studentenorganisaties nog de hoop dat Ritzen het wetsvoorstel aan­ merkelijk zou versoepelen. De stu­ denten en Ritzen waren het eens geworden over de manier om stu­ denten die niet studeren ­ no sho­ wers ­ te weren: na het eerste jaar zou een temponorm mogen gelden van 25 procent. Deze zou tot 1998 niet worden verhoogd. E n om het studietempo te verhogen zouden studenten een contract kunnen sluiten met hun universiteit. In zo'n contract verplicht de student zich tot een gewenste inspanning

om z'n tentamens te halen. De universiteit op haar beurt zou zich verplichten tot het betalen van het collegegeld wanneer de student buiten zijn schuld langer over zijn studie doet. Het voorstel van de studenten en Ritzen werd door de universiteiten en hogescholen vorige week vrijdag van tafel geveegd. Zij hekelden de administratieve rompslomp en de centralistische teneur van het voor­ stel. Dr. E . Bleumink, voorzitter van het Groningse universiteitsbe­ stuur: 'Wij kunnen studenten nim­ mer garanderen dat ze op tijd afstu­

deren, al zetten wij ons daar nog zo voor in.' Het definitieve voorstel wordt vol­ gende week vrijdag in het kabinet besproken. Daarin wordt een rege­ ling opgenomen voor studenten die door bijzondere omstandigheden, zoals ziekte, te weinig tentamens hebben gehaald. Zij hoeven hun beurs niet terug te betalen. Ook de beroepsprocedures voor studenten worden aangescherpt. Welke in­ vloed het vorige week uitgelekte advies van de Raad van State zal hebben op het definitieve voorstel is nog onduidelijk. De Raad van

State onderschrijft de opvatting van universiteiten en studentenorga­ nisaties dat Ritzen te veel haast maakt. De minister wil de tempo­ beurs in augustus 1993 voor alle studiejaren invoeren. LSVb en ISO vinden dat Ritzen de universiteiten meer onder druk had moeten zetten, nu hij het met de studenten eens was geworden. Zij verwijten de instellingen lafheid om concrete verplichtingen aan te gaan. De universiteiten schrijven dezer dagen mede naar aanleiding van hun geringe betrokkenheid bij het overleg over de tempobeurs een brief op poten aan de minister. De ergernis, die al langer bestaat, be­ treft de manier waarop Ritzen met gebakken compromissen en proef­ ballonetjes tezeer het informeel circuit bewandelt en de universitei­ ten onvoldoende formeel bij het beleid betrekt. De universiteiten dringen aan op herstel van een be­

stuurlijke omgang, waarin grote beleidszaken in alle openheid met de instellingen worden besproken, op basis van duidelijke voorstellen. [FS/PE/HOP] ♦ No­showers moeten van de universiteit worden geweerd. [Foto: Rien Siers]

10 december 1992

^UNIVERSTgl­

'Wil je een universiteit met bedrijvige of met passieve studenten?'

♦ Minister Ritzen en prof. Wijnen tijdens de presentatie van het rapport over de studeerbaarheid. [Foto: Bram den Hollander]

Vorige week verscheen van de hand van de commissie Wijnen het rapport over studeerbaarheid. De voorzitter van de commissie, de IVlaastrichtse onderwijskundige prof. Wynand Wijnen, oordeelt dat de studieprogramma's te zeer zijn afgestemd op de docent. IVlet een waslijst aan vuistregels wil de commissie het belang van de student beter tot zijn recht laten komen. Jacques Herraets/HOP Toen de Commissie Wijnen op 1 mei werd ingesteld, vatte zij haar taak op als een speurtocht naar be­ lemmeringen die een vlotte voort­ gang van de studie in de weg staan. Daarbij ging de commissie ervan uit dat de bestaande structuur niet kon worden aangetast: 'Wij hadden na­ tuurlijk kunnen zeggen: voer maar een selectie bij de poort in of ver­ leng de cursusduur maar met een jaar, dan zal het rendement vanzelf stijgen. Maar ons uitgangspunt was het huidige stelsel, zoals dat in de nieuwe wet op het hoger onderwij s is geregeld. Daar hebben we genoeg belemmeringen in kunnen vinden.' Dat een betere verdeling van de studielast, een aangepaste onder­ wijsvorm en een betere organisatie van het onderwijs, invloed hebben op het rendement, staat volgens Wijnen als een paal boven water. De absolute nummer één op de klachtenlijst van de commissie, is de manier waarop de studie in pa­ rallel lopende vakken wordt inge­ deeld: 'Instellingen die het studie­ belang voorop willen stellen zou­ den allereerst de studielast anders moeten verdelen. Als je voor een vlot verloop van de studie bent, is het parallel aanbieden van een stel vakken met gelijktijdige tentamens aan het eind van de rit een waan­ zinnige oplossing. Ons eerste ad­

vies is dan ook om de toetsmomen­ ten beter over het jaar te spreiden. Dan kom je al snel uit bij een programmering in blokken.' Dus: niet meer dan één vak of één thema tegelijk met aan het eind een toets. Wijnen beseft dat een zo drastische verandering van het onderwij s veel instellingen te ver gaat. Die univer­ siteiten of hogescholen mogen dan uit een reeks minder ingrijpende maatregelen kiezen, zoals een snellere herkansing voor studenten die een tentamen hebben gemist. Uit de beschrijving die Wijnen geeft van de situatie binnen het hoger onderwijs, komt een grote onver­ schilligheid van docenten tegen­ over de 'studeerbaarheid' naar vo­ ren. Wijnen: 'Het besef dat er iets moet gebeuren is wel aanwezig, maar de praktijk staat daarmee in schril contrast.' Dus moeten stu­ denten nog altijd leven met een studieritme waarin leegloop en piekbelastingen elkaar afwisselen. Wijnen: 'Docenten houden er in het curriculum zelden rekening mee dat een student ook buiten de collegezaal iets aan zijn studie moet doen. Werkstukken of scripties zijn berucht: daar zie je de meeste stu­ denten op vastlopen als ze de draad kwijt zijn. E n omdat er alleen 's avonds aan kan worden gewerkt, kun je moeilijk een beroep doen op de helpende hand van een docent. Als je wel plaats voor dat soort ta­

ken inruimt kun je veel gemakke­ lijker afspraken maken: over twee weken lever je dat en dat hoofdstuk in.' Is Wijnen niet bang dat de opleidin­ gen te schools worden als een stu­ dent zo aan het handje wordt gehou­ den? Die vraag brengt de architect van het 'Maastrichtse systeem' op zijn stokpaardje, het probleemge­ stuurd onderwijs. Wijnen is ervan overtuigd dat het werken in kleine

onderwijsgroepen grote voordelen biedt ten opzichte van het traditio­ nele systeem: 'Ik beschouw het niet als schools als je regelmaat en duidelijkheid brengt in de studie, vooral niet als je de student boven­ dien actiever bij het onderwijs be­ trekt. In de collegezaal hoor je wat

Vuistregels van Wijnen De commissie Wijnen heeft 83 vuistregels opgesteld: over de cur­ sus, het gehele programma en over de organisatorische voorwaarden. DE CURSUS: 7. Kies onderwijsvormen die gerich­ te zelfstudie uitlokken 10. Hanteer colleges selectief, voor uitleg of demonstratie 11. Geef minstens evenveel kleinschalig onderwijs als colleges 25. Gebruik toetsen ook om studenten zicht te geven op hun vorderingen HET STUDIE PROGRAMMA: 30. Gebruik een rode draad om in­ houd en vorm aan op te hangen 33. Laat maximaal vijf vakken parallel lopen. 41. Plan ruimte in het pro­ gramma om vertraging in te lopen 42. Vraag van studenten elke dag

wisselende leeractiviteiten. 44. Onderwijs, zelfstudie en toetsen mogen elkaar niet in de weg zitten 49. Laat een centrale commissie kijken naar de manier van toetsing 54. Spreid toetsing regelmatig over het hele jaar. 55. Toetsing moet direct op het onderwijs volgen. 58. Houd herkansingen binnen twee a drie weken na de eerste kans. VOORWAARDEN: 60. Kijk bij aanstelling van docen­ ten naar didactische bekwaamheid 64. Weeg bij hun beoordeling onder­ wijsprestaties even zwaar als onder­ zoek. 71. Betrek docenten en stu­ denten bij de opzet van kwaliteits­ zorg 81. Voorkom wachttijden door tekort aan boeken, PC's of andere apparatuur.

de'docent'tezegg'eïïheeft.'Wathïj niet gelezen heeft, krijg je ook niet te horen. ledere student, of hij nu snel of langzaam studeert, wordt er over één kam geschoren. In plaats daarvan kun je met studenten een soort contracten afsluiten of ze stu­ dietaken geven, zodat ze kunnen bepalen welke kennis ze willen verwerven. Laat studenten zelf maar bepalen in welke volgorde ze die taken willen uitvoeren,­ aan het eind van het jaar reken je af. Dat is een wezenlijk andere opvatting over onderwijs: je stelt iemand in staat kennis te verwerven of je draagt iemand kennis over. Je kunt het ook zo stellen: wil je een uni­ versiteit met bedrijvige of met pas­ sieve studenten?' Volgens Wijnen hoeft het gevolg niet te zijn dat een docent begint te klagen dat hij zijn ei niet meer kwijt kan, dat hi) gedegradeerd zou wor­ den tot begeleider van het leerpro­ ces: 'Sommige docenten kunnen inderdaad fantastische optredens verzorgen in de collegezaal, maar hoeveel staan er niet tegenover die er bitter weinig van terecht bren­ gen? Het is trouwens bij die goede docent ook nog maar de vraag hoe­ veel hij in werkelijkheid op de zaal overbrengt.'

De promovendus: 'Het archief was bij het oud vuil gezet' Monique Mulder De luchtfoto op de kaft van het te­ lefoonboek Tilburg e.o. komt hem goed van pas. Hij wijst aan: daar ligt de Biesbosch en de haven van Geertruidenberg. En dit is de Nieu­ we Merwede, waardoor in 1869 een einde kwam aan de Biesbosche zalm visserij. De beschrijving van de opkomst en neergang van deze bron van inkomsten levert hem op 10 december de doctorstitel op. 'Ik ben al jaren een actief waterspor­ ter', zegt Piet Martens (46), in 1986 aan de KUB afgestudeerd als cul­ tuursocioloog en werkzaam bij het Ministerie van Sociale Zaken. 'Mijn zeilboot ligt in de jachthaven van Geertruidenberg. In de Bies­ bosch zelf kun je echter niet zeilen want er staan allemaal bomen. Maar ik leerde het gebied wel ken­ nen. De Biesbosch was vroeger een zogenaamde zoetwatergetijdendel­ ta wat een unieke flora en fauna tot gevolg had.' 'In de jaren zeventig werd het Haringvliet afgesloten, dus einde getijden. Dat had natuurlijk veran­ dering voor die flora en fauna van de Biesbosch tot gevolg. Het cadmi­ umhoudende slib uit Duitsland en Frankrijk bezonk nu hier en ver­ vuilde het gebied. Vanuit de weten­ schap bestaat grote belangstelling voor de biologische veranderings­ processen die na de afsluiting plaatsvonden.' 'Mijn belangstelling voor de ge­ schiedenis van het gebied was in­ middels gewekt, vooral voor de

visserij. Er zijn musea, het visserij­ museum van Woudrichem bijvoor­ beeld. In het Biesboschmuseum in Werkendam staat visgerei dat men­ sen van vroeger bewaard hebben en in Geertruidenberg hebben de ge­ vels versieringen in de vorm van een zalm. Maar bijna niemand wist mij te vertellen waar zalmsteken voor dienen en niemand had ooit onderzoek gedaan naar de visserij in deze streek.' Het antropologenhart van Piet

Martens ging sneller kloppen: hier was een visserij­gemeenschap ge­ weest en wel bij zoet water. De samenlevingsvormen van zeevis­ sers zijn volop onderzocht, maar niemand had zich, zo werd Martens duidelijk, gestort op de riviervis­

vlijt NIJD

sers. 'Ik keek nu met antropologen­ ogen naar het gebied. Ik wilde we­ ten hoe die visserij was ontstaan, hoe de vissers met elkaar en met de bestuurders van het land omgingen en of dat te vergelijken was met de zeevissers.' Dat viel niet mee. 'Het gehele Oud Archief van Geertruidenberg is in de tweede helft van de negentien­ de eeuw bij het vuil gezet en ver­ kocht aan een Rotterdamse opko­ per. Het zou leuk zijn als die enor­

me berg papier toch nog ergens op een zoldertje gevonden zou wor­ den... Gerechtsstukken zijn altijd prima bronnen, waar sappige illu­ straties van de maatschappelijke ontwikkelingen in staan. 'De meeste bronnen die ik had kwamen uit het algemeen rijksar­ chief in Den Haag. Verder beschik­ te ik over verbodsbepalingen en de boekhouding van een vishandelaar. Ook kon ik nog terugvinden dat er in de zestiende eeuw flink gefrau­ deerd werd met de opbrengsten van gepachte stukken rivier. Ik heb een stuk waarin een knallende ruzie tussen vissersvrouwen beschreven staat. De vrouwen bemoeiden zich waarschijnlijk flink met de visse­ rij. E én verbodsbepaling luidde: men mag niet meer schelden in de visafslag... en de vrouwen ook niet meer, was later toegevoegd. Waarschijnlijk hebben de vrouwen het schelden op elkaar overgeno­ men toen de mannen het niet meer mochten.' Martens wilde in eerste instantie één artikeltje schrijven. Maar al gauw bleek er een proefschrift in te zitten, dat KUB­hoogleraarprof.dr. H. van den Eerenbeemt graag wil­ de begeleiden. Van de ene kant is Martens blij dat er niet veel mate­ riaal bewaard is gebleven. 'Dan had ik nu niet in één boek de periode van I42I tot 1869 kunnen be­ schrijven. Maar er is nog veel on­ derzoek te doen naar de riviervis­ sersgemeenschappen.' ♦ Foto: Joke Backx

10 december 1992 HUNlVÜRStgl-

De KUB en de revitaKsering van Polen Oost-Europa was even aanwezig aan de KUB, vorige weel<, toen troosteloos op het eerste gezicht, prof. Jeffrey D. Sachs een college verzorgde. De adviezen van de maar gastvrij, cultuurhistorisch boeiend en omgeven door een fraaie topeconoom van Harvard zijn door Polen ter harte genomen. Het natuur. Gratis huisvesting van de universiteit en een salaris van omland leeft weer. Deze week in de derde serie van de Oostgerekend 1000 gulden per maand is Europa-reel^s de steentjes die de KUB aan de opbouw van Polen je loon, werft Backus. Over inflatie gesproken: Backus verdiende in zijn heeft bijgedragen: de lessen van econoom W. de Freytas, die al jaar 21.000 zloties per maand. Boon 1.200.000. enkele jaren de universiteiten van Pózna en Krakow in zijn marketingkennis laat delen. Zijn faculteit, de economische, heeft meer banden met Polen, via Tempus, de EG-geldbuidel voor Oost-Europa-Uitwisseling. Tempus gaat vanaf 1994 op de helling, en dit is maar goed ook. Stelt bijvoorbeeld de jurist drs. A. van Kalmthout, want een tikkeltje meer aandacht voor recht kan in het oosten geen kwaad. En vindt ook de vrijetijdswetenschapper drs. T. van Vugt, die dolgraag met zijn uitwisseling door wil gaan: de Polen wat lesjes geven in toerisIn de laatste Tempus-ronde was het me. Zo goed is dat land er al aan toe. programma nog afgewezen, vol-

Rechten 'Te weinig aandacht voor rechtspraak'

Paul van den Broek

Letteren 'Weinig animo voor lessen in Lublin' Drs. Ad Backus van de letterenfaculteit was ruim vier jaar terug de eerste KUB-student die de cursus

Nederlands aan de Katholieke Universiteit van Lublin voor zijn rekening nam. Ook vorig jaar kwam de leerkracht uit Tilburg; toen wilde Danielle Boon haar stage bij letteren in Lublin vervullen. Dit jaar is een Groninger actief in Polen. Steeds gaat het om zo'n dertig studenten. Ad Backus: 'Het wordt steeds moeilijker om iemand te vinden. De tijd, een vol academisch jaar lang, speelt een rol.' Hij breekt een lans voor Lublin, mogelijk

Vrijetijdswetenschappen 'Doorgaan als Tempus ophoudt' Samen met het Engelse Sheffield heeft de vakgroep Vrijetijdswetenschappen een een managementscursus toerisme en vrije tijd op poten gezet. In het voorjaar van 1993 starten de lessen, in Warschau. Naast studenten van de Warschau School of Economics en mensen uit het werkveld, nemen ook zes schaduwdocenten aan de cursus deel. Die nemen de zaak over, zodat de KUB en Sheffield overbodig zijn geworden, althans: zich alleen nog hoeven te richten op advisering en op bijstelling van de cursus. Helemaal gerust is Van Vugt niet op de overdracht; daarvoor duurt het programma te kort. Hopelijk wordt onder de nieuwe Tempo-condities de zaak voortgezet, zegt Van Vugt, want zomaar ophouden kan niet. 'Ik hamer er al een tijdje op dat wij moeten overwegen wat te doen als Brussel niet meer betaalt.' De KUB zou zich aan dit soort contacten moeten com-

7a/^ (ma*Wie net als ik kranten leest en televisie kijkt, zal zich vaak beslopen voelen door de gedachte dat de wereld er in hoog tempo op achteruit gaat. De gewetenloos uitgebuite hongersnood in Somalië, de volkerenmoord in Joegoslavië, de op kinderen gerichte terreur in Brazilië - wat erover wordt bericht zou voldoende moeten zi)n om je van schaamte dood te laten blijven. Toch drink je iedere avond genoeglijk je borrel, en onmiddellijk na het gruweljoumaal schakel je over naar een voetbalwedstrijd. De wil om te overleven is zo sterk dat je de rottigheid telkens weer weet te bedelven onder gironummers, dan wel amusement, seks of werk. Menigeen vindt het zeer verfijnd

mitteren, overweegt hij, te meer daar ze weinig kosten en veel opleveren. Wat nadrukkelijk geen pleidooi voor centralisme betekent, want volg.ens_Van, Vugt zijn het 'uiteindelijk toch de mensen in de vakgroep die het contact moeten onderhouden'. Het is een credo dat in goede aarde valt bij Vrijetijdswetenschappen, want daar geniet internationalisering veel belangstelling. 'Het is goed om het nog jonge vakgebied te verbreiden. Dergelijke contacten zijn goed voor de positionering van het vakgebied.' Dat vrijetijdswetenschappen voor Polen zinvol kan zijn, is voor Van Vugt helder. De vraag luidde of de Polen niet iets anders aan hun hoofd hebben. Van Vugt: 'Uit rapporten blijkt dat toerisme in 2000 de grootste industrie ter wereld is. Nu denk ik met dat dit dè industrie is om het Oostblok uit het slop te trekken, maar ze is er wel één van.

functionerende verdringingsmechanisme een teken te meer dat de mensen er steeds slechter en immoreler op geworden zijn. Alsof het vroeger zoveel beter was. Wreedheid en perversie zijn van alle tijden. Zelfs de schaal waarop ze zich manifesteren is in de loop der tijd niet zo veel groter geworden, zoals iedereen met de geschiedenisboeken in de hand Q kan aantonen. Natuurlijk kan het geen kwaad ons diep te schamen over het feit dat oorlog, honger, moord, martelingen enz. enz. nog altijd niet zijn uitgebannen. Maar zolang we er heel postmodern van uit blijven gaan dat de mens de maat van alle dingen is, heeft het net zo weinig zin ons op te winden over de menselijke slechtheid als over de even menselijke eigenschap om

gend jaar rekent jurist drs. A. van Kalmthout op meer succes. Samen met twee Westerse universiteiten wil de KUB via liefst vijf Oosteuropese universiteiten de kennis over rechtspraak verbreiden. De doelgroep: wetgevingsambtenaren, parlementariërs. Officieren van Justitie, hoogleraren en rechters. Van Kalmthout hekelt de wat technologisch en economisch oriëntatie van Tempus. 'Terwijl met het opengaan van de grenzen met het Westen ook Westerse vormen van criminaliteit toenemen. Men onderschat de rol van het recht in die samenleving.'

Economie 'Polen is er nog lang niet' In het kader van de al langer bestaande relatie tussen de economische faculteit en de universiteiten van Poznan en Kraukov, komen in januari weer twintig Poolse studenten en tien Tsjechoslowaken (uit Bratislava) naar de KUB. Voor het derde en voorlopig laatste jaar doorloopt een groep studenten uit het oosten de drietrapsraket: eerst vier maanden aan de KUB voor algemene economie, dan drie maanden bedrijfseconomie in Antwerpen en tenslotte de afrondende stage in het Verenigd Koninkrijk. Los hiervan reist prof. dr. W. de Freytas regelmatig naar de Poolse universiteiten om een paar weken te doceren over marketing. De Freytas: 'Nog steeds zeer nuttig, want je leest wel in allerlei kranten dat Polen nu een markteconomie is, maar het land is er nog lang niet.'

onderscheid te maken tussen goed en kwaad. Dieren doen dat allemaal niet, en die veroorzaken niet alleen veel minder schade aan hun omgeving en elkaar, maar ze leven ook een stuk ongecompliceerder. De denker die zei dat de mens een dier is dat lijdt aan de ongeneeslijke

Jeffrey Sachs deed Tilburg aan Jeffrey D. Sachs. D e jonge, zelfverzekerde en geëngageerde Harvard-econoom deed even Tilburg aan, op doorreis van Moskou naar Parijs. Zijn boodschap was helder: Europa, Amerika, doe wat! Nu! Warmeer de democratische zaak in Rusland mislukt dan is het jullie schuld! Sachs hield dan ook een harstochtelijk pleidooi voor meer, veel meer Westerse hulp aan Rusland. 'We're not doing the simpliest basic things to help the Russian reformers.' Sachs staat bekend als radicale shocktherapeut. De overgang van staat naar markt gaat het best via de Cold Turkey methode. Niet geleidelijk afkicken maar meteen 'Creative Destruction' om met Schumpeter te spreken. Alle remmen los, meens: vrijhandel, prijsliberalisering, produktieomschakeling van wapens naar boter, snelle en massale privatisering. Voor zijn radicale recept krijgt Sachs in Rusland echter niet zoveel handen op elkaar. De oude politiek is daar het grootste obstakel. D e oude garde van apparatsjiks zit nog pontificaal in het zadel. Sachs, die persoonlijk adviseur is van de sterk onder druk staande Russische premier Gajdar, wijst het Westen op zijn verantwoordelijkheid. Westerse steun aan de hervormers is nodig om de zo broodnodige politieke stabiliteit te bewerkstelligen. [CvD] [Foto: Erik van der Burgt]

sprek met zanger-schrijver Leonard Cohen, die maar weer eens herhaalde dat ons schuldgevoel over de ellende in verre landen bestaat bij gratie van de zogenaamd afstompende moderne massamedia, die van de wereld een dorp hebben gemaakt. Het beeld dat hij ervoor bedacht was origineel: de flitsende communicatie per %^ satelliet heeft de misère niet alleen in de huiskamer gebracht, maar bovendien onze weerstand ertegen ondermijnd. Massacommunicatie, zei Cohen, is eigenlijk een psychische variant van aids. Een dag tevoren had ik in De harde kern van Frida Vogels iets gelezen dat aansloot bij het idee van ethische fijnbesnaardheid als een degeneratieverschijnsel. 'Onze beschaving loopt op zijn eind omdat

GOEDEGEBUURE^;;;^

hersentumor die bewustzijn heet, zat er dichtbij. Wanneerjehet zo bekijkt, is er heel veel te reduceren tot een ziektebeeld. Ik las in NRC/Handelsblad van afgelopen vrijdag een vraagge-

we een graad van ontwikkeling, een morele en materiële rijkdom hebben bereikt die niet meer levensvatbaar is, die zich tegen onszelf keert.' De woekering van onze bewustzijnstumor heeft inmiddels schizofrenen van ons gemaakt. Uit naam van het humanisme veroordelen we schendingen van de universeel geachte rechten van de mens, maar met een beroep op pluralisme en tolerantie wensen we ons niet te bemoeien met de manier waarop de buren hun huishouden op orde menen te moeten houden. We zijn tegen wreedheid en honger, maar we vinden het te ver gaan om er met militaire middelen tegen op te treden. We zijn verlamd door onze eigen ruimdenkendheid waarbinnen betrokkenheid en onverschilligheid onontwarbaar verstrengeld zijn.

10 december 1992

^UNIVERSTCT­

TE BERDE

De student moet van meet af aan een meer academische houding ontwikkelen, meer de kennisnavigator zijn dan een schoolse leerling. Zei rector en onderwijspsycholoog prof. dr. L. de Klerk in zijn diesrede De moderne academicus. Studentgericht onderwijs (SGO) kan helpen, meent hij. Mooie woorden, pareerde vorige week avondstudent sociologie Luc Parijs, maar SGO gaat ten onder in de massale universiteit en goed onderwijs is alleen denkbaar in een ander stelsel hoger onderwijs. Het woord is nu weer aan onderwijspsycholoog De Klerk. De rector zoekt de oplossing vooralsnog binnen de huidige marges, en daarbij is SGO zeer wel denkbaar. 'Mits de moderne universiteit ook moderne ondenwijsmiddelen inzet.'

9 Te Berde is de opinipagina van Univers. Deze staat open voor bijdragen over weten­ schap, onderwijs en universitaire l<westies die de KUB en TFT betreffen.

De heer Pari)s stelt in zijn commen­ taar op mijn diesrede dat de in­ stroom van studenten de komende jaren zal blijven toenemen, mede door de voortdurende instroom van ouderen. Terzijde zij opgemerkt dat de bezuinigingsmaatregelen voor­ al de oudere studenten zullen tref­ fen. De toename zou dus wel eens minder groot kunnen zijn dan Pa­ rijs doet voorkomen. Kenmerkend voor de oudere stu­ denten zou zijn dat zij kritischer staan tegenover de gang van zaken in het onderwijs. Opmerkelijk is dat zij blijkbaar dezelfde kritische ge­ luiden uiten als die welke ik in mijn rede heb genoemd. Mijn kritiek op de huidige praktijk wordt dus in

Prof. dr. L. de Klerk: 'Terugdringing aantal hoorcolleges is binnen de bestaande marges te realiseren'

belangrijke mate gedeeld door de oudere studenten. Parijs noemt twee problemen. Door de bezuinigingen wordt de werk­ druk steeds groter waardoor het onderwijsklimaat verslechtert. Daarnaast wordt geconstateerd dat bij vele medewerkers onderzoek een hogere status (en daardoor ook prioriteit) heeft dan onderwijs. Op dit laatste punt ben ik in 1991 uit­ voerig ingegaan in mijn rede Sturen op kwaliteit (die ik heb uitge­ sproken ter gelegenheid van de opening van het academisch jaar 1991/92). Ten aanzien van de rela­ tie onderzoek­onderwijs wil ik vol­ staan met een aantal opmerkingen:

Met een handgranaat in het schoudertasje (1) Iedereen moet Camille Paglia le­ zen. Alleen deze gese7 der vrouwen (De Groene Amsterdammer), deze filosofe met het machinegeweer (NRC­Handelsblad), dit gillende monster [de Telegraaf) kan prangen­ de kwesties als de verwerpelijkheid van het 'beha­verbrandende' femi­ nisme, de 'duivelse', 'apocalypti­ sche en fantastische sensualiteit' van Madonna en de 'superioriteit van de man', van de borreltafel te­ rug naar de collegezaal brengen. Het eerste boek van Paglia, Het seksuele masker, dat in juni in Ne­ derland verscheen, is voor meer dan de helft ontoegankeli j k, over de hele lengte aanstootgevend, bovenmatig erudiet en bijna achthonderd pagina's dik. Haar tweede boek, dat sinds vorige week in de winkel ligt. Seks, kunst en Amerikaanse cul­ tuur is net zo provocerend, veel toegankelijker en amper de helft in omvang. Het seksuele masker is een bijzon­ dere speurtocht door de cultuurge­ schiedenis, die begint in de Egypti­ sche oudheid en stopt bij E mily Dickinson in Noord­Amerika, hal­ verwege de vorige eeuw. Van de eenogige en kille buste van Nefer­ titi uit 1350 v.Chr. tot de uitgesto­ ken ogen in de gedichten van Dic­

kinson, ontvouwt Paglia hoe het seksuele geweld en de alles­ verwoestende orgie steeds weer hoogtij vierden. Van de massa­ moorden en groepsverkrachtingen in de Griekse Dionysuscultus tot de Servische killer die elke dag een 'verse vrouw' uit de gevangenis haalt om haar te verkrachten en te vermoor­ den is er niets nieuws onder de zon.

1. Uit hetgeen Farijs opmerkt leid ik af dat hij scheiding wil aanbren­ gen tussen onderzoek en onderwijs. Ik heb er sterk voor gepleit onder­ zoek en onderwijs als twee zijden van één medaille te zien. Ten ein­ de de gewenste academische hou­ ding van studenten te bevorderen zal het onderwijs zoveel mogelijk moeten plaatsvinden in een onder­ zoeksomgeving. E en te sterke scheiding tussen beide betekent onherroepelijk het einde van de universiteit! 2. Parijs stelt dat 'de nadruk­op­on­ derzoek maakt dat de faculteiten zich extra kwetsbaar achten, want voor onderzoek zijn meer financiën nodig dan voor onderwijs'. Om de

consequenties van deze bewering te kunnen overzien dient men te weten op welke vooronderstellin­ gen deze is gestoeld. In ieder geval geldt dat voor onderzoek, naast de middelen die via het interne ver­ deelmodel verkregen worden, ook andere bronnen beschikbaar zijn (de zogenaamde 2e en 3e geldstroom). Dit aspect moet in de discussie over de relatie tussen onderzoek en on­ derwijs worden betrokken. Voorts is het zo dat voor het voorwaarde­ lijk gefinancierd onderzoek jaar­ lijks vijf miljoen gulden extra (t.o.v. de huidige situatie) wordt uitge­ trokken. Met de kwetsbaarheid valt het voorlopig wat de KUB betreft dus nog wel mee!

3. Faculteiten verkrijgen hun per­ sonele middelen op basis van o.a. het aantal studenten en het onder­ wijsrendement. De wijze waarop de faculteiten (intern) gefinancierd worden vormt een stimulans om het geven van onderwijs aantrek­ kelijker te maken. E xtra aandacht besteden aan de kwaliteit van het onderwijs loont dus! Graag herhaalikhierwatik onlangs in het Nieuwsblad heb opgemerkt, namelijk dat de geringe waardering (Parijs spreekt van degradering) voor onderwijs niet alleen een universitair probleem is, maar zich in alle lagen van het onderwij s voor­ doet. »♦

als het beeld van de Heilige Agatha uit de kerken moet verdwijnen of we Shakespeare van het podium mogen verwijderen, moeten wij volgens Paglia de pornografie ver­ bieden. Paglia is vierkant vóór por­ nografie. Helemaal, vankinderpor­ no tot pornofilms. Want porno toont het geweld, met name het seksuele geweld, waaruit blij kt dat er nooit een harmonieuze verhou­ ding tussen mannen en vrouwen

struatie. Een geboorte is geen geluk­ zalige gebeurtenis maar een bitte­ re manifestatie van wreedheid, waarin bloed en slijm, zweet en tranen om voorrang vechten.

van een groepsverkrachting, moe­ ten haar verkrachters weliswaar aan het mes geregen, gecastreerd en te drogen gehangen worden, maar krijgt ze van Paglia persoon­ lijk te horen dat ze zich als een stomme idioot gedragen heeft. Vrouwen, de zwakkere partij in de oorlog der seksen, die per se gebruik willen maken van hun gelijke rech­ ten zijn uilskuikens, gedoemd om in het seksuele geweld ten onder te gaan.

Het is volgens Camille Paglia dan ook een onvergeeflijke simplifica­ tie de natuur als een bondgenoot van de mens te beschouwen. De slogan terug naar de natuur kan nóóit een terugkeer zijn naar een troostende moeder aarde, maar is altijd een stap in de drakebek van een heidense kannibaal waaruit sperma en speeksel sijpelt. Feminis­ ten hanteren een veel te zacht beeld van moeder natuur in hun pleidooien om porno te verbieden en in h u n aanmoediging van vrouwen om volop gebruik te maken van hun gelijke rechten. Het feminisme verkondigt, terecht, dat seks natuurlijk is maar ver­ zuimt erbij te vertellen dat seks daarom óók rauw en gewelddadig is. Verkrachting is geen uitzonde­ ringssituatie maar behoort bij de ijdele, egocentrische en onbeheer­ ste mannelijke energie. Op het moment dat een vrouw naar een studentenfeestje met louter man­ nen gaat, loopt ze volgens Paglia Testosteronen Flats binnen, een wild­west stadje vol stekelige cac­ tussen en getrokken revolvers. Als ze vervolgens het slachtoffer wordt

SODEUER

iïOEKEN

En de kunst weerspiegelt deze gruwelen beter dan de burger soms lief is. Ontel­ baar zijn de katholieke ker­ ken waarin de patroonheili­ ge der homoseksuelen, Sint Sebastiaan, devoot naar de hemel blikt terwijl scherpe pijlen zijn lichaam doorboren. Stierf de Heili­ ge Agatha niet in religieuze extase terwijl het bloed nog uit haar afge­ sneden borsten gutste? Shake­ speare's Cleopatra droomt over onbegraven lijken vol vliegen en muskieten en andere vrouwen in diens toneelstukken. Lady Mac­ beth en Medea, zijn onverhuld bar­ baars en sadomasochistisch. Vandaag is het met name de porno­ grafie die ons dit universele oerge­ weld voor ogen houdt. Net zo min

bestaan heeft. Er is altijd oorlog tussen de seksen geweest. E n deze oorlog is geen gevolg van een ver­ keerd ingerichte maatschappij zo­ als het feminisme meent, maar van een heidense en natuurlijke kracht die ons sinds Adam en E va in gevangenschap houdt. De bescha­ vende werking van twintig eeuwen christendom en humanisme ten spijt. De mens wordt gestuurd door onbeheersbaar geweld dat zich met name bij vrouwen openbaart in de helse pijnen van de bevalling en de maandelijkse kwelling van de men­

Dat Camille Paglia geen hoge hoed op heeft van een wereldvreemd fe­ minisme, betekent nog niet dat in haar visie vrouwen volledig mach­ teloos zijn. Integendeel. Paglia's helden zijn Marüyn Monroe die een hele rij mannen in smoking weet te bespelen terwijl ze Diamonds Are a Girls Best Friend zingt. E n Cher, die een slagschip met stoere zeelui stapelgek maakt terwijl ze If I Could turn Back T ime ten ge­ hore brengt en met gespreide benen op een roze verlicht kanon zit. Paglia's afgod is natuurlijk Madon­ na. Zij, en niet het elitaire feminis­ me, leerde jonge vrouwen volop vrouwelijk en sexy te zijn en tege­ lijkertijd zélf te bepalen wat ze met hun leven doen. Monroe, Cher en Madonna stralen bovendien de enige macht uit waar mannen voor huiveren: de seksuele heerschappij van de hoer. (wordt vervolgd)

10 december 1992 ^UNIVERSTgy

B

eheerst betogend mees­ tentijds, zoals het een wetenschapper betaamt. Maar af en toe treedt zijn systeembouwend en­ thousiasme buiten de oevers, houdt hij het niet. Frank Vlemminx (38). Dubbeltalent: theorieproduce­ rend grondrechten­jurist en beeldend kunstenaar. Pro­mo­ veert 11 december aan de KUB op een wonderlijk hoogvliegend maar toch samenhangend be­ toog van 500 pagina's over 's mensen fundamentele leefwe­ reld en hoe die correct bekeken moet worden, om hem juist te kunnen beschermen en verster­ ken. Bij de formulering van de menselijke grondrechten zijn de juristen uitgegaan van het vrijheidsbegrip: de mens werd in het begin van de moderne tijd ­ inmiddels al zo'n vier eeuwen terug ­ vrij en autonoom ver­ klaard. De formulering van de grondrechten weerspiegelt deze preoccupatie met alleen maar de vrijheid van de mens ­ een be­ grijpelijke reductie, na eeuwen van aan god en overheid gezags­ getrouw rondploeteren over de aarde ­ nog steeds. En daarmee doe je de mens in deze tijd on­ recht en blokkeer je de evolu­ tie in het rechtsdenken, betoogt Vlemminx. Waarna hi) zeer ambitieus een poging doet deze eenzijdigheid te doorbreken. En niet bescheidener dan onbe­ scheiden schrikt hij er niet voor terugzijnbetoog'vemieuwend' te noemen. De burger is autonoom, moet (kun­ nen) leven en handelen vanuit zich­ zelf, anders functioneert hij niet, maar ook vindt hij zich steeds weer hecht verbonden met de ander. Verliest hij die band, is hij juist niet vrij meer en functioneert hij even­ min. Dus de mens is fundamenteel dubbel geaard: titaan en worm, vrij en onafhankelijk. E en hachelijk

liezen. Maar al balancerend op dat soms strak gespannen, soms slap­ pe koord, schept hij zijn beste wer­ ken in kunst en cultuur. Vlemminx spitst zijn betoog dan ook toe op dat terrein van de men­ selijke activiteit waar die gesple­

Mr. Frank Vlemminx schreef vernieuwend proefsciirift over grondreciiten tenheid ­ de artistieke preoccupa­ tie van de twintigste eeuw ­ meer dan ooit vorm gegeven wordt: de moderne beeldende kunst. Dat ook die vorm vaak tragisch gespleten en schokkend is, mag niet verwonder­ lijk heten. Niet verwonderlijk ook dat deze moderne kunst juist daar­ om bij de grote massa met hoog staat aangeschreven. Vaak bespot, verguisd en als schokkend ervaren, behoeft zij juist daarom bescher­

H

ees­hoge stem die af en toe explosief enthousiast uitschiet onder een zware zwarte knevel. Klein van postuur, kwikzilver. Met leven­ dige mimiek en grote gebaren ver­ tellend over zijn recente pictu­ rale activiteit in eigenlijke zin. 'Mijn expositie is helemaal ge­ wijd aan het edelhert. Prachtig dier. Zinnebeeld van het edele denken, dat helaas in onze twintigste eeuw wat op de achtergrond is geraakt, denk ik. Je kunt in elk geval niet zeggen dat dit een tijd is die getuigt van grootmoedigheid. Beschaving zou je kunnen kwalificeren met: iets niet doen dat je wel kunt doen. Dus, vrijwillig jezelf beperkingen opleggen. En niet omdat een ander dat van je vraa­ gt. Die adel vind je mooi ver­ beeld in het edelhert. Bekijk maar eens een twaalfender. Zo'n gewei is een aureool, een kroon. E n heel merkwaardig, ieder jaar wordt die kroon afge­ worpen en dan is de koning weer gewoon onderdaan onder zijn onderdanen. Dat is mijn mythologie anno nu. 'Ik heb een heel groot schilde­ rij van een edelhert gemaakt, had ik het in de galerie gehan­ gen dan had het al het andere werk weggeduwd, zo groot. Doordat de achtergrond zo blauw is, blauw in verschillen­ de tinten, springt de lichte, zachtgele tot okerachtige kleur van dat machtige gewei (Vlem­ minx gebaart en springt van zijn stoel) enorm naar voren. Uit het schilderij van de muur los. Als je er naar toe loopt, deins je gewoon achteruit. Je schrikt je het leplaza­ rus. Het is net of dat gewei op je afkomt, je plotseling helemaal om­ armt (maakt grote schaarbewegin­ gen met zijn armen). Zodat je denkt, dat gaat helemaal fout (stem schiet uit). Maar... (vertraagt plotseling, daalt terug op zijn stoel, valt even

^UNIVERSRI^

­^''Si

ming. Fundamentele grondrechte­ lijke bescherming. Vandaar dat Vlemminx start bij de ruimte van het volledige leven, waar de kunst in wortelt en waar ook de formule­ ring van onze grondrechten in moet wortelen willen ze de mens recht doen. Dat uitgangspunt levert een boei­ end en zelfs plezierig picturaal proefschrift op waarin de mens Vlemminx vanuit de oerknal, door tijd en ruimte zwerft, naar de toe­ komst toe. Vanuit het recht dat ook een kunst is, naar de beeldende kunst en weer terug.

heel stil)...dan zie jedie zachte ogen van het dier en dan weet je, er ge­ beurt niets. Hij kan wel, maar hij doet het niet... Dat is groot, dat is edelmoedig.' De eerste indruk die de man achter het proefschrift op je maakt: en­ thousiast. Meeslependzelfs. En wie in het proefschrift begint te blade­ ren stuit al snel op een bundel repro­ dukties van kunstwerken. Die die­ nen ter adstructie van zijn betoog in hoofdstuk 2 dat een beknopte inleiding geeft in de moderne beel­ dende kunst, haar gecompliceerde

>"»

"14rJV_­>^

'*fi.■«^r*5.■<■■WWKJ■

Het leven van alledag. Dat dient als inspirafi voor de promoverende jurist Frank Vlemminx. Hij Introduceert een sensualistisch gronj begrip en rekent af met het rationalistisch vrijheidsbegrip van Kant. Vlemminx is niet al jtenschapper, maar ook beeldend kunstenaar. In die hoedanigheid raakte hij verslingerd aa delhert. Dat is een dier dat de ware zelfbeper­ king nog kent. Door het koningsgewei jaail te werpen en zich als gelijke weer onder zijn onderdanen te begeven, betoont het hertzii it en edelmoedig. Die instelling ontbeert deze tijd, evenals de gedachte achter het vigere ondrecht. De jurist zou over de grenzen van wettekst en definitie moeten heenkijken onlsering van deze maatschappij tegen te gaan.

handelaars en kunstgenieters. U en ik en de man in de ruimte van het volledige leven, de straat dus. Ook al is een groot gedeelte van zijn boek juridisch­technisch en heeft hij de niet geringe pretentie de gezamen­ lijke juristen van Nederland grens­ verleggend rechtskundig voer voor te zetten. Zelfs een leek is het duidelijk dat de in de praktijk van het recht ge­ pokt en gemazelde en misschien wel lichtelijk ingedutte rechtskun­ digen van Nederland ­ mochten ze door dit geschrift niet tot nieuwe inzichten komen ­ omdat ze alles al wel weten, in elk geval erdoor wakker geschud zullen worden. Dat ze inzien dat de mens meer is dan een wettekst. Dat een volledig begrip van de mens juist nu nood­ zakelijk is om niet naar de klo­ ten te gaan. Dat de jurist als het ware een wetskunstenaar moet zijn die over de grenzen van recht en definitie kijkt. oe 'de halve Belg' Vlemminx aan die inzichten komt? Wel, hij studeerde in de jaren zeventig na gymnasium bèta in Breda aan de KUB rech­ ten. In zijn woonplaats Baarle Nassau bloeide in die tijd een artistieke incrowd (waaronder veel jazzfanaten) die de jonge Vlemminx aantrok als de mag­ neet het ijzer. De ambiance was artistiek, Vlemminx ook. Van­ daar dat hij nog tijdens zijn stu­ die in de avonduren begon aan een beeldende kunstopleiding in Breda. Vlemminx: 'Even heb ik op het eind van mijn kandi­ daats met de gedachte gespeeld de rechtenstudie eraan te ge­ ven. Dat was vlak voor een se­ rie tentamens. Maar plotseling besefte ik dat het leek alsof ik die uit de weg ging. Die indruk wilde ik niet wekken. Bovendien zou ik met iets zitten dat niet af is. Hou ik niet van. Dat draag je maar onver­ werkt met je mee. Dus ging ik door.' Vlemminx begon van lieverlee het vak Rechten, wat aanvankelijk enkel een studie leek van het type nooit­weg, steeds meer te waarde­ ren. 'Begin jarenzeventigkonjeme niet bepaald geëngageerd noemen, dat kwam pas met mijn studie rech­ ten op gang.' Nu dus docent Be­ stuursrecht aan de KUB. En nu dan deze dissertatie die met­

Grondiecht en moderne kunst zijn als broer en zus evenwicht dat hem kwetsbaar en fragiel maakt. Hij is een tragisch ge­ spleten dier, zijn zwakheid en kracht zijn twee geüjk en even posi­ tief te waarderen kanten. Dat is Vlemminx' uitgangspunt. Verklaar hem vrij en onafhankelijk en hij hinkt slechts op een poot, houdt hij niet lang vol; verklaar hem gebon­ den, onderworpen aan god, koning, keizer, ritsmajoor en hij kwijnt weg. Zo doorloopt hij zijn dagen, zoekend naar het juiste evenwicht (de therapieën bloeien). Heeft hij zijn evenwicht gevonden dan dreigt hij zijn kwetsbaarheid weer te ver­

,

een al veel weg heeft van een mag­ num opus. E en vijfhonderd pagi­ na's, zestien hoofdstukken soepel lopend betoog. Het meest verbluf­ fende is dat wordt aangetoond hoe tussen het grondrecht en de moder­ ne beeldende k u n s t een ele­ mentaire verwantschap en geen zwak afgeleid verband bestaat. Niet gemakkelijk, maar zelfs voor de leek loont het de moeite door te zetten. Vlemminx doet zijn best het begrijpelijk te houden.

meest elementaire wijze betrokken op het mens­zijn en daarmee op de levensvragen, waarvoor de mens zich al duizenden jaren geplaatst ziet. Vermoedelijk zijn er dan ook geen rechtsnormen die gemakkelij­ ker tot de verbeelding spreken. Maar omdat het mysterie van het mens­zijn er direct in doorwerkt, zijn grondrechten tegelijkertijd uitermate complex.' Zo complex als de moderne kunst. Waarmee Vlemminx eigenlijk stelt dat de traditionele kijk op deze et grondrecht herbergt grondrechten en hun formulering onder meer gods­ nog te zeer uitgaan van het kale vrij­ dienstvrijheid en me­ heidsbegrip; vrijheid van dit en vrij­ ningsvrijheid of (zelf )­ heid van dat voor de geëmancipeer­ expressie en elfont­ de burger. Dat vrijheidsbegrip stoelt plooiing, etcetera (die men klassie­ op de rationele filosofie van de ke grondrechten noemt) en het zeventiende eeuw, toen het moder­ ne recht ontstond. In die tijd werd de mens gedefinieerd door zijn denken. Descartes met zijn Ik denk dus ik besta. E en in die tijd zeer vruchtbaar uitgangs­ punt, waarmee in E uropa een tot dan toe ongekende speurzin ontstond. De mens kon ­ wan­ neer hij maar systematisch te werk ging ­ inzicht krijgen in de wetten die het heelal regeerden. Inzicht in die wetmatigheid wierp vruchten af. Hij ontdekte al deducerend, combinerend en experimenterend zaken die hem het leven op deze aard­ kloot aangenamer en comfor­ tabeler maakte. Inventief en analyserend werk­ te onze Europeaan zich naar de industriële revolutie, de demo­ cratie en een totaal vervuild milieu toe. Dat denken, dat ex­ ploreren gaat (vooralsnog) door in een eenparigversnelde bewe­ ging; de bekende Mulisch­stel­ ling dat er in de laatste vijftig tot honderd jaar meer ontdekt is dan in alle eeuwen daarvoor. Dat denken en de benadrukking van recht op culturele ontplooiing, op de autonomie van dat denken en de werk, op onderwijs, op gezondheid, vrijheid van het individu ten etcetera (die behoren tot de zoge­ opzichte van de vorst (de Franse naamde sociale grondrechten). revolutie) en later van de meer min Traditioneel waarborgen de klas­ dan meer democratisch gezinde sieke grondrechten de mens een overheid heeft gezorgd voor een eigen territorium van lichamelijke, zekere verschraling in de overal ge­ geestelijke en materiële aard. Daar­ hanteerde definitie van de mens. binnen kan de mens in alle intimi­ Over deze verschraling is al heel teit en onder eigen verantwoorde­ wat inkt weggeschreven. Vlem­ lijkheid zijn leven leiden. Kan hij minx duikt niet in filosofisch­ zich sterk maken tegenover de ethische beschouwingen over hoe staat, of actief meedoen aan poli­ kwalijk dit wel niet is. Constate­ tieke besluitvorming. Maar essen­ rend dat deze rationaliteit, of anders tieel is die ruimte. Daarin is de gezegd, het denkvermogen van de mens zijn eigen meester. Dat kan mens, een wezenlijk onderdeel is vhjheid worden genoemd, maar van de Homo Sapiens Sapiens, ook zelfstandigheid of autonomie, neemt hij als uitgangspunt van zijn wat volgens Vlemminx dusbeteris. betoog de totale mens, die niet al­ leen denkt, maar ook voelt, tast, kijkt, lijdt, huilt, van woede kan oe dan ook, voor de brullen en gelaten verdraagt. Kort­ klassieke grondrech­ om de mens zoals je hem op straat ten staat het individu tegenkomt en zoals hij leeft zoe­ centraal. Verder weg kend naar zijn eigen plek in een in de grondwet staan complexe maatschappij, een plek de sociale grondrechten en het die hij alleen maar houdt wanneer recht op culturele ontplooiing. Nu er op alle terreinen die door de lijkt het erop dat deze sociale grond­ grondrechten ­ klassiek zowel als rechten, meer dan de klassieke sociaal ­ bestreken worden, met grondrechten, in de zorgsector van behoud van het benodigde respect de overheid thuishoren ­ en dus niet voor de autonomie, een actief be­ zo fundamenteel zijn ­, terwijl de leid wordt bedreven. klassieke grondrechten aan de over­ Met minder gaat het niet meer en heid enkel een passieve, vooral toe­ er liberaal van uit blijven gaan dat ziende functie lijken toe te bedelen. de overheid zich op tal van terrei­ Dat is volgens Vlemminx betoog nen, zoals bijvoorbeeld het kunst­ goed fout, statisch en niet dyna­ beleid, bescheiden op de achter­ misch genoeg voor deze tijd. Dat grond hoort te houden, is moet anders. struisvogelpolitiek en wreekt zich Misschien was het wel ooit goed zo op den duur. Autonomie van de in een liberale negentiende eeuw, individuen behoeft volgens Vlem­ maar als je uitgaat van de concrete minx evenveel actieve bemoeie­ situatie van het moment dan zijn nissen om te blijven bestaan als de de sociale grondrechten recht­ verbondenheid van de individuen streeks afgeleiden van de klassie­ onderling. Nonchalance wreekt ke grondrechten en vergen beide zich omdat daardoor de kwaliteit soorten rechten ­ willen ze blijven van de hele samenleving dreigt te waarborgen wat ze beloven ­ naast debiliseren. respect voor de autonomie, een even grote en blijvend actieve in­ zet van de overheid. Doet de overheid dan niet, dan blijft ze in gebreke en treedt verval op van het leefklimaat. Want weet Vlem­ minx: 'Grondrechten (...) zijn op de

H

'Het edeliiert kan wel, maar doet het niet... Dat is groot, dat is edelmoedig'

H kenmerken, de vrijheid (distantie) die ze neemt, maar ook haar gebon­ denheid aan het slijk en de verrot­ ting. Onze moderne beeldende kunst kan dionysisch zijn, asce­ tisch, etherisch, apollinisch, kan tragisch zijn, absurd, afstoten en aantrekken. Weet Vlemminx. Maar wat, verzucht de bladerende lezer moet dat in een wetenschappelijk betoog over grondrechten? Geduld. Na kosmologie en kunst komt jus­ titia. Vlemminx stelt ook de weten­

schapper niet teleur, zij het kunst en wetenschap bij hem o losmakelijk verbonden zijn. Na enige tijd constateert de lezi^l dan ook dat Vlemminx' ambitis i schilder en wetenschapper te zit noodzakelijk is om wat hij wil ze; gen ook goed te laten overkomeij En dat is: de mens is altijd meer zijn definities. Geen abstractie dit ­ Vandaar ook dat hij niet louK* schrijft voor vakbroeders en ­zu' sen. Ook voor kunstenaars, kuni

♦

>

k

10 december 1992

l'O^december 1992

­jUNIVERSTCI­

Studentenrekeningen zorgen voor forse schulden studenten steken zich dieper en dieper in de scliulden. De slinkende studiebeurs en het uit­ zendwerk geven onvoldoende financiële speelruimte, dus bieden de studentenrekeningen uitkomst. Vooral de ABN­AMRO is in trek, met de mogelijkheid tweeduizend gulden rood te staan. De student maakt daar massaal gebruik van: een chronische schuld van vijfhonderd tot twee­ duizend gulden is eerder regel dan uitzondering.

Marjo staat vijftienhonderd gulden rood door een stage in het bui­ tenland. Van aflossen komt voor­ lopig niets: 'Ik kan niet normaal uitgaan en ook nog die schuld verminderen.' Ook Richard nadert de tweeduizend gulden­limiet met rasse schreden: 'Je geeft het geld steeds gemakkelijker uit. Binnen­ kort zal ik toch de rem moeten vin­ den want dan heb ik de grens be­ reikt.' E x­student Mark stak veel geld in het wilde uitgaansleven en zag de schulden ophopen: 'Uit­ eindelijk had ik ruim vijfduizend gulden schuld bij banken en enke­ le vrienden.' Anita kijkt momen­ teel aan tegen een totale schulden­ last van achtduizend gulden. Met de ABN­AMRO is inmiddels een afbetalingsregeling getroffen voor de bijna drieduizend gulden die ze daar rood staat.

lOOf}­­^

De werkelijke problemen ontstaan doorgaans wanneer met de studie wordt gestopt. De bank wil het geld terug en vaak is een afbetalings­ regeling het gevolg. Marjo, Richard, Mark en Anita hebben enigszins beheersbare schulden gemaakt en zullen met die regeling niet al te veel moeite hebben. Anders ligt dat bij Jan. Hij studeerde letteren, is inmiddels klaar met die studie maar hield er een schuld van tegen de 15.000 gulden aan over. Jan dronk veel, zoveel zelfs dat af en toe een vluchtreis naar Spanje werd ge­ boekt om de ellende niet onder ogen te hoeven zien. Hij had al forse schulden bij allerlei vrienden, bij z'n ouders en in de kroeg toen zich de mogelijkheid van de ABN­ AMRO voordeed. Jan werd aan het denken gezet en opende niet alleen bij die bank een rekening, maar vervoegde zich ook de Postbank en bij Van Lanschot. Alle drie de ban­ ken gingen met Jan in zee om er uit­ eindelijk bijna mee de boot in te gaan. Jan nam onmiddellijk de tweeduizend gulden van de ABN­ AMRO op, verzilverde twee kas­ cheques van de postbank, maakte en passant ook de vier verkregen girobetaalkaarten te gelde en wist Van Lanschot over te halen tot een uitbetaling van f 1000,­. Jan toog met het vliegtuig naar zijn geliefde Sevilla, nam zijn intrek in een duur hotel (het moest duur zijn, een eenvoudig hotel heeft immers geen ijskast)e op de kamer) deed zich voor als de geslaagde angry young man die hij altijd al had willen zijn en )oeg er per dag ruim duizend gulden doorheen. Zoals op de laatste dag van zijn verblijf bij­ voorbeeld, 's Morgens had hij een taxi laten voorrijden met het plan de omgeving te verkennen en bij een heuvelrug zijn favoriete zonsonder­ gang te bekijken. Kosten van de taxi bij het invallen van de duisternis: bijna 400 gulden. Die had Jan niet meer, net zomin als hij nog geld had voor het hotel. Het plan was ge­ weest de taxi voor het hotel te la­

Roland Enthoven ten stoppen, met een smoes naar binnen te gaan en via een achter­ uitgang te ontsnappen. De hotelbe­ diende gooide echter roet in het eten en weigerde Jans paspoort 'eventjes' terug te geven. Argwaan bij het hotel, argwaan bij de taxichauffeur en Jan viel al snel door de mand. Door harde hand gedwongen belde hij zijn ouders die dezelfde avond nog met grote moeite ruim driedui­ zend gulden overmaakten. Jan sliep die nacht buiten en zat de volgende morgen in het vliegtuig naar Neder­ land, berooid en met een schuld die nog altijd niet is afgelost.

100"

Jans verhaal is nogal extreem, voor­ al ook omdat hij ook nogal extreem dronk. De meeste studenten maken het aanzienlijk minder bont. De basis van de schuldenlast wordt al vroeg in de studie gelegd. Mark joeg er in de introductieweek een slor­ dige achthonderd gulden doorheen. Daarmee was hij bijna aan de dui­ zend gulden­grens die de Postbank voor studenten die 'over de rooie gaan' hanteert. De ABN­AMRO

bank en een dikke tweeduizend gulden bij diverse vrienden. Je wilt namelijk toch op vakantie en geluk­ kig had ik vrienden die dat ook wilden. Bijna alle schulden zijn sindsdien terugbetaald, de ABN­ AMRO is de laatste in de rij.'

10­ trek bij het Nederlandse studenten­ volk. Logisch, bij afnemende beur­ zen en stijgende prijzen geeft die rekening in een handomdraai de gewenste financiële speelruimte. De keerzijde van de studentenreke­ ning is wat minder rooskleurig. Maar dat wordt de meesten pas later duidelijk. De 'wie dan leeft, wie dan zorgt'­ mentaliteit van veel studen­ ten breekt de schuldenaar door­ gaans pas aan het eind van de stu­ diepas op.'Dan is over de rooie gaan niet meer zo lek­ ker', aldus Jan en Mark. Jan en Mark zijn twee van de ex­ studenten die via een afbetalings­ regeling hun schuld bij de ABN­AMRO aflossen. Jan heeft in­ middels een baan en lost zonder al te veel problemen af. Mark vindt 'zijn' afbetalingsregeling 'best soe­ pel': Toen ik na twee jaar m'n prope­ deuse nog niet had moest ik stop­ pen met mijn studie. Er kwam geen studiefinanciering meer binnen op mijn rekening en na een maandje kreeg ik een brief van de bank. Of ik die tweeduizend gulden even aan wilde zuiveren. Mijn studen­ tenrekening was inmiddels omge­

wijzen uit dat studenten geen an­ der beeld geven dan andere groepen rekeninghouders. De precieze aantallen studenten die wel in de problemen komen kan ik echter niet geven, daarop zijn banken nu eenmaal erg zuinig.' Net als Mark heeft ook Anita een regeling met de bank getroffen. Anita: 'Op dit moment sta ik 2750 gulden rood bij de ABN­AMRO. Vanaf januari moet ik elke maand honderd gulden terug betalen, ik

zet in een gewone rekening. Waar­ op ik geen cent rood mag staan. En de ABN­AMRO heeft er weer een vaste klant bij.' In overleg met de bank kreeg hij drie maanden de tijd om zijn saldo aan te zuiveren. Nu, bijna vier maan­ den later, heeft hij nog ruim hon­ derd gulden te gaan. 'Het ging min­ der gemakkelijk dan ik gedacht had. Ik verdien redelijk via uitzendwerk maar ik moest mijn uitgavepatroon drastisch wijzigen. Tijdens m'n studie gaf ik het geld erg gemakke­ lijk uit, met tweeduizend gulden schuld kan dat niet meer.' Zij die schulden hebben maken doorgaans gemakkelijker nieuwe schulden. Deze oude levenswet bleek ook in Marks geval op te gaan. Wat lacherig: 'Op het hoogtepunt van mijn carrière stond ik ruim vijf­ duizend rood. Tweeduizend bij de ABN­AMRO, duizend bij de Post­

houddanvierhonderdvijftiggulden leefgeld per maand over. Zorgen maak ik me voorlopig met. Ik moet dit jaar eindelijk mijn propedeuse halen, anders kom ik wél in de pro­ blemen. Behalve die schuld bij de ABN­AMRO krijgen mijn ouders ook nog ruim vierduizend gulden van me. Bovendien kreeg ik laatst ten onrechte cheques van de SNS­ bank opgestuurd. Die heb ik met­ een verzilverd, zodat ik daar nu zevenhonderd gulden rood sta.' Met uitzendwerk vult de vrolijke Anita haar basisbeurs aan. Twee maal in de week schoonmaken le­ vert haar tweehonderddertig gul­ den per maand op, maar dat blijkt onvoldoende om het 'studentenle­ ven' ten volle te kunnen leven. Net als Mark heeft ze haar schulden niet opgebouwd met de stereotoren of het vliegticket uit de reclame. Iet­ wat verbaasd constateert ze: 'Ik

Reinier Visser van de afdeling Cliëntengroepsmanagement parti­ culieren van de ABN­AMRO hoort de verhalen aan, maar is tevreden met de studentenrekening. Van problemen bij de beëindiging van de studie wil Visser niets weten: 'Die rekening loopt fantastisch, we ko­ men duidelijk aan de wensen van de studenten tegemoet. De cijfers

weet eigenlijk niet waar het geld gebleven is. Lid zijn van een studen­ tenvereniging is een dure zaak, zeker wanneer je ook naar gala's gaat. Zoiets kost al snel zevenhon­ derd gulden. Dan gaat het wel hard ja. De kroeg, etentjes, zulke dingen kosten veel geld. Aan je studiebeurs en wat bijbeunen heb je gewoon nooit genoeg.'

IC

De RABO­bank hanteert nu nog een limiet van duizend gulden op de studentenrekening. Vanaf 1 janua­ ri 1993 verandert dat, dan mogen studenten ook bij de RABO­bank tweeduizend gulden rood staan. Jos Rombouts van de bank geeft uitleg: 'Ikweetnietofdie keuze gebaseerd is op het succes van de ABN­AMRO studentenrekening. Het is natuur­ lijk wel zo dat we met die nieuwe limiet meer studentcliënten probe­ ren te krijgen. Zij zijn de klanten van de toekomst. We spelen met die limietverhoging gewoon in op de vraag. Maar ei­ genlijk is zo'n studentenreke­ ning oneigenlijk gebruik van het salariskrediet. Ie­ mand m e t een salaris zuivert automatisch z'n negatieve saldo aan op het mo­ ment dat het salaris binnenkomt. Een student met een basisbeurs van 5 70 gulden kan dat natuurlijk nooit als hij tweeduizend gulden roodstaat.'

Jan sliep die naciit buiten en zat de volgende morgen in het vliegtuig naar Nederland, berooid en met een schuld die nog altijd niet is afgelost

Al die studenten leveren de banken niet alleen cliënten op die ook in de toekomst hun geld aan hen toe­ vertrouwen. Het brengt tevens geld in 't laatje: momenteel is de effec­ tieve rente 13,1 procent. Dat bete­ kent per jaar over tweeduizend gul­ den een bedrag van 262 gulden .Drie

♦ Goed met geld omgaan blijkt voor sommige studenten een te zware opgave [Foto: Rien Siers]

bood snel redding in de financiële nood. Mark haalde ­ net als Jan ­ meteen de toegestane tweeduizend gulden van zijn net geopende reke­ ning en stortte het geld op zijn Post­ bankrekening. Langzaam maar ze­ ker verdween het geld in het brui­ sende studentenleven. 'Ik heb er op een stel CD's na niks blijvends voor gekocht', aldus Mark. Anita leende aan het begin van haar studie een vriend met schulden dui­ zend gulden. Ze was vervolgens ge­ noodzaakt zelf schulden te maken en heeft vooralsnog geen zicht op een snelle terugkeer van haar 'rooie rug'. 'Ga maar eens lekker over de rooie!' zo prijst de ABN­AMRO bank haar studentenrekening aan. E n met succes: de rekening waarmee de studenthouder maximaal tweedui­ zend gulden rood mag staan is in

jaar het maximale bedrag roods taan kost dus een kleine achthonderd gulden. 'En dat zegt de ABN­AMRO er niet bij in hun reclame', aldus Mark. 'Dat roodstaan heeft me in die drie jaar ruim zevenhonderd gulden gekost. Echt, bij het treffen van een regeling om m'n schulden te sane­ ren was de bank heel schappelijk. Maar achteraf vraag ik me af of je studenten wel aan de verleiding van tweeduizend gulden bloot mag stel­ len. E en maximum van duizend gulden lijkt me meer dan genoeg. Je kweekt anders een uitgavepa­ troon dat boven je feitelijke finan­ ciële kracht ligt. Het valt vervol­ gens niet mee om daar weer afstand van te doen.' Over schulden wordt niet graag gesproken. Op verzoek van de be­ trokken studenten zijn hun namen gefingeerd

10 december 1992

UNIVER^gn is er nooit gedaan, maar vast staat dat de meest uiteenlopende werkzaamheden worden verrichten. Fabrieksarbeider, taxichauffeur, barman, verkoper, afwasser, programmeur, noem maar op. Maar ook: handelaar, adviseur en zelfs directeur, er is geen beroep dat de student vreemd is, zo lijkt het. De m e e s t e s t u d e n t e n mijden ondernemersrisico's en zoeken zwart werk of laten zich inschrijven

den en masse hun auto verkochten, zakte Wolters' markt in. Wolters: 'De makkelijkste weg om geld te verdienen is het ondernemen zeker niet. Vooral als beginnend ondernemer wm je moeilijk het vertrouwen van een bank. En organisaties die pretenderen je te willen helpen bij het opstarten van een bedrijf, zoals het IMK (Instituut voor Midden- en Kleinbedrijf) en de Kamer van Koophandel, blijken als je echt aan de bel hangt niet eens thuis te geven. Steun heb je nauwelijks, alleen jezelf. Je moet dan ook veel vertrouwen hebben in je eigen capaciteiten.' De boodschap van Wolters is dezelfde die Thinktank, een organisatie die het ondernemer-

De ondernei ondernemende student: 'Ik lever draadloze telefoons aan particulieren tel door heel Nederland. Daarmee ver verdien ik een goed salaris' bij een van de vele uitzendbureaus die Tilburg telt. Uitzendbureau ASA, dat zich vooral richt op de studentenpopulatie en zegt zich gespecialiseerd te hebben in het naadloos opvullen van hiaten in lesroosters ('desgewenst kunnen ze in periodes van vier uur werken, schrijft u dat maar op'), mag zich in de grootste studentikoze belangstelling verheugen. Ruim 350 studenten zwoegen wekelijks gemiddeld zo'n twee werkdagen van acht uur in een van de fabriekshallen uit de omgeving. Een sterk groeiende groep studenten wil echter meer. Zij hebben genoeg van al die ondermaatse

'Het ondernemen is ons niet vreemd. Het zit in ons bloed' Een van de grootste problemen waar studenten mee kampen is geldgebrek. Waar het aan opgaat weten de meesten niet, dat ze echter veel tekort komen, dat constateren ze wél. Niet voor niets hebben veel studenten naast hun studie een baan. Erg boeiend wordt het tappen, poetsen of vakkenvullen vaak niet gevonden, vandaar dat de meest ondernemenden naar wegen zoeken om het grote geld te verdienen. De ondernemende student zoekt uitdagingen, spanning en vooral geld, heel veel geld. Dat het met een eigen bedrijf in de meeste gevallen slecht afloopt, ach dat kan de jonge ondernemer niet zo deren. 'Dan hebben we er in ieder geval iets van geleerd'. Bart Padberg Werken naast je studie is soms leuk. Vooral als je ingeschreven staat bij het uitzendbureau dat voor bierbrouwer Bavaria tijdelijke krachten werft. Werken bij de Lieshoutse brouwerij is namelijk een feest, zo wordt door studenten van alle kanten bevestigd. Na een telefoontje van het uitzendbureau bromt men dan ook niet neerslachtig: 'Ik moét vandaag helaas weer naar Lieshout'. Integendeel, jubelt: 'Hoera! Ik mag vandaag weer bij Bavaria werken'. De oorzaak van deze arbeidsvreugde ligt voor de hand: de aanwezigheid van bier (alcoholhoudend) en, in mindere mate, frisdranken. Hoe ziet die vreugde er concreet uit? Een werknemer van Bavaria schijnt in de pauze recht te hebben op twee glazen vers getapte pils. Gratis. Hoe zwak de mens in een bierbrouwerij kan zijn, ondervond een KUBstudent aan den lijve. Samen met drie andere uitzendkrachten kreeg hij de opdracht om een container te vullen met dozen Bavariablikjes. Een hels karwei, dat bovendien in hoog tempo moest worden geklaard. Het viertal stroopte de

mouwen op en ging aan de slag. Toen na enige tijd de afdelingschef poolshoogte kwam nemen ontdekte hij tot zijn grote woede dat enkele blikjes waren opengesprongen. Waarschijnlijk door de klap waarmee een doos in de container was gegooid. 'Die doos kan niet mee, jongens', zei de chef bits. 'Zet maar even aan de kant.' Het duurde slechts enkele minuten voordat de KUB-student de doos opende om er een afgekeurd, driekwart vol, blikje uit tevoorschijn te toveren. Niet veel later zat het hele kwartet op de grond, drie blikken de man in het vooruitzicht. En omdat een beetje bier altijd smaakt naar meer pakte onze student een nieuwe doos bierblikjes, hief die hoog boven het hoofd en liet hem vervolgens met een doffe klap op de vloer vallen. 'Tja, deze doos kan niet meer mee', constateerde hij, die zullen we dan maar opdrinken. Weggooien is ook zonde, nietwaar.'Het waren de laatste verstaanbare woorden die KUBstudent die dag uitsprak. Toen de afdelingschef anderhalf uur later kwamkijkenofdecontaineralwas

gevuld kon de student zelfs helemaal niets meer zeggen: hij was verzonken in een diepe, gelukkige slaap. Net zoals de KUB-student, die liever anoniem blijft en na dit incident overigens nooit meer is teruggekee-

rd bij de Brabantse bierbrouwerij, heeft een groot deel van de studenten tegenwoordig een bijbaan(tje). Soms door de nood gedwongen. Want van een basisbeurs is het moeilijkrondkomen. Zeer veel studenten staan rood bij de bank of hebben schulden bij vrienden of familie. Om uit de geldzorgen te geraken rest nog slechts één klemmende vraag: zuiniger leven of aan het werk? En omdat de eerste optie vaak als een nog ergere straf wordt ervaren dan de tweede, kiest een toenemend aantal studenten ervoor om naast de studie te gaan werken. Een diepgaand onderzoek naar bijverdienende studenten in Tilburg

schap onder doctoraalstudenten wil stimuleren, uitdraagt. Twee weken geleden, op een bijeenkomst op de KUB, zei Thinktank directeur Alex van Groningen: 'De bank kijkt naar vijf zaken als je als beginnend ondernemer een lening wilt afsluiten. Vier keer naar de ondernemer en één keer naar het plan. Een goede, zelfverzekerde uitstraling is doorslaggevend.' Maar de bank is ook niet van gisteren. De ervaring heeft geleerd dat een kwart van de door hen gefinancierde ondernemingen na twee jaar moet stoppen. Na vijf jaar heeft zelfs veertig procent de deuren gesloten. Beginnende ondernemers baantjes, waarbij de hersencellen nekken vaak zichzelf door hun te zelden tot nooit aangesproken spontane start. Maar ook de omgeworden. Er is toch niet voor niets ving, je partner en vrienden, dragen jarenlang gestudeerd? De onderne- bij aan het mislukken van een onmende student is op zoek naar uit- derneming. Andere oorzaken van daging, spanning en bovenal: veel het failleren der ondernemer zijn de geld. Exacte cijfers zijn niet bekend, verkeerde financiële structuur, de maar zeker is dat enkele tientallen te sterke concurrentie en het gebrek KUB-studenten naast hun studie aan kapitaal. G. Rood van de INGeen eigen bedrijfje runnen. De een bank acht het dan ook raadzaam om probeert het via de verkoop van niet hals over kop een onderneming telefoons, de ander heeft een glazen- te gaan beginnen: 'Ga eerst voor een wasserij en een derde bemiddelt in baas werken, groei op. En dan, als je een jaartje of dertig bent, moest horeca-personeel. Drang naar zelfstandigheid en vrij - je maar eens iets proberen'. heid, maar ook de uitdaging en het Zo lang willen Mare van Caulil vooruitzicht op een hoog inkomen (afgestudeerd als algemene econozijn de motieven van bij voorbeeld metrist ennuaio). Robbert Deddens Gert Wolters, die belastingrecht en Arjen van Amerongen (beiden studeert aan de KUB en vier jaar studeren dit jaar af als bedrijfsecogeleden zijn eigen B.V. oprichtte. nometrist) niet wachten. Zij hebNetwork General B. V. is zijn han- ben al vergevorderde plannen voor delsonderneming in draadloze tele- de oprichting van een adviesbureau, foons. Daarnaast verhuurt hij zes- dat econometrische en logistieke tien kamers, verdeeld over vier adviezen verstrekt. Ook is er al een appartementen, aan studenten in naam: Solvare. De bedrijfsvorm staat nog niet vast, men twijfelt Tilburg. tussen een V.O.F, (vennootschap Wolters: 'Ik sprak een vriend van onder firma) of een driemanszaak. me, die in draadloze telefoons 'Wij kennen elkaar al bijna vier jaar. handelde en dacht gelijk: wat hij En al die tijd hebben we geintjes kan, dat kan ik ook. Voor 300 gul- gemaakt over een gezamenlijke den heb ik toen twee toestellen onderneming. Zo wilden we bij gekocht. Deze draadloze telefoons voorbeeld een café openen op het zijn overigens niet gekeurd, dus ille- terrein van de KUB. Of grond opkogaal. Maar ook goedkoper dan de pen in Turkije, daar hebben we ook telefoons die de PTT aanbiedt. En over nagedacht. Die plannen zijn dus heel gewild. 'Ik zette een adver- nooit serieus uitgewerkt, de ideetentie en binnen een week was ik ën omtrent Solvare zijn echter conmijnhelehandeltje kwijt. Enige tijd creet. We willen ons in eerste later verkocht ik al zoveel aan instantie richten op het midden- en particulieren, dat ik besloot om kleinbedrijf, waar over het algedaarnaast ook een groothandel te meen weinig kennis en tijd voorbeginnen. Aanvankelijk ging alles handen is om het bedrijf economegoed. Maar toen stortte de handel trisch door te lichten. Wij gaan dat in. Nu lever ik telefoons aan parti- gat in de markt opvullen.' Voor een culieren in heel Nederland. Daar- eventueel fiasco is het ambitieuze mee verdien ik een goed salaris. Ik drietal niet bevreesd. 'Als het niet klaag niet.' De handelsonderne- lukt, dan is er nog geen man over ming is niet het eerste initiatief van boord. Dan slaan we de handen Wolters. Al in 1982 stond hij bij de ineen en zeggen: in ieder geval hebKamer van Koophandel ingeschre- ben we er iets van geleerd. Maar we ven als autohandelaar, gespeciali- gaan ervan uit dat Solvare een sucseerd in Merccdessen. Een gouden ces wordt. We zijn het aan onze business, want in die tijd betaalden stand verplicht. Onze ouders hebinvaliden geen wegenbelasting en ben namelijk ook een eigen bedrijf. reden velen van hen graag rond in Dus het ondernemen is ons niet een grote auto. Toen echter de be- vreemd. Het zit in ons bloed.' lasting werd ingevoerd, en invali-

10 december 1992

■{umWRlH!

Rector De Klerk: 'SGO zal niet leiden tot verschoolsing'

Voetballer Jeroen den Boer: 'Studie aanpassen aan sport' M e t a n d e r e s t u d e n t e n p r a a t hij zelden over voetbal al s t i m u l e e r t h e t h e m als naar zijn prestaties ge­ informeerd wordt. 'Natuurlijk heb ik h e t er graag over, m a a r als je er zelf over begint k o m je zo snel op­ schepperig over. H e t is n e t of m e n ­ sen je dan wantrouvv'en of jaloers op je zijn.'

Laurent­Jan van der Westen Jeroen den Boer is een rijke student. Rijk o m d a t hij goed kan voetballen. Door h e t prof contract bij Willem II, dat hij kortgeleden ondertekende, h o u d t hij elke m a a n d geld over. E n door gebruik te m a k e n van een fi­ nanciële trtic krijgt hij ook nog eens elf keer per jaar studiefinanciering. H o e dat werkt? Jeroen ­ die tegen h e t eerste elftal aanhangt ­ krijgt h e t grootste deel van zijn i n k o m e n in één m a a n d uitbetaald zodat hij al­ leen in die betreffende m a a n d zijn b e u r s m o e t i n l e v e r e n w e g e n s te hoge bijverdienste. Als Jeroen tijd over heeft studeert hij psychologie aan de KUB. Graag had hij de HBO­ studie sporteconomie gedaan, maar een universitaire studie was makkelijker te combineren m e t h e t voetballen. O m zijn d r u k k e leven vol te k u n n e n h o u d e n w o o n t de 19­ jarige eerstejaars s t u d e n t nog 'ge­ w o o n ' bij zijn ouders in D o n g e n . 'Voor k o k e n en boodschappen doen h e b ik echt geen tijd.' H o e w e l de voetballende academi­ cus m e e r en m e e r een v e r t r o u w d e verschijning op de velden w o r d t , w o r d t er tegen de c o m b i n a t i e top­ sport en u n i v e r s i t a i r e s t u d i e nog v r e e m d aangekeken. ' O p de inter­ naten, zoals ze bij topclubs als Ajax en PSV bestaan, wordt b u i t e n h e t voetbal slechts van je verwacht dat je je M A V O a f m a a k t ' , m e e n t

Jeroen. 'Voetballen is leuk, maar school is ook belangrijk r o e p e n de t r a i n e r s daar in koor. Maar de m e e s t e van die jongens m a k e n de school die ze volgen niet af. Ik k e n er ge­ noeg die voortijdig g e s t o p t zijn. Bij Willem II is h e t veel beter geregeld. T o e n ik nog op de m i d d e l b a r e s c h o o l z a t m o c h t ik bijvoorbeeld n i e t m e e t r a i n e n als ik o n v o l ­ doendes op mijn rapport had. In de derde kreeg ik bijles in w i s k u n d e . In h e t stadion no­ tabene, waar ze een speciale ruimte daarvoor hebben. Mijn studiebegeleider heeft toen zelfs een leraar voor m e geregeld. T ó é n had ik liever m e t mijn t e a m meegetraind, m a a r achteraf ben ik blij dat ♦ Foto: Erik van der Burgt h e t zo gegaan is.' Jeroen den Boer is niet de eni­ ge s t u d e n t in de W i l l e m II selectie. N o g vijf anderen studeren sproken dat ik voltijds zou gaan stu­ aan de KUB terwijl een zesde aan deren. M o c h t h e t m o e i z a m e r gaan de T U i n E i n d h o v e n s t u d e e r t . dan verwacht, dan z o u d e n w e sa­ Jeroen is tevreden over de specifie­ m e n naar een oplossing gaan zoe­ ke b e g e l e i d i n g die hij krijgt. 'Ik ken.' spreek m e t de trainer af w a n n e e r ik Van de vijf t e n t a m e n s die hij tot n u in verband m e t colleges of tenta­ toe m a a k t e haalde Jeroen er slechts mens niet kan komen trainen. één. Tijd voor bezinning? 'Ik m o e t W a n t zebekijken je hier niet alleen vlak voor kerst nog een t e n t a m e n als voetballer m a a r ook als m e n s . doen. Als ik dat n i e t haal doe ik D a t b e t e k e n t dat ze veel w a a r d e waarschijnlijk g e w o o n t w e e jaar h e c h t e n a a n mijn s t u d i e . Bij h e t over mijn eerste jaar. Ik pas mijn begin van dit studiejaar heeft mijn studie aan aan h e t voetbal en niet studiebegeleider bij Willem II een andersom. Je m o e t studie en sport gesprek gehad m e t een decaan van ook niet h e l e m a a l los van elkaar de KUB en hebben w e s a m e n afge­ zien. Als h e t ene niet gaat, dan gaat h e t andere ook niet. D a t is althans mijn ervaring.' Alles opzij z e t t e n voor de sport b e t e k e n t ook: niet uit­ gaan, op tijdnaar bed e n n a u w e l i j k s D e ene dag tijd voor andere bezigheden dan een sportief presteren, de studie. ' O m d a t ik m e altijd op voet­ andere dag in de college­ bal heb gericht w e e t ik niet w a t ik banken. Het tweede portret in allemaal m i s . E n dat is m i s s c h i e n _een_kleine serie over m a a r goed ook...' topsporters aan de KUB.

.jfik.

EDE DE L I N GE

^ir

De mededelingenpagina wordt verzorgd door de afdeling Pers en Voorlichting (gebouw B, kamer 10, tel. 2001). Dien­ sten en faculteiten leveren via één centraal punt (het secreta­ riaat) kopij z.s.m. aan, uiterlijk donderdag vóór 13.00 uur voor het verschijnen van de nieuwe Univers. I.v.m. beperkte ruimte is het zaak berichten kort en kern­ achtig te formuleren. De redactie kan het bericht wijzigen. Bij teveel kopij krijgt de hoogste actualiteitswaarde

ALGE MEEN ONBESTELBARE POSTSTUKKEN

Wij verzoeken u, wanneer een voor u bestemd stuk op de lijst voor komt, binnen één week na verschijning van dit nummer te reageren bij de afd. Re­ gistratuur en Archief, A l 53 of via tel (66)2808. De stukken zullen circa één week na verschijning van deze Univers aan de afzender worden geretourneerd. Geadresseerde: Afzender. Ms. W. Rozemond: City of Toronto (Can). Mrs. C. Sim; Hogeschool Haarlem. ms.C.Q.E. Sim, IASA,Laxenburg (Oos­ tenrijk). mw. N. Raaymakers: Twents Carmel­ lyceum, Oldenzaal. W. Horst: Ingres BV, Nieuwegein. mw. W. Jansen: D&B Software, Nieu­ wegein. mr. W. Sytsema: Harvard Univ., Boston (VS). L. van Beukering: Widenhorn, Tiel. mw. C. Smid: IFN Factors, R'dam. In Beweging: RVO, A'dam. mw. M.J.W.T. Hendrickx: Pb. 2895, A'dam. drs. W. Dierckxsens: Sage Publications Ltd., Londen. INTERFACULTAIRE CURSUS ETNISCHE MINDERHEDEN IN NEDERLAND

In het 2e semester van dit academisch jaar wordt opnieuw een interfacultaire cursus Etnisciie Minderheden in Neder­ land georganiseerd. Zie voor verdere mededelingen onder Letteren.

F A C U LT

ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN

voorrang. UITREIKING DOCTORAAL DIPL OMA ECONOMETRIE

^ « Onderwijs n e e m t op de poli­ tieke agenda een veel te lage posi­ tie in! 4. D e heer Parijs stelt dat facultei­ t e n door h u n k w e t s b a a r h e i d w e l 'willige' m a a r geen 'kritische' m e ­ dewerkers zullen a a n t r e k k e n . Af­ gezien van h e t feit dat deze t e r m e n (voor mij zeer) onhelder zijn heb ik de neiging te zeggen: Weinig m e n ­ sen zijn zo kritisch als w e t e n s c h a p ­ pelijk onderzoekers. Als de cri de coeur v a n Parijs is dat m e e r top­ onderzoekers uit het weten­ schapsbedrijf die ' n i e u w e v i s i e s ' aandragen m o e t e n participeren in h e t w e t e n s c h a p p e l i j k onderwijs, dan ben ik h e t van harte m e t h e m eens. Ik vrees echter dat hij dat niet bedoelt. T e r e c h t stelt Parijs dat je bij onder­ wijs doel en m i d d e l m o e t onder­ scheiden. Hij plaatst kritische kant­ tekeningen bij de vraag of SGO (stu­ d e n t g e r i c h t onderwijs) h e t juiste m i d d e l is o m t e b e r e i k e n dat de m o d e r n e academicus zal ontstaan. Ofschoon Parijs h e t niet zo expli­ ciet stelt k a n u i t h e t c o m m e n t a a r w o r d e n afgeleid dat hij h e t eens is m e t h e t ideaal zoals dat in de Mo­ d e r n e A c a d e m i c u s is g e s c h e t s t . M e t h e t doel kan hij zich verenigen, m e t h e t middel niet. W a t is dan zijn oplossing? H e t a n t w o o r d luidt: stelselherziening. Over stelselher­ ziening ­ deze discussie heb ik in mijn diesrede b u i t e n b e s c h o u w i n g gelaten ­ valt te praten. Maar, over de voorgestelde oplossing niet, na­ melijk o m de k u n d e s te laten fuse­ ren m e t h e t hbo en voor de overige s t u d i e s d o c e n t e n in te h u r e n die u i t s l u i t e n d onderwijs m o g e n ge­ ven. Als dit w o r d t besloten treed ik af als R e c t o r M a g n i f i c u s e n dat m o e t ik ook wel w a n t van een uni­ versiteit zal dan geen sprake m e e r zijn! Veel s t u d e n t e n b e t e k e n t grote in­ dividuele verschillen en dat vraagt

o m differentiatie. Student en onder­ wijssysteem m o e t e n op elkaar wor­ den afgestemd. Differentiëren k a n n a a r t e m p o , naar n i v e a u of n a a r methode. De langzame student meer tijd g u n n e n wordt onmogelijk g e m a a k t door de t e m p o b e u r s . H e t differentiëren naar niveau, hetgeen Parijs w i l (hij o n d e r s c h e i d t h b o ­ kundes, academische studies en re­ search­opleidingen), vraagt o m stelselherziening waartegen de mi­ nister zich vooralsnog verzet. Res­ teert methode­differentiatie waar­ van een u i t w e r k i n g te v i n d e n is in mijn ' M o d e r n e A c a d e m i c u s ' . D e vrees van Parijs dat SGO spoe­ dig zal verworden tot een schoolse begeleiding van s t u d e n t e n , is naar mijn oordeel koudwatervrees. D e f a c u l t e i t e n h e b b e n de p l i c h t de kwaliteit van h e t onderwijs voort­ durend te b e w a k e n en waar moge­ lijk te verbeteren. Hiertoe behoort ook h e t in de gaten h o u d e n van de studeerbaarheid. De commissie W i j n e n heeft in dit v e r b a n d e e n groot aantal interessante suggesties gedaan. Voor mij k o m t het erop neer dat docent en s t u d e n t s a m e n zoe­ k e n naar w e g e n o m de g e w e n s t e studeerbaarheid te bereiken. D e een k a n hierbij n i e t zonder de ander. H e t past geheel in de filosofie van kennisnavigatie, zoals u i t g e w e r k t in de diesrede, dat niet in de eerste plaats aan massacollege m o e t wor­ den gedacht, maar zeker ook aan de moderne, technologische mogelijk­ heden die er t e n aanzien van onder­ wijs zijn. N a a r mijn oordeel is SGO b i n n e n de b e s t a a n d e f i n a n c i ë l e marges een haalbare m e t h o d e o m de kwaliteit van h e t onderwijs te verbeteren. L.F.W. de Klerk (Rector cus)

Magnifi­

overzicht van het Duitse belastingsys­ SYMPOSIUM FISCAAL INSTITUUT Zie voor de tekst onder FRW teem worden gegeven. Vervolgens zul­ len de deelnemende studenten op een vooraf door de docent aangegeven deel­ onderwerp een korte notitie moeten schri)ven (max. 10 pagina's). Deze no­ titie mondt uit in het houden van een kort referaat aan het einde van het se­ mester (april). Aan de hand van deze BERICHT VOOR DEEL TIJDSTUDENTEN notitie alsmede het gehouden referaat BEGONNEN MET DE STUDIE IN 1 9 9 2 / wordt de student beoordeeld. E r volgt RESPONSIECOLLEGES STATISTIEK 1993 dus GE E N tentamen meer. De volgende vragenuurtjes zijn vastge­ U kunt zich aanmelden voor deelname In het 2e semester van de deeltijdse zet: aan dit Capita via de lijst die bij het secr. opleiding is op dit moment het keuze­ ­ Voor Statistiek a (prop. BIK): 4 jan. van het Fiscaal Instituut ligt c.q. hangt. vak (inl. belastingrecht of inl. bestuurs­ 1993, in AZ 7 van 09.30­12.00 u. kunde) opgenomen. De verwachting is Verplichte literatuur: ­ Voor Statistiek 2 (doet. Economie): 27 ­ drs. G.M.M. Michielse, 'Inleiding in dat de samenstelling van het onderwijs­ jan. 1993 in AZ 9 en AZ 10, van 09.30­ het Duitse belastingrecht', Gouda programma voor deeltijdstudenten in het 2e semester, gezien het aantal te 12.00 u. Quint 1991. volgen hoor­ en werkkoUeges, te zwaar ­ pocket 'Steuergesetze', deel 1 en 2, DICTAAT EMPIRISCHE MACRO­ wordt. Besloten is derhalve het keuze­ Beck­Texte in DTV, 18e druk. ECONOMIE vak naar het 3e semester te verplaat­ Docent: drs. G.M.M. Michielse, B 913, sen. Alle deeltijdstudenten ontvangen Het dictaat E mpirische Macro­econo­ 013­(66)2225 b.g.g. (66)2412. mie, deel I van prof.dr. A.B.T.M. van hierover nog voor kerstmis een brief Schalk, t.b.v. de colleges Algemene met meer informatie. CURSISTEN PD. OPL EIDING Economie 1 d, kenmerk 330.92.617, ACCOUNTANCY febr. 1993 is vanaf heden verkrijgbaar GELDIGHEIDSDUUR CUFERS Voor het Proeftentamen leer v/d Ac­ in het dictatenmagazijn. BEHAALD VOOR DEEL TOETSEN countantscontrole dient men zich aan Wellicht ten overvloede wordt verwe­ te melden via Bureau Examens; aanmel­ TENTAMEN INL . PRIVAATRECHT/ ding kan geschieden t/ra 4 jan. 1993 zen naar artikel 4, lid 2 van de nadere PRIVAATRECHT I regeling waarin is vermeld dat resulta­ Bedrijf s­ en fiscaal­economen die op 22­ uiterlijk. ten, behaald voor deeltoetsen van exa­ 1 ­1993 het tentamen ml. Privaatrecht/ menonderdelen van de propedeuse ver­ AANMELDEN L ERARENOPL EIDING privaatrecht I willen afleggen: aange­ vallen wanneer het eindresultaat van ECONOMIE zien dit tentamen o.a. uit multiple het examenonderdeel onvoldoende is. Studenten die belangstelling hebben choice­vragen bestaat moet U voor dit Dit houdt in dat degenen die voor een voor een carrière in het onderwijs na tentamen óók een HB­ of B­potlood met deeltoets lager dan een 4,5 scoren en hun afstuderen en gevorderd zijn tot het gum meenemen. zodoende op een onvoldoende eindre­ 3e/4e jaar van hun studie kunnen in het sultaat uitkomen het gehele examen­ 2e semester starten met het 1 e fase deel onderdeel, dus ook de deeltoets die DOCTORAALSTUDENTEN FISCAAL van de lerarenopleiding economie RECHT EN FISCALE ECONOMIE eventueel wél voldoende was, bij de Capita Selecta internationaal Belas­ bestaande uit de vakken Inl. Algemene eerstvolgende herkansingsmogelijk­ Onderwijskunde (4 SP) en Inl. Didac­ tingrecht (keuzevak) heid opnieuw moeten maken. tiek van de Economie (4 SP). In het 2e semester van dit studiejaar Inf. en aanmelding (tot half dec.) bij het VOLTIJDSTUDENTEN (1992/93) wordt wederom het vak Ca­ pita Selecta Intern. Belastingr. gegeven. secr. van de vakgroep, B 535, tel. 013­ die zijn begonnen In 1 9 9 1 / 1 9 9 2 en (66)2416. Dit studiejaar zullen onderwerpen uit eerder en het propedeuseprogramma het Duitse belastingrecht worden be­ nog niet hebben afgerond C S . INTERNATIONAAL handeld. Aan de hand van twee over­ Voltijdstudenten, begonnen met de BELASTINGRECHT (KEUZEVAK) zichtscolleges (3 en 10 febr. 1993; CZ studie in 1991/1992 en eerder, die na Zie voor de tekst onder FRW 105 van 13.30­15.30 u.) zal eerst een

Op do. 27 dec. 1992 om 16.00 u. wordt in de aula het doctoraaldiploma Econo­ metrie uitgereikt aan: F. Berends, H.G.C, de Bruijn, M.J.C, van der Cee­ len, R.B. Dellink, J.P. van Koert, H.H.J. Kurstjens, A.J.A.M. de Laat, N.J.A.M. van Mulken, W.J.E .P. Verbeek, A.J. Vriens. Belangstellenden zijn van har­ te welkom.

FACULTEIT RECHTS­ GELEERDHEID

10 december 1992

HUNIVERStei-

.j^

EDE DE L I N GE

v^

de tentamengelegenheid in dec 1992 bepaalde examenonderdelen uit de prop nog met hebben behaald worden in het 2e semester verwezen naar het SGO onderwijs In het 2e semester kan men ondei wi)S volgen m alle 2e semes ter vakken, de z g B vakken Met na druk wordt gewezen op het feit dat het 2e semester voor de propedeuse-studen ten al op 4 |an van start gaat' De (volti)d)studenten, behorende tot bovenstaande groep, die voornemens zijn in het 2e semester kolleges te gaan volgen worden verzocht op di 22 dec of WO 23 dec kontaktoptenemenmet de studieadviseur propedeuse, mw L vanWi)k, B1003, tel 662502 Zij wor den dan in een mentorgroep geplaatst Voor wat betreft de examenonderdelen uit het eerste semester, de z g A vakken, die na de tentamengelegenheid van dec 1992 met zijn behaald geldt dat studenten mee kunnen doen met de her kansings tentamens in juni/juli De examenonderdelen dienen dan in SGO vorm te worden afgerond Men kan in deze examenonderdelen m het 2e se mester geen onderwijs volgen In dat geval is men aangewezen op zelfstudie In de examenonderdelen staatsrecht A, bestuursrecht A, strafrecht A en B en economie heeft men ook m juni en aug nog de mogelijkheid om tentamen af te leggen over de 'oude' stof en tegen de 'oude' studiebelasting INTERNATIONAAL MEDEDINGINGSRECHT

Tijdens de colleges, gedurende het 2e semester, zal aan de hand van casus met name aandacht woidcn besteed aan de industriĂŤle eigendom en de europees rechterlijke ontwikkelingen op dat gebied In principe zullen op 8 april 1993 a s de pleidooien meen octrooizaak bij het gerechtshof te Den Haag worden bijgewoond, waarna een bezoek wordt gebracht aan het advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek Het voorlichtmgscoUege zal worden gehou den op 21 jan te 18 30 uur precies on der de titel 'Van hartinfarct tot voetbalschoen, een korte rondgang langs het recht van de intellectuele eigendom' Tijdens dit college zullen de syllabi en de casus voor het eerste college worden uitgereikt Het voorhchtingscoUege zal plaatsvinden in zaal AZ 7 Ookstuden ten die met voornemend zijn het keu zevak te kiezen doch een oppervlakki ge, vooral praktisch gerichte kenmsma kmg met het recht van de intellectuele eigendom op prijs stellen zijn tijdens het voorlichtmgscoUege van harte wel kom De colleges zullen plaatsvinden op do febr , 18 febr , 4 maart, I april en 22 april van 18 30 uur precies tot onge veer 22 00 uur Er wordt tweemaal per jaar tentamen afgenomen te weten na het tweede semester en voor het eerste semester De ervaring leert dat zonder het actief deelnemen aan colleges het doen van tentamens geen zin heeft Inschr voor 15 jan 1993bijMw Smit, B 1007, tel 662281 RESPONSIECOLLEGE BURGERLIJK RECHT A

Het responsiecollege voor burgerlijk recht A zal plaatsvinden op dl 19 jan 1993 om 18 45 uur in AZ 115 Tijdens het tentamen op 26 jan 1993 kunt u de overgangswetgeving NBW meenemen BURGERLIJK PROCESRECHT (regulier)

De stof die in de colleges burgerlijk procesrecht wordt behandeld, behoort tot de verplichte literatuur voor het tentamen C S . INTERNATIONAAL BELASTINGRECHT (KEUZEVAK)

In het 2e sem van dit studiejaar (92/93) wordt wederom dit vak gegeven Behan deld worden onderwerpen uit het Duit se belastingrecht Aan de hand van twee overzichtscolleges (3 en 10 febr 1993, CZ105,13 30 15 30) zal eerst een over zicht van het Duitse belastingsysteem

worden gegeven Vervolgens zullen de deelnemende studenten op een vooraf door de docent aangegeven deelonderwerp een korte notitie moeten schrijven (max 10 pagina's) Deze notitie mondt uit in het houden van een kort referaat aan het emde van het sem (april) Aan de hand van deze notitie alsmede het gehouden referaat wordt de student beoordeeld Er volgt dus geen tentamen meer U kunt zich aanmel den voor dit Capita via de lijst die bij het secretariaat van het Fiscaal Insti tuut ligt c q hangt Verplichte litera tuur - drs G M M Michielse, 'Inl in het Duitse belastingrecht', Gouda Quint 1991, pocket 'Steuergesetze', deel I en 2, Beek Texte im DTV, I8e druk Docent drs G M M Michielse, B 913, tel 662225 bgg 662412 FORUMDISCUSSIE: Integratie en harmonisatie in het licht van de herziening rechterlijke organisatie.

Op ma 14 dec , aanvang 20 00 uur, vindt er in zaal SZ 17 een forumdiscus sie plaats over de Integratie en harmo nisatie in het licht van de herziening rechterlijke organisatie In het forum wordt zitting gehouden door Prof mr A F M Brenninkmeyer, hoog leraar algemeen procesrecht aan de Universiteit van Amsterdam, Prof mr P A M Meijknecht, hoogle raar burgerlijk procesrecht Rijks Universiteit Utrect en raadsadviseur Ministerie van Justitie, Mr J J Wiarda, raadsadviseur Mmis terie van Justitie De discussie wordt gevoerd onder voorzitterschap van prof mr J B M Vran ken, advocaat generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden en hoogleraar burgerlijk recht en burgerlijk procesrecht aan de Katholieke Universiteit Brabant De bijeenkomst is door iedereen bij te wonen Toegang is gratis SYMPOSIUM FISCAAL INSTITUUT

Het Fiscaal Instituut Tilburg organiseert op 18 jan 1993 een symposium met als titel De relatie tussen de fis cale en vennootschapsiechteli]ke winstbepaling m Europees per'ipectief Probleemstelling van dit symposium is m hoeverre m een eenwordend Europa de fisc winstbepaling de invloed dient te ondergaan van vennootschapsrech tehjke voorschriften Dient de vennoot schapsrechtelijke jaarrekening bepalend te zijn voor de fiscale wmstbepa ling jdit is bijv m Duitsland het geval) of moet sprake zijn van min of meer gescheiden circuits, zoals dat het geval is in bijv Nederland' Een belangrijke vraag daarbij is in hoeverre harmomsa tie op dit terrein wenselijk is Onder voorzitterschap van prof mr Ch P A Geppaart zullen deskundigen uit div landen zich over deze problematiek bui gen Sprekers op dit symposium zijn o a prof dr C David (Umversite de Paris IX Dauphine), prof dr P H J Essers (KUB), prof dr AJ Radler(Universitat Hamburg), prof dr D W Williams (Umversityof Londen)(o v b ) Hetsym posium vindt plaats op ma 18 jan 1993, van 14 00 17 00 uur in de aula van de KUB Nadere info bij Fiscaal Instituut, tel 013 662412 Belangstellenden zijn van harte welkom

FACU LTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN FILOSOFIE (425.027)

Filosofie voor prop psychologie, semes ter 2, blok 3 Verplichte literatuur werkgroep Paul M C h u r c h l a n d , M a t t e r & Gons ciousness (Revised edition), M I T Press, 1990 Verplichte literatuur hoorcollege wordt tijdens het Ie college bekend gemaakt PEW De herkansing voor de open-vragen toets over Probleemveld 4 is gepland op 29 jan 1993 Uitsluitend voor de groep studenten die aan deze herkansing deel nemen, en hiervoor met slagen, zal een tweede herkansingsmogehjkheid wor den aangeboden op 29 maart 1993 PSY

Prop Psychologie dagopleiding Op 4 januari vmdt het hc fysiologische psychologie plaats m AZ 115 i p v CZ

101 Op 14 januari vindt het hoorcollege Ontwikkelmgsleer plaats in CZ lOI 11 10 I3 0 0 u u r i p V AZ 115

plaatsen vnj voor

PSYCHOLOGIE DOCTORAAL De cursus Interculturele Commumca tie wordt verplaatst van dl 09 15-II 10 uur naar do 09 15-II 1 0 u u r m R Z 2 5 De cursus Historische en Cross cultu rele Aspecten van de Ontwikkelmgs psy wordt verplaats van dl II 10 13 00 uur naar do II 10 13 00 uur in AZ 01

(vac nr 249 92 02)

B&O/SOC/PEW/VTW/SZW

De laatste gelegenheid van het tenta men Onderzoeksmethoden III vmdt plaats op 13 januari om 13 30 Studen ten die aan dit tentamen willen deel nemen dienen zich hiervoor m schrij ven op de lijst m de hal van gang 3 Studenten die willen deelnemen aan de cursussen Onderzoeksmethoden D2 en Onderzoeksmethoden D4 dienen zich hiervoor m te schrijven in gang 3

FACU LTEIT LETTEREN INHAALWEEK

In de week van 14 t/m 18 dec worden uitgevallen colleges van het eerste se mester ingehaald Het rooster voor deze week hangt m de gang bij B 201 ROOSTERS

De Conceptroosters voor het tweede semester hangen bij Bureau Onderwijs zaken (kamer B 201) De cursus 'Gram matica voor Taaigedragswetenschap pers' (Language Acquisition) wordt gedo ceerd door LeBlanc, meer informatie over deze cursus vmdtuaanhet bord bij B 201 De cursus Organisatie van de Ondeme mmg wordt georganiseerd door de Economische Fac Voor aanvang van de colleges dienen studenten zich in te schrijven bij het secretariaat, kamer B 634 (zie rooster dagdoorstroomprogram ma) Voor de vakken van de TUE hoeft men zich niet meer in Eindhoven in te schrijven, deze cursussen beginnen in de weekvan 15 maart HoudUmversenhet bordbij B20I mde gaten voorwijzigingen in het rooster SPREEKUUR

Op 11 dec heeft Marijke Loots geen spreekuur STAGE IN HET BUITENLAND

In het kader van Antwerpen Culturele Hoofdstad van Europa zijn nog twee stageplaatsen beschikbaar in 1993, waarvan een m i v 1 febr a s Ze betreffen assistentie bij de voorbe reidmg en organisatie van colloquia rond grootstedelijke problemen Voor meer informatie bij Frank Joostens, B 224 STAGES BINNENLAND

Informatie over beschikbare stages is te vinden m de KIK en bij Bureau On derwijs INTERFACULTAIRE CURSUS ETNISCHE MINDERHEDEN IN NEDERLAND

In het tweede semester van dit acade misch jaar wordt o p n i e u w een interfacultaire cursus Etnische Minder heden m Nederland georganiseerd De colleges worden gegeven van 05-021993 tot 28-05-1993, op vrijdag van 13 50 15 3 0 u u r i n A Z l I 7 Hetdoelvan de cursus is een breed overzicht te ge ven van de positie van etnische min derheden in de Ned samenleving lan den van herkomst, demografie en sta tistiek, onderwijs, arbeidsmarkt, recht en politiek, sociale zekerheid, cultuur en identiteit, meertaligheid, literaire media, beeldvorming, religie, over heidsbeleid Hiertoe zijn gastdocenten van verschillende faculteiten aangezocht De ui ter ste datum van inschrijving is 13 jan 1993 Studenten en andere geĂŻnteresseerden kunnen zich voor deze cursus inschrijven via formulieren die verknjg baar zijn bij Bureau Onderwijszaken van de Letterenfac (bij kamer B 201) Binnenkort zal via alle faculteiten na dere informatie over deze cursus wor den verspreid

VACATURES Vacatures, geplaatst in Univers, zijn uitsluitend bedoeld voor werknemers van de KUB.

Binnen de dienst Bouw enHuishoude lijke Zaken, afd Restauratieve Voorzie ningen komen op korte termijn enkele

medewerkers restauratieve voorzieningen M/V

Het betreft hier een zgn mm-maxcon tract, waarbij gemiddeld (gemeten over 3 maanden) minimaal 12 en maximaal 20 uur per week gewerkt wordt m een wisselend rooster, op afroep Taken het verrichten van alle voorkomende werkzaamheden m het restaurant, de koffiekamers en de spoelkeuken o a het bedienen van de kassa, het op peil houden van de voorraad aan de buffetten, het schoonhouden van appa ratuur, serviesgoed en werkomgeving Mede verzorging van dranken bij extra activiteiten (congressen, vergaderm gen, recepties e d ) Functie eisen zowel zelfstandig als in teamverband kunnen werken de hygiene m acht nemen - rekenvaardigheid bezitten affiniteit hebben met horeca/catering Salaris De functie wordt gewaardeerd m salarisschaal 2 (BBRA 1984) met een max van fl 2829, bruto p m bij een volledige werkweek Inl over de functie kunt u verkrijgen bij de heer C de Vries, (tel 662199) Uw schriftelijke sollicitatie kunt u, voor 17 12 1992 en o v v het vacatu renr op de envelop, richten aan de KUB, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg Binnen de afd Drukkerij van de Dienst Bouw- en Huishoudelijke Zaken is op korte termijn plaats voor een algemeen medewerker Drukkerij M/V

(vac nr 245 92 01) Functie-taken vergaren, hechten, vouwen, boren en binden van vervaardigde drukwerken - assisteren bij andere voorkomende werkzaamheden in de drukkerij Functie eisen opleiding op LTS niveau of gehjkwaar dig affiniteit met grafische technieken genegen tot verdere studie in de gra fische sector leeftijd 20 26 jaar (vrijgesteld van dienstplicht), i v m studie ervaring op het gebied van grafische technieken is een pre Salaris Het salaris bedraagt max fl 3098,= b r u t o p m (schaal3BBRA 1984)bijeen voltijds dienstverband Inl over deze functie kunnen worden ingewonnen bij de heer W Ceron, hoofd Drukkerij, of diens plaatsvervanger, de heerH v d Gouw (tel 013-662129) Uw schriftelijke sollicitatie kunt u, o V V het vacaturenr op de enveloppe, voor 17 12 1992 richten aan de KUB kamer B 12, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg De afd Voorlichting en Services van het Rekencentrum heeft als centrale taak stelling de preventieve ondersteuning op het gebied van automatisering De aktiviteiten die m het kader van deze preventieve ondersteuning worden ontwikkeld bewegen zich op het vlak van voorlichting, educatie en services BIJ de DRC werken ongeveer 30 mede werkers I V m het project 'Studenten Mail' is vacant de functie van PROJECT MEDEWERKER ( V / M )

(vacnr 260 92 01) Het betreft een voltijds dienstverband (gem 38 uur p w ) voor de periode van een jaar De aanstelling vindt plaats in de func tie van 'adviseur' Belangrijkste taken U zult nauw betrokken zijn bij de voorlichting die m het kader van het project 'Studenten Mail' wordt opgezet - de organisatie van een seminar, de opzet en evaluatie van een voor lichtingscampagne, het schrijven van hand outs en pro motie folders. Tevens wordt u een inhoudelijke bijdra ge verwacht aan het op te stellen voor hchtmgsplan U dient voor deze functie beslist te beschikken over een relevante opleiding bijv commu nicatie wetenschappen, bekendheid met marketing technie

ken, bekendheid van nieuwe media en hun betekenis binnen de voorlichting, - affiniteit met automatisering en gebruikers ondersteuning, - goede communicatieve en redactionele vaardigheden, - een zelfstandige en kritische instelling Salaris Aanstelling vindt plaats in tijdelijke dienst voor de periode van 1 jaar Het salaris is afhankelijk van kennis en ervaring en bedraagt bij een full-time aanstelling max fl 4 534, (max schaal 8 BBRA) Voor inl omtrent de vacature kunt u kontakt opnemen met de heer H J M Vermijs, wnd hoofd van de afd Voor lichting en Services van de Dienst Rekencentrum (tel 013-662679) Sollicitatie Uw schriftelijke sollicitatie, vergezeld van een curriculum vitae, kunt u bin nen 14 dagen na het verschijnen van deze advertentie richten aan de KUB, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg o v v het vacaturenr op de envelop 14 VACATURES STUDENTASSISTENTEN (m/v) SOCIALE ECONOMIE

Voor het komend (2e) semester worden 14 student assistenten gezocht voor het propedeuse-onderwijs Sociale Economie Het betreft werkcolleges m klei ne groepjes Elke student-assistent begeleidt twee van deze groepjes, eenmaal twee uur per week De honorering ge schiedt volgens faculteitsnormen Gegadigden dienen aan de volgende eisen te voldoen - een van de propedeuse-diploma's aan de FEW te hebben behaald - een of meer cursussen van de Vakgroep Sociale Economie in de doctoraalfase te hebben gevolgd (Arbeidsverhoudingen, ECONOL, Economische Geschie denis, PEMO, Regionale Economie) Ervaring m het geven van onderwijs of het begeleiden van groepen strekt tot aanbeveling Kandidaten worden verzocht binnen 8 dagen een sollicitatiebrief te richten aan drs, R Picavet, kamer U 20, (tel 013662328) VACATURE STUDENT-ASSISTENT BIKA M / V

Per I febr 1993 wordt een enthousias te student assistent gezocht voor de begeleiding van eerstejaars studenten Grondslagen Informatiekunde (SGOproject)envoordevoorlichtingsactivi teiten De honorering geschiedt volgens facul teitsnormen Gegadigden voor deze functie dienen het propedeuse-diploma BIK te hebben behaald Heb je interesse, neem dan z s m con tact op met prof dr ir C Takkenberg (B 402), Annelies Straub of Menno Vis

De Katholieke Universiteit voert een positief actiebeleid voor vrou wen, waarvan het streven meer vrouwelijke medewerkers te wei vendeeluitmaakt Onder andereis reeds voorzien m mogelijkheden voor kinderopvang en zwanger en ouderschapsverlof

STUDIEBOEKEN VOOR DE KUB HET HELE JAAR DOOR

"j

Boekhandel Gianotten

Prol Verbemelnan 100 T.Jburg Enimpassage 17 Tilburg Tel (013) 651111

10 december 1992

STUDENTEN FOTO'S ECO-KAMP & BATCHELORSDAY

Vanaf nu zi|n de door julhe bestelde foto's van het kamp in St Michielsge stel en van de Batchelorsday af te halen op de MAK kamer (B 320) Dit kan alleen op dinsdag van 11 00 12 00 uur m de maand december Kun je je foto's dan niet ophalen, dan kun )e ze tijdens spreekuren in het tweede semester komen ophalen PRIORITIJD

Wie nog geen blad heeft, kan dit afhalen op O 74 Voor leden die wel betaald hebben, maar nog geen inschnjvmgsfor muller m hebben geleverd lever het zo snel mogelijk m op O 74 Formulieren zijn hier nog verkrijgbaar TEV

Inschrijven voor de USA reis kan nog totenmetdinsdaglSdec Inschrijvingsformulieren zijn te verkrijgen op de TEV kamer Voor verdere informatie betreffende de reis kan men hier ook terecht DeTEVbiedtjede mogehjkheid om wat bi) te verdienen bijles geven aan stu denten economie, econometrie en bik m de wiskunde en statistiek vakken Heb je interesse schrijf je dan m op de TEV kamer, 0 4 6 of bel 662747

lUNIVERSTCl deze plaats worden beschreven Stnp /caitoontekenen Als je m je vrije tijd vaak zit te tekenen, wacht dan met langer af en laat je kunsten zien aan een groot publiek tijdens de Pythische Spelen' Je mag maximaal 12 tekeningen op maximaal 3 vellen van A3 formaat m leveren, met als thema 'de 5 wereldde len en de 7 zeeën' Afhankelijk van het aantal inzendingen zullen de strips en cartoons apart beoordeeld worden door een deskundige jury Ben je geïnteresseerd, schrijf je in en neem je tekeningen in lijst of passepartout op 14 april 1993 mee Je richt zelf je expositie m Toegezegde juryleden zijn o a Han Peekei (Wordt Vervolgd) en Luc Ver schuren Popuziek Bij studenten is populaire muziek een van de meest bekende en geliefde muziekstijlen Het is dus ook met verwonderlijk dat er veel popmu zikanten onder de Nederlandse en Bel gische studenten zijn Op 15 en 16 april zullen de voorrondes zich afspelen in het Noorderligt theater (jawel') en in diverse cafes m het centrum In Noor derligt zullen op 17 april de 5 beste bands zich m de finale presenteren Per optreden is een half uur beschikbaar het repertoire is vrij Aanwezig zijn een piano, drumstel en versterkingsapparatuur Toegezegde juryleden o a J d'Ancona, J v Beusekom, M Stakenburg, H V d Heuvel Meer mfo of aanmelden' Pythische Spelen, kamer A 03, tel 662271

TAOP

Nieuwjaarsborrel op maandag 4 jan vanaf 21 00 uur in Bruin Kafee KON-TEKST

Vnjdag 11 dec van 15 00-17 00 uur geeft Kon Tekst een voorzittersborrel m de PUF Een ieder die een hamer mee brengt, dingt mee naar de voorzitters borrelpnjs EFACT

Er zijn nog tentamenbundels voor propaedeuse studenten economie Voor doctoraal studenten BE is de bundel optietheone & onderneming nog verkrijgbaar Medio januari verhuizen wij naar ka mer R 1 2 Kom ook eens naar onze wekelijkse ledenborrel m cafe Kandins ky op dinsdag MARKETING ASSOCIATIE

Wie wil samen met 2 4 andere studenten meedingen naar een hoofdprijs van f 5000,- door te strijden tegen teams uit Amsterdam, Gromngen, Maastncht en Rotterdam' Schrijf je dan m voor de Nationale Marketing Associatie-dag die op 18 feb op de KUB zal plaatsvinden WIJ zijn nog steeds op zoek naar enkele studenten voor een aantal van onze commissies Wij zoeken ondermeer een redacteur voor het interuniversitaire marketingmagazme 'Mark it', wat wij uitgeven in samenwerking met de andere Marketing Associaties in Neder land Meermfo kamer O 52, tel 013 663044 SBIT

Pioff:ainma 6 Jan nieuwjaarsborrel m 'De Lamme Goedzak' om 22 00 uur Centrale Boekmkoop m samenwerking met Efact 9Febr spetterend SBIT-feestm samen werking met een andere studieverem ging Maandag 15 febr ALV (leden krijgen bericht thuis) Diverse Lezingen en excursies (wordt via Univers en SBIT Info t z t bekend gemaakt) Stagetuning waar voorlichting wordt gegeven voor aankomende stagiaires en studenten die op dit moment stage lo pen 24 maart organiseert SBIT in samenwerking met andere BIK verenigingen de 2e landelijke BIK-dag, deze vmdt plaats m Amsterdam Verschijnen van SBIT-Info (3 maal) en een BIKMag Wekelijkse borrelavond m 'De Lamme Goedzak' (Heuvelring 104) vanaf 22 00 uur PYTHISCHE SPELEN

De Pythische Spelen zijn in april 1993 in Tilburg Het festival bestaat uit 25 onderdelen die verdeeld zijn over 4 hoofdcategorieën te weten Beeldende Kunst, Theater, Letteren en Muziek Elk onderdeel heeft zijn specifieke ken merken en voorwaarden Vanaf nu zullen telkens verschillende onderdelen met veel bijbehorende informatie op

T.S.V. PLATO

Plato orgamseert een reis naar Praag van 10 t/m 15 maart 1993 De prijs bedraagt f 285, , inclusief busreis, logies en ont bijt en 2 excursies Bel voor meer informatie 013 363353 (Bart) of 013-364692 (Constantijn) De laatste activiteiten van dit kalenderjaar zijn de volgenden donderdag 10 december Bezoek aan St Jansbrug m Delft Verzamelen om 21 45 uur op het C S Tilburg De bedoeling is om vrij dagmorgen de eerste trem terug te ne men, maar overnachting aldaar is ook mogelijk (neem dan wel je slaapspullet jes mee) Dinsdag 22 december kerstontbijt om 9 00 uur ('s ochtends dus) Ontbijt je mee' Schrijf je dan m op het pand Dezelfde dagis ook ('s avonds) het kerstslotfeest m m v de band Rodi Dean Vanaf donderdag 24 december is het pand gesloten, zodat we het zondag 3 januari weer kunnen openen De eer ste Plato-activiteit m 1993 is op dinsdag 5 januari -Nieuwjaarsreceptie (van af 21 00 uur)

(ESN)

ESN IS een jonge vereniging die zich met veel enthousiasme mzet voor de opvang en sociale integratie van de buitenlandse studenten m Tilburg Daartoe organiseren we introductie kampen, rondleidingen, excursies, sportwe-^''rijden, feesten, etentjes en met te vergeten onze wekelijkse borrel op woensdagavond in cafe Brandpunt Lijkt het je leuk om bij ons actief te worden, meld je dan aan als mentor voor een groep buitenlandse studenten of schrijf je in voor een van de commissies Inschrijfformulieren zijn verkrijgbaar bij Bureau Buitenland, kamer A l l Voor meermfo 013-432517, Mare POLIS

Dinsdag 12januari Nieuwsjaarsborrel m Kandinsky Inschrijven interne competitie basket bal, voetbal, volleybal voor het 2e se mester op prikbord bij S 155 De jaarlijkse buitenlandse reis gaat dit keer naar Trier en Luxemburg op 14,15, 16 april 1993 Inschrijven op kamer S 157 op maandag en vrijdag, totale kos ten f 85,- Bij inschrijving f 25, aanbetalen

DE SMEETSKRING

22 Dec , CZ 101 van 13 00-17 00 uur actualiteitencollege door de medewer kers van het FIT Na afloop van dit college is er een borrel Niet vergeten Pasfoto's, voor de almanak, met achterop je voor en achternaam vermeld kun je inleveren in het postvakje op B 924 MERCURIUS

Mercurius is op zoek naar actievelin gen, die (vanaf het tweede semester) zich voor de vereniging willen inzetten Meermfo kamer O 51 AEGEE

Heb je zm om het komende oud-enmeuwjaar eens buiten Nederland te vieren, dan krijg je nu de kans om sa men met een groep mede Aegeeers m Bratislava de bloemetjes (en het vuur werk) buiten te zetten, voor meer in formatie, bel Ene (684451) In Tilburg zelf lulden we ook het nieuwe jaar m door middel van een borrel, en wel op woensdag 6 januari, om 21 30 uur, m cafe Kandinsky ERASMUS STUDENTEN NETWERK

Installatie van Ton Franken De installatie "Fragmente Stille, an Diotima" van de Brabantse kunstenaar Ton Frenken is op werkdagen van 9 00 tot 17 00 uur te aanschouwen m het Stiltecentrum Tussen 13 30 en 17 00 uur IS tevens de inspiratiebron voor dit werk, het gelijknamige strijkkwartet van Nono, te beluisteren Stiltebundel

Afgestudeerden en studenten in de eindfase van hun doctoraalstudie kun nen meedingen naar de Vera List Fel lowship 1993-1994 De Ne w School for Social Research m Neuw York stelt deze m voor de vakgebieden antropo logie, economie, geschiedenis, filoso fie, politicologie, sociologie en liberal studies De fellowship bestaat uit vrij stelling van collegegeld voor twee se mesters of vrijstelling van collegegeld voor een semester plus 4000 dollar Deadline voor aanvmelding is 1 maart 1993 Info en formulieren Netherlands America Commission for Educational Exchange, Herengracht 430, 1017 BZ Amsterdam, tel 020-6275421

VROUWEN PORTRAIT SIMONE DE BEAUVOIR

Het Vrouwencentrum vertoont zondag 13 december een documentaire rond om Simone de Beauvoir Alice Schwarzer praat met Simone de Beauvoir over vrouwenbelangen en ervaringen Tal van onderwerpen passeren de revue Aanvang 14 00uur Entreef3,50 Vrouwencentrum, Nieuwlandstraat 43, Tilburg, tel 013 421896

Wekelijkse

voorlezing

ledere maandagmiddag tussen 13 15 en 13 30 uur worden m het Stiltecentrum fragmenten uit poëzie, literatuur of artikelen voorgelezen

STUDIE-INTENSIVERINGS-/ OPJUTGROEP

Stel je het studeren steeds te lang uit' Lukt het je met een evenwicht te vm den tussen studie en ontspanning' Komt er weinig terecht van al je stu dieplannen'Studentenzaken biedt je de mogelijkheid om mee te doen aan een studie mtensiverings- of opjutgroep Voor meer infomatie en a a n m e l dingsformulieren kun je terecht m het Informatiecentrum OPRICHTING THINKTANK TILBURG

Op 21 december (i p v 14 dec ) zal van 20 00 tot 22 00 uur in zaal B 737 een informatieve bijeenkomstplaatsvmden met als onderwerp 'de oprichting van Thinktank Tilburg' De datum is verschoven om geïnteresseerden de gelegenheid te geven een Thmktank bijeenkomst in het land bij te wonen Hierdoor wordt een goed zicht verkregen op de activiteiten en werking van Thinktank Op 14 december IS er een bijeenkomst m het SAS Royal Hotel Amsterdam, Rusland 17 om 19 30 uur Sprekers zijn Wim van Leenen (exinfotheek en Restart) en dhr Wertheim (Reitsema en Wertheim fusie en overname bemiddelaars) In het Informatiecentrum van Studentenzaken ligt een overzicht van de be langnjkste uitgangspunten van Thinktank ter inzage Voor verdere mforma tiekunjeterechtbijmw E Poppeliers, studentendecaan

CWL/STILTECENTRUM Culturele avond De Werkgroep Universiteitstheater (WUT) verzorgt dinsdagavond 15 de cember een culturele avond in het Stil tecentrum Naast een aantal voor

.• EEN POLIS VOOR . ALS UOPUW ~ ': : ACHTERHOOFD VALT?

( ) bla bla ja want ook al bent u dan doctorandica of professor mevrouw meneer dan kunt u toch op uw acfiterfioofd vallen en dan hebben we nog ongevallen aansprakelijkheid opstal en inboedel nietwaar en de vakantiekoffer die tussen wal en schip

SPORT VIDAR

De volgende ALV is op 15 dec 1992 ten botenhuize Aanvang 20 00 uur Op 10 dec is er een video-avond op de loods Het jaarlijks terugkerend Kerstdinerzal wederom plaatsvinden in de PUF op 17 dec te beginnen om 18 00 uur De inschrijflijst hangt bij Vidar SPORTCENTRUM

Openings/sluitmgspenode december/ januari Vanaf maandag 7 dec vervallen een aantal lessen Deze lessen starten weer in febr 1993 Meer informatie hierover kunt u krijgen bij de docent Maandag 21/dmsdag22en woensdag 23 dec 1992 wordt het Kerstpiektoemooi gehouden Er zijn dan geen lessen, met uitzondering van Keep moving 's Avonds worden allerlei aktiviteiten georganiseerd m het kader van het Kerstpiektoemooi Vanaf Donderdag 24 dec is het Sportcentrum gesloten t/m zondag 3 jan 1993 Op 4 jan starten de lessen weer KERSTPIEKTOERNOOI Schaken

STUDENTENZAKEN

zullen onderling strijden om de hoog ste eer De voorrondes zullen worden gehouden op 22 december van dit jaar in Eindhoven, op 29 december in Utrecht en op 30 december m Groningen De KUB zal worden vertegen woor digd door Melmac Ben je van mening dat JOUW korfbaltalenten met gemist kunnen worden' Bel dan Bart (013 367517) of Jan Willem (013-420851)

De bundel 'Onder Woorden' met ge sprekken over stilte onder redactie van Jan Renkema is voor studenten tegen een gereduceerd tarief te verkrijgen op kamer P 2221 en m het Stiltecentrum De bundel 'Wat bezielt de universiteit' IS ook nog beschikbaar

VERA LIST FELLOWSHIP

OLOF

'Steun de SMAC, koop een oude almanak' Oude almanakken (a f 2,50) en lustrumbundels (a f 1, ) zijn nog steeds verkrijgbaar bij de Senaat Vrijdag 18 december Slotfeest, met de Gauloises Blondes Discoshow en de band 'Funk Q' Aanvang 21 00 uur ter societeite Hierna is de kroeg gesloten tot Oud en Nieuw, dan zal er traditiegetrouw ter societeite het nieuwe jaar ingeluid worden Vanaf 5 januari is de sociëteit weer beperkt geopend Vrijdag 8 januari met de Vnenden Van Olof naar 'Een AVRO-lid is ook maar een mens', cabaret van Jeroen van Merwijk Kaarten a f 7,50 zijn verkrijgbaar bij de Senaat Elke donderdag biefstuk met friet en salade m de olofmensa, slechts f 7,50 Donderdagavond tevens piekuur tot tien uur

drachten, staan ook muziek en zang op het programma Aanvang 20 00 uur en de toegang is gratis

Tijdens het Kerstpiektoemooi (21 23 december) op het KUB Sportcentrum bestaat de mogelijkheid het op te nemen tegen Hans Bohm Dit geldt maar voor een beperkt aantal schakers, dus wees er snel bij Inschrijving kerstpiektoemooi Er wordt gestreden in een groot aantal sporten Voor korfbal, frisbee en hand bal dient ingeschreven te worden via de desbetreffende docent De inschrijffor mulieren liggen klaar aan de balie van het KUB-Sportcentrum Het inschrijfgeld bedraagt een piek per persoon Zorg dat je snel bij de inschrijving bent, want vol IS vol Loterij kerstpiektoemooi Op woensdagavond is de loterij met diverse prijzen De hoofdprijs is een compleet pakket sportartikelen ter waarde van f 400, Gasttralningen en demonstraties Het Kerstpiektoemooi is mede door de inzet van bekende topsporters zeer speciaal Zo komen op maandag de coaches van het nationale handbal- en korfbalteam voor gasttraimngen en en kele selectiespelers van Willem II, op dinsdag Arnold Vanderlijde, Erica van de Heuvel (badminton), Pemette Osin ga (schermen) en judoka's van sportschool Jan de Rooij, en op woensdag Hans Bohm Tevens zal woensdag een demonstratie worden gegeven op de gloednieuwe squashbaan van het KUB sportcentrum Als je met komt sporten, kom dan kijken' TSBV SAURON

Houd je van sport en gezelligheid tege lijkertijd' Kom dan bij TSBV Sauron, voor trainingen en een gezellige pot badminton Bel voor inlichtingen Ma rielle, tel 670983, of haal de folder op het Sportcentrum N.S.K.K.

De Nederlandse StudentenKorfbal Kampioenschappen 1993 komen er weer aan StudententeamsvanWO en HBO-mstellingen uit heel Nederland

raakt bla bla ( }

Klaar met uw studie en verzekerd bij de SSGZ? Intelligente mensen zoals u kiezen natuurlijk liever voor voortzetting van hun SSGZ ziektekosten polis en/of Zekerheidspakket bi) Pro Civibusi

pro civibus HET INTELLIGENTE VERVOLG OP DE SSGZ Bel vandaag nog Amsterdam 020 570 82 08 Stadhouderskade 140 Gronmgen 050 18 4114 Spilsluizen NZ 11

PERIODE 14/12 T/M 18/12 MAANDAG

heldere kervelsoep of schotseboerensoep saucijsjes of boerensteak vleesjus bloemkool met kaassaus of ratatouille pommes decorees of gekookte aardappelen veg komijnekaasschnitzelratatouille pommes decorees luxe biefstuk champignons DINSDAG

heldere selderijsoep of toscaanse tomatensoep bami of nasi goreng kroepoek seroendeng-mini loempia zoetzure saus atjar-ananas of beefburger-postelein gekookte aardappelen veg bami goreng kroepoekseroendeng loempia atjar zoetzure saus ananas luxe varkensoester WOENSDAG

erwtensoep of groentesoep varkenslapje of kerrieburger met champignons witte bonen met snijbonen of kapucijners patates frites of gekookte aardappelen veg kapucijnerschotel champignonsaus-rauwkost luxe kip a la bonne femme DONDERDAG

kippemaissoep of aardappelsoep pizzasteak-saucc napoli parmezaanse kaas macaroni Italiaanse salade of stamppot zuurkool-casselerib rookworst veg macaronischotel-sauce napoli-italiaanse salade kaas luxe entrecote VRIJDAG

tomatensoep of oxtail clair gebakken vis-remoulade saus wortelen hachee-rode kool-patates frites of gekookte aardappelen veg hachee van tahoe-rode kool-gekookte aardappelen luxe gebakken tong

JUNI

10 december 1992

VEKstg^

!► Kunst SL Kultuur ^

Cultuurredactie: Monique Mulder

mitief en aards zijn en uitstekend tot hun recht komen in een niet al te cleane omgeving. Het meest aards is misschien wel hstpetroglyf van Armando Mejia Godoy, een landbouwkundige uit Managua. Op het randje van het Co­ Petroglyf is de benaming voor oude lumbusjaar bhjkt dat ook Indiaanse rotsgravures met een reli­ Latijns­Amerika zich be­ gieuze betekenis. Godoy heeft op zighoudt met de invasie het doek zand, lijm en daarop verf van E uropeanen. Nicara­ aangebracht, waardoor het een rot­ gua is daar één voorbeeld stekening lijkt. van. De stedenband Til­ Ook Bayardo Gamez heeft petrogly­ burg­Matagalpa heeft er­ fen geschilderd, die te vinden zijn voor gezorgd op de rotsen even buiten dat hier een zijn woonplaats E steli. reizende ten­ De middelste is een ge­ toonstelling nezer met de X ­ het halt houdt symbool van de zon. met werk van Gamez heeft dit weerge­ vijftien mo­ geven in zonnestralen j derne Nicara­ en een lichtbol in het 5 guaanse beeldend kunste­ midden van het schilderij. Denis I naars over 500 jaar cultu­ Nünez is de enige echt abstracte l reel verzet. schilder, die echter net zo hard te­ In het Missionair Service ruggrijpt op de oude Indiaanse waar­ Centrum (aangegeven door een mi­ den. Witte schelpachtige vormen niem bordje onmiddellijk rechts na verwijzen naar de halssnoeren die de poort) is een leslokaaltje inge­ de Indianen droegen; het lichte, richt als tentoonstellingsruimte. maar sobere blauw dat bijna het hele doek vult, staat voor de lucht Dat stoort niet, aangezien de wer ken aan de muur overwegend pri­ en zee die Nicaragua omringen. ♦ D e oude petroglyfen van de indianen krijgen nieuwe betekenis in moderne kunst

Nicaragaa­tentoonstelling maakt verleden tastbaar Toeters?! Stefan van Campenhout grijnst. 'Het publiek komt naar een slagwerkgroep en als wij dan begin­ nen dan staan ze even vreemd te kijken. Hè! T oeters^ E n toch staan we gewoon te slaan.' Die verwarring houdt even aan in het nieuwste programma van Mo­ telBokassa, I stop the shadow of the moon. Het ene moment klinken de stuwende ritmes die je van een slag­ werkgroep zou verwachten, de an­ dere keer is de muziek veel ijler, dan weer melodieus. Componist van en centrale figuur in Bokassa Van Campenhout heeft het over 'schil­ deren met geluiden.' Dat is nog te weinig. Deze geluidsschildering is onontkoombaar. Van Campenhout beschrijft het als 'een zoektocht naar muziek die ongrijpbaar is als de schaduw van de maan.' Dat komt in de buurt. Door Bokassa word je, ondanks die ongrijpbaarheid, zelf gegrepen. De ritmewendingen fas­

cineren dusdanig, dat het concert voorbij is voordat je er erg in hebt. Het wonder van de toeters komt uit een elektronisch instrument dat octopet heet: een klein paneel

sampler. E lk geluid, elke sample heeft Van Campenhout vooraf ge­ maakt, om vervolgens te kijken of hij ze op zo'n manier kan rangschik­ ken dat je er ook mee kunt spelen.

Gegrepen door ongrijpbaar slagwerk op octopet en drum ;mii^>m.

verdeeld in acht vakken. Een slag op een vak brengt een geluid voort. Met pedalen en andere hulpmid­ delen kunnen er in totaal 64 maal acht verschillende geluiden uit het instrument worden gehaald. Die geluiden liggen opgeslagen in een

The Player is door allerhande des­ zwarte hemel, maar ook dit is na­ kundigen aangekondigd als de film tuurlijk satire. Na de ijzersterke be­ van het jaar, zoniet van de eeuw. ginscène, zo'n zes minuten onge­ Superlatieven kwelend buitelden monteerde film, brandt het kaarsje de kenners over elkaar heen. Robert dan ook langzaam uit, om pas op het A l t m a n (regisseur v a n o.a.einde door prachtig camerawerk M*A*S*H) zou met deze film een weer even op te flikkeren. 'sublieme', 'verrukkelijke' en zelfs Een ander grapje van Altman is het 'ingenieuze' satire op Hollywood levende decor van Hollywood­ hebben afgeleverd. sterren. Iedereen die het gemaakt Filmbonzen, schrijvers en acteurs, heeft in de filmstudio's, van Anje­ niemand komt er zonder kleer­ lica Huston tot Julia Roberts tot scheuren vanaf. Er wordt geslijmd, Bruce Willis, geeft acte de presen­ gefoezeld en gekonkeld. De moraal: ce als zichzelf. Lekker parodiëren zonder een arm die niet minstens op de business die je groot heeft tot de elleboog bruin is, kom je er gemaakt om te tonen dat je er de niet. Dat zal best, maar iedereen betrekkelijkheid van inziet. De wist dit natuurlijk allang. Vervol­ sterrenparade drijft op de herken­ gens pakt Altman het gesol met ning door het publiek. Het gefluis­ scenario's aan. De minachting voor ter tussen kenners en onwetenden een goed, levensecht scenario kent in de zaal is dan ook niet van de geen grenzen in Hollywood. Alleen lucht. scripts van minder dan 25 woorden komen in aanmerking, mits ze een De film wordt gered door het ster­ aantal belangrijke ingrediënten ke optreden van Tim Robbins als bevatten. Sex, spanning, geweld, de gladde producent Griffin Mill en de hilarische Whoopi Goldberg, die maar vooral een happy end. En daar zit een probleempje. The een inspecteur van politie speelt, Player is niet méér dan een brouw­ compleet met korte rok en wollen seltje van al die doorsnee ingrediën­ kniekousen. En tussen al die beken­ ten. Maar dat is natuurlijk de tot het de cameo's loopt er eentje die wel­ uiterste doorgevoerde satire, zal iswaar niet zichzelf speelt, maar Altman zeggen en met hem vele toch de show steelt: Lyle Lovett, de anderen. Dat is makkelijk en vol­ Texaanse country­ en blueszanger. gens mij een slechte film goedpra­ Heb ik toch maar mooi herkend. ten. Het verhaal haalt de 25 woor­ iMvA] den niet eens, maar ja, het is natuur­ lijk satire. De plot is zo voorspel­ ♦ Standaardgrapjes en clichéscènes in baar als een regenbui uit een inkt­ The Player

'Al die samples', zegt Van Campen­ hout, 'zijn dood. E en echte snaar­ drum kan je op een heleboel ver­ schillende manieren gebruiken, maar mijn sample klinkt altijd exact hetzelfde.' Waarop hij de prachtige paradox formuleert: 'Om

leven in mijn muziek te krijgen moet ik het heel intellectueel be­ naderen.' Dat is te horen. E n toch speelt dit intellectuele muziekstuk indirect op het gevoel in. Van Campenhout richtte Motel Bokassa in 1982 op om rock enroll op trommels te spelen. Sindsdien ging hij steeds meer componeren en veranderde de samenstelling van de groep bij elk nieuw programma. y oor I stop the shadow of themoon bestaat Bokassa uit twee octopet­ spelers, een percussionist achter een tamelijk conventioneel drum­ stel en drie zangers. 'Zang is het directste medium dat er bestaat. De menselijke stem confronteert met de elektronica, omdat zang ontzet­ tend echt is en de elektronica heel kunstmatig', zo geeft Van Campen­ hout nog eens de dualiteit aan die door het hele optreden heen te be­ merken is. [KB]

Te ver doorgevoerde satire in The Player

Bijdragen: Mark van Assen en Kees Bals

Nog een cultuurdrager was de Po­ pol Vuh, het boek van de schil­ deringen. Rafael Flores heeft een modeme versie gemaakt, waarop de geschiedenis van de Nicaraguaan­ se mens tot op heden uitgebeeld is. Het is net een stripverhaal zonder tekst, waardoor het ook een tijd duurt voordat je alle details hebt gezien. Het recente Nicaragua is te zien in het tweeluik van Blanca Garcia, waarin een Sandinistenkamp ge­ schetst wordt. De doffe bruin­gele kleuren, de grote ogen en de aan­ wezigheid van geweren geven een sober beeld van hoop en een­ heidsdenken. In het met aparte streepjestechniek geschilderde 'E erbewijs aan het inheemse volk' zijn alle elementen nog eens bij elkaar gezet: het mas­ ker dat de Spanjaarden voor de gek moet houden, het kruis van de christenen die niet alleen geloof maar ook bloed gebracht hebben, de maïs die vruchtbaarheid verbeeldt en de oude indiaan met speer. Na deze tentoonstelling is het verleden plotseling weer wat tastbaarder. [MM]

AGENDA MUZIEK ♦ 10­12 Noorderligt, Veldhovenring 79, 21.30 uur: Reggae Master Jam 1992, solisten en band trekken reggae spoor door Europa, toegang 22,50 (wk 20,00).

♦ 12 en 13­12 Kerk 't Goirke, Goirkestr, 20.15 uur (13­12 14,30 uur): Motel Bokassa (zie recensie), toegang 10,00.

♦ 14­12 Paradox, Willem II str 24, 21.00 uur: Us Jsme Doma, uit Tsjechische punk ontstane avant­garde groep, toegang 10,00.

RLM Cinecltta, Willem II str 29, 22.15 uur: The Player (zie recensie), toegang 11,00. Filmtheater Louis, L Bouwmeesterpin 1:

♦ 10 en 11­12 Death of a salesman, schitterend verfilmde ondergang van nooit echt succesvolle Joodse vertegenwoordiger, D ustin Hoffman formidabel, 19.30 uur; ♦ 10 t / m 15­12 (beh, 13­12) Pierrot Ie fou, Godards één­na­ grootste succes, waarin stel dat passie beleeft passioneel gefilmd wordt, 22,00 uur;

♦ 15 en 16­12 Enemies, a love story, het leven van een met­omgekomen Jood in Amerika hangt van leugens aan elkaar, 19,30 uur;

♦ 16­12 Gay Cinema: Caught L ooking (homo­erotische verbeelding in film en literatuur in honderd Jaar) & North of Vortex (gay road movie rond dichter, serveerster en matroos), 22,00 uur; Toegang Louis­films 8,50 (CJP 7,00).

THEATER ♦ 11­12 't Heks, Lannerstr 1 , 21.00 uur: A shadow of a louder Crash, fragmentarische dans, toegang 10,00 (CJP 8,00).

♦ 15­12 Stiltecentrum, KUB, 20.00 uur: Lustrumfeest Studenten & Cultuur, met verhalen­vertellers van de Werkgroep Universiteitstheater (WUT), Tuna­zangers, poëzie en studentenorkest, toegang gratis,

TENTOONSTELLINGEN ♦ t/m 24­12 Missionair Service Centrum, Bredaseweg: Nicaragua 500 jaar kunst & verzet (zie recensie), toegang gratis.

SELECTIE ^

10 december 1992

DOSSIERS Wat resteert zijn niet alleen de rekeningen maar ook de dossiers. De Leitz-mappen met correspondentie, flopjes met verslagen, een klappervol knipsels, zelfs een paar nietverstuurde brieven. Zoals een scheldbrief aan Theo van Gogh. Een bedankbrief aan Rik Zaal |we vragen ons toch af of kritische publiciteit nu reclame of anti-reclame is ?). Lof voor de attente Martin van Amerongen, die ons in de voorfase allerlei informatieve diensten verleende. Twintig november 's middags belde hij op. Even paniek. Hij was grieperig maar zou toch komen om zijn column voor te dragen. Of we hem a.u.b. naar voren wilden programmeren zodat hij nog met de trein terug kon. Hij schreef ons deze week dat hij genoten had. Als we een vervolg zouden overwegen was hij graag bereid constructief mee te denken, om bijvoorbeeld het competitieve elegient te vergroten. Propria Cures liet ons in maart \yeten: 'Het stemt ons niet bijzJBnder vrolijk dat er een hele avond compleet met prijsuitreiking aan het columnisme zal worden gewijd. In de kolommen van PC zult u over het algemeen de mening tegenkomen dat het columnisme een plaag is, een woekerende wingerd van onbenulligheden en zakkige opinies. De columnist zelf, meestal een journalist op jaren of een halfvoldragen literator met woordspelerig pseudoniem, begiet dagelijks of wekelijks de bleke potplant met een nieuw stukje. Snoeien, verpotten of zelfs weggooien is er niet bij, en zo groeit het aantal columnisten en het aantal literaire geraniums. Niet iets om toe te juichen. Met andere woorden: wij zijn bereid om mee te werken.' De PC-ers kregen dan ook een heuse cactus, sanseveria en een geranium aangeboden. Het toeval wil dat me-

-lUNIVERStei" vrouw Karin Overmars, toen de Nacht ten einde liep, de potplantjes balorig over de dansvloer gooide. Hoe te shockeren, is steeds weer de vraag die de redactie zich stelt? Vorige week bleek hoe PC de grenzen van het betamelijke overschrijdt. Er diende een kort geding tegen de PC-redactie over een fotocollage waarin schrijver Leon de Winter (Ik lig bij Libris) in een massagraf uit de Tweede Wereldoorlog wordt afgebeeld. De lefgozers wisten niet hoe snel ze zich voor deze onbezonnenheid moesten excuseren nadat tout grachtengordel over hen heen viel.

kundig aan vier miljoen kijkers. Meneer Dik Hout Zaagt Men Planfken: 'Als ik redacteur was bij PC zou ik het volgende nummer een fotomontage maken van mevrouw Barend die staat te lachen voor een barak in een concentratiekamp: 'En morgen gezond weer op.' Bijzonder smakeloos, voegt Van Gogh er - zelf nattigheid voelend - achteraan. Barend ('Koningin Kraaiepoot') heeft hem als een eerder voor de rechter gedaagd, waama een veroordeling volgde. De laatste Propria Cures is verder Theodor Holman gaf z'n PC-vriendhelemaal aan de Nacht gewijd. De jes van katoen en zelfs 'Eeuwige Andrie voordrachten van de PC-scritisemiet' Theo van Gogh sprak van benten staan erin afgedrukt als ook een sick joke.Het was allemaal niet een nepbrief van Diek, waarin te genoeg. De Jongeheren werden verlezen is dat de columns van Jaeggi, oordeeld tot een boete van tienduiSchoemaker & Overmars voor de zend gulden. Net iets té onbetamegeplande Columnistenbundel (die lijk geweest. Dat is een veroordeer overigens niet komt) geweigerd zijn. Wie die grap doorheeft moet wel van erg intieme huize links, de helft rechts. De balans helt maakt dat allemaal niets meer uit. komen. Zit zo. De festivalkrant Neem de sjacheraar (A) in telefoondan. Verwijder vervolgens steeds zat als katern in Boutart numeen zak van de linkerkant en een toestellen. Hij verkoopt zo'n ding mer 3 (ons eigen Provincia Cuzak van de rechterkant, schrijft Van aan B voor 100 piek. Twee weken riosa) maar werd die Nacht, bij later heeft B dringend cash nodig en leperen, tot de balans in evenwicht nader inzien, gescheiden aangekomt. Dan heb je de gezochte zak hij verkoopt het toestel terug aan boden door de organisatie om te en een normale zak. Met een twee- A - voor 80 gulden. Daama verkoopt voorkomen dat de indruk zou de weging wordt duidelijk welke A het apparaat door aan C, voor 90 o n t s t a a n dat Fenomeen en gulden. zak een afwijkend gewicht heeft. Boutart één pot nat zijn. De vraag is: wie verdient er wat? B Iets leukers. Weet u wat er gelegt er 20 gulden op toe, dus A zou consumeerd is op De Nacht? dat bedrag in zijn zak mogen ste3600 tappils, 60 Blanquette de ken. Maar A redeneert anders: de Limoux C h a m p e n o i s e , 168 prijsvan het toestel is wel 100, maar Beaujolais Primeur, 330 witte wat telt zijn de transacties die hem huiswijn en 438 rode huiswijn, 80 kosten en 90 opbrengen. Winst: 192 flesjes Bavaria Malt, 70 ^ ^ ^ 10 gulden. C is van mening dat A Dujardin Vieux, 60 Jonge Bokeen bedrag van 30 gulden op zijn ma, 80 Johnny Walker, 55 Bacarrekening mag bijschrijven: de winst priVrl di Rum, 1735 fris, 130 broodjes van 20 (op B) plus de winst van 10 haring, 200 broodjes ham, 100 (op C). Hoeveel heeft de broodjes zalm, 160 broodjes Iets anders. Geld speelt geen rol, telefoonverkoper daadwerkelijk hamburger. Of we het nog een wist O.B. Bommel reeds, maar een verdiend? [MK] keer aandurven, leest u volgenhellend beurzensysteem dwingt tot de week in de laatste aflevering creativiteit. Geen enkele student nadat we een etensmaal achter hoeft rood te staan, zo durven wij de kiezen hebben met de Audaxte stellen. Een slim handeltje en je Oplossingen voor 17 december bobo's in De Visserij te 's Hertobent zo binnen. Winst maken is inleveren bij Univers, A 16. Onder genbosch. echter veel gemakkelijker dan de degoede en meest originele inzenjuiste winst berekenen - maar als je dingen wordt een boekenbon van aan de goede kant van de streep zit. fl. 25,- verloot. Voermans ei> Van Diek ling waar PC straks weer prat op gaat. Let op: als Theo I iets beweert, volgt Theo II bedingungslos. Theo zou Theo vermoorden als hem dat gevraagd wordt. Dat lijkt na hun optreden in TROS Triviant zeker aanbevelenswaardig. Linda de Mol nota bene was hen te slim af. Hand in hand kameraden, bovenop de Stopera en jumpl Van Gogh gooit nog wat olie op het Joodse vuurtje door in zijn column in HP/De Tijd Op Zondag Sonja Barend weer eens rücksichtslos te pakken. Barend m a a k t e de gewraakte De Winter-collage wereld-

-f-

2)q^^c7e^ z^an dé ^ac^f

Geen zaken, maar zakken van gewicht inspireerden vier mensen tot inzending van een al dan niet goede oplossing. Met drie weegpogingen moest worden vastgesteld welke zak - waar de griffie de notulen van vergaderingen van de universiteitsraad in verzamelt - zwaarder danwei lichter is dan de overige. Het probleem doemde al snel op: in de puzzel stond niet vermeld dat het om acht zakken ging. Dat mocht dus zelf ingevuld worden. Richard van der Maden woog twaalf zakken. Jurylid Bert Hamminga kon zijn gecompliceerde antwoord niet honoreren. Onno Jansen ging uit van zes zakken, maar dat maakt de oplossing wel erg gemakkelijk. Maar Onno was sportief genoeg om toe te geven dat hij dusdanig in het condomenprobleem (weekje eerder in Univers) was blijven steken, dat hij er verder ook niet meer uitkwam. Winnaar is Marcel van leperen. Griffier van de universiteitsraad. Noblesse oblige. Geen acht zakken, geen tien, ook geen twaalf: hij zette de universitaire zakken van 300 vergaderingen op de balans. De helft

:\\i e

ei^de SCHILDPAD

Roar Strooper werpt zijn speer het donker in op de atletiekbaan bij het Willem II stadion. Strooper, die recentelijk Nederlands studentenkampioen speerwerpen was, is lid van atletiekvereniging Parcival. De harde kern van die vereniging bestaat uit zo'n twintig mensen. Tentamens vergen echter zo hun tol en reduceerden het aantal trainingsbezoekers deze week tot acht. [foto: Erik van der Burgtj