Issuu

* Weekblad van de Katholieke Universiteit Brabant

JNIVERS

5 november 1992 jaargang 30

Kleinschalig en ambachtelijk zijn de woorden die een visitatiecommissie gebruikt voor de lerarenopleiding van de KUB. De kleinschaligheid is voor de commissie een bron van zorg, de opleiding zelf ziet het juist als een sterk punt.

•^:f^"

Geur en identiteit De mens stinkt niet langer, hij geurt welrie kend. Een Studium Generale middag leert dat er meer en meer kunstmatige luchtjes worden gebruikt, de natuurlijke geur doet er steeds minder toe.

Logica is ver te zoeken Over twee dagen verspreid werd de KUB in de herstvakantie overspoeld door potentiële studenten waarvan de meesten nu nog in vier VWO zitten. Zo'n 630 scholieren vorig jaar waren het er 800 toonden op woensdag interesse in Economie, 650 anderen verdeelden de dag erna hun aandacht over de overige studierichtingen. [Foto: Rien Siers]

Vernieuwingsplan Letteren ligt goed in de markt De faculteit Letteren wil meer studenten trekken. De Raamplancommissie die de studierichting moet revitaliseren, heeft vier specialisaties ontworpen. Als aanzet tot het eindrapport van deze commissie, dat begin 1993 verschijnt, heeft het IVA (Instituut voor sociaalwetenschappelijk onderzoek) bijna 900 eindexamenleerlingen van het VWO gevraagd hun oordeel te geven over de vernieuwing. Voldoende markt, zo leert het nog vertrouwelijke rapport.

Van de vier nieuwe specialisaties zou Tekst en Communicatie bij scholieren de meeste belangstel ling genieten: 28 procent. Taal, Cultuur en Minderheden en Cul tuur en L etteren scoren boven de 20 procent en Documentaire Infor matietechnologie sluit de rij met • 17 procent. Een percentage tussen Hij had er al rekening mee gehou den en een plastic tas meege nomen. Maar de met cadeaus overstelpte tienduizendste stu dent van de KUB kon de wel komstgeschenken nauwelijks meetorsen op zijn fiets. Afgelopen dinsdagochtend drie november ontving de eerstejaars letteren student Jeroen Weerstra (19] in een deftige zaal van het stadhuis (het oude kasteel van Willem n) de dikke Van Dale, de laatste pil van Harry Mu lisch, een horloge, een phone card en wat kledingstuk ken met opdrukken van gemeen te of de KUB. Ook een reuzein schrij vingskaart viel de gelukkige ten deel. E en paar jaar geleden werd er nog geschamperd over die kleine KUB die nooit meer dan 8000 studenten zou trekken, nu blijken er alle scepsis ten spijt meer dan 10.000 rond te lopen. De student liet de speeches van de bestuurders wat schuchter en

Paul van den Broek de 20 en 30 wordt als voldoende ge kwalificeerd. Dat één richting matig scoort, is voor dr. R. van Hout, lid van de Raamplancommissie, geen reden tot zorg. Hij wijst op de aanbeveling van het onderzoek, om delabelsvan de vier richtingen nog eens kritisch gelaten over zich heen komen. Burgemeester Brokx sprak over het stedelijke knooppunt, ken nisinfrastructuur, vestigings factor, Tilburg Onderwijsstad en over de Moderne Industriestad en, last hut not least, de tempo beurs: 'Ik ben daar niet tegen, moet ik eerlijk zeggen.' Niet toe vallig, zo benadrukte rector mag nificus De Klerk, dat de inhuldi ging van de tienduizendste stu dent plaatsvindt bij de gemeen te. De KUB wü de banden met de gemeente en de regio aanhalen. Vandaar. Maar het is ook niet toe vallig dat )uist deze student is uit verkoren om tijdens de prshow in de watten te worden gelegd, zo liet de student zich ontvallen. Weerstra: 'Ze hebben mij gekozen omdat ik letteren studeer. En dat ik in Tilburg woon speelt ook mee, want dat vindt de burge meester leuk. Tenminste, dat heb ik zo gehoord.' [CR]

Tienduizend

te bekijken. Documentaire Infor matietechnologie roept associaties op met stoffige bibliotheken, zo stelt Van Hout, terwijl de specialisa tie onder meer is gelieerd aan on derzoek naar kunstmatige intelli gentie. 'En zoiets geniet belangstel ling. Misschien kun je de naamge ving hiermee in verband brengen.'

in het Nederlandse strafrecht. We hebben straffen, we hebben maatregelen, maar hoe en wanneer ze gebruikt worden is niet helder. Promovendus Dirk van der Landen laat er zijn licht over schijnen.

Milieu en ethiek Het milieuprobleem is vooral van culturele aard. Ethiek, daar draait het om. Ook in de Thomas More cyclus die deze week start op de theologische faculteit.

Het marktonderzoek leert dat kwalificaties als communicatie en internationalisering onder scholieren veel enthousiasme genieten. 'Wellicht kunnen we in de sfeer van de keuzemoge lijkheden hier nog ietsmee doen', denkt Van Hout. 'Al moet je op passen dat je geen dingen gaat realiseren die je niet waar kunt waarmaken.' Het IVA is ook nagegaan hoe het is gesteld met de bekendheid van de studierichting aan de KUB. Driekwart van de bijna 900 onder vraagde scholieren blijkt niet te weten dat je in Tilburg Letteren kunt studeren. Eén van de lette renmensen die bij het rapport is

betrokken, drs. J. Hoeken: 'Dit getal zegt me niet zoveel. Waar moet ik het tegen afzetten? Hoe veel mensen weten dat je hier Rechten kunt studeren? Hoe is het gesteld met de bekendheid van Letteren in Nijmegen?' Mede op grond van het markton derzoek, komt de Raamplan commissie begin 1993 met haar definitieve voorstel over de v e r n i e u w i n g van de studie richting Algemene Letteren, waarvan de vier specialisaties deel uitmaken. Dr. R. van Hout, lid van de commissie: 'Het resul taat valt niet tegen. We mogen er voorzichtig uit afleiden dat we op de goede weg zitten.'

'Idee van tempobeurs is zo slecht nog niet' De Tilburgse bijdrage aan de vori ge week vrijdag afgeronde actie week tegen de tempobeurs bedroeg 700 handtekeningen. Die maken deel uit van de 9000 handtekenin gen die namens het Interuniversi tair Studenten Overleg (IS O) aan minister Ritzen zijn overhandigd. 'Een licht teleurstellend resultaat,' vindt Aimemarie Schattenberg van de Tilbugse tak van het IS O, het Tilburgs S tudenten Overleg. Een rondgang door kantines van de KUB leert dat vrijwel alle studen ten het met de tempobeurs, met het principe van loonnaarwerken wel eens zijn. Alleen moet de minister het met de vereiste studieinspan ning niet te bont maken. ♦ De demonstratie van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb)tegen de tempobeurs trok vorige week vrijdag ruim duizend studenten. Zie pagina 4. [Foto: Bram de H ollander]

5 november 1992

HUNIVERSltlPROPAEDEUSE-TENTAMENS:

MATSERTJES

AMAZING COLOURS OF...PODIUMCAFÉ:

Matsertjes zijn bedoeld voor medewerkers en studenten van de KUB. Mits de lengte de dertig woorden niet te boven gaat bedraagt de prijs vijf gulden. Tot zestig woorden kost een matsertje tien gulden. Berichten met een (para) commercieel karakter kosten 25 gulden en mogen niet meer dan dertig woorden bedragen. IVIaximaal twee matsertjes per activiteit^

'Moraal, daar kun je het meeste aan verdienen in deze wereld' (F. Wedekind). Hoe verhouden reclame en ethiek zich ten opzichte van elkaar"? Gaat er wel eens een dag voorbij zonder schokkende re dame"? Mag er gekwetst worden om de reclameboodschap over te brengen'? Wat IS ethisch (onjverantwoord"? Komt allen naar de discussie-avond in de PUF op dinsdag 17 november van 19.00 tot 21.00 uur.

HERMAN BROOD IN P.U.F.: Op vrijdag 6 november zal meneer Brood op uitnodiging van het Podiumcafe een 'action-pamting'-w/erk komen maken. Iedereen is welkom om hem te aanschou wen van 16.00 tot ca. 18.00 uur'

LOEKIE DE LEUGENAAR: Op dinsdag 17 november organiseert het Podiumcafe een discussie-avond over 'Reclame en ethiek'. Hoe ver kun je gaan met reclame-filmpjes: zijn er fatsoensnormen"? PUF, 19.00 tot 21.00 uur.

TIK-BAKFIETS-FOTO'S: De bestelde PSF bakfietsfoto's kunnen opgehaald worden op kamer R-40. Bel wel eerst even naar Arjan, 013-672943.

ZUIPLAPPEN EN C.V.-NEUKERS:

Er zijn nog enkele tentamenbundels verkrijgbaar op de Efact-kamer 0-50 voor I e jaarsstudenten economie. Op = op.

KEUZEVAKVOORLICHTING: Op 12 en 13 november vinden deze door Efact georganiseerde voorlichtingen voor economen weer plaats Op 12 november voor Algemene/Sociale Economie m CZ 105 vanaf 13.00 uur En op 13 november voor Bedrijfseconomie vanaf 10 00 uur in de aula.

STAGE EN AFSTUDEREN:

krijgen de overhand in de studenten-wereld' (Jan Hamming) Is dit de life-style van studenten"? Kom praten met o a Iteke Weeda, Maarten van Poelgeest en Martin van Tuyl op donderdag 12 nov. vanaf 13.30 u. m de aula!

Op 10 november organiseert Efact een voorlichtingsdagvoor mensen die binnenkort afstuderen of stage willen lopen Het vindt plaats in de aula en begint om 10 00 uur en eindigt om 13.00 uur Voor meer info. Efact, kamer 0-50, tel. 6 6 2 9 9 1 .

STAGEVOORLICHTING:

JURISTENFEEST:

Heb je vragen over stagelopen"? Efact organiseert 10 november een informele bijeenkomst waar van elke vakgroep studenten aanwezig zijn die al stage hebben gelopen Vanaf 19.30 ben je welkom in café 'De Voortuin' aan de Tuinstr 4, waar je onder genot van een glas bier je vragen kunt stellen Inl Efact, 0-50, tel 013-662991.

TYPEWERK: Voor snel en vakkundig uittypen van uw scriptie, afstudeeropdracht, proefschrift op de p.c, bel I.V.T. Reinout. Tel. 040-852587. We berekenen een speciaal studententanef. Ook kunnen we het typewerk kopiëren en inbinden.

STUDENTENSKIREIS:

Leef je nog even uit voordat de tentamenstress weer begint. Kom naar het Junstenfeest op donderdag 12 november vanaf 22.00 uur in het Noorderligt' Met de spetterende band Going Underground' Voorverkoop: 9, 10 en 1 1 no vember in hal van gebouw A Prijs, w k f 3,50. Zaal f 4,50.

EFACT'S KEUZEVAKVOORLICHTING: Informatie over een groot aantal keuzevakken Met name voor eerstejaars doctoraalstudenten B E Er zal een gratis bundel worden uitgereikt. Vrijdag 13 november, 10.00-12.00 uur. Aula KUB.

JURISTENFEEST: Leef je nog even uit voordat de tentamenstress weer begint Kom naar het Junstenfeest op donderdag 12 november vanaf 22.00 uur in het Noorderligt' Met de spetterende band" Going Underground' Voorverkoop. 9, 10 en 1 1 november in de hal van gebouw A. Prijs: w k f 3,50. Zaal f 4,50.

EFACTS KEUZEVAKVOORLICHTING: Informatie over een groot aantal keuzevakken. Met name voor eerstejaars doctoraalstudenten B.E. Er zal een gratis bundel worden uitgereikt Vrijdag 13 november, 10.00-12 00 uur, aula KUB.

BARKRUKKEN: Te koop: barkrukken, f 15,- per stuk Bel Jan: 3 5 2 4 5 1

STAP AF OPEEN PRIMA

CONNIE PALMEN: Studeren is met zozeer het opdoen van kennis, maar meer het verkrijgen van uitstel en de daarmee gepaard gaande vrijheid' ZIJ en vele andere bekende namen op donderdag 12 nov vanaf 13.30 u in de aula van de KUB in een talk show van T.S.V. Plato en Studium Generale; 'Studeren als life-style'.

29 Januari, 10 dagen naar het 5-sterren skigebied Zillertal (300 km piste, 3268 m hoog), slechts f 619,- inclusief superskipas, half pension, luxe touringcar. Info: Paul 013-366739, Angélique 020-6799282, Astrid 013-674952, Patricia 040-435461.

BOCCA DELLA VERITA:

RUGBYSfflRTS:

TE KOOP AANGEBODEN:

Te koop rugbyshirts v.a. 10 st. De echte, de sterkste! Kinloch Leisurewear, 015-158696, fax: 1.40999

Groot Ijzeren buro met vijf afsluitbare laden Prijs f 75,- Tel. 013-426814 (vragen naar Bart/Skippy)

Vanaf vandaag is (eindelijk) de nieuwe Bocca della Venta verkrijgbaar: zoals altijd kwaliteit en variatie troef Bocca met ontvangen tijdens het college"? Op het secretariaat liggen restexemplaren.

^ eksakt ^

uitzendbureau

1\]mstr*Jl54 MKirg.Telefoon01} 3629»

Wijziging software op studentenwerkplekken bibiiotlieek M.i.v. maandag 9 november 1992 zullen op de computerwerkplekken voor studenten In de bibliotheek de volgende wijzigingen zijn doorgevoerd: _ -— - Installatie van nieuwe Novell netwerk software - overgang van versie 3.0 van MS-Windows naar versie 3.1 - beschikbaarstelling van enkele nieuwe programma's, t.w. WordPerfect 5.1 voor Windows, een electronisch woordenboek en de DOS- en WIndows-versie van Harvard Graphics (een presentatie- en tekenprogramma) - tevens wordt l.p.v. de Nederlandse versie van Dbase IV de Engelse versie van dit pakket geïnstalleerd Allereerst is in deze versie gezorgd voor een betere organisatie van geheugengebruik en foutafhandeling De meest in het oog springende verschillen met de vonge versie doen zich voor in de Program Manager, waar in de programmagroepen meerdere kleuren worden gebruikt, en in de vernieuwde File Manager (waann bijvoorbeeld directoryoverzichten veel sneller op het scherm verschijnen); bovendien worden in deze nieuwe versie zogenaamde 'TrueType' scalable fonts geïntroduceerd, screenen pnnterfonts van hoge kwaliteit met een grote vaneteit in grootte en stijl (tevens te gebruiken in 'WordPerfect voor Windows') Voor 'Niet-Window-progs' en DOS sessies, die in een window worden gedraaid, is een tiental verschillende screenfonts beschikbaar Tenslotte is in de uitwisseling van informatie tussen NonWindows programma's een kleinigheid veranderd. Waar u voorheen naar het Clipboard te kopieren tekst selekteerde door met de muis over de tekst te slepen dient nu vooraf in het Control Menu voor 'Edit' en 'Mark' te worden gekozen, hierna plaatst u de pointer in de Imker bovenhoek van het te kopieren tekstblok en selekteert u de informatie op de gebruikelijke manier De op deze wijze geselekteerde tekst kan vervolgens naar het Clipboard worden gekopieerd door middel van een click op de rechter muisknop, d m v een tik op de <Enter>-toets of door in het Control Menu te kiezen voor 'Edit' en 'Copy' De verschijningsvorm van het File Manager window is in die mate veranderd dat het binnenste window (voorheen 'Directory Tree' geheten) voortaan de directories van een bepaalde dnve toont met rechts daarvan de inhoud van de huidige directory Door middel van verschillende icons wordt hel soort bestand aangegeven programma-,pif-enbatchfiles(extensies EXE, COM, PIFen BAT),dokumenten/tekstfiles, system- of hidden files of bestanden die aan geen van genoemde eigenschappen voldoen Een double click op een directorynaam (of op bijbehorend icon) laat de onderliggende struktuur zien, een double click op het pijltje in de Imker bovenhoek van het rechter window geeft de inhoud van de directory die zich boven de huidige directory bevindt

WordPerfect 5.1 voor Windows Dit programma wordt m zowel Nederlandse als Engelse versie aangeboden Voordelenvan ditprogrammat o v deDOS-versiezijn het volledig menugestuurde karakter, waarbij m b v de muis alle opties kunnen worden geselekteerd, het WYSIWYG-karakter van het programma ( d w z dat de vormgeving van een tekst inklusief eventuele afbeeldingen daadwerkelijk op het beeldscherm zichtbaar is) en de mogelijkheid om met andere Windows-toepassingen tekst en grafische informatie (bv. een plaatje uit Paintbrush) uit te wisselen Nieuw is bijvoorbeeld de mogelijkheid tot het gebruik van een knoppenbalk (ook zelf te creëren), een verzameling pictogrammen waarmee snel en eenvoudig tunkties zijn te gebruiken

vrijwilligers die op 20 november 1992 van 20.30 - 03 30 uur meewerken. Geintersseerden kunnen zich melden bij W Voermans 013-560339 of 013-662979 Kaarten voor de nacht van de columnist zijn 6 en 9 november te koop m de hal van gebouw B. Voor lezers van Univers tegen gereduceerde prijs.

UNIVERSITAIRE AGENDA DONDERDAG 5 NOVEMBER Studium Génerale-programma over reukengeur. Danstheater Cato met 'Parrefum' en Interviews met ir A. Peterse (Testcentrum voor Siergew a s s e n , Lisse en Anita Spruit (geurconsultant). Gespreksleider: Jan Boelhouwer. Aula KUB, 13 0015 00 uur VRIJDAG 6 NOVEMBER Promotie mr D. van der Landen. Promotor- prof.mr. M S Groenhuijsen Titel proefschnft 'Het onderscheid tussen straten maatregel in hetstrafrecht'. Aula KUB, 14.15 uur. Inaugurale rede prof dr. A.J de Zeeuw. Aula KUB, 16 15 uur ZATERDAG 7 NOVEMBER Concertkoor'La Renaissance' Aula KUB, 20 15 uur WOENSDAG 1 1 NOVEMBER Congres Stichting Woortblind. Aula KUB.

(Ingezonden mededeling)

MS-Windows versie 3.1

NACHT VAN DE COLUMNIST VRAAGT:

Let op! BIJ conversie van dokumenten, waarin van grafische mogelijkheden (afbeeldingen) IS gebruik gemaakt, van of naar DOS- of Windows-versie, zijn op dit moment nog problemen te venwachten waarbij bijvoorbeeld tekst i.p.v onder een plaatje ineens naast een afbeelding verschijnt Bovendien kunnen de reeds genoemde m Windows - en dus ook m 'WordPerfect voor Windows' - te gebruiken 'TrueType' fonts met m de DOS-versie van WordPerfect worden gebruikt Bij conversie van de Windows- naar de DOS-versie worden voor eventueel gebruikte 'TrueType' fonts andere lettertypes gesubstitueerd

Electronisch woordenboek Een woordenboek, dat dient te worden geladen voordat bijvoorbeeld WordPerfect wordt gestart, beschikbaar zijn m ieder geval de talen Nederlands, Frans, Duits en Engels Source- en target language kunnen eenvoudig worden ingesteld, vanuit en naar genoemde talen kunnen woorden vertaald worden Afhankelijk van de context worden meerdere vertalingen, die met het bewuste woord verband houden, getoond, de exakte betekenis van het te vertalen woord kan zodoende worden aangegeven Enerzijds bestaat de mogelijkheid tot vertaling van een bepaald in te voeren woord, anderzijds kan ook naarde vertaling worden gevraagd van het woord waarop de kursor staat

Harvard Graphics Een presentatieprogramma, dat informatie m tekeningen en grafieken kan weergeven, de grafische voorstellingen kunnen op papier of transparant worden afgedrukt Zo'n presentatiebestand (een bestand met dia's) kan uit één tot enkele honderden slides bestaan Een presentatie kan zoals reeds gezegd worden afgedrukt en op het beeldscherm kan een dergelijke presentatie als screenshow (waarbij de slides in een door u zelf vastgestelde volgorde worden gepresenteerd) of als hypershow (interaktief) worden gebruikt Tevens is export naar een ander programma mogelijk; een slide kan bijvoorbeeld naar het speciale grafische wpg-formaat van WordPerfect worden geconverteerd NB In het CIC van het Rekencentrum (toestel 3111) zijn voor WordPerfect, Dbase en Han/ard Graphics boekjes uit de Leidraadserie ad 12,95 te koop, bovendien kunnen deze programma's (tevens het electronisch woordenboek) in het CIC worden gekopieerd voor gebruik thuis, hiertoe zijn ter plekke handouts beschikbaar

DONDERDAG 1 2 NOVEMBER Opening Eerste Lustrum Plato Portrettenzaal KUB Talk-show: 'Studeren als life-style' Org. Studium Generale Aula KUB, 13.30 uur. Promotie mr. S. Zwemstra Promotor; prof.mr. A.K. Koekkoek Titel proefschrift; 'Bescherming van uitingsrechten door administratieve rechters'. Aula KUB, 14.15 uur. Promotie mr. P. Osinga. Promotor: prof.mr. M S. Groenhuijsen. Titel proefschrift. 'Transactie in Strafzaken'. Aula KUB, 16 15 uur

UNIVERS tilburgs universiteitsblad REDACTIE pieter siebers hoofdredacteur (tel 2 9 2 6 ) paul van den broek ( 2 9 2 5 ) michel knapen ( 2 5 0 6 ) , gerard rutten ( 3 3 3 0 ) , angela van schendel assistente (2277) VORMGEVING g e r t j a n bloemers ( 3 3 6 4 ) MEDEWERKERS mark van a s s e n , ilona bastiaanse pascalle c a p p e t t i , dylan van eijkeren roland enthoven. bert heffels, n e n j a n s , monique mulder, bart padberg, maurits s e p . l a u r e n t j a n van der westen REDACTIERAAD drs j roebroek voorzitter a esmeijer prof dr ir a kapteyn, p van koiverschoten, drs e poppeliers f t e u n i s s e n , d wijsbroek, mr p zoontjens, f allers, maurice ackermans adviseur FOTO rien siers enk van der burgt, j o k e backx ADVERTENTIES angela van schendel kamer a 1 7 , tel (66) 2 2 7 7 OFFICIËLE MEDEDELINGEN afd pers en voorlichting kamer b 1 0 tel (66) 2 0 0 1 KOPIJ alle kopij m o e t uiterlijk op donderdag 1 2 0 0 uur m de week voor het verschijnen in het bezit van de redactie zijn REDACTIE ADRES/ADVERTENTIES warandelaan 2 , 5 0 3 7 ab tilburg kamer a 1 5 t / m a 1 8 fax nr 6 3 0 1 4 5 LANDELUKSAMENWERKINGSVERBAND^ hoger onderwijs persbureau hop waarbij verder aangesloten ad valvas vu amsterdam, cursor eindhoven delta delft, folia uv amsterdam, ku nieuws nijmegen mare leiden observant maastncht, u blad utrecht uk groningen en universiteitsblad twente REDACTIE HOP frank s t e e n k a m p pieter evelein DRUK drukkerij de j o n g , b a a r l e n a s s a u ABONNEMENTEN studenten f 1 5 , per jaargang voor met universiteitsleden f 4 0 ,

5 november 1992

^UNIVERSgl

'Verkenner' gaat MÜieustudie nader onderzoeken

'Besluit Nijmeegse universiteit is niet het begin van een trend'

De verkenningscommissie Natuur en Milieu blijft bij haar plan een bo venbouwstudie Natuur en Milieu te starten aan de KUB. Als het Col lege ermee instemt zal in het voor jaar van 1993 een verkenner aange steld worden om na te gaan bij welke faculteit deze studie onder gebracht moet gaan worden. Hij zal ook tot taak hebben te inventarise ren wat de wensen van de drie be trokken faculteiten (economische, sociale en juridische) precies zijn en, belangrijker nog, hoe deze in over eenstemming met het binnenkort verschijnende rapport van de com missie gebracht kunnen worden. Eerder toonden de meeste betrok ken faculteiten wat aarzelingen. De juristen bijvoorbeeld vreesden orga nisatorische problemen.

Nijmegen was de eerste universiteit waar in 1968 de democratisering of ficieel werd. Nijmegen was afgelo pen week echter ook de eerste om een deel van de toen ontstane struc tuur te veranderen. Eén gevolg is dat er in de faculteitsbesturen geen stu dentleden meer mogen zitten om faculteiten 'meer slagvaardigheid en verantwoordelijkheid te kunnen geven'. Heeft Nijmegen nu ook weer het voortouw genomen in de verzakelijking van universiteitsbe sturen? E n gaat de KUB volgen? Uraadslid voor de PSF, Hans Da men, noemt de beslissing van Nij megen 'beslist geen begin van een trend. Het is even in het presidium geweest en niemand zag er iets positiefs in.' Het was zijn mede raadslid Berno Reitsma van de frac tie TSO die de zaak in het presidium aankaartte. Een officieel standpunt van het College is niet te verwach ten daar er tussen universiteiten een soort herenaccoord bestaat om niet eikaars reilen en zeilen officieel te bekritiseren. 'Ik vind ook niet dat wij ons als universiteit tegen het plan kunnen uitspreken', zegt Reit sma. 'Wat we wel kunnen doen is een principiële discussie beginnen met de minister over de marge van de charters: wat mag wel en wat niet.' In meerdere presidiumbijeen

'Als alles nu snel gaat kan de studie al in september 1993 aanvangen. Anders wordt het een jaar later', aldus Rector Magnificus De Klerk, voorzitter van de verkenningscom missie. Hoewel de commissie geen feitelijke beslissingenheeft kunnen nemen, is hij nog steeds positief gestemd over de goede afloop van de gecompliceerde operatie. 'De faculteiten wegen onze plannen voor een centrale voorziening af tegen het hebben van een eigen voorziening. De verkenner krijgt als opdracht de gegevens uit ons rap port te vertalen in een opzet, waar de faculteiten het mee eens zijn. Dat zal best een zware klus worden, maar ik vertrouw erop dat het gaat lukken', aldus De Klerk. [L fvdW]

CPO en college willen vertrouwensbreuk herstellen Het College van Bestuur is door de C o m m i s s i e Personeelsoverleg (CPO) uitgenodigd om op 19 no vember weer te praten om een eind te maken aan de vertrouwensbreuk tussen het college en een delegatie van de CPO. Dit blijkt uit een brief van regiobestuurders van de ambtenarenvakbonden Abva/Kabo en CFO, die zijn vertegenwoordigd in de CPO. De vakbonden willen met het college praten over de 'aard van het conflict' en over de 'voorwaarden' waaronder het over leg tussen het college en CPO weer hervat kan worden. 'Wij willen eerst afwachten hoe het college zich ten principale opstelt voordat wij over concrete voorwaarden gaan praten', aldus CPOwoordvoerder Keune.

In de brief wordt benadrukt dat het college geen besluiten kan nemen over zaken die het advies of instem ming van het CPO behoeven. Daar vallen volgens de schrijvers ook de decentralisatieplannen met be trekking tot het Onderwijskundig Centrum de aanleiding tot het conflict onder. Momenteel is een werkgroep bezig om die decentrali satieplannen uit te werken. Waarnemend secretaris mr. F. van Spaendonck kan geen definitief uitsluitsel geven of het college tot een gesprek bereid is. 'Maar ik kan mij voorstellen dat in het licht van het streven van beide partijen om nader tot elkaar te komen, het een goed idee is om op de uitnodiging in te gaan.' [GR]

komsten (het wekelijks overleg van vertegenwoordigers van de univer siteitsraadfracties met het College van Bestuur) hebben zowel colle gevoorzitter Van Veldhoven als Rector Magnificus De Klerk laten weten het Nijmeegse besluit niet toe te juichen. De decaan van de Economische Fa culteit, prof .dr. A. de Zeeuw, is prin cipieel tegen het Nijmeegse besluit. 'Het lijkt me niet goed om 25 jaar terug in de tijd te gaan. Voor studen teninspraak is gekozen, en ik heb alleen goede ervaringen daarmee. Maar ik ben geen principiële tegen stander van een andere bestuurs structuur.' Zijn medebestuurslid, student Paul van Bladel: 'Wil je nog efficiënter werken dan nu gebeurt, dan moet je alleen professionele bestuurders inschakelen. Dus ie deréén van de faculteit uit het be stuur zetten.' Prof .mr. M. van den Berg, bestuurs lid van de rechtenfaculteit, is uiter mate lovend over de verrichtingen van studenten in besturen en raden. 'Het is opvallend hoe goed zij zich voorbereiden. Dat werkt erg verfris send. Ik vind het beschamend dat mensen die zoveel inbreng hebben, eruit worden gezet.' Over het Nijmeegse voorstel dat de studenten in de toekomst slechts

een adviserende rol wordt toege kend, is Margot Hoebink, student bestuurslid van de Letterenfacul teit, niet te spreken. 'Dan ben je afhankelijk van de gratie van die mannen en moet je blij zijn dat je er bij mag zitten.' Terwijl zij de stem van studenten juist een grote rol toekent. 'De universiteit leeft im mers bij de gratie van studenten. Veel geld wordt toegekend op basis van studentenaantallen. Feedback vanuit diezelfde studenten is daar om erg belangrijk.' Haar collega van de Sociale Facul teit, Mare Luxen, ziet de meerwaar de van een bestuur zonder student lid niet in. 'Studenten zien veel, de problemen bij Personeelweten schappen zijn ook door studenten aangezwengeld.' Bovendien, zegt Jeroen Stekelenburg, is het Nij meegse besluit niet erg democra tisch. Dat woord wordt volgens dr. B. Hamminga, bestuurslid van de Faculteit Wijsbegeerte wat selectief gebruikt. Het Nijmeegse besluit is volgens hem hoejeerookover mag denken democratisch genomen. 'Democratie is zo'n beladen woord geworden, daar moeten we allemaal voor zijn of anders; foei! Dat lijkt me niet helemaal gezond.' ]MM/ MS]

'Veel studenten horen niet op de universiteit thuis' Een selectie aan de poort van de universiteiten is een logische oplos singvoor de problemen die ontstaan door de grote toeloop van studen ten. Dit zei prof. dr. L. de Klerk, rector magnificus van de KUB, tij dens een WDbijeenkomst over de kwaliteit van het onderwijs, zater dag 31 oktober in Bodegraven. Het selecteren van studenten voordat zij de universiteit instromen is politiek niet bespreekbaar. 'Hiermee wordt het wetenschappelijk onderwijs met een probleem opgezadeld', al dus de rector. De toestroom van de studenten naar de universiteiten heeft tot ge volg dat er veel studenten rondlo

pen 'die er niet thuishoren', zo meent De Klerk. Dit leidt tot een spanning tussen het streven naar hoge rendementen en de eisen ten aanzien van de kwaliteit van het onderwijs. Het gevolg hiervan is dat de kwaliteitsverbetering in de praktijk neerkomt op de inzet en deskundig heid van individuele docenten. Maar de inspanningen van de do centen zijn slechts één van de vele factoren die de kwaliteit van het onderwijs bepalen. Van grotere in vloed zijn de maatregelen die op een hogerniveau (selectie, klassegroot te) kunnen worden genomen, aldus de rector. [GR]

'Nationale aanpak van onderzoeksbeleid nodig' Dertien'rechtvaardigversnipperde' universiteiten, waar iedereen even weinig ruimte krijgt om uit te blin ken. Dat beeld schetst de Advies raad voor Wetenschaps en Techno logiebeleid (AWT) in zijn jaarrap port. 'Nederland dreigt in Europa de boot te missen', waarschuwt het begelei dende persbericht. Ons land heeft al een smalle industriële basis. Om hoogwaardige werkgelegenheid te kunnen vasthouden is niet alleen een 'nationale aanpak' nodig van het industriebeleid, maar ook in het onderwijs en onderzoek. Bij de universiteiten moet de minis ter de zaken compleet anders aan pakken. Zijn wens om zelf via lan delijke sturing met onderzoeksgeld

'maatschappelijke sturing' tot stand te brengen, zou Ritzen moeten la ten varen. Volgens de AWT horen universiteiten zelf de maatschappe lijke ontwikkelingen te volgen; de overheid moet hen daarin slechts stimuleren via een financieel belo ningssysteem . De overheid mag wel een stevige eigen stimuleringspot houden voor stimulering van nieu we onderzoeksgebieden, maar moet daarbij niet de pretentie hebben van een centrale overheidssturing van het onderzoek. De Raad vindt dat een fors deel van de 1750 miljoen gulden universitair onderzoeksgeld via de landelijke onderzoeksfinan cier NWO moeten gaan lopen. Eer der noemde raad bedragen in de orde van 100 miljoen gulden. ]FS/HOP]

Plannen voor cultureel centrum studenten De voorzieningen op cultureel ge bied op de KUB zijn slecht, zo con stateert Marcel Jansen, student organisator van de Pythische S pe len. Er moet daarom een cultureel centrum voor studenten in de stad komen. Een notitie met die strek king stuurde hij onlangs naar de Dienst Studentenzaken (DSO). Stu dium Generale wil een student assistent het plan laten uitwerken. In Groningen hebben studenten de beschikking over een pand in de bin nenstad voor theater en cursussen en toucheren zij bijna een half mil joen gulden per jaar aan subsidie. In Deht heeft de universiteitsraad acht miljoen gulden uitgetrokken voor nieuwbouw. En in Enschede zijn de faciliteiten op cultureel gebied vol gens notitieschrijver Marcel Jan sen zelfs 'om je vingers bij af te lik ken'. Op KUB zijn volgens Jansen de culturele voorzieningen voor studenten ronduit slecht: 'E n dat

terwijl het aanbieden van kwalita tief goede voorzieningen een grote stimulans is voor de beoefening van de muzen'. Jansen maakt zich sterk voor een cultureel centrum voor studenten in de stad. Hij is persoonlijk begaan met het culturele klimaat in 'stu dentenstad' Tilburg. De culturele studentenverenigingen van de uni versiteit (zoals Contrast en de Werkgroep Universiteits Theater) zouden in het centrum hun vaste stek kunnen krijgen. Daarnaast zouden er tientallen cursussen spe ciaal aan studenten kunnen worden aangeboden, variërend van buik dansen en pottebakken tot fotog rafie en popmuziek. Voor de financiering van het com plex, dat al gauw op een paar ton per jaar komt, wil Jansen zich wenden tot de universiteit, de provincie, de gemeente Tilburg en eventueel de HBOinstellingen. Daarbij moeten de studenten die er bij voorbeeld cur

♦ De aula van de KUB is met zo geschikt voor kunstzinnige doeleinden, menen de voorstanders van een stedelijke cultureel centrum voor studenten. [Foto: Rien Siers]

sussen volgen een eigen bijdrage betalen. 'En als we het daarmee niet rondkrijgen dan maar sponsoring.' De culturele sociëteit moet in de ogen van de initiatiefnemer draai end worden gehouden door min stens één betaalde beheerder en voor de rest worden gerund door studentvrijwilligers. Bureau Studium Generale heeft zich over het plan van de student onfermd. Het zal binnenkort bij de universiteitsraad een aanvraag in dienen voor een studentassistent die het idee van een cultureel stu dentencentrum moet uitwerken. Behalve een cultureel centrum in de stad, zou de KUB ook goede faci liteiten op het campusterrein moe ten bieden, vindt Van Hoorn. Hij vindt dat de KUB zich hier 'nega tief onderscheidt' ten opzichte van andere universiteiten. De aula en collegezalen zijn voor dit doel niet zo geschikt, menen zij. ]GR]

5 november 1992

-(UNTVËRSD-

'Tempobeurs vormt hoogstens een Idein drempeltje' Het 'hoger onderwijs voor velen' wordt voor steeds minder mensen toegankelijk, zeggen de studentenorganisaties LSVb en ISO. Studeren was al duur, en de tempobeurs jaagt de kosten nog verder op Volgens onderzoekster Uuikje de Jong is de vrees dat de tempobeurs de toegankelijkheid aantast overdreven. 'De tempobeurs kan hoogstens een klem drempeltje worden.' Pieter Evelein/HOP Als de Tweede Kamer instemt met de tempobeurs, bestaat de kans dat de student ook de basisbeurs en aanvullende lenmg moet terugbetalen Immers, wie m een studiejaar te wemig punten behaalt, ziet zijn gehele studiefinanciering met terugwerkende kracht omgezet m een lening met een rente van elf procent En dit kan fors oplopen als een student 5,5 jaar studeert en drie jaar te weinig punten behaalt, kan de schuld aan het eind van de aflostermijn op lopen tot maxunaal 174 923 gulden Bijzesjaarwordthetbedragl91 895 gulden Uuikje de Jong, onderzoekster bi] het Amsterdamse centrum voor Onderwijsresearch, heeft 1500 scho jeren die m 1991 zouden afstuderen aan het MBO, HBO en WO, de vraag voorgelegd of zij zich laten afschrikken door een grote studieschuld Ongeacht de inkomensgroep waartoe de kinderen behoren, speelt de schuld nauwelijks een rol, stelt De Jong vast Bovendien ver wachten de scholieren hun studies vlot af te ronden Aankomende HBO ersdenkenhet binnen vijf jaar te redden, toekomstige universitaire studenten voorspellen 'rond de vijf jaar' Aangezien Ritzen nog met tornt aan de vijfjarige duur van de studiefinanciering, zouden de scholieren met dit tempo dus met m de problemen komen 'Misschien kun je zeggen dat de tempobeurs een drempeltje kan worden', meent De Jong

te laag is, krijg je een aanvullende beurs De voorwaarde dat je dan eerst een bepaald bedrag moet Ie nen, is op 1 juli afgeschaft Wil je toch lenen, kan dat Ook de schuld aan het emd van de studie, hoeft geen reden te zijn voor zorg Nederland kent sinds 1986 een speciale afbetalingsregeling die ex-studen-

De door Paardekooper geschetste financiële zorgen vormen ongetwij feld een psychologische drempel tot het hoger onderwijs De drempel wordt nog een tikkeltje hoger door de opstelling van de LSVb Het honend verwijt dat de LSVb, en ook het ISO, richten aan het adres van minister Ritzen ('hoger onderwijs wordonbetaalbaar'lhjktmgegeven door kwade wil De bond verzwijgt om tactische redenen verschillende regelmgen Zo verklaart een oud bestuurslid 'Anders krijgen we de studenten helemaal niet meer warm voor een demonstratie '

studieschulden soms terecht 'De op het oog zo redelijke draagkrachtregeling leidt in de praktijk tot pre blemen', is de ervaring van Aart Paardekooper, medewerker van het Steunpunt Studiefinanciering m Amsterdam en m januari 1992 af gestudeerd op een onderzoeknaar de rechtvaardigheid van het Nederlandse beurzensysteem Als je bijvoorbeeld m 1993 wilt aflossen naar draagkracht,

LSVb maakt geldproblee rn nodeloos groot

De tempobeurs lijkt geen extra fi nanciele drempel op te leveren om te gaan studeren Zo die in Neder land al bestaan Aan het begin van de studie is geen reden tot zorg, want wanneer het mkomen van je ouders

met een langlopende schuld in aanraking met de deurwaarder De helft slaagde er met m een bevredigende regeling te treffen Dit )aar dreigt dat aantal fors te stijgen Onduidelijk is waarom Een woordvoerder van de IB verwacht op korte termijn een onderzoek hierover In hoeverre strenge regels of onbekendheid daarmee scholieren afschrikken om te gaan studeren, weet Paardekooper met 'En wie door financiële problemen stopt met studeren, kun )e evenmin ach terhalen Dat soort studenten trekt zich meestal stilletjes terug '

ten garandeert dat zij nooit meer hoeven terug te betalen dan een bepaald deel van hun inkomen, als ZIJ te weinig verdienen om hun schuld volledig te kunnen aflossen De zogenaamde afbetaling naar draagkracht Opditmomentlossenzo'nl97 500 ex-studenten een langlopende schuldaf,onderwie31 OOOmeteen draagkrachtmeting Hungemiddel de schuld bedraagt 7200 gulden De maximale schuld na zes jaar studie bedraagt nu welgeteld 39 473 gulden Wie dat m vijftien jaar hele maal aflost moet ruim een ton ophoesten Alleen extreme gevallen kunnen binnen dit systeem tot slachtoffer worden gerekend Zo is de partner van een tweeverdiener verplicht om te helpen met aflossen, eveneens naar draagkracht Heb je de pech dat jouw partner weigert, dan kan de termijn oplo pen tot 30 jaar Vanwege de duize Imgwekkende rente die deze loop tijd met zich meebrengt, kan het terug te betalen bedrag oplopen tot boven het miljoen Feitelijk zul je minder betalen, gezien de relatie met de draagkracht

moet je uiterlijk drie maan

den van tevoren een speciaal formulier opsturen naar de Informatiseringsbank (IB|, met kopieën van je belastingsaanslag, aangiftebiljet en jaaropgaven Dat is lastig De terugbetalmgsregels worden vervolgens zeer streng toegepast door de IB Paardekooper 'weet ze ker' dat bepaalde ex-studenten daar door in de problemen komen Vorig jaar kwamen 10 000 studenten

'Beurs omzetten in lening erg bewerkelijk'

Het voorstel van minister Ritzen voor een tempobeurs is m vergelijking met het buitenland nog erg vriendelijk Als studenten daar met aan hoge normen voldoen, raken zij hungehelebeurskwijt Ditconcludeert het universitaire onderzoeksinstituut CSHOB na een vergelijking van de systemen van studiefinanciering m Denemarken, Zweden, België, Duitsland, Engeland/Wales en de Verenigde Staten Minister Ritzen wil dat Nederlandse studenten met ingang van 1993 het eerste studiejaar minimaal vier studiepunten (10 procent) behalen De jaren daarna wil hij een 'reahstisch en redelijk' aantal als eis stel len, 'tussen de 10 en 80 procent' Als een student een jaar met aan de Hoewel het met de objectieve toe norm voldoet, wordt zijn beurs met gankehjkheid erg lijkt mee tevallen, terugwerkende kracht omgezet in zijn zorgen over de afbetaling van

volgens het CSHOB bewerkelijk zijn In het buitenland gebeurt dat nergens Het is volgens het CSHOB als 'tussenoplossing' wellicht een voudiger dat elke student vanaf het begin van zijn studie een (zachte) lenmg krijgt, die afhankelijk vanhet studietempo kan worden omgezet m een gift De uitvoermgskosten zijn dan ook lager Het verhogen van het studietempo moet met alleen door middel van een tempobeurs worden afgedwongen, vmdt het CSHOB De onderwijsprogramma's moeten goed in elkaar zitten en studenten moeten voldoende begeleiding krijgen De minister kan de universiteiten 'prikkelen' door hun minder geld te geven als de studenten te langzaam Het plan om bij wijze van straf een studeren Dat gebeurt alleen in beurs om te zetten m een lening kan Denemarken [PE/HOP]

een rentedragende lening In het buitenland is men een stuk strenger In Denemarken, Engeland en België moeten studenten elk j aar de volledige score boeken Anders krijgen zij geenbeurs (en eventuele aanvullende lening) meer Maryland heeft een norm van 80 pro cent, in Zweden ligt deze tussen de 75 en 100 procent Duitsland stelt geen eisen, maar beloont wel snelle studenten met een aanzienlijke korting op hun studieschuld 'Gelet op buitenlands ervaringen' is het volgens het CSHOB 'met onredelijk' om aan Nederlandse studenten een percentage tussen de 66 en 80 op te leggen Een norm van tien procent m de propedeuse is dan wel 'erg laag'

'Het ontwikkelen van een helicopterview - dat kost tijd' ^ « Joost Sprokel (econometrie) weet samen te vatten waarom menig student m Tiburg met warm loopt om een protest te laten klinken tegen de tempobeurs 'Op het principe is mets tegen Er wordt misbruik gemaakt van de beurzen ' Hij vmdt echter met dat we alle studies over een kam moeten scheren Techische studenten hebben hun tijd hard nodig, de anderen kunnen wel wat meer op tempo studeren 'Dat je je dan minder zou kunnen ontplooien - daar til ik met zo zwaar aan' Minister Ritzen wil studenten effectiever laten studeren Het plan om de beurs te koppelen aan de prestaties is inmiddels beter bekend als tempobeurs In het eerste jaar dient men minimaal tien procent van de studiepunten te behalen Voor de doctoraalfase is nog geen exact percentage ingevuld In de voorpublicatie van de begroting werd gerept van 60 procent Bij studenten die het voortgeschreven tempo met halen, wordt de beurs met terugwerkende kracht omgezet

m een lening Franck Hoppenbrouwers, student bedrijfseconomie, verwoordt de kritiek die onder studenten leeft 'Je mag studenten best wel iets vragen voor hun geld, maar de 60 procenteis m de doctoraalfase is te gek ' Twan van Gorkum (economie)kan het eens zijn met Joost 'De tempobeurs IS een goed systeem Het levert alleen een probleem op voor studenten die met weten wat ze willen ' Het systeem leidt tot een betere kwaliteit van de KUB, stelt Twan 'Je krijgt goede, gemotiveerde mensen in huis, die als ze eenmaal zijn begonnen, hun studie ook afmaken En als je een beetje kunt plannen, kun je ook onder wat meer tempodruk jezelf ontplooien ' De kritiek m de kantines spitst zich toe op de invulling van het tempoplan De 60 procent-eis in de doctoraalfase wordt te gek, zo klmkt de adhesie Daniel van Meer

(bedrijfseconomie) 'Je moet een limiet stellen aan de vrijheid van studenten, je moet die limiet ook verbmden aan een percentage, maar de vraag is wat je kunt eisen Ik zou het terugbrengen tot 40 of 50 procent ' Ook zijn studiegenoot Astrid Ceelen noemt percentages 30 pro cent m het eerstejaar, 50 procent in de doctoraalfase Maar de ontplooiing mag met in gevaar komen.

georganiseerd congres aan de KUB, dat bijna een vol jaar heeft gekost 'Het IS bedroevend dat je daar dan voor gestraft zou worden Zonder het verenigingsleven heb je geen universiteit Dan word je een ver kapte HBO-mstelling'

Het IS het meest gebezigde woord tijdens de rondgang ontplooiing Zo wijst Danielle Boon, studente Lette ren, op het gevaar dat de studie wordt 'afgejakkerd' Mis schien prima voor de studenten die met goed kunnen plannen, vmdt zij 'Maarhet is jammer dat die mensen de regels gaan bepalen Mensen die een extra vak willen volgen, men sen die de tijd willen nemen, die moet je de kans geven ' Janzo stelt ze met nadruk 'Die hoort WiUem Werker (bedrijfseconomie) erbij het is de enige manier om je kijkt naar de teruglopende inzet als student te onderscheiden ' Vijf voor het verenigingsleven 'Ik zie tig procent voor ontplooiing is te om me heen de studenten die alleen gek, vindt Franck Hoppenbrou- maar studeren, die zich afsluiten wers Dertig procent IS beter 'Hoe van het studentenleven Ikvmddat actief je ook bent, het is dan altijd geen goede zaak Studie en te combineren 'Franck memoreert studentenleven kun je met scheieen vorig jaar mede door hem

KUB-studenten genuanceerd over tempobeurs

den De persoonlijke ontwikkeling, het eigen maken van een hehcop terview-dat kost tijd In de verantwoordelijke postitie die wij straks gaan innemen, heb je die kwalitei ten ook nodig De samenleving heeft niets aan wereldvreemde theoretici' Precies om deze reden vmdt ook Joep de Groot (BIK) het onzinnig, dat studenten juist m de doctoraalfase de pm op de neus wordt gezet 'Dat moet je eerder doen in de propedeuse, of nog beter voor de poort van de instelling Dan heb je een oplossing voor het echte probleem dat hier teveel studenten zitten die er niks te maken hebben' De Groot vmdt het voor een groot deel gezeur, de kritiek op de tempobeurs 'Dan besteed je maar een jaartje aan iets heel anders buiten de studie, en dan wordt de beurs maar een lening So what Dat kun je beschouwen als een investering in jezelf Het is eigenlijk te gek mensen die straks een goede baan hebben, zeuren nu over een paar duizend gulden ' [P v d B]

5 november 1992

^UNIVERSgl

Ambachtelijkheid van lerarenopleiding is zowel sterk als zwak punt Een dinsdag verschenen visitatierapport is door de banl< genomen positief over de universitaire lerarenopleidingen. Grote zorg van de commissie Is de kleinschaligheid van de opleiding en de

Klok, coördinator economie. Hij wijst op het vertalen van nieuwe inzichten naar het curriculum, en op de reflectie op het onderwijzend gedrag. Al benadrukken beide voor mannen dat deze opdrachten hun plek al vinden in de stage. Dieteren: 'Het heeft iets kunstmatigs hier bovenop een leeropdracht te zet ten.' Van hem kan de opdracht worden afgeschaft. Dieteren bezit daartoe de macht, maar hij aarzelt: 'We houden er maar aan vast. We moeten de landelijke ontwikkeling in de gaten houden.'

wankele organisatiebasis. Drs. H. Dieteren, vakdidacticus maatschappijleer, reageert laconiek: zijn opleiding heeft In alle vrijheid en marginaliteit altijd prima kunnen functioneren. 'Dat praten over formele macht, over gecentraliseerd zijn, stoelt vooral op het denken van de grote universitei ten.'

De KUN heeft een opleidingscapa citeitvanSI studenten. Maatschap pijleer weet alle plekken te vullen acht stuks terwijl economie van de 73 plaatsen slechts 23 aspirant

leraren weet te vinden. E conomie heet dan ook een tekortvak, al plaa tst Klok vraagtekens bij dit predi kaat. De onderzoeken spreken el kaar tegen, meldthij. Klok: 'Helaas is het zo dat er voor economen nogal wat a l t e r n a t i e v e n zijn in de maatschappij. Daarbij komt dat het onderwijs niet zo'n goede naam heeft.' Toch is Klok optimistisch: 'De toeloop naar de economische faculteit is zó groot. Ik kan me niet voorstellen dat al deze mensen een goede positie zullen krijgen. Ik ver wacht dat men serieus zal gaan kij ken of het leraarberoep iets voor ze is.' ♦ 'Lerarenopleiding KUB ruikt naar de schoolbanken'

Paul van den Broek De KUB verzorgt voor twee vakken een lerarenopleiding: economie en maatschappijleer. In het vorig stu diejaar werden 31 studenten ge schoold door één onderwijskun dige, twee coördinatoren en negen deskundigen. Hun gemiddelde aan stelling bedraagt een krappe 0,3 formatieplaats. De visitatiecom missie heeft kritiek op de versnippe ring van de personeelsinzet een landelijk fenomeen. 'Op den duur moet het effect van de klein schaligheid funest worden ge noemd voor de kwaliteit', schrijft zij. Dieteren ziet het anders: 'In de oude situatie had je grotere aanstel lingen. Dan worden mensen echte lesboeren en doemt het gevaar op dat ze niet alle facetten van het vakgebied kunnenbehandelen.' De kleine aanstellingen Dieteren huurt mensen in die ook op de Leer gangen werken sluit volgens de didacticus juist goed aan op de ge varieerdheid van het vak maat schappijleer. 'Wij profiteren zo opti maal van de samenhang met het HBO, en daar heeft de commissie ons juist om geroemd.' Het wat tweeslachtig commentaar van de commissie wijt Dieteren aan de oppervlakkigheid van het onder

zoek: precies één uurtje heeft de commissie voor de KUB uitgetrok ken, moppert hij. De visitatiecommisie, die onder leiding stond van de Antwerpse hoogleraar Daems, roemt het am bachtelijkheid van de Tilburgse opleiding. Dieteren: 'Zo willen wij graag beoordeeld worden. Dat ho ren we ook in het veld: dat wij de goede toon aanslaan. Studenten die wij krijgen hebben vier jaar in de collegezaal en de bibliotheek geze ten. Dat is belangrijk, zeker. Maar bij ons ervaren ze wat het is om krijt

'Visitatiecommissie iieeft KUB viuciitig bekeken' op je jas te hebben.' Dat de commis sie wijst op de andere kant van de medaille op termijn is de weten schappelijkheid van de opleiding in het geding baart Dieteren geen zorgen. 'Men wijst op het ontbre ken van een hoogleraar, maar is dat niet wat overdreven ?' De didacticus

wijst erop dat de twee coördinato ren vakinhoudelijk een relatie on derhouden met een hoogleraar. In tentie is om ook de onderwijskun dige aan een prof te koppelen in dit geval aan de hoogleraar onder wijspsychologie. 'De wetenschap pelijkheid van de opleiding is zo voor honderd procent gedekt', bena drukt Dieteren. Men moet de we tenschappelijkheid niet overdrij ven, vindt hij. De wetenschappelij ke achtergrond brengen studenten immers al mee. Bedoeling van de opleiding, zo stelt Dieteren, is om op die romp een vakdidactische en onderwijskundige koptezetten. 'En gelet op onze populatie moet dat op een tamelijk elementair niveau gebeuren.'

tudenten van de KUB die leraar willen worden, doorlopen een programma van 1680 uur, 300 uur hiervan is ingeruimd voor de weten schappelijke leeropdracht. Het rap port stelt dat studenten hiermee slecht uit de voeten kunnen. Die teren stelt met klem dat deze op dracht niet te zwaar moet worden aangezet. 'Daar raak je alleen maar gefrustreerd van'. Je moet dit breed zien, stelt drs. H.

De afgestudeerde: 'Intelligentie komt pas op de derde plaats' Monique Mulder 'Ik heb moeite met keuzes. Vooral bij studies is er uit zo'n groot aan bod te kiezen, dat ik er zo'n vijf jaar geleden niet uitkwam. Mijn moe der heeft me er uiteindelijk toe ge zet om me op een universiteit in te schrijven en niet op het HE AO. Gelukkig heb ik altijd doorzet tingsvermogen en zelfdiscipline gehad, de belangrijkste eigen schappen die je op de universiteit nodig hebt. Hard werken is ook onontbeerlijk, intelligentie komt pas op de derde plaats.' Personeelwetenschapper Remco van Ham (23) heeft in zijn studie 'ge kozen' voor de brede aanpak. Hij heeft twijfels gekend, maar is nu trots dat hij het heeft afgemaakt: 'Door de multidisciplinaire opzet kun je van alles wat te weten ko men en dus ook overal terechtko men, mij maakt het niet zoveel uit waar ik terechtkom. Hoewel, ik ben redelijk overtuigd van het soort bedrijf waar ik wil werken; een groot industrieel bedrijf. Dat ken ik uit mijn stage en van vakantiewerk en die sfeer bevalt me goed.' Voor zijn stage verhuisde hij van het Brabantse Bladel naar het nuchtere Hengelo. Zonder moeite, want mobiliteit is volgens hem een be langrijke eigenschap. 'Ik heb een hekel aan mensen die alléén in de plaats waar ze op dat moment zit ten, willen werken. Overal zitten

leuke mensen. Je doet gewoon je best om er iets van te maken. Zo ben ik ook opgevoed.' Het metaalbedrijf in Hengelo bleek vooruitstrevend in zijn personeels beleid, het beoordelings en belo ningssysteem moest verbeterd worden. Remco werkte daaraan mee. Hij zat daartoe in een werk groep met de directeur Personeel en

Organisatie en een stafmedewerk ster. De laatste twee waren Remco's begeleiders vanuit het bedrijf. 'De stafmedewerkster die overi gens net afgestudeerd en aange

nomen was en ik brachten de meeste ideeën in. De anderen, ouder en met meer ervaring, reageerden dan met een inschatting of dat idee in de praktijk zou werken. Voor mij was dat een fijne werkomgeving, ik werd voortdurend gestimuleerd. Niet tevreden ben ik over het feit, dat ik me te weinig heb gemengd in de discussies over de ingebrachte

ideeën. Ik ben te timide geweest tegenover de anderen, omdat die al zoveel ervaring hadden. Ik wilde niet graag de mist ingaan met een opmerking.' Wél tevreden was hij over de uitvoe ring van zijn scriptieonderzoek. 'De interviews met veertig leiding gevenden over hun omgang met differentiatie in de beloning waren echt een succes. Het leverde veel stof op. E r werd natuurlijk wat verborgen gehouden, mensen zeg gen niet helemaal hun mening. Maar mijn onderzoek is toch rede lijk waarheidsgetrouw. Het bleek dat de meeste leidinggevenden er in principe vóór waren om mensen naar prestatie te belonen, maar het uiteindelijk niet of nauwelijks de den. Factoren als ziekteverzuim wilde men al helemaal niet van invloed laten zijn op de beloning.' Remco is afgelopen vrijdag afgestu deerd, maar zo voelt het nog niet aan. 'Er is nog geen enkele druk van me afgevallen. Dat komt omdat ik een week na inlevering van mijn scriptie een huis aangeboden kreeg. Mijn vriendin en ik zijn nu druk bezig dat huis op te knappen. Heel jammer, want ik ben hard aan va kantie toe. Maar een leuk huisje sla je niet af. E en auto had ik als stu dent al. Nu alleen nog een baan, maar daar heb ik even niet zo'n haast mee.' ♦ Foto: Rien Siers

5 november 1992

^UNIVERSlSl-

'Tempobeurs vormt hoogstens een Idein drempeltje' Het 'hoger onderwijs voor velen' wordt voor steeds minder mensen toegankelijk, zeggen de studentenorganisaties LSVb en ISO. Studeren was al duur, en de tempobeurs jaagt de kosten nog verder op. Volgens onderzoekster Uuikje de Jong is de vrees dat de tempobeurs de toegankelijkheid aantast overdreven. 'De tempobeurs kan hoogstens een klem drempeltje worden.' Pieter Evelein/HOP Als de Tweede Kamer instemt met de tempobeurs, bestaat de kans dat de student ook de basisbeurs en aanvullende lenmg moet terugbetalen Immers, wie in een studiejaar te weinig punten behaalt, ziet zijn gehele studiefinanciering met terugwerkende kracht omgezet m een lening met een rente van elf procent En dit kan fors oplopen als een student 5,5 jaar studeert en drie jaar te wemig punten behaalt, kan de schuld aan het eind van de aflostermijn oplopen tot maximaal 174 923 gulden Bijzes)aarwordthetbedragl9I 895 gulden Uulkje de Jong, onderzoekster bij het Amsterdamse centrum voor Onderwijsresearch, heeft 1500 schoaeren die m 1991 zouden afstuderen aan het MBO, HBO en WO, de vraag voorgelegd of zij zich laten afschrikken door een grote studieschuld Ongeacht de inkomensgroep waartoe de kmderenbehoren, speelt de schuld nauwelijks een rol, stelt De Jong vast Bovendien verwachten de scholieren hun studies vlot af te ronden Aankomende HBO ers denken het binnen vijf jaar te redden, toekomstige universitaire studenten voorspellen 'rond de vijf jaar' Aangezien Ritzen nog met tornt aan de vijfjarige duur van de studiefinanciering, zouden de scholieren met dit tempo dus met in de problemen komen 'Misschien kun je zeggen dat de tempobeurs een drempeltje kan worden', meent De Jong

te laag is, krijg je een aanvullende beurs De voorwaarde dat je dan eerst een bepaald bedrag moet Ie nen, is op 1 juli afgeschaft Wil je toch lenen, kan dat Ook de schuld aan het eind van de studie, hoeft geen reden te zijn voor zorg Nederland kent smds 1986 een speciale afbetalmgsregelmg die ex-studen-

met een langlopende schuld m aanraking met de deurwaarder De helft slaagde er met m een bevredigende regeling te treffen Dit )aar dreigt dat aantal fors te sti)gen Onduidelijk IS waarom Een woordvoerder van de IB verwacht op korte termijn een onderzoek hierover In hoeverre strenge regels of onbekendheid daarmee scholieren af schrikken om te gaan studeren, weet Paardekooper niet 'En wie door financiële problemen stopt met studeren, kun )e evenmin achterhalen Dat soort studenten trekt zich meestal stilletjes terug '

De door Paardekooper geschetste financiële zorgen vormen ongetwijfeld een psychologische drempel tot het hoger onderwijs De drempel wordt nog een tikkeltje hoger door de opstelling van de LSVb Het honend verwijt dat de LSVb, en ook het ISO, richten aan het adres van minister Ritzen ('hoger onderwijs word onbetaalbaar') lijkt ingegeven door kwade wil De bond verzwijgt om tactische redenen verschillefrde regelingen Zo verklaart een oudbestuurslid 'Anders krijgen we de studenten helemaal m e t meer warm voor een demonstratie '

studieschulden soms terecht 'De op het oog zo redelijke draagkrachtregeling leidt m de praktijk tot pro blemen', is de ervaring van Aart Paardekooper, medewerker van het Steunpunt Studiefinanciering m Amsterdam en in januari 1992 af gestudeerd op een onderzoeknaar de rechtvaardigheid van het Nederlandse beurzensysteem Als je bijvoorbeeld m 1993 wilt aflossen naar draagkracht, moet je uiterlijk drie maan den van tevoren een speciaal formulier opsturen naar de Informatiseringsbank (IB), met kopieën van je belastingsaanslag, aangiftebiljet en jaaropgaven Dat is lastig De terugbetalmgsregels worden vervolgens zeer streng toegepast door de IB Paardekooper 'weet ze ker'dat bepaalde ex studentendaar door m de problemen komen Vorig jaar kwamen 10 000 studenten

LSVb maakt geldprobleem nodeloos groot

De tempobeurs lijkt geen extra financiële drempel op te leveren om te gaan studeren Zo die in Nederland al bestaan Aan het begin van de studie 18 geen reden tot zorg, want wanneer het mkomen van je ouders

ten garandeert dat zij nooit meer hoeven terug te betalen dan een bepaald deel van hun inkomen, als ZIJ te weinig verdienen om hun schuld volledig te kunnen aflossen De zogenaamde afbetaling naar draagkracht Opditmomentlossenzo'nl97 500 ex s t u d e n t e n een langlopende schuld af, onder wie 31 000 met een draagkrachtmeting Hun gemiddelde schuld bedraagt 7200 gulden De maximale schuld na zes jaar studie bedraagt nu welgeteld 39 473 gulden Wie dat in vijftien jaar hele maal aflost moet ruim een ton ophoesten Alleen extreme gevallen kunnen binnen dit systeem tot slachtoffer worden gerekend Zo is de partner van een tweeverdiener verplicht om te helpen met afloseveneens naar draagkracht Heb je de pech dat jouw partner weigert, dan kan de termijn oplo pen tot 30 jaar Vanwege de duize Imgwekkende rente die deze looptijd met zich meebrengt, kan het terug te betalen bedrag oplopen tot boven het miljoen Feitelijk zul je minder betalen, gezien de relatie met de draagkracht Hoewel het met de objectieve toe gankelijkheid erg lijkt mee tevallen, zijn zorgen over de afbetaling van

'Beurs omzetten in lening erg bewerkelijk' Het voorstel van minister Ritzen voor een tempobeurs is in vergelij king met het buitenland nog erg vriendelijk Als studenten daar met aan hoge normen voldoen, raken zij hun gehele beurs kwijt Dit concludeert het universitaire onder zoeksmstituut CSHOB na een ver gelijkmg van de systemen van stu diefmanciermg m Denemarken, Zweden, België, Duitsland, Engeland/Wales en de Verenigde Staten Minister Ritzen wil dat Nederlandse studenten met ingang van 1993 het eerste studiejaar minimaal vier studiepunten (10 procent) behalen De jaren daarna wil hij een 'realistisch en redelijk' aantal als eis stel len,'tussendelOenSOprocent' Als een student een jaar niet aan de norm voldoet, wordt zijn beurs met terugwerkende kracht omgezet m

een rentedragende lening In het buitenland is men een stuk strenger In Denemarken, Engeland en België moeten studenten elk jaar de volledige score boeken Anders krijgen zij geen beurs (en eventuele aanvullende lening) meer Ma ryland heeft een norm van 80 pro cent, in Zweden ligt deze tussen de 75 en 100 procent Duitsland stelt geen eisen, maar beloont wel snelle studenten met een aanzienlijke korting op hun studieschuld 'Gelet op buitenlands ervaringen' is het volgens het CSHOB 'met onre delijk' om aan Nederlandse studenten een percentage tussen de 66 en 80 op te leggen Een norm van tien procent m de propedeuse is dan wel 'erg laag' Het plan om bij wijze van straf een beurs om te zetten m een lening kan

volgens het CSHOB bewerkelijk zijn In het buitenland gebeurt dat nergens Het is volgens het CSHOB als 'tussenoplossing' wellicht eenvoudiger dat elke student vanaf het begm van zijn studie een (zachte) lening krijgt, dieafhankehjkvanhet studietempo kan worden omgezet m een gift De uitvoeringskosten zijn dan ook lager Het verhogen van het studietempo moet met alleen door middel van een tempobeurs worden afgedwon gen, vmdt het CSHOB De onderwijsprogramma's moeten goed in elkaar zitten en studenten moeten voldoende begeleiding krijgen De minister kan de universiteiten 'prikkelen' door hun minder geld te geven als de studenten te langzaam studeren Dat gebeurt alleen in Denemarken [PE/HOP]

'Het ontwikkelen van een helicopterview - dat kost tijd' 4y« Joost Sprokel (econometrie) weet samen te vatten waarom menig student m Tiburg niet warm loopt om een protest te laten klinken tegen de tempobeurs 'Op het principe is mets tegen Er wordt misbruik gemaakt van de beurzen ' Hij vmdt echter niet dat we alle studies over een kam moeten scheren Techische studenten hebben hun tijd hard nodig, de anderen kunnen wel wat meer op tempo studeren 'Dat je je dan minder zou kunnen ontplooien - daar til ik niet zo zwaar aan' Minister Ritzen wil studenten effectiever laten studeren Het plan om de beurs te koppelen aan de prestaties is inmiddels beter bekend als tempobeurs In het eerste jaar dient men minimaal tien procent van de studiepunten te behalen Voor de doctoraalfase is nog geen exact percentage ingevuld In de voorpublicatie van de begroting werd gerept van 60 procent Bij studenten die het voortgeschreven tempo met halen, wordt de beurs met terugwerkende kracht omgezet

m een lening Franck Hoppenbrouwers, student bedrijfseconomie, verwoordt de kritiek die onder studenten leeft 'Je mag studenten best wel iets vragen voor hun geld, maar de 60 procent eis m de doctoraalfase is te gek ' Twan van Gorkum (economie) kan het eens zijn met Joost 'De tem pobeurs is een goed systeem Het levert alleen een probleem op voor studenten die met weten wat ze willen ' Het systeem leidt tot een betere kwaliteit van de KUB, stelt Twan 'Je krijgt goede, gemotiveerde mensen in huis, die als ze eenmaal zijn begonnen, hun studie ook afmaken En als je een beetje kunt plannen, kun je ook onder wat meer tempodruk jezelf ontplooien ' De kritiek in de kantines spitst zich toe op de invulling van het tempoplan De 60-procent eis in de doctoraalfase wordt te gek, zo klmkt de adhesie Damel van Meer

(bedrijfseconomie) 'Je moet een limiet stellen aan de vrijheid van studenten, je moet die limiet ook verbmden aan een percentage, maar de vraag 13 wat je kunt eisen Ik zou het terugbrengen tot 40 of 50 procent ' Ook zijn studiegenoot Astrid Ceelen noemt percentages 30 pro cent in het eerstejaar, 50 procent m de doctoraalfase Maar de ontplooiing mag met m gevaar komen.

KUB-studenten genuanceerd over tempobeurs zo stelt ze met nadruk 'Die hoort erbij het is de enige manier om je als student te onderscheiden ' Vijftig procent voor ontplooiing is te gek, vmdt Franck Hoppenbrouwers Dertig procent IS beter 'Hoe actief je ook bent, het is dan altijd te combineren ' Franck memoreert een vorig jaar mede door hem

georganiseerd congres aan de KUB, dat bijna een vol jaar heeft gekost 'Het is bedroevend dat je daar dan voor gestraft zou worden Zonder het verenigingsleven heb je geen universiteit Dan word je een verkapte HBO instelling' Het IS het meest gebezigde woord tijdens de rondgang ontplooiing Zo wijst Danielle Boon, studente Letteren, op het gevaar dat de stu die wordt 'afgejakkerd' Misschien prima voor de studen ten die met goed kunnen plan nen, vmdt ZIJ 'Maar het is jammer dat die mensen de regels gaan bepalen Mensen die een extra vak willen volgen, mensen die de tijd willen nemen, die moet je de kans geven ' Jan Willem Werker (bedrijfseconomie) kijkt naar de teruglopende inzet voor het verenigingsleven 'Ik zie om me heen de studenten die alleen maar studeren, die zich afsluiten van het studentenleven Ikvmddat geen goede zaak Studie en studentenleven kun je met schei-

den De persoonlijke ontwikkelmg, het eigen maken van een helicopterview-daikostti]d In de verantwoordelijke postitie die wij straks gaan innemen, heb je die kwaliteiten ook nodig De samenleving heeft niets aan wereldvreemde theoretici' Precies om deze reden vindt ook Joep de Groot (BIK) het onzinnig, dat studenten juist m de doctoraalfase de pm op de neus wordt gezet 'Dat moet je eerder doen in de propedeuse, of nog be ter voor de poort van de instelling Dan heb je een oplossing voor het echte probleem dat hier teveel studenten zitten die er niks te maken hebben' De Groot vmdt het voor een groot deel gezeur, de kritiek op de tempobeurs 'Dan besteed je maar een jaartje aan iets heel anders buiten de studie, en dan wordt de beurs maar een lening So what Dat kun je beschouwen als een investering m jezelf Het is eigenlijk te gek mensen die straks een goede baan hebben, zeuren nu over een paar duizend gulden ' [P v d B]

5 november 1992

HUNlVERSl;!-

AmbachteKjkheid van lerarenopleiding is zowel sterk als zwak punt Een dinsdag verschenen visitatierapport is door de bank genomen positief over de universitaire lerarenopleidingen. Grote zorg van de commissie is de kleinschaligheid van de opleiding en de

wankele organisatiebasis. Drs. H. Dieteren, vakdidacticus maatschappijleer, reageert laconiek: zijn opleiding heeft in alle vrijheid en marginaliteit altijd prima kunnen functioneren. 'Dat praten over formele macht, over gecentraliseerd zijn, stoelt vooral op het denken van de grote universitei ten.'

De KUN heeft een opleidingscapa citeit van 81 studenten. Maatschap pijleer weet alle plekken te vullen acht stuks terwijl economie van de 73 plaatsen slechts 23 aspirant

leraren weet te vinden. E conomie heet dan ook een tekortvak, al plaa tst Klok vraagtekens bij dit predi kaat. De onderzoeken spreken el kaartegen, meldt hij. Klok: 'Helaas is het zo dat ervoor economen nogal wat a l t e r n a t i e v e n zijn in de maatschappij. Daarbij komt dat het onderwijs niet zo'n goede naam heeft.' Toch is Klok optimistisch: 'De toeloop naar de economische faculteit is zó groot. Ik kan me niet voorstellen dat al deze mensen een goede positie zullen krijgen. Ik ver wacht dat men serieus zal gaan kij ken of het leraarberoep iets voor ze is.' ♦ 'Lerarenopleiding KUB ruikt naar de schoolbanken'

Paul van den Broek De KUB verzorgt voor tvv^ee vakken een lerarenopleiding: economie en zoek: precies één uurtje heeft de maatschappijleer. In het vorig stu commissie voor de KUB uitgetrok diejaar werden 31 studenten ge ken, moppert hij. schoold door één ondervvrijskun De visitatiecommisie, die onder dige, twee coördinatoren en negen leiding stond van de Antwerpse deskundigen. Hun gemiddelde aan hoogleraar Daems, roemt het am stelling bedraagt een krappe 0,3 bachtelijkheid van de Tilburgse formatieplaats. De visitatiecom opleiding. Dieteren: 'Zo willen wij missie heeft kritiek op de versnippe graag beoordeeld worden. Dat ho ring van de personeelsinzet een ren we ook in het veld: dat wij de landelijk fenomeen. 'Op den duur goede toon aanslaan. Studenten die moet het effect van de klein wij krijgen hebben vier jaar in de schaligheid funest worden ge collegezaal en de bibliotheek geze noemd voor de kwaliteit', schrijft ten. Dat is belangrijk, zeker. Maar zij. Dieteren ziet het anders: 'In de bij ons ervaren ze wat het is om krijt oude situatie had je grotere aanstel lingen. Dan worden mensen echte lesboeren en doemt het gevaar op dat ze niet alle facetten van het vakgebied kunnen behandelen.' De kleine aanstellingen Dieteren huurt mensen in die ook op de Leer gangen werken sluit volgens de didacticus juist goed aan op de ge varieerdheid van het vak maat schappijleer. 'Wij profiteren zo opti op je jas te hebben.' Dat de commis maal van de samenhang met het sie wijst op de andere kant van de HBO, en daar heeft de commissie medaille op termijn is de weten ons juist om geroemd.' Het wat schappelijkheid van de opleiding in tweeslachtig commentaar van de het geding baart Dieteren geen commissie wijt Dieteren aan de zorgen. 'Men wijst op het ontbre oppervlakkigheid van het onder ken van een hoogleraar, maar is dat niet wat overdreven?' De didacticus

'Visitatiecommissie heeft KUB vluclntig bekeken'

wijst erop dat de twee coördinato ren vakinhoudelijk een relatie on derhouden met een hoogleraar. In tentie is om ook de onderwijskun dige aan een prof te koppelen in dit geval aan de hoogleraar onder wijspsychologie. 'De wetenschap pelijkheid van de opleiding is zo voor honderd procent gedekt', bena drukt Dieteren. Men moet de we tenschappelijkheid niet overdrij ven, vindt hij. De wetenschappelij ke achtergrond brengen studenten immers al mee. Bedoeling van de opleiding, zo stelt Dieteren, is om op die romp een vakdidactische en onderwijskundige kop tezetten.'En gelet op onze populatie moet dat op een tamelijk elementair niveau gebeuren.'

.K'^'^rn^;.

'<..ïfe^ïj> i\ ïr."i'i*5;'

tudenten van de KUB die leraar willen worden, doorlopen een programma van 1680 uur; 300 uur hiervan is ingeruimd voor de weten schappelijke leeropdracht. Het rap port stelt dat studenten hiermee slecht uit de voeten kunnen. Die teren stelt met klem dat deze op dracht niet te zwaar moet worden aangezet. 'Daar raak je alleen maar gefrustreerd van'. Je moet dit breed zien, stelt drs. H.

De afgestudeerde: 'Intelligentie komt pas op de derde plaats' Monique Mulder 'Ik heb moeite met keuzes. Vooral bij studies is er uit zo'n groot aan bod te kiezen, dat ik er zo'n vijf jaar geleden niet uitkwam. Mijn moe der heeft me er uiteindelijk toe ge zet om me op een universiteit in te schrijven en niet op het HE AO. Gelukkig heb ik altijd doorzet tingsvermogen en zelfdiscipline gehad, de belangrijkste eigen schappen die je op de universiteit nodig hebt. Hard werken is ook onontbeerlijk, intelligentie komt pas op de derde plaats.' Personeelwetenschapper Remco van Ham (23) heeft in zijn studie 'ge kozen' voor de brede aanpak. Hij heeft twijfels gekend, maar is nu trots dat hij het heeft afgemaakt: 'Door de multidisciplinaire opzet kun je van alles wat te weten ko men en dus ook overal terechtko men, mij maakt het niet zoveel uit waar ik terechtkom. Hoewel, ik ben redelijk overtuigd van het soort bedrijf waar ik wil werken; eengroot industrieel bedrijf. Dat ken ik uit mijn stage en van vakantiewerk en die sfeer bevalt me goed.' Voor zijn stage verhuisde hij van het Brabantse Bladel naar het nuchtere Hengelo. Zonder moeite, want mobiliteit is volgens hem een be langrijke eigenschap. 'Ik heb een hekel aan mensen die alléén in de plaats waar ze op dat moment zit ten, willen werken. Overal zitten

Organisatie en een stafmedewerk ster. De laatste twee waren Remco's begeleiders vanuit het bedrijf. 'De stafmedewerkster die overi gens net afgestudeerd en aange

ideeën. Ik ben te timide geweest tegenover de anderen, omdat die al zoveel ervaring hadden. Ik wilde niet graag de mist ingaan met een opmerking.' Wél tevreden was hi j over de uitvoe ring van zijn scriptieonderzoek. 'De interviews met veertig leiding gevenden over hun omgang met differentiatie in de beloning waren echt een succes. Het leverde veel stof op. E r werd natuurlijk wat verborgen gehouden, mensen zeg gen niet helemaal hun mening. Maar mijn onderzoek is toch rede lijk waarheidsgetrouw. Het bleek dat de meeste leidinggevenden er in principe vóór waren om mensen naar prestatie te belonen, maar het uiteindelijk niet of nauwelijks de den. Factoren als ziekteverzuim wilde men al helemaal niet van invloed laten zijn op de beloning.' Remco is afgelopen vrijdag afgestu deerd, maar zo voelt het nog niet aan. 'Er is nog geen enkele druk van me afgevallen. Dat komt omdat ik een week na inlevering van mijn scriptie een huis aangeboden kreeg. Mijn vriendin en ik zijn nu druk bezig dat huis op te knappen. Heel ]ammer, want ik ben hard aan va kantie toe. Maar een leuk huisje sla je niet af. E en auto had ik als stu dent al. Nu alleen nog een baan, maar daar heb ik even niet zo'n haast mee.' ♦ Foto: Rien Siers

5 november 1992

Oude vijand is professioneel intermediair geworden Zijn bestaansrecht heeft de Tilburgse Wetenschapswinkel ruinnschoots aangetoond. Onlangs kwam de vijfhonderdste vraag voor een onderzoek binnen in het innniddels elfjarig bestaan. Een probleem dat in elk hoofdstuk van de Wetenschapswinkelgeschiedenis weer terugkeert is het vinden van wetenschappers die het onderzoek willen uitvoeren. De doelstellingen van de Winkel worden door Iedereen onderschreven, maar de medewerking blijft uit. Stafmedewerker RIcus Timmers: 'Ze hebben duizendeneen redenen om een onderzoek niet op te pakken.' Maurits Sep 'We zijn eigenlijk begonnen als een soort vijand van de universiteit', blikt Ricus Timmers, stafmedewer ker van de Wetenschapswinkel te rug op zijn loopbaan die precies even oud is als de wetenschapswinkel zelf. Timmers heeft vanaf het pril le begin in 1981 voor de Wewi ge werkt. 'We waren meer een aktie groep. Net als de klanten die we toen kregen. Dat waren armlastige aktiegroepen.' De Wetenschapswinkels vinden net als de aktiegroepen hun oor sprong in de democratiserings beweging die eind jaren zestig de universiteiten in de greep hield. Vooral studenten vonden dat de universiteit teveel een tempel der wetenschap was, een ivoren toren zonder banden met de samenleving. Daar moest ver andering in komen. De tempel moest een open huis worden en wetenschappelijke k e n n i s moest in dienst worden gesteld van de samenleving. Die opvattingen ijlden nog na toen laat in de jaren zeventig de Weten schapswinkels het levenslicht za gen. In december 1977 werd de eer ste opgericht aan de Universiteit van Amsterdam. Tilburg volgde in 1981, nadat een onderzoek in op dracht van Studium Generale had aangetoond dat in de regio en op de universiteit zelf voldoende belang stelling bestond voor een Weten schapswinkel. In tien jaar is er heel wat veranderd. De Wetenschapswinkel is een pro fessionele organisatie geworden, zakelijk en functioneel. In tegen stelling tot vroeger worden vrijwil ligers nu begeleid door vaste krach

ten, terwijl het in de beginperiode vooral vrijwilligers waren die de zaak draaiende hielden. Datzelfde geldt voor de klanten die bij de Winkel aankloppen: grote belan genbehartigers voor kansarmen en niet langer de ideologen van toen. Niet alleen belangenbehartigers, maar ook het onderwijs weet tegen woordig de Winkel te vinden. Dom melDieze, een regionaal project uit Vught dat de aansluiting van het MAVO op verplegende en ver zorgende beroepsopleidingen in het MBO wil laten onderzoeken, viel de eer te beurt de vijfhonderdste klant te zijn van de Wetenschapswinkel. Overeenkomst tussen de huidige aanvragers en de goedwillende ak tiegroepen en ideologen van weleer:

den de druk van bezuinigingen', zegt Pols. Verder hadden veel vra gen betrekking op vrouwen. 'Ver schillende punten kwamen daarbij aan de orde. Vrouwen en werk, vrouwen en hulpverlening, bij voorbeeld. De allochtonenproble matiek was toen ook erg belangrijk. Vragen over allochtonen met be trekking tot werk, scholing, taal.' De overige onderwerpen spitsten zich toe op zaken als werkloosheid en werkgelegenheid. In de loop van de jaren tachtig groei de in de samenleving de aandacht voor het milieu explosief en ook voor de Wetenschapswinkel wordt het steeds belangrijker. 'Milieu is nieuw. Daar zijn nog niet zo veel vragen over gekomen, maar daar is ook nog niet erg veel kennis over. Dat begint nu pas ontwik keld te worden binnen de uni versiteit', zegt Pols. De KUB kan daar als niettechnische universiteit toch een rol in spe len, denkt zij. 'De KUB kan nou net aanvullend, op juridisch en economisch gebied, iets interes sants doen. Bovendien is de com binatie natuur en milieu erg aardig. Ik denk dat daar wel wat perspec tieven in zitten en dat het ook stu denten kan trekken.'

is dat een aantal dat goed te behap pen is. Meer zouden we niet aan kunnen', zegt Timmers. 'Het gaat namelijk niet alleen om vragen die binnen komen, je moet ook het proces volgen van de vragen die lopen, de procesbewaking. Op dit moment zijn dat er bijvoorbeeld twintig.' Veel minder tevreden is Timmers over het aantal vragen dat op de KUB kan worden geplaatst. Zesent wintig procent van het totaal aan tal vragen van de afgelopen elf jaar heeft niet tot onderzoek geleid. 'Dat is nogal een hoog percentage', zegt Timmers. 'Dat komt bijvoorbeeld omdat vakgroepen niet op een be paald terrein actief zijn, of omdat studenten geen interesse tonen voor het onderwerp.' Het grootste probleem voor de Wetenschapswinkel is echter de geringe bereidheid onder de weten schappelijk medewerkers van de KUB om onderzoeken voor hen uit te voeren. Timmers: 'Ze zijn wel heel enthousiast over ons werk en de doelstellingen, maar de drempel om daar zelf mede uitvoering aan te geven door onderzoeken uit te voeren, bhjktvaaktehoog.' Volgens

de stafmedewerker hebben ze dui zendeneen redenen waarom het onderzoek niet kan worden opge pikt. 'Het meest gehoorde argu ment is dat het precies in h u n programma moet passen, omdat dat toch al zo vol zit. Bovendien vinden de vakgroepen dat ze met het bege leiden van studenten die onderzoek verrichten voor de Wewi al een hele bijdrage leveren.' Volgens Pols speelt ook een roHat op de KUB de gedachte speelt dat Wewionderzoek gelijk staat aan onderzoek door studenten. 'Ande re Winkels schijnen er werkelijk in te slagen wetenschappelijk mede werkers in te zetten. Zij kunnen die medewerkers dan ook betalen voor het doen van onderzoek. Daar heb ben wij het geld niet voor.' Een ge brek aan waardering is daar debet aan, zegt ze. 'Hier altijd wordt ge zegd: het zijn leerprojecten, het is niet volmaakt, er komen heel aardi ge dingen uit, maar kan het niet eens een beetje meer zijn.' Pols vindt echter dat haar klanten récht heb ben op universitaire kennis en niet alleen genoegen hoeven te nemen met het goedbedoelde werk van studenten.

Vijfhonderdste aanvraag Wetenschapswinkel

Stadsleven In de moderne literatuur is de strijd tussen de stad en het platteland al lang beslecht. Het platteland is boers en wordt bevolkt door halve analfabeten terwijl in de stad nooit mensen wonen die aan lopende banden werken, schepen lossen of vuilnis ophalen. Nee, de stad, daar speelt zich werkelijk leven af, met louter schrijvers, kunstenaars en universitaire docenten. Zo woont de intellectuele arts To mas in Kundera's beroemde roman 'De ondraaglijke lichtheid van het bestaan' in de grote stad Praag ter wijl zijn eenvoudige en lijdzame vriendin Tereza in een stadje woont 'op tweehonderd kilometer van Praag'. In de nu eveneens verfilm de bestseller 'Zout op mijn huid' van Benolte Groult is de hoofdper soon een 'intellectuele Parisienne' en haar minnaar een 'Bretonse zee man' met eelt op zijn handen die spreekt over 'leesboeken' als hij literatuur bedoelt. Maar enkel 'de stad' is nog geen garantie voor een belangrijk bestaan als deze stad de Amsterdamse grachtengordel niet is. Een paar vierkante kilometer, die verzadigd lijkt van intellectualiteit, cynisme en vervreemding.

ze hebben beide nauwelijks een cent te makken en kunnen niet geheel zelf voor de kosten van een onderzoek opdraaien. E en kleine vergoeding wordt anders dan in de beginjaren nu wel gevraagd. 'Zou den we dat tien jaar geleden hebben gedaan, dan zeu men in huilen zijn uitgebarsten', zegt Marise Pols, coördinatrice van de Wetenschaps winkel. Behalve een verschuiving in de or ganisatie van de Wetenschapswin kel, trad de afgelopen jaren ook een verschuiving op in de aard van de onderwerpen waar onderzoek naar wordt gedaan. 'In de beginperiode van de Wetenschapswinkels waren het met name welzijnsorgansiaties die met vragen kwamen. Zij voel

Halverwege de grachtengordel en de polder, woont op de negende verdie ping van een naargeestig flatgebouw aan de rand van Amsterdam de hoofdpersoon uit de korte novelle 'De handkus' van Jan Hontscharen ko. De ikfiguur vertrok uit 'het dorp' omdat zijn vriendin hem in ruilde voor een wielrenner en pro beert nu het hoofd boven water te houden met het vertalen en recen seren van Russische literatuur. De hond heeft hij meegenomen uit zijn dorp en als hij het beest voor het eerst de flat binnenleidt geeft hij hem een nieuwenaam: Poesjkin. Naar zijn grote idool, de dichter Poesjkin die bij leven en wel zijn ruime bakkebaarden droeg die ongetwijfeld net zo aanvoelden als de vacht van zijn viervoetige naamgenoot. Maar de hond Poesjkin voelt zich maar ontheemd in de kleine Noordhollandse flat. Hij raakt in zichzelf gekeerd en brengt in ge dachten verzonken de dagen door. Uiteindelijk loopt hij weg om nooit meer naar de flat terug te keren. Na het verdwijnen van Poesjkin loopt de hoofdpersoon etalage ontwerpster Ina tegen het lijf. Zij verpersoonlijkt in de novelle de 'kille doelgerichte Amsterdamse

otentiële klanten weten de weg naar de Wetenschapswinkel intussen goed te vinden. Dat komt neer op een gemiddelde van onge veer vijfenveertig vragen per jaar. 'Met de organisatie zoals we die nu hebben in de Wetenschapswinkel, ♦ RICUS Timmers: 'We waren meer een aktiegroep. Net als de klanten die we toen kregen'. [Foto: Rien Siers]

geilheid', verzamelt eroticaartike len, noemt haar exvrienden 'neuk dozen', haat het als haar minnaars zeggen 'ik hou van jou' en is de natuurlijke tegenpool van de hond Poesjkin. Want die kon angstig zijn voor bewegende gordijnen, was bang in de lift en was soms droevig omdat hij niet meer in het dorpska naal kon springen. Verdrietig ook omdat hij op de negende verdieping geen andere honden tegenkwam.

voor een andere 'neukdoos' ver vaagt haar beeld al snel. In tegen stelling tot de herinnering aan de weggelopen Poesjkin die meer menselijke trekken had dan de mondaine Ina. 'De handkus' is Hontscharenkos debuut. In januari zal van zijn hand het eerste deel van een drieluik over 'liefde en afscheid' verschijnen on der de naam 'Perrongeliefden'. Het valt te hopen dat zijn uit gever het manuscript van 'Perrongeliefden' wat kri tischer zal redigeren dan hij gedaan heeft met 'De hand kus'. Soms is het taalge bruik wel érg slordig met zinnen als 'Om contact te houden met het centrum van Amsterdam kocht ik een autootje dat Poesjkin haatte.' De schrijver be doelt hier waarschijnlijk dat de hond een hekel heelt aan de auto, maar er staat dat het autootje haat dragend is jegens de hond. Deze kritiek lijkt misschien futiel en vergezocht, maar regelmatig moest ik stukken herlezen om te snappen wie tegen wie spreekt of wie wat denkt. Dergelijke slordigheidjes zijn jammer, want 'De handkus' is een eenvoudig maar mooi verhaal

aODELM

iSOEKEN Ina leeft daarentegen in het hier en nu, zij kent geen angst of verdriet en spreekt achteloos over de begra fenis van haar vader en mijmert voornamelijk over lingerie en leren laarsjes met rijgveters. Door haar wordt de hoofdpersoon ingewijd in de geneugten van Amsterdam: de ijdelheid, het mateloze drinken, het theater en de onbegrensde seks. Als Ina hem na drie maanden inruilt

tje dat mij benieuwd maakt naar zijn opvolgers. Hontscharenko's novelle is uitge geven door Arena, een jonge uitge verij met nog geen vijfig boeken in haar fonds. Een uitgeverij die, voor zover ik weet, als enige in Neder land al haar boeken ingebonden en met harde kaft op de markt brengt. Alleen de exclusieve E CIreeks 'Schrijvers van nu' verpakt haar romans eveneens in stevig karton. Maar terwijl de ECI merendeels goedverkopende titels heruitgeeft (zoals bestsellers van Tessa de Loo, P.F Thomèse en Armando) waagt Arena haar dure procédé aan verta lingen van veelal onbekende buitenlandse auteurs en sinds 'De handkus' ook aan Nederlandse de butanten. Bovendien, en dat maakt de Arenauitgaven aantrekkelijk, zijn de boeken niet duurder en zelfs vaak goedkoper dan de slappe pa perbacks van de gevestigde uitge vers. Zo ligt 'De Handkus' nu voor een tientje in de winkel. Een klein nood dat in geen enkele sinterklaas suprise zal misstaan. Jan Hontscharenko De Handkus Uitgeverij Arena, ff. 10.00

5 november 1992

HUNIVERSEl

♦ Geur speelt bij de ontwikkeling van nieuwe bloemsoorten een zeer ondergeschikte rol: op een lijst met 60 criteria prijkt geur op de 54e plaats.

gaan twijfelen aan de taal als zoda nig. Als kind kreeg hij iedere dag een beker met melk. Dat de witte vloei stof elke keer anders rook en smaak te, al naar gelang hoe warm hij was, van welke koe hij kwam en wat deze koe had gegeten was tot zijn verba zing niet terug te vinden in de be naming van het goed.

och is de mens al eeuwenlang geobsedeerd door geuren. In het oude China werden, de tegenwoor dig zo genoemde, wierrookstokjes, gebrand om via rook en geur de goden prettig te stemmen. De Egyp tenaren brachten driemaal daags een reukoffer: offerdieren gevuld met geurende produkten. Hoewel de eerste toepassingen van geuren vooral van therapeutische en gods dienstige aard waren is het niet onvoorstelbaar dat de mens op een gegeven moment de verleiding niet kon weerstaan om zelf ook geur werk te gaan gebruiken. De Romei nen en Grieken gingen graag in bad

bouwplantenteelt aan de Land bouwuniversiteitvan Wageningen bestuurslid van de stichting Na tuurlijke Plantengeuren. Die stich ting wil kennis en gebruik van natuurlijk geurende planten bevor deren. Dat lijkt een gevecht tegen de keer in. Immers, de parfumin dustrie heeft zich inmiddels gestort op de peuter. Hoe lang zullen die hun moeder nog uit duizende geu ren herkennen nu luiers worden voorzien van een parfum, waardoor de baby alvast kan wennen aan de geur die hij later zou moeten kopen. Later zal de inmiddels volgroeide persoon in een parfum een geur herkennen die hij niet weet te plaat sen, maar hem wel prettig stemt: dezelfde geur als die de luier had voordat hij hem volpoepte. Kinderen blijken op hun neus bijna te kunnen blindvaren. E en bewijs daarvoor leverden Amerikaanse onderzoekers die bij wijze van proef een aantal moeders gedurende een dag allemaal in precies hetzelfde T shirt hulden. Vervolgens moesten de peuters uit de op een hoop gegooi de kledigstukken het stuk textiel vinden dat hun moeder had gedra gen. Het resultaat: alle babies von den binnen enkele minuten het

De natuurlijke geur verliest zienderogen terrein Geuren spelen in ons leven een belangrijke rol. Ze kunnen je afstoten of aantrekken, waarschuwen of opwinden. Toch wordt aan deze eigenschap veel te weinig aandacht besteed. Behalve voor de aankoop van geurende cosmetica wordt de neus nauwelijks geraadpleegd. Een verwaarlozing van de eigenschap geur dreigt, meent geurenliefhebber dr Peter van de Pol. 'De neus moet bewuster worden gebruikt.' Bart Padberg

JeanBaptiste Grenouille, de hoofd persoon in Patrick Süskinds best seller Het Parfum, beschikt over een fenomenaal reukvermogen. Zo kon hij als kind met zijn neus door papier, hout en zelfs door stevig gemetselde muren en gesloten deu ren 'zien'. Grenouille wist dat er een rups in de bloemkool zat, voordat deze in stukken werd gesneden. En ook kondigde hij het bezoek van iemand aan, die pas enkele minu ten later daadwerkelijk voor de deur zou staan. Grenouille zelf rook echter naar helemaal niets. Toen hij later een maal de kunst van het parfum maken beheerste werd het dan ook zijn streven om een mensengeur te fabriceren. Aanvankelijk werden de

Zweetlucht, faecale en vaginale geuren werken stimulerend in intieme relaties meest onwaarschijnlijke ingrediën ten met elkaar gecombineerd: een half lepeltje verse kattepoep, azijn, rottende kaas. Later realiseerde Grenouille zich dat als hij echt een welriekend mens zou willen worden er hardere maatregelen m o e s t e n worden getroffen. Zijn neus ontdekte de fatale geur van een frisse deerne. Het streven naar die perfecte mensen geur werd een obsessie: deze geur wilde hij onbetwist hebben, door het als een vlies van het meisje af te pellen. Grenouille werd een beruchte meis jesmoordenaar, die lang zijn gang kon gaan, maar uiteindelijk werd gearresteerd. Hij kreeg de doodstraf.

Het vonnis werd echter nooit voltrokken, want op die bewuste dag had Grenouille zijn zelfgemaak te parfum opgedaan, met alle won derlijke gevolgen vandien. Want vanaf dat moment kon niemand geloven dat deze Goddelijke man de gruwelijke moordenaar kon zijn. Vrijspraak volgde, maar geen lang en gelukkig. Grenouille raakte op een gegeven moment op een kerk hof verzeild tussen allerlei gespuis waar hij het hele flesje parfum over zich heen sprenkelde. Een moment lang werd hij overspoeld door schoonheid als door lichtend vuur waardoor een razende zuiging van hem uitging. Door de liefde gedre ven at het gespuis Grenouille tot op het bot op.

en mooi verhaal, daar niet van. Maar de geur is in zijn alge meenheid een steeds meerverwaar loosde eigenschap, zo stelt dr. Peter van de Pol van de landbouwuniver siteit Wageningen. Aan oog en oor wordt volgens hem veel meer aan dacht besteed. Ook de handel weet dat, met als gevolg dat in de winkel steeds minder geurende artikelen zijn te vinden. Zelfs de bloemen winkel, van oudsher een paradijs voor doorgewinterde ruikers, staat niet meer garant voor een lekkere lucht. Van de Pol: 'Al in 1956 wer den 3900 rozenrassen onderzocht. Slechts 20 procent geurde zeer aan genaam. Vooral de moderne snijro zen geurden nietof nauwelijks. Dat alleen maar erger geworden. De nieuwe kruisingen zijn vooral ge richt op vorm, produktiviteit en ziekteresistentie. Op de lijst met zestig selectiecriteria prijkt geur op een 54ste plaats.' De reden voor die ontluisterende plek is volgens Van de Pol dat geur ingewikkelder is dan bijvoorbeeld uiterlijk. 'Geur is persoonlijk; wat de een prettig vindt, kan de ander juist naar vinden. Dat is niet alles:

de c o n s u m e n t is nauwelijks geurontwikkeld en weet simpelweg niet wat het alfabet der geuren alle maal te bieden heeft. Hij wil goed kope rozen, die het liefst twee we ken rechtop blijven staan. Dat kan tegenwoordig, maar het gaat ten koste van de geur. Amerika heeft daar al iets op gevonden: op de bloe men wordt een synthetische geur gespoten.' Toch is volgens Van de Pol de groep bevmste neusgebruikers groeiende. 'Op de markt is een toenemende vraag naar ruikende bloemen ge constateerd. De mensen blijken zelfs bereid om daar iets meer voor te betalen. Ook andere geurende produkten, zoals potpourie, vinden steeds meer aftrek. Ik zie dat met genoegen. Want geuren geven het leven een extra dimensie.' Tussen die geurenrijkheid en de uitdrukkingsmogelijkheden die de taal daarvoor heeft, lijkt een wan verhouding te bestaan. Voor een fanatiek ruiker als Grenouille was die discrepantie voldoende om te

Dat mensen in staat zijn van elkaar te houden om andere redenen dan seks of voedsel, is eigenlijk al zo verbijsterend dat je verstand er bij stil staat, maar helemaal sprake loos ben ik altijd weer over het verschijnsel huisdier. Natuurlijk weet ik maar al te goed dat elke hond of kanariepiet een levende aanklacht is tegen onze per verse machtswellust. Die ren temmen om aanhanke lijkheid af te dwingen, het zou niet misstaan in het Wetboek van Strafrecht. Als je dat met je kinderen doet, staan er zo drie hulpverle ners op de stoep om je uit de ouderlijke macht te ontzetten. Maar laat ik niet al te negatief doen, want we hebben al actiegroepen ge noeg, en bovendien kan iets niet zo slecht zijn of er zit wel een mooie kant aan. Zo begint mijn gevoeligste snaar altijd weer te trillen als een kat helemaal uit zichzelf bij me op schoot springt. Groter compliment kun je niet krijgen, want katten hebben een radar voor stress en je

en gebruikten maar al te graag par fum en cosmetica. Toch vonden de Romeinen het reukorgaan het 'laag ste der zintuigen'. In het Christelijke E uropa was het frivole parfumgebruik lange tijd taboe. Pas in de twaalfde eeuw werden, aangemoedigd door de eer ste kruisvaarders, de eerste Franse parfums gemaakt. In het ook nu nog bekende parfumcentrum Grasse waren het de leerbewerkers die eerst handschoenen parfumeerden om vervolgens parfums voor andere doeleinden te vervaardigen. Overi gens wordt de geur van het toender tijd gebruikte middel Civet nu be leeft als afstotelijk. Tot het midden van de vorige eeuw maakten parfu meurs hun produkten uitsluitend op basis van geuren uit de natuur. Sindsdien zijn de parfums belang rijk gecompliceerder en verfijnder geworden. Het grondstoffenpalet heeft zich uitgebreid van tientallen tot duizenden produkten. Peter van der Pol is naast zijn be trekking aan de vakgroep Tuin

hoeft er maar een klein beetje mee behept te zijn, of ze mijden je als de pest. Geen dier is in de wereldliteratuur zo vaak bezongen als de kat. Niet alleen de E gyptenaren maar ook dichters als Baudelaire en Faverey hebben dit raadselachtige en altijd weer fascinerende beest vergodde lijkt. Het is zo langzamerhand heel moeilij k geworden om daar nog iets oorspronkelijks aan toe te voegen.

OEDEGEBUURE

Maar laatst kwam ik in de dicht bundel Hiermaals van Lina Spies een treffende opmerking tegen. Er is daar een gedicht dat gaat over 'Gods zaterdagmiddagdier', spe ciaal geschapen na de zondeval. Toen Adam en Eva uit het paradijs waren verdreven, hadden ze im mers behoefte aan troost, en aange zien ze de leeuwen en de luipaar den niet meer konden strelen, riep God de kat in leven.

juiste Tshirt. De vertrouwdheid met geuren kan nog verder gaan, zoals het verhaal duidelijk maakt van een getraumatiseerde Neder landse man die tijdelijk naar Enge land verhuisde om daar tot rust te kunnen komen. Daar woonde hij vlak bij een oud industriegebied, waar de lucht was vervuild met zwaveldioxide. Toch kreeg juist die smerige lucht voor de man een welhaast mythisch karakter. Nog steeds, elke keer weer als hij een beetje van deze stank opsnuift, voelt hij zich onbeschrijflijk lekker. Zwaveldioxide is voor hem de 'lucht van zijn bevrijding'.

Studium Generale brengt don derdag 5 november vanaf 13.00 een programma over geuren. Botanicus Arie Veter se en geurconsultant (!) Anita Spruit vertellen over reukzin en het gebruik van geur in bij voorbeeld parfums.

Het mooie van deze verklaring is dat hij de richting wijst waar de oorzaak van onze dierenliefde te vinden is. Al die overmatige aan dacht voor katten, eenden, hertjes, vossen, nertsen, zeehondjes is een uitvloeisel van onbehagen en verve ling. We zijn stomweg jaloers op iedereen die nog in het paradijs verkeert, dat wil zeggen verscheu rende leeuwen en luipaarden, die moorden en vreten zonder last van hun geweten te krijgen. Let maar eens op als je bij men sen zit die naar zo'n pracht natuurfilm bij de EO zitten te kijken, die roepen 'foei' en 'schande' als een gazelle de strot doorgebeten wordt. Omdat we verbannen zijn uit de Hof van E den projec teren we onze frustratie het liefst op zieke, zielige en nooddruftige dieren, die we bedelven onder lief de en zorg. Dierenliefde is niets anders dan vermomde eigenliefde, en het was beter als we daar maar rond voor uit kwamen. En toen ik dit allemaal had opge schreven, zag ik de biotechnisch ge manipuleerde stier Herman een poesje likken. Dat moet dat ene menselijke gen geweest zijn.

5 november 1992

lUNIVERSl:!

De logica in het strafrecht is ver te zoeken Het onderscheid tussen straf en nnaatregel in het Nederlandse strafrecht is onlogisch, vindt promovendus mr. Dirk van der Landen. Het is een dubbele bestraffing en werkt rechtsongelijkheid in de hand. Bovendien kan de wetgever door het toepassen van trucs controversiële wetsontwer pen door de Kamer loodsen.

Michel Knapen Of de straffen in Nederland te zwaar zijn? Nou nee, zegt promovendus mr. Dirk van der Landen. Wel vindt hij dat de redenering erachter vaak onlogisch is. Tegen iemand die een groot gevaar oplevert voor de ge meenschap mag je van hem gerust hard optreden. Die moet voor lan gere tijd van de maatschappij geïso leerd worden. De bak in. En iemand die voor de derde keer een veroor deling wegens zware verkrachting achter de rug heeft zonder dat er dodelijke slachtoffers zijn gevallen die mag je ook best aan een fikse dwangbehandeling onderwerpen. Maar als de verdachte vijftien jaar tegen zich hoort eisen plus TBS (ter beschikkingstelling), dan rijst de vraag: welke van deze sancties voer je het eerste uit? 'Je kunt die verdachte onmiddellijk na de terechtzitting naar een TBS kliniek brengen. Daar gaan de psy chiaters aan hem knutselen, en na een jaar of acht is er een soort wan kel evenwicht ingetreden. Dan

soorten sancties (de straf en de maatregel) en de toepassing van beide soorten is in veel gevallen nogal warrig. Daar moeten we maar niet moeilijk over doen, meent Van der Landen, getuige stelling 1: het onderscheid tussen straf en maat regel dient te vervallen. 'Als je naast die straf ook nog eens een maatregel oplegt, dan dwing je de rechter tot hele rare constructies. Die kan ook alléén TBS opleggen maar vaak wordt dat niet gedaan omdat de verdachte niet helemaal ontoerekeningsvatbaar is. Er moet dan toch een beetje gestraft worden. Laten we dat uitsluiten want het is hoe je het wendt of keert toch een dubbele bestraffing. Dat zie ik niet zo zitten.'

e wetgever bedoelt het met het onderscheid tussen straf en maatregel zo goed. Delict en straf zijn onlosmakelijk met elkaar ver bonden, voor de maatregel vormt het delict slechts een aanleiding. Straffen zijn gerelateerd aan de emst van het misdrijf, bij maatregelen is

Dograatisch onderscheid tussen straf en maatregel wordt gebruikt om controversiële wetsontwerpen door de Tweede Kamer te krijgen

wordt er gezegd: gefeliciteerd me dat niet zo. Straf is een vorm van neer, u bent genezen. En vervolgens bedoelde leedtoevoeging, een maat mag hij nog voor jaren naar de regel is onbedoelde leedtoevoeging. 'Kijk je naar de praktijk', betoogt gevangenis.' Dirk van der Landen (1961) schiet Van der Landen, 'dan moet je toch bij het horen van deze praktijksi constateren dat iemand die TBS als tuatie zelf in de lach. 'Maar anders maatregel opgelegd krijgt, het wèl om is het ook een beetje vreemd. ziet als een leedtoevoeging door de Iemand met zo'n delict als achter overheid. Dan moet je niet bij die grond gelijk in de gevangenis stop verdachte aankomen met te zeggen pen, dat valt niet lekker onder de het is contre coeur dat wij jou een andere gedetineerden. Die loopt tijdje in een kliniek opsluiten. Dat daar onherstelbare schade op. Dat is alleen maar om de maatschap is toch ook raar en onlogisch.' Dus: pij te beveiligen en niet om je te straffen. Dat zijn ficties, die opge 'Waar we behoefte aan hebben is dat we vanaf de eerste dag dat iemand bouwdzijn in zo'n tweehonderd jaar van zijn vrijheid wordt benomen hij ideengeschiedenis, maar ze sluiten aan een stevige therapie wordt heel slecht aan bij de subjectieve be onderworpen en dat we hem weer leving van de participanten in het laten gaan op het moment dat de strafrecht. Daarom kun je die maatregelen maar beter straffen maatschappelijkerisico'saanvaard noemen, anders krijg je al snel het baarzijn.' verwijt dat je hypocriet bezig bent.' De Tilburgse jurist Van der Landen Het kan nog gekker. In het sanc behandelt in zijn lijvige proefschrift tiestelsel kan het voorkomen dat Straf en maatregel (promotie: 6 iemand een straf én een maatregel november) de onlogica van het Ne naast elkaar opgelegd krijgen, voor derlandse strafrecht, dat hij als een één strafbaar feit. 'In de praktijk 'tweesporenstelsel' bestempeld. kunnen deze gehjktijdig ten uitvoer Het stelsel is gebaseerd op twee

worden gelegd, maar dan kun je je afvragen of dat wel zo gerechtvaar digd is ten opzichte van mensen die hetzelfde vonnis hebben gekregen en waar die sancties achter elkaar ten uitvoer worden gelegd. Want dan zit je per saldo veel langer vast. Het werkt dus ook nog eens een stuk rechtsongeüjkheid in de hand.' Voor de oplossing van dit probleem grijpt Van der Landen terug op een idee van de jurist Röling uit de ja ren vijftig. Veroordeel iemand die een delict heeft begaan en in psychiatrisch opzicht iets man keert, tot gevangenisstraf en zorg dat je in de tenuitvoerleggingssfeer die mensen plaatst in een verple gingsgevangenis. Met andere woor den, aldus Van der Landen: het dogmatische onderscheid tussen straf en maatregel zoals we dat nu hanteren is een staindeweg om in de tenuitvoerleggingssfeer datgene te doen wat het meest logische is, en waarvan alle betrokkenen zeg gen dat het eigenhjk zou moeten gebeuren. Maar logica is Ln dogmatische sys temen, zoals Van der Landen het strafrecht omschrijft, vaak ver te zoeken. Een strafstelsel, dat diepe historische wortels heeft, verander je niet van de ene op de andere dag. Het onderscheid tussen straf en maatregel hangt samen met een levensbeschouwelijke visie op het strafrecht. Van der Landen: 'Wil je dat onderscheid afschaffen, dan keer je je min of meer tegen de ver geldingsleer die in de jaren twintig door confessionele partijen werd aangehangen. Daar zit de kern van het tweesporenstelsel. Die christe Ujke volksvertegenwoordigers wil den dat de vergelding het ijkpunt van strafrecht zou zijn. Mensen moesten worden gestraft naar de mate van het verwijt dat hen kan worden gemaakt. Maar dat mensen een gevaar inhouden voor de mede mens wil niet onmiddellijk zeggen datzeergverwijtbaarhebbengehan deld. Dat primaat van het vergel dingsstelsel leidde ertoe dat wat men toen gevaarlijke psychopaten noemde die relatief geringe delicten hadden gepleegd, een korte straf kregen. En dat is uit maatschappe lijk oogpunt niet te accepteren.'

iet dat Van der Landen een aan hanger is van de vergeldings leer, een tegenstander van de gevan genisstraf is hij ook niet. Stelling 4 ('de meest controversiële stelling') zegt dat het doel van de gevangenis straf slechts gelegen kan zijn in de beveiliging van de maatschappij voor een bepaalde tijd. 'Aan ge vangenisstraffen worden allerlei prachtige doeleinden toegekend: mensen zouden in hun celletje tot inkeer komen, er zouden betere mensen van gemaakt worden, het zou leiden tot afschrikking. Maar het enige waar je zeker van kunt zijn is dat je hem voor een bepaalde periode beperkt in de mogelijkhe ♦ Promovendus Dirk van der Landen voor de Koepelgevangenis in Breda: 'Als je iemand in de gevangenis stopt dan wordt le daar met beter van, meestal slechter'. [Foto: Rien Siers]

den nieuwe delicten te plegen. Maar zelfs dat gaat niet altijd op. Italiaan se mafialeiders gaan vanuit de ge vangenis gewoon door met het run nen van hun zaakjes. Je kunt er niet zeker van zijn dat het de algemene preventie zou bevorderen.' Juist omdat je zoveel negatieve za ken met een gevangenisstraf be reikt, kun je er beter maar zuinig mee omspringen. 'Als je iemand in de gevangenis stopt dan wordtie daar niet beter van, meestal slech ter. Hij leert er de verkeerde vriend jes kennen, er wordt het stempel 'crimineel' op hem gedrukt, je ver mindert z'n kansen op resociali sering. Het is daarom zaak niet te veel naar de ideologie te kijken maar gewoon naar wat die straf nou daadwerkelijk inhoudt. Die mys tiek eromheen kun je wel missen.'

n 'straffen op maat', zoals wordt bepleit door de Adviescommissie Alternatieve Sancties, ziet hij de meeste heil. Iemand wordt dan ver oordeeld tot een soort vrijheids beperking, in plaats van een vrij heidsbeneming. De verdachte met een groot aantal vermogens of ver keersdeUcten op z'n geweten moet dan eerst maar eens zes maanden naar de gevangenis, dan komen er cursussen zoals sociale vaardighe den en wat sociale dienstverlening bij. Een beetje paternalistische oplos sing is het wel, meent ook Van der Landen. 'Er wordt sterk de nadruk gelegd op het zirmige van de straf. Voor de betrokkene zelf is het ook zirmig, hij kan er iets van kan leren. Probleem is ook dat de belangente genstelling tussen dader en over heid vervaagt. Als je in het strafrecht die tegenstelling gaat negeren kun je je afvragen wat de betekenis is van bijvoorbeeld rechtsbescherming tegen de overheid. Die zou dan wel eens heel snel uitgehold kunnen worden. Daar kun je voor kiezen maar je moet er heel voorzichtig mee zijn.' Het verwijt tegen het tweesporen stelsel is bij vermogenssancties nog

groter. Daar wordt, zegt Van der Landen, de indruk gewekt dat het begrip 'maatregel' door de wetgever wordt gebruikt om lastige rechts beginselen te ontwijken. De jurist gaat in zijn studie uitvoe rig in op de voordeelsontneming, het plukken van criminelen, een sanctie die heel weinig opgelegd wordt. Georganiseerde en zeer winstgevende vormen van crimina hteit zouden harder moeten worden aangepakt, onder andere door de criminelen helemaal uit te kleden. In de Kamer is nu een wetsontwerp aanhangig om dat uitkleden te vergemakkelijken. Alleen al als het aannemelijk is dat betrokkenen onoirbare financiële transacties hebben gedaan, worden ze strafbaar gesteld. 'Zou je zo'n sanctie een straf noe men dan zou heel juridisch Neder land op z'n achterste benen staan, ze zeggen dan: je kunt toch niet strafrechtelijke beginselenstraf na delict zomaar over boord gooien. De wetgever ondervangt dat door te zeggen: die voordeelsontneming is geen straf, we beogen immers cri minelen geen leed toe te voegen, we ontnemen ze alleen datgene waar ze toch al geen recht op hadden. Het is dus een maatregel en dan gelden dergelijke criteria niet.' Dan, zegt Van der Landen, krijgt het iets van een semantische truc. Kijk maar naar de bewijsvoering van de wetgever: er wordt opgesomd wel ke inbreuken ze hebben gemaakt op voor straffen geldende regime in het wetboek. En omdat we die inbreu ken hebben gemaakt is het een maatregel, enalsheteen maatregel is, mogen we die inbreuken maken. Dan heb je de perfecte cirkelrede nering. Dan zie je dat zo'n dogma tisch onderscheid, dat niemand echt begrijpt, wordt aangewend als middel om controversiële wetsont werpen makkelijk door de Kamer te krijgen.' Dirk van der Landen, Straf en maatre gel. Een onderzoek naar het onder scheid tussen straf en maatregelin het strafrecht. Gouda Quint BV, fl. 99,50.

JUNlVERSl;! Optimisme dus. E n milieusocio loog Nico Nelissen, na twee jaar ge vraagd of dit optimisme nog altijd zijn hart verwarmt, beaamt dit vol mondig. Houding en gedrag van de Nederlandse burger tegenover zijn milieu gaan met sprongen vooruit. De Nederlander, zeer onlangs nog dienaangaande zorgvuldig geën quêteerd, blijkt s t u k k e n meer gemotiveerd om zichzelf te matigen in energieverbruik, kieskeuriger in de aankoop van milieuvriendelijke produkten en meer bedacht op het achter zijn kont opruimen van al zijn afval, dan in 1985 toen hij ook hierop onderzocht werd. Ook de infrastructuur dat zijn alle maatre gelen door handel en industrie en overheid genomen om een dergelij ke mentaliteit mogelijk te maken, is al heel mooi uitgebouwd. De burger is nog wat moeilijk uit zijn BMW de trein in te krijgen, de mestverwerking is nog steeds een crime, maar toch, grosso modo is er echte en goed zichtbare vooruit gang. Heel goed, maar... Jawel. Er zijn kritische denkers over onze westerse maatschappij en cultuur die enerzijds volmondig beamen dat dit nieuwe bewustzijn hoopgevend is, die anderzijds ech ter ook waarschuwen dat deze gedragsverandering heel aardig is, maar ook misleidend, omdat de tevredenheid daarover de werkelij ke gevaren van de milieucrisis mis schien wel afdekt, onder een laagje makeup verbergt. Wim Hafkamp, de miheueconoom op de bijzondere KUBleerstoel spreekt bijvoorbeeld in zijn oratie over de buitenkant van onze vuile economie de bossterfte door verzu ring en de aantasting van de ozon laag , zaken hoe moeilijk dan, waaraan gewerkt kan worden, maar signaleert ook een binnenkant aan onze vuile economie. En als hij in zijn oratie over die binnenkant na denkt, vraagt hij zich af hoe het komt, 'dat al deze milieueffecten, die geen van ons individueel wil, zich toch voordoen?' De eerste generatie milieuproblemen die gro tendeels overwonnen zijn waren direct bedreigend voor de gezond heid, waren daarom concreet en zichtbaar en relatief makkelij k aan te pakken. De huidige generatie milieuproblemen zijn heel anders en dat verschil wordt te weinig ge zien en begrepen.

afkamp: 'Het is typerend voor de huidige miheuproblematiek dat deze zich veelal voordoet, of dreigt voor te doen, op lange termijn en op plaatsen die ver verwijderd zijn van de plaatsen waar ze veroor zaakt worden. Het verband tussen oorzaak en milieugevolg is indirect en onzeker.' E n dat is op zich nog niet het ergste, maar door dat hoopgevende begin van het karwei zette zich in het hoofd, in de 'binnenkant' van de doorsneeburger het idee vast, aldus Hafkamp, 'dat, als de milieuhygiënische om standigheden zodanig zijn dat de mens beschermd is, ook andere organismen planten, dieren, ecosystemen af doende beschermd zijn.' Wat mooi niet zo is. Want lezen we momenteel onze krant, dan verne men we onder meer hoe deplorabel de ozonlaag op het zuidelijk half rond erbij hangt. Die laagis daar nog nooit zo dun geweest en het gat is bezig zich vanaf de zuidpool te verwijden in de richting van Zuid Amerika. Hoe dreigend dat pro bleem is wisten we al jaren en inmiddels hebben we dan ook onze spuitbussen omgebouwd op minder agressief gas. Maar is dat voldoen de? Neen. En wat lezen we in onze krant over onze bossen? Het regen woud in de tropengordel werd on rustbarend snel gekapt, hoorden we al jaren. Schande! Maar nu blijkt dat de wouden rond onze eigen breedte

1 i

"k I

"^^

^^ ^ "\

•I. , X

v.v .1 '^' ^ \.

modeme maatschappij heeft plaats in de zeventiende eeuw. Met de ont wikkeling van de modeme weten schap. Descartes staat daarvoor. Maar Achterhuis' belangstelling gaat veel meer uit naar denkers over de nieuwe inrichting van de maat schappij. E n dan komt hij uit bij Thomas Hobbes (15881679) in Engeland, de schrijver van het be roemde boek Leviathan, waarin de modeme staat, ook nog zoals hi j nu functioneert, op een wonderlijk heldere manier geanalyseerd en beschreven is. E n wie dan verder naar deze tijd toeleest ziet dat alle denkers na hem niet alleen Hobbes gebruiken, maar ook misbruiken voor hun eigen ideeën aan de markt te brengen. De modeme student, opgevoed met het onderhoudende spel Triviant, weet dat Hobbes de mens typeerde met het meest zwar te zinnetje ooit door een mens neer geschreven: 'de mens is de mens een wolf'. Een zwartkijker dus, die hob ♦ De milieucrisis is vooral een probleem van culturele aard. [Foto. Rien SiersJ

bezak, niet interessant. Het pro bleem is echter, aldus Achterhuis, dat dat zinnetje bi) Hobbes niet te vinden is, wel in veel secundaire literatuur over Hobbes. Hobbes wordt volgens Achterhuis dan ook door veel spitse denkhoofden slor dig gelezen en daarom geper verteerd. Als voorbeeld geeft hij de enige jaren geleden overleden Frans Bijna twee jaar geleden wijdden een socioloog en een econoom samen een bijzondere KUB man Michel Foucault, een denker leerstoel in met twee oraties. De ene was getiteld Afscheid van een vervuilende samenleving?, de met uitstekende intuïties, maar die vastliep in zijn maatschappijanaly andere Contouren van een schone economie!. Let op het vraagteken achter de eerste titel, let op ses doordat hij Hobbes slordig al te slordig afdeed. het uitroeptel<en achter de laatste! Helemaal zeker waren ze nog niet, maar toch: 'tekenen van In Het rijk van de schaarste zet Achterhuis op heldere en levendi hoop' zag de eerste. En de andere zag binnen de bestaande vuile economie allerlei hoopvolle ge wijze uiteen hoe foutieve en slor aanzetten tot een beheersing van de afvaluitstoot. Nu, twee jaar verder wordt er opnieuw over het dige lezing van deze en andere den kers uit de begintijd van het moder milieu gepraat in een ThomasMore lezing die deze week startte. ne Westen tot misverstanden en kortsluitingen hebben geleid in de toepassing van hun ideeën, onder Bert Heffels meer in de westerse wetboeken. graad niet alleen ook snel slinken de economie, wat weer goed was Wie Hobbes goed leest weet waar onder de motorzagen, maar dat wat blemen tussen Noord en Zuid, zo voor de vooruitgang van de weten we fout zitten. En leert dat een kri rest ook nog heel heel slecht eraan als die onlangs in Rio de Janeiro op schap, enzovoorts, enzoverder. Die tische herbezinning van tal van toe is. Nog maar eenderde van de het mondiale miheucongres mani spiraal gaat al enkele eeuwen zo maatschappijtheorieën en heel in naald en loofbossen tussen de veer fest werden. Zuid wil een welvaart door. het bijzonder van die waarop de drie tigste en zestigste breedtegraad op zoals die in het noorden gereali Niemand kan zo'n bestel dat uiterst pijlers van deze maatschappij. het noordelijk halfrond kan zich seerd is en peinst er niet over om efficiënt informatie, energie, werk Wetenschap, Techniek en Kapita verheugen in een goede gezondheid. kostbare milieumaatregelen te tuigen en gebruiksvoorwerpen pro listische economie gebouwd zijn, Dat onze bossen onze fabrieken en nemen. Zelfs als men in het noor duceert botweg afwijzen. Daar is nu meer dan ooit geboden is. Opti auto's niet goed verdragen en dat ze den daartoe bereid zou zijn.' het domweg veel te aantrekkelijk misme in ons milieudenken is te niettemin heel hard nodig zijn voor voor. E n wie dat wel zou doen recht want we boeken winst. Maar onze zuurstofvoorziening weten at te doen? Wel, veel kritische veroordeelt zichzelf tot een bestaan na zijn zorgvuldig bronnenonder we al jaren. En de gasuitstoot werd filosofen zijn van mening dat in de marge, een bestaan als kluize zoek weet Achterhuis dat de mi braaf teruggebracht. Om onder het we 'dieper moeten'. Onze welvaart naar of dropout. Dus, wie zeurt er lieucrisis met op de eerste plaats een vallen der bladeren erg triest van te is een produkt van wat ooit het verder nog over oververhitting, technisch probleem is dat ook door worden. WTKbestel genoemd is. Dat bestel overproduktie, consumptieve indi technologische en puur econo Nu is dus de brandende vraag of dit is een samenspel van drie wezen gestie en dergelijke. It's all in the mische middelen en regelgeving wat we deden en doen wel genoeg hj ke componenten van onze moder game, het systeem reguleert dat via kan opgelost worden maar een pro bleem van breed en diepculturele ne samenleving, te weten allerlei veiligheidskleppen zelf. aard. En wie enkel door geboden en Wetenschap, Techniek en Kapitalistische economie. ie daar nog over zeurt ? Onder verboden de producerende en con Drie ijzersterke pijlers, die meer Hans Achterhuis. Hans sumerende burgers probeert op te ieder hun eigen van elkaar Achterhuis is een kritisch filosoof, voeden, moet zich niet verwonde onafhankelijke dynamiek als filosoof groot geworden in de tijd ren als de milieuproblemen on ontplooien en die bovendien elkaar wederzijds almaar sterker maken. Een oerster ke fimdament gevormd door was en is, of beter, of wetenschap een hechte drieëenheid: allereerst pers, industriëlen en technologen, door de ondernemers, heel lepe jon politici en overheden, boeren en gens die zoals dat zo mooi weten burgers, de huidige milieupro schappelijk geformuleerd wordt, dat onze universiteiten nog als pot blematiek wel voldoende 'ervaren' ' h u n behoeftebevrediging uit kachels roodgloeiend stonden van danks die regulerende maatregelen dat is zien, horen, voelen en eron stelden' om te investeren in kost de kritische theorieën. Die dus alle toch blijven bestaan. Er is meer aan der lijden, dus zich voldoende bare produktiemiddelen, waardoor maal te utopisch en/of te slecht de hand en er is meer nodig en er ethisch ervan bewust zijn , om onze economie een ongekend hoge doordacht bleken om stand te kun staat meer op het spel dan we ons überhaupt zo creatief te kunnen vlucht nam, die nummer twee nen houden. Achterhuis heeft zich in ons vrije Westen realiseren. zijn dat de juiste oplossingen gevon door n i e u w e t e c h n i e k e n (de daar niet door laten ontmoedigen. den worden en operationeel zouden boekdrukkunst, de stoommachine, In zijn aantrekkehjk geschreven en de elektriciteit, de telegraaf, de te gemaakt kunnen worden. doorwrochte boek Het rijk van de In de Thomas More cyclus (elke Nico NeÜssen, de miheusocioloog lefoon, de computer) steeds weer schaarste uit 1988 doet hij verslag dinsdagavond in november van op de KUBleerstoel, weet dat on hoger en hoger opgejaagd werd. En van zijn speurtocht naar de bronnen 20.00 tot 22.15 op de Theologisc he danks zijn ongeschokt optimisme nummer drie in de wetenschap van onze modeme samenleving. Faculteit) spreken op 10 november kon door de nadruk op het experi en alle verbetering van de mentali J. Rolies en M. Verkerk over Die zijn niet zozeer te vinden bij de teit van de burger ten spijt, mondi ment en de ontdekking van allerlei Grieken en Romeinen, of bij de medische ethiek, op 17 november aal de problemen nog altijd de pan wetten in de natuur, de verworven Christelijke denkers van de middel H. Achterhuis en F. Jacobs over milieu-ethiek en op 24 november R. uitrijzen: 'Buiten deze zorgwekken kennis op tal van terreinen worden eeuwen. Die hebben er natuurlijk Jeunssen en H. Van Egmond over de problemen met de ozonlaag en toegepast. Wat goed was voor de allemaal hun steentje toe bijgedra bedrijfsethiek. de bossen, heb je dan ook nog de pro techniek, wat weer goed was voor gen. Maar de wending naar onze

'Milieuregels naleven alleen is niet voldoende'

De burger is milieubewust, maar tocii sterven de bossen

5 november 1 9 9 2 4UNlVE8Stl-

heeft de klassieke AI een medisch expertsysteem opgeleverd dat uit stekende diagnoses stelt bij darmm fecties E n het m 1988 geconstru eerde mijn rots netwerk is van connectiomstische makelij', aldus

Kunstmatige Intelligentie worstelt vooral met betekenis

Meijsmg

In 1 9 8 8 construeerden t w e e wetenschappers e e n zelfdenkend netwerk het netwerk leerde zichzelf feilloos het echoverschil t u s s e n zeemijnen e n rotsen die zich onder de zeespiegel bevin d e n . De rotsecho's leggen een andere w e g in het netwerk af dan d e mijnecho's, maar hoe die verschillende trajecten t o t stand zijn g e k o m e n is zelfs voor d e makers met meer t e achterhalen Ze hebben namelijk geen regels o m o p t e r u g t e vallen e n d a a r m e e lijkt het denkende ding e e n feit.

Roland

Bovenstaand voorbeeld van Artifi ciële Intelligentie (AI) sluit aan bi) een eeuwenoud (schrik)beeld de mens als machine Vooral de film bleek de ideale uitlaatklep voor zulke visioenen geniale maar waanzinnige wetenschappers spe len m obscure laboratoria voor God en scheppen een menselijke machi ne de geboorte van Frankenstein In zulke gevallen bli)kt alti)d een menseli)k element nodig om de machine tot mens te vervolmaken, en het is doorgaans een )onge schoonheid die m zulke rolprenten haar bewustzijn of geest af mag dragen Als de gekke professor ten minste zijn zm krijgt De Artificiële Intelligentie bestu deert de mogelijkheid om op kunst

ABSOLUUT DE GOEDKOOPSTE:

Onze dagschotel was al de beste en goedkoopste van Tilburg Vanaf vnjdag 6 november geldt dit ook voor onze nieuwe

Dagmenu's: fl. 12,50 Het dagmenu bestaat uit stokbrood met kniidenboter soep van de dag wisselende dagschotel desert Natuurlijk serveren vsry ook nog onze DAGSCHOTELS VOOR

fl. 7,50

Enthoven

matige wijze het denken te con strueren De toepassing is m prin cipe grenzeloos waar mensen zijn wordt gedacht en waar gedacht wordt kunnen machines het over nemen Sommige beoefenaren van AI menen zelfs dat de mens een ingewikkelde machine is Conse quentie IS dat er geen principieel onderscheid bestaat tussen een door de mens geconstrueerde intelli gente machine en zijn maker Dat laatste nu wordt bestreden door dr Monica Meijsmg die donderdag 5 november m het kader van de fi losofische lezingen spreekt over deze problematiek Ze betrekt daar

vrijdag 611 mixed gnll (lamsvlees, kalfsvlees kofle)

zaterdag 711 gemanneerde drumsticks, ananas, gebakken aardappels zondag 811 lapjes rundvlees, pommes pansien salade maandag 911 gebakken mosselen, fnet, salade dinsdags 1011 kipschnitzei, gebakken aardappels, doperwten en worteltjes woensdag 1111 lamsvlees aan spies, pommes pansien, salade donderdag 1211 cordon blue, sperziebonen, fnet In plaats van aardappels of fnet kunt u ook kiezen voor ryst dagelijks van 2100 tot 22 00 Happy Hour metpoolbiljart* tafelvoetbal * dartbord

Ondanks deze resultaten kan geen van beide strommgen het hoofd bieden aan 'de paradox van de me chamscherede' ons menselijk den ken gaat over betekenisvolle zaken (ideeën) en intelligente automaten gaan noodgedwongen aan die bete kenis voorbij Daarmee is de voor naamste beperking van kunstmati ge intelligentie gegeven

m zowel de klassieke AI (sinds 50 jaar) als de moderne variant (het connectionisme) De klassieke AI baseert zich bij het scheppen van kunstmatige intelligentie op regels denken is een talige bezigheid en kopieerbaar via bepaalde regels Het connectionisme ziet de denkende instantie als een netwerk, waarin geen sprake is van taal of regels Wat rest is input via de zintuigen en gedrag als output Beide strommgen herbergen extremisten die beweren dat de volledige menselijke intelli gentie en daarmee de mens na te bouwen is 'Die verwachting gaat lijnrecht te gen ons gezonde verstand m, feit is wel dat beide strommgen opmerke lijke resultaten hebben geboekt Zo

et verweer van die wetenschap IS zwak De klassieke AI koes tert de valse hoop dat mhoud en vorm uniek bij elkaar passen, zodat bij een bepaalde vorm automatisch de goede inhoud hoort 'Helaas al leen al het Nederlandse woord bank heeft meerdere betekenissen', stelt Meijsmg hen teleur Deconnectio nisten gaan ervan uit dat de beteke nis van de input vastligt Bepaalde gewaarwordingen prikkelen be paalde zintuigen bij een rode kleur hoort een specifieke prikkel Met zulke waar nemingsbegrippen zijn vervolgens alle mogelijke beteke nissen op te bouwen Meijsmg 'Al m de jaren dertig zijn hiertegen pnn cipiele bezwaren gevonden abs tracte begrippen als 'vrede' en 'democratie' gaan niet terug op gewaarwordingen E nookeenrela tief eenvoudig object als een tomaat

IS door de vele veranderlijke aspec ten (kleur, vorm, lichtval etcetera) eindeloos variabel m de waarne ming Artificiële Intelhgentiebhjkt onvoldoende overweg te kunnen met het betekenis aspect van de dmgen' Het idee van automaten stamt al uit de tijd van Descartes Hij zag zowel mens als dier als automaat, maar dichtte de mens bovendien een geest/bewustzijn toe Sinds Freud IS dat bewustzijn m aanzien ge~ daald veel gedrag is onbewust ge bleken De radicale mmderheid van de Alwetenschappers hangt m dit verband het zogeheten ehmmatief materialisme aan Zij zien geen en kel bewijs voor het bestaan van een bewustzijn en zouden die term het liefst uit ons taalgebruik verwijde ren We weten van onszelf met ze ker of we een bewustzijn bezitten, laat staan dat we het van andere mensen of machines weten Deze extremisten spreken om die reden ook liever niet van pijn maar van storingen 'Vooralsnog is de moderne Franken stein ver weg', concludeert Meij smg 'Bovendien wil het 'gezonde verstand'niet aan zo'n idee We pas sen wel sommige computertermen op onszelf toe maar daar blijft het bij De mens wil zich blijven onder scheiden van het dier maar ook van de machine Naar het dier toe op basis van onze intelligentie, ten op zichte van de intelligente machine door ons gevoel'

cafe

Kan^f'^^'^l

OPROEPKRACHTEN INTERN TRANSPORT

Telegraafstraat 58

Functie-informatie. Na een in werkpenode krijgt de oproepkracht, bij ziekte of afwezigheid van een van de vaste transporteurs, een zelfstandige dienst toegewezen Een volledige dienst duurt 8 uur, waarbij de werktijden van maandag tot en met vrijdag tussen 7 30 uur en 18 30 uur liggen De werkzaam heden betreffen voornamelijk het transport van linnengoed, vuile was, apotheekgoederen, afval en maal tijden

Happy Hour Donderdag en Zondag van 21,00 22.00 uur

Het Maria Ziekenhuis te Tilburg is een

STUDIEBOEKEN V O O R DE KUB HET HE LE JAAR D O O R

dynamische instelling voor gezondheidszorg. Het ziekenhuis heeft een capaciteit van ruim 400 bedden en heeft vrij

Cafe Jack's, Tuinstraat 81, tel 426322, dagelyks open vanaf 15 30 uur, keuken open 17 30 tot 21 00

specialismen en de

Met groter gezelschap is reserveren gewenst

zieningen in huis.

wel alle basis en deel daan/oor benodigde voor Het ziekenhuis vervult vele zorgintens ieve

Boekhandel Gianotten

■ )

functies. Meer dan 1000 medewerkers werken

Profielschets. Onze gedachten gaan uit naar accurate en zelfstandi ge studenten en/of scholieren die minimaal 17 jaar oud zijn Geboden wordt. De aanstelling is op basis van een oproepcontract Er wordt in verband met de aard van de functie een allm salaris ge hanteerd De hoogte van het basis salaris ligt ruim boven het mini mumloon De arbeidsvoorwaarden zijn conform de CAOziekenhuis wezen

samen aan een persoons gerichte behandeling en

organiseert

DE NACHT VAN DE COLUMNIST UNIEK VERBAAL SPE KTAKE L Datum vnjdag 20 november 1992 Aanvang 20 30 uur Plaats van handeling. Katholieke Universiteit Brabant, Tilburg, Gebouw^ A Entree fl 20, p —

^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ " " ^ " " ^ ^ ^ ^ ™ " ^ ^ ^ "

Tegen inlevering van deze Univers bon ontvang ik een toegangsbewijs voor DE NACHT I VAN DE COLUMNIST van n 20 voor fl 12 50

INAAM I ADRE S

I POSTCODE/PLAATS TELEFOON

l i . . _ i . . _ _ i _ _ _ _ i _ _ _ _ _ _ _ _ . J

Prof Verbemelaan 100 Tilburg Enimpassage 17 Tilburg Tel (013) 651111

verzorging van de patient. Het personeelsbeleid biedt

Informatie. Telefonische inlichtin gen kunt u inwinnen bij de heer mg J van Oerie, hoofd dienst goederen voorziening, tel nr 013655205

alle ruimte voor een optimaal en persoonlijk functioneren van de medewerkers.

Uw schriftelijke sollicitatie kunt u richten aan de afdeling personeels zaken, t a V de heer drs P de Bruyn, personeelsfunctionaris

REPACC RepetitiecoUeges Accountancy 20 jaar ervaring m het geven van repetitiecolleges t b V de NIVRA en Lniversitaire examens (o a te Tilburg) •CONTROLELEER • ADMINISTRATIEVE ORGANISATIE Door de ondeisteunmg die Repacc biedt (colleges correctie eigen lesmateriaal) verhoogt men de slagingskansen REPACC Westerpk 75 50i2 MH TIL BURG Tel 01168WW

MARIA ZIEKENHUIS Dr DeelenlaanS Postbus90107 5000 LATilburg Telefoon 013 655655

5 november 1992

{UNTVERSO

'Colombianisering' dreigt ook in westerse maatschappij Het is frappant hoe snel een maatschappij zie Joegoslavië, zie ook Los Angeles kan desintegre ren. Heersende ideologieën vallen weg en de politiek staat met de mond vol tanden. Alternatieven worden niet gepresenteerd. Gaandeweg komen steeds meer mensen terecht in de marges van de samenleving. 'We zitten nu in een opvatting over economische welvaart die niet realistisch is', zegt dr. Lou Keune, één van de auteurs van de KUBstudie 'Marginalisering'.

Michel Knapen De resten van het E l Alvliegtuig zijn nog maar net opgeruimd of duizenden illegale buitenlanders staan in de rij om de legale status te verkrijgen. Nederland staat op z'n achterste poten. De burgerlijke ver ontwaardiging onder Nederlanders is enorm. Dat mensen zo maai misbruik maken van ons goede hart dat opgesloten ligt in tijdelij ke uitzonderingsmaatregelen, zo luidt de publieke reactie. Dat de autochtonen zo reageren, ach, dat valt wel te verkla ren. Maar die buitenlan ders? Dr. Lou Keune, als econoom verbonden aan de sociale faculteit meent dat mensen die een heel leven lang een gemargina liseerd bestaan hebben ge leid, per definitie andere waarden en normen hebben. 'Men sen uit de ontwikkelingslanden zeggen steeds meer: ik heb lak aan jullie burgerlijke normen. Uit ge bruikswaardeoogpunt probeer ik er maximaal profijt uit te trekken.' In Nederland en in andere Westeu ropese landen geeft dat voeding aan maatschappelijke onrust. Klein rechts ziet weer mogelijkheden voor electorale successen. Toch ziet Keune weinig perspectief voor fas cistische regimes a la Mussolini of Hitler. 'Die regimes sterven dik wijls door marginalisering. Hun bestaan is mede afhankelijk van het bevestigen van marginalisering.

ginalisering', zo definieert prof.dr. Jan van Wezel het onderzoeksob ject. Van Wezel doceert Empirische Sociologie en Sociologie van de Sociale Zekerheid aan de KUB, en is programmaleider van de VF groep. De lezingen van de studiedag zijn nu gebundeld in het boek Mar ginalisermg. De actualiteit van een sociaal probleem.

ertig jaar geleden was Lou Keu ne in ZuidAmerika; hij deed er als jong wetenschapper onderzoek in onder andere Colombia. Wat hem daar toen opviel was dat alle winkels luiken voor hun etalages hadden. Vreemd, vondie dat. In die tijd stonden in Nederland de huis deuren nog gewoon open. Nu, één generatie verder is er geen winkel die 's avonds niet wordt geblin deerd. Kleine criminaliteit die haar oor sprong vindt in onder andere norm vervaging, heet dat. Wegaan op weg naar een samenleving waarin ieder een steeds meer voor zichzelf op komt, sterker nog: waarin iedereen het eerst aan zichzelf denkt. Ikke, ikke. Daardoor dreigen er steeds grotere groepen mensen uit de boot te vallen. Zij kunnen zich met moeite handhaven in deze sociale strijd en komen dan terecht in de marges van de samenleving. Ruim twee jaar geleden organiseer de de sociale faculteit van de KUB een studiedag over m argiiiaiisering. Het idee hiervoor kwam vanuit de VFonderzoeksgroep Transforma tie, L evenskansen en Generatie. 'De onderzoekers van dat program ma worden geconfronteerd met het verschijnsel dat groepen mensen in Nederland worden uitgesloten van deelname aan het maatschappelijk bestaan. Wanneer deze uitsluiting duurzaam is, is er sprake van mar

et probleem van marginalise ring blijkt hardnekkig te zijn. Dat komt, stelt Keune, omdat er naast structurele ook oorzaken in de basisverhoudingen liggen, dus tussen de seksen, klassen en in de etnische sfeer. Het geven van nood hulp (eenmalige uitkeringen, het verstrekken van museumjaarkaar ten) is absoluut geen oplossing, maar ook het arbeidsmarktbeleid en beleid rondom sociale woning bouw schieten tekort. Keune: 'Ondanks dat structurele beleid worden veel mensen op veel terreinen duurzaam uitgesloten. Naar mijn idee is dat een bevesti ging dat dit beleid zijn grenzen heeft, en dat je op een fundamente ler niveau moet kijken. Ook een structureel beleid moet verwijzen naar de dieperliggende lagen van de sekse en klasseverhoudingen. Ar moede heeft alles te maken met de produktiewijze en hoe de klassever houdingen zich ontwikkeld heb ben. Door de binnenkomst van het kapitalisme zijn grote groepen ge marginaliseerd. In ontwikkelings landen hebben zich tussen gemar ginaliseerde mensen nieuwe funda mentele verhoudingen ontwikkeld die in oppositie komen met de ka pitalistische verhoudingen. Ge bruikswaardecategorieën gaan weer domineren boven de ruilwaar de in overlevingsstrategieën. Dat geldt ook in de marktsector: men sen kijken primair m e t een gebruikswaardebril en niet met een ruilwaardebril. Dat is een funda mentele aantasting van de maat schappelijke verhoudingen.' De rellen in Los Angeles van afge lopen mei zijn daar een bewijs van. 'Toen bleek hoe dun het laagje van de ideologie is dat het zaakje nog bij elkaar houdt. Mensen hebben vaak een heel ander ideologisch concept dan dat de heersende ideologie voor schrijft.'

Betaalde arbeid is hierbij het refe rentiepunt. Ouderen zijn als gevolg van het verlies van een betaalde baan op meerdere aspecten gemar ginaliseerd, zo wij st de bijdrage van Kitty de Leeuw uit. Ook vrouwen nemen een hele bijzondere positie in, betoogt Marei Zwinkels (Werk groep Vrouwenstudies). De bevor dering van de arbeidsparticipatie van vrouwen, zoals die voorgesteld arginalisering uit zich op ver is in het Beleidsplan Emancipatie schillende niveaus in de uit 1985, lost de achterstandspositie samenleving. Mensen kunnen op van vrouwen niet op, zo beweert economisch, politiek, cultureel en Zwinkels. Daarvoor zou er ook een sociaal gebied 'uitgesloten' zijn. herwaardering van de zorgende ar beid moeten optreden. Dat laatste is, volgens Keune en Van Diesen, een mooi voorbeeld dat mar ginalisering mede veroor zaakt kan worden door beleid. Maar aan de ande re kant neemt marginali sering dusdanige propor ties aan, dat inmiddels gesproken Loonarbeid is in de westerse wereld het dominante economische sys kan worden van een onaanvaard teem en zi) die in hun levensonder bare situatie: dat betekent dat be houd (moeten) voorzien zonder in leid juist dringend nodig is. De hond eenloonarbeidkapitaalverhouding moet in zijn eigen staart bijten. te functioneren, zijn marginaal in Lou Keune deelt de maatschappe lijke bezorgdheid. 'Je komt al snel het economische systeem. Mensen die geen gebruik maken tot de conclusie dat iederéén gemar van het kiesrecht of die niet in staat ginaliseerd is, maar niet iedereen is zijn het handelen van maatschap het even erg. Het is misschien Spie pelijke organisaties te beïnvloeden, lerei maar het is belangrijk aan te zijn marginaal in politiek opzicht. geven dat menselij ke posities nooit Gemarginaliseerd binnen de cultu helemaal geïntegreerd of helemaal rele dimensie zijn zij die niet kun gemarginaliseerd zijn.' Keune schat nen deelnemen aan dominante sys dat zo'n dertig procent van de Ne temen van betekenisgeving. E n derlandse bevolking als gemargina wijken de sociale contacten van een liseerd geboekstaafd kan worden. individu significant af van de alge Dat is beduidend meer dan de klei meen aanvaarde norm, dan is men ne tien procent die in Nederland In Nederland valt een dergelijke tendens ook te constateren. Niet in op dat vlak marginaal. Maar net zo onder de armoedegrens leeft. goed als er minima zijn naast échte Hoewel er (tel snel een verband de vorm van openlijk gewelddadi ge zaken, maar de aanwezigheid van minima, is men volgens de statis tieken pas 'echt marginaal', als men op meerdere terreinen duurzaam uitgesloten is.

'De rellen in Los Angeles lieten zien hoe dun het laagje ideologie nog is'

wordt gelegd tussen armoede en marginalisatie, blijft het inkomen per hoofd van de bevolking de beste indicator om aan te geven of iemand het risico loopt tot de groep margi nalen gerekend te worden. Maar, zegt Keune, we moeten oppassen voor generalisaties. 'Niet iedereen met een minimuminkomen is per definitie ook gemarginaliseerd. Mensen met een minimaal bestaan waar ze zelf naar gestreefd hebben, hebben meer ruimte om bijvoor beeld hun relaties te onderhouden.'

oewel marginalisering een lan ge wetenschappelijke traditie kent (in de jaren twintig werd het gebruikt om de positie van migran ten aan te duiden, die losgeslagen van hun land van herkomst nog niet opgenomen zijn in het nieuwe land) staat het nog niet zo lang op de politieke agenda. Tien jaar gele den sprak Joop den Uyl zijn zorg uit over de tweedeling van de maat schappij, waarin steeds minder mensen betaalde arbeid verrichten en steeds meer mensen aangewezen zijn op een (minimum)uitkering. Zo'n ontwikkeling wordt van alle kanten afgekeurd maar het gaat in het neoconservatieve tijdperkniet langer om de bezorgdheid om een menswaardig bestaan. 'De afkeu ring is ingegeven door zorg over de hoogte van de publieke uitgaven', schrijven Lou Keune en socioloog Arthur van Diesen in de bundel. Nietwerkenden zijn te duur, en de maatschappij is steeds minder be reid om voor hen op te draaien. In de politieke discussie gaat de meeste aandacht uit naar margina lisering in de economische sfeer.

♦ Steeds meer mensen komen terecht in de marges van de maatschappij. [Foto: Rien Siers]

~^^

het grijze circuit is er een aanwij zing voor, evenals de lage deelna me en lage waardering voor het politieke bedrijf. Bij grote delen van de bevolking worden dus andere ideologische waarden en normen ontwikkeld, en ook andere gedra gingen, meent Keune.

ok het vertrouwde marktme chanisme houdt de bestaande situatie en maatschappelijke onge lijkheid in de hand. 'Op dit moment laat men de prijsvorming over aan de zogenaamde marktkrachten. De gebruikswaarde van bijvoorbeeld milieu en marginalisering worden dan niet doorberekend in de prijzen. We houden ons collectief voor de gek. We zitten nu in een opvatting over economische welvaart die niet realistisch is. Als blijkt dat op deze manier vrouwen duurzaam worden uitgesloten van arbeid dan moet daar maar een prijskaartje aan ge koppeld worden.' Beter zou het zijn de sociale kosten van marginalise ring door te rekenen in de prijsvor ming. De maatschappelijke kosten van marginalisering vind je, zo meent Keune, in de gezondheidszorg te rug. De stijging van de kosten van de psychiatrie kan er wel eens te maken hebben. Verder brengen il legaliteit en criminaliteit grote kosten met zich mee. Degrondslag voor de belastingopbrengsten wordt relatief steeds kleiner. 'Kosten op de lange duur zijn dat de samenle ving wel eens ten gronde aangetast zou kunnen worden, zoals in Los Angeles. De Colombianiseringvan de samenleving. Je kunt zien hoe gemakkelijk een samenleving als Joegoslavië kan desintegreren. Deze desintegratieverschijnselen zie je in de Verenigde Staten in zeer sterke mate. De legitimiteit van de staat wordt ter discussie gesteld. Dat heeft alles te maken met dis cussies over de heersende ideolo gie.' Over die discussie is Keune nogal bezorgd. Pessimistisch ook. Hij heeft weinig vertrouwen 'in het vermogen van de heersende socia le lagen en de heersende ideologie ën om de zaak echt positief aan te pakken. Men zal steeds excuus truus/es blijven uitvinden. Maar ik ben wel erg optimistisch over de creativiteit van mensen om oplos singen te vinden voor hun situatie.'

Arthur van Diesen (red.): Marginalise ring. De actualiteit van een sociaal probleem. Uitgeveri) Acco, £1. 29,.

5 november 1992

EDE DE L r N GE

^ir

De mededelingenpagina wordt verzorgd door de afdeling Pers en Voorlichting (gebouw B, kamer 10, tel. 2001). Diensten en faculteiten leveren via één centraal punt (het secretanaat) kopij z.s.m. aan, uiterlijk donderdag vóór 13 00 uur voor het verschijneh van de nieuwe Univers. I.v.nn. beperkte ruimte is het zaak benchten kort en kernachtig te formuleren. De redactie kan het bencht wijzigen. BIJ teveel kopij krijgt de hoogste actualiteitswaarde voorrang.

ALGEMEEN WORKSHOP GEÏNTEGREERDE WERKPLEK

I V m de grote belangstelling, organi seert de bibliotheek nogmaals voor stu denten van de KUB workshops Geinte greerde Werkplek (duur 2 uur) m de periode van 1 nov t/m 11 dec 1992 Voor deelname hieraan is geen specia Ie voorkennis vereist en er ziin geen kosten aan verbonden Speciaal voor avonds tudenten is er een workshop op do avond De workshops zi)n speciaal bestemd voor studenten die nog niet met de Geïntegreerde Werkplek bekend zijn Tijdens zo'n workshop wordt het werken met Wm dows, het starten van diverse applica ties en het uitwisselen van gegevens tussen de diverse applicaties behandeld Voor degenen die met in staat zijn de workshops te volgen, is m het diktaten magazijn een diktaat Geïntegreerde Werkplek verkrijgbaar voor fl 5,00 Aanvangstijden ma 14 00 uur, dl 18 30 uur, wo 10 00 uur, do 14 00 uur Inl bij de helpdesk in de bibliotheek, LI20 tel (66)3142 Inschr bij de centrale balie op niveau 1 ONBESTELBARE POSTSTUKKEN

Geadresseerde Afzender Ire vd Bos Zephon, Berkshire (GB) M C A Y Almekmders BVG, Zeist A J E Lucassen BVG, Zeist Lianne Dirven Univ zu Koln (D) H Rijksen J Wolbrink, Geldrop Imai Takashi ABN AMRO, Tilburg M J W T Hendnckx Pb 2895, A'dam R Schalks " " A P L Willems Intermediair Deven ter J van Os Multihouse, Waddmxveen M D Rijkens Univ de Barcelona |Sp) Th Schellekens Altair Mail, A'dam WIJ verzoeken u, wanneer een voor u bestemd stuk op de lijst voor komt, binnen een week te reageren bij de afd Registratuur en Archief, A 153 of via tel 2808 De stukken zullen circa een week na verschijning van deze Um vers aan de afzender worden geretourneerd

FACU LTEIT ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN

^UNIVERSgMvervallen, alleen voor post doet Ac countancy gaan de colleges normaal door STUDENTEN POSTDOCT. BELASTINGKUNDE

Op 20 jan 1993 wordt (voor juristen) het tentamen Openbare Financien A afgenomen, studentenpostdoct Belas tingkunde kunnen daaraan ook deelne men De Dienst Economische en Admini stratieve Zaken VOORTGEZET BOEKHOUDEN I

Het college van drs A de Caluwe van vr 20 nov 13 00 u wordt verzet naar 14 45 16 4 0 u i n A Z 112 Het college van 27 nov wordt verzet naardo 26nov van9 15 II lOu mAZ 7 VERKOOP TENTAMENBUNDELS ECONOMETRIE

Prop bundels ma 9 nov tijdens de pauze en na het college analyse I De rest van de week van 13 00-13 45 u op de TEV kamer Doet bundels ma 9 nov t/m vr 13 nov van 13 00-13 45 u op de TEV ka mer Prijs van alle bundels leden fl 9, , met leden f 1 10,

16 40 18 25 in AZ 115 wordt gegeven op 16 nov Het hoorkollege staatsrecht A van di 24 nov , 20 45 22 30 u in SZ 17 wordt gegeven op 17 nov ROOSTERWIJZ. WERKKOLLEGE STAATSRECHT A

De volgens het rooster op vr 27 nov geplande werkgroepen I, 3, 6, 8, 9 en 10 voor staatsrecht A worden eenmalig verplaatst naar wo 25 nov - werkgroep I (oorspronkelijk 13 50 15 30 in SZ 18) zal worden gegeven op wo 25 nov van 9 15 10 55 in X 7 werkgroep 3 (was 9 15 10 55 in CZ 113) zal worden gegeven op WO 25 nov van 15 45 I7 2 5 i n X 2 werkgroep 6 (was 11 10 12 50 in SZ 19) zal worden gegeven op WO 25 nov van 11 10-12 50 m X 5 werkgroep 8 (was 9 15 10 55 m CZ III) zal worden gegeven op wo 25 nov van 9 15 10 55 in X 5 werkgroep 9 (was II 10 12 50 m SZ 30) zal worden gegeven op wo 25 nov van 13 50 15 30 m PZ 207 werkgroep 10 (was 13 50 15 30 in SZ 19) zal worden gegeven op WO 25 nov van 15 45 17 25 in X I STAATSRECHT A, PROP

POST DOCTORALE ACCOUNTANCY OPL.

Per jan 1993 wordt geen aanvang ge maakt met colleges Leer van de Ac countantscontrole en Grondslagen van het Accountantsberoep (zie studiegids 1992/1993, blz 8) WIJZ./TOEVOEGINGEN TENTAMENROOSTER

Doet Algemene en Bedrijfseconomie + BIK + Fiscale Economie Voor 'recidivisten wordt nog eenmaal de gelegenheid geboden om het tenta men Kwantitatieve Methoden en Tech nieken (oude stijl) af te leggen, dit ten tamen wordt afgenomen op 4 f eb 1993 m de namiddag Inschr is mogelijk bij Bureau Examens tot uiterlijk 15 11 1992 Een oproep volgt Het tentamen Statistiek 2 (herkansing) wordt verzet van 12 aug naar 13 aug 1993 Het tentamen voor Statistiek/BIK (her kansing) wordt verzet van 12 aug naar 17 aug 1993 Het tentamen Privaatrecht inl (herkan sing) wordt verzet yan 17 aug naar 12 aug 1993 Het tentamen Adm ve Orgamsatie (her kansing) wordt verzet van 12 aug naar 17 aug 1993 De herkansing voor Privaatrecht 2 van 26 aug wordt verzet naar 3 aug 1993 Voor Voortgezet Boekhouden voor Fis cale Economen zal de herkansing wor den verzet van 4 aug naar 26 aug 1993 Prop Economie De herkansing voor Statistiek 1 zal plaatsvinden op II aug 1993 (ipv 13 aug 1993) Prop BIK Het tentamen Statistiek A wordt ver zet naar 5 jan 1993 (ipv 8 jan ) Het tentamen Statistiek B wordt verzet naar 15 juni 1993 (ipv 8 juni 1993) Het tentamen Grondslagen wordt ver zet naar 8 jum 1993 (ipv 15 juni 1993), recidivisten die niet meedoen aan SGO dienen de berichtgeving m Univers of mededeling van prof dr ir C Takken berg in de gaten te houden

F A C U LT RECHTS GELEERDHEID AANMELDEN TENTAMENS PROP

DeaanmeldmgstermijnvoorSGO toet sen wordt verlengd t / m 20 nov Aanmeldingsformulieren zijn binnen kort verkrijgbaar in geb C, in de kast t o bureau examens De deeltijd studenten kunnen een for muller meenemen uit de kast bij de hoofdingang van geb S Studenten die hebben meegedaan aan de toetsen in okt wor den verzocht het aanmeldingsformulier eerst m te vullen wanneer de uitslagen van deze toetsen bekend zijn

UITVAL COLLEGES OP 27-11-1992

ROOSTERWIJZIGINGEN HOORKOLLEGE STAATSRECHT A

Vanwege de lustrumviering op 27 nov 1992 zullen op die dag alle colleges

Het hoorkollege staatsrecht A van ma 23 nov

Wijz van de verplichte literatuur voor studenten die Staatsrecht A volgen met een studiebelasting van 5 punten anders dan op p 71 van de Leidraad is vermeld, hoeven van hfdst 17 van Kooijmans alleen de pa ragrafen 17 I tot en met 17 1 2bestudeerd te worden M b t p 72 van de Leidraad voor het onder deel grondrechten wordt geen nadere literatuur opgegeven STAATSRECHT A, PROP

Wijz 2 van de verplichte literatuur voor studenten die Staatsrecht A volgen met een studie belasting van 4 punten anders dan op p 71 van de Leidraad is vermeld, hoeft van het boek van Kooij mans helemaal niets bestudeerd te worden M b t p 72 van de Leidraad voor het onderdeel grondrechten wordt geen nadere literatuur opgegeven

FACU LTEIT LETTEREN VOORLICHTING KEUZECURRICULUM

Ma 9 nov begint om 9 30 de voorlich ting over het keuzecurriculum m de aula Het programma hangt bij Bureau Onderwijs (B 201) De voorlichting is speciaal bedoeld voor tweedejaars, maar doorstromers en ouderejaars zijn ook welkom VERHUIZING

Bureau Onderwijszaken (Jeanne Ver meer) is gehuisvest in B 201 Denise Lmdenau zit in B 205, Marijke Loots m B202 TENTAMENDATA

De tentamendata staan vermeld in de nieuwe KIK

FACU LTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN VTW Het e V afstudeerseminar vindt plaats op 26 nov 1992 tijd 15 45 17 40 uur zaal CZ 105 Presentatie Fons Man ders 'Leefstijlonderzoek bij Hamilton Towers', Inge Hermans 'Management stijl bij Hamilton Towers', Judith Steeg mans en Michael van den Brand 'Haal baarheid van golf en countryclubs naar Amerikaans voorbeeld in Nederland'

soc Cursus Sociologie I De eerste werkgroepen van SOC I be ginnen in de week van 16/11 Deinde ling van de werkgroepen en de outline van de cursus zijn te verkrijgen op het secretariaat, S 155 Voor de eerste bij eenkomst wordt verwacht dat hfdst I van Lenski &. Lenski bestudeerd is

soc

Gevraagd Studentassistent(e) voor de functie van researchassistent(e) voor 2 dagen p w Werkgebied internationalisatie van het

economisch leven, met bijzondere aan dacht voor medezeggenschap op Europees niveau Nederlandse ondernemingen m Spanje en Italië Mogelijkheid tot afstuderen Bij voor keur Beleids en Orgamsatie studenten met een behoorlijke economische ach tergrond en belangstelling Inl bij prof dr J J J van Dijck, tel 662069 (mevr Dankers) SOC Gevraagd Studentassistent(e) voor 1 dag p w voor de functie van secretaris/ secretaresse van de programmagroep Europees Ondernemen, die evt op een van de onderwerpen kan afstuderen Bij voorkeur Student(e) Beleids en Organisatiewetenschappen Inl bij prof dr J J J van Dijck, tel 662069 (mevr Dankers)

VACATURES Vacatures, geplaatst in Univers, zijn uitsluitend bedoeld voor werknemers van de KUB.

BIJ de vakgr bedrijfseconomie, sectie ml worden voor de periode 01 02 1993 tot 01 05 1993 gevraagd 14 student-assistenten Bedrijfseconomie (m/v)

voor een aanstelling van 1 dag p w Taken Het geven van intensieve werk colleges bedrijfseconomie voor 1 e jaars economen/bikkers Functie eisen Goede kennis van het vakgebied (3e jaars of ouder), affiniteit met onderwijs, het enthousiasmeren en stimuleren van eerstejaars studenten Inl en sollicitaties drs A Plaisier, B 623, tel 013 662084, drs H Roebersen, B 615, 013-662489 Bij de afd Personele Informatie en Administratie van de Dienst Economi sche en Admimstratieve Zaken is plaats voor een MEDEWERKER MUTATIEVERWERKING ( M / V )

(vacnr 230 92 07) Het betreft een benoeming bij wijze van proef met uitzicht op vast dienstver band Belangrijkste taken Binnen een team zelfstandig v e r r i c h t e n van werk zaamheden die voortvloeien uit de g e a u t o m a t i s e e r d e personeels- en salarisadm Functie eisen MEAO/HAVO of soortgelijke oplei dmg, ervaring op een personeels en/of salarisadm, - kermis van sociale en fiscale wetge ving, bekendheid met het werken op een personal computer, accuraat kunnen werken, dienstverlenende en collegiale houding Het salaris is afhankelijk van leef tijd en ervaring en bedraagt max fl 3614, bruto p m bij een volledig dienstver band (schaal 6 BBRA) Meer inf kunt u inwinnen bij de heer F Regouin, Hoofd afd Personele Inf en Adm , tel (013) 662561 Uw schr sollicitatie, vergezeld van een curriculum vitae en o v v het vac nr op de enveloppe, kunt u binnen twee weken richten aan de KUB, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg Interne KUBsollicitanten dienen voor 6 nov 1992 te reageren Bij het Mentoraat van de Fac. der Rechtsgeleerdheid ontstaat per 1 feb. 1993 een vac. voor de functie van STUDENTASSISTENT (m/v)

(vac nr 0336) voor 1 dag p w Taken het organiseren van activiteiten in het kader van het Mentoraat i s ra mento ren en eerstejaars studenten, het werven en begeleiden van mento ren, het deelnemen aan de organisatie van het Mentoraat en het onderhouden van contacten met derden, zoals het Bureau van de Faculteit, de vakgroepen van het eerste jaar en de Dienst Studentenza ken en Onderwijs Functie eisen het vermogen om goede contacten te onderhouden met verschillende personen en instanties, een goede mond en schr uitdruk

kingsvaardigheid, organisatorische kwaliteiten, een positieve houding t a v het Men toraat van de Juridische Fac Nadere inl kunnen worden ingewon nenbij Arthur van Dok (kamer B 1021, tel 662625 of 441758) Schr sollicitaties kunt u, binnen 2 weken na publicatie, o v v het vac nr op de enveloppe, richten aan de afd Personeelszaken, B lOIOB, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg De Fac der Rechtsgeleerdheid vraagt t b V de sectie Rechtsinformatica van de vakgr Encyclopedie van het Recht toegevoegd docent A Rechtsinformatica (m/v)

(1 0) (vacnr 0337) De sectie Rechtsinformatica verzorgt onderwijs in de curricula van de diver se studierichtingen van de Fac der Rechtsgeleerdheid, t w het voor stu denten verplichte 'Practicum Rechts informatica' Daarnaast participeert de sectie in de afstudeerrichting 'Recht en Informatisering' De belangrijkste taken van de toege voegd docent zijn het verzorgen van het onderwijs in het vak 'Practicum Rechtsinformatica', het ontwikkelen en aanpassen van het cursusmateriaal (schr materiaal en software), participeren m de overige onderwijs activiteiten van de sectie Kandidaten dienen een academische opleiding m het Recht voltooid hebben Bovendien wordt een aantoonbare be langstelling voor de Rechtsmformati ca vereist Aanstelling geschiedt voor een periode van zes maanden, per 1 jan 1993 Salaris, afhankelijk van opleiding en ervaring, max fl 5 796, bruto p m Inl bijmr J Nouwt, tel (013) 662792, werk of (013) 703162, prive, bij mr F Maas, tel (013) 662792, werk of (04902) 13773, prive of bij prof mr A de Wild, tel (070) 3547016, prive Sollicitaties schr vergezeld van een curriculum vitae, o v v het vac nr op de enveloppe aan de afd Personeelszaken, B lOlOB, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg binnen een week na het verschijnen van deze tekst ASSISTENTEN IN OPLEIDING (aio's) M/V

Het Schoordijk Instituut van de Fac der Rechtsgeleerdheid heeft m i v I jan 1993 ruimte voor zeven assistenten m opleiding (aio's) m/v Voor de volgende onderzoeksprojecten worden de zeven plaatsen opengesteld 1 Nederlandse rechtsbachermmg m een communautaire context promotor prof mr B W M de Waard (tel 013 662716/2302) VF programma Rechtsontwikkelingm wetgeving werkverband Centrum voor procesrecht (vac nr 0339) 2 Zelfreguleringbmnenwettelijkeka ders m het milieurecht promotor prof mr P C Gilhuis (tel 013 662710/2302) VF programma Rechtsontwikkelingm wetgeving werkverband Centrum voor wetgevingsvraagstukken (vacnr 0340) 3 Milieu effectrapportage als hulpmid del bij milieurelevante besluitvorming promotor prof mr P C Gilhuis (tel 013 662710/2302) VF programma Rechtsontwikkelingm wetgeving werkverband Centrum voor wetgevingsvraagstukken (vacnr 0341) 4 Hetonpartijdigheidsvereistevanart 6 EVRM en de Nederlandse strafvor dering promotor prof mr M S Groenhuijsen (tel 013 663003/2254) VF programma De invloed van maat schappelijke veranderingen op de strafwetgeving werkverband Centrum voor procesrecht (vacnr 0342) 5 De toegang tot de hoogste rechterhj ke instantie m strafzaken promotor prof mr J deHullu(tel 013 662383/2254) VF programma De invloed van maat schappelijke veranderingen op de strafwetgeving werkverband Centrum voor proces recht (vac nr 0343) 6 Bewijsrecht en het arbeidsrecht

5 november 1992

JUNlVERSl:!-

.^tvL

EDE DE L I N GE

promotor prof dr A T J M Jacobs (tel 013 662976/2889) VF programma Internationahsermg als uitdaging voor het Ned socialerecht werkverband Centrum voor procesrecht (vac nr 0344) 7 Koppeling van persoonsregistraties promotores prof mr A K Koekkoek (tel 013 662182/2302) en prof dr P H A Frissen (tel 013 662301/2128) VF-programma Informatisering in het openbaar bestuur en Grondrechten m vergelijkend perspectief werkverband Centrum voor recht en informatisering (vacnr 0345) Indien u meer over een bepaald project

MEMO STUDENTEN TEV

Verkoop tentamenbundels econome trie Propedeuse bundels maandag 9 november tijdens de pauze en na het college analyse 1 De rest van de week van 13 00 tot 13 45 uur op de TEV kamer Doctoraal bundels maandag 9 novem ber t/m vrijdag 13 november van 13 00 tot 13 45 uur op de TEV-kamer Prijs van alle bundels leden f 9,-, met leden f 10, Op donderdag 19 november organiseert het Econometrisch Dispuut aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam een symposium met als thema Transport De onderwerpen van de lezingen zijn onder andere zeetransport, wegtrans port, datatransport en intern transport De kosten bedragen f 5, voor studen ten De aanvang van het symposium is om 9 00 uur Voor meer informatie en inschrijving TEV kamer, 0 4 6 AEGEE

Programma Aegee Tilburg lezingen Maandag 9 november 14 00 uur m SZ 25 Marketing of united Europe door dhr Hatch (Nederlandse Spoorwegen) Dinsdag 10 november 14 00 uur in PZ 12 'Internationaal panel onderzoek' door dhr Luiten (AGB Attwood) Donderdag 12 november 16 00 uur in CZ 104 Banking m Eastern Europe' door dhr B van den Bout (Bank Mees & Hope) Deze lezingen zijn door iedereen bi) te wonen, voor leden zijn ze gratis, nietleden betalen f 2,50 Op 18 november is er een Belgische bieravond, waar iedereen van harte welkom is Kom dus in gepaste kledij naar cafe Kandmsky, Telegraafstr 58, vanaf 21 00 uur Natuurlijk zijn er ook nog onze wekelijkse borrels m Kandin sky, elke woensdag, vanaf 21 00 uur TIGEAK ACTIVITEITEN

9 november Efact keuzevoorlichtmg 10 november Smeets kring borrel 10 november Polis borrel 10 november VITE borrel 10 november VITE rollenspel int be trekkingen 11 november Mercurius casestudiedag Procter & Gamble 12 november Mercurius lezmg MKBadviseur 1112 november VITE Keulenreis PRIORITIJD

27 en 28 november twee daagse excur sie naar Antwerpen De inschrijving loopt van 3 tot en met 12 november en deelname kost 35 gulden (inclusief overnachting, stadswandeling en Ie zmg, exclusief etentje en uitgaan) Je kunt je inschrijven op O 74 tijdens de inloopuurtjes (of, indien we al verhuisd zijn, op kamer R 10) Degenen die geen acceptgiro en m schrijvingsformulier ontvangen heb

wilt weten dan kimt u een pro)ectbeschrijvmg opvragen bi) mw P van Lit, m a n a g e m e n t a s s i s t e n t e van het Schoordijk Instituut, tel 013 662739 Voor nadere inf n a v de projectbe schnjving kunt u zich wenden tot de desbetreffende promotor Punctie eisen Voor de projecten I t/m 3 afgestudeerd in Ned recht, met spe ciahsatie of afstudeerrichting staatsen bestuursrecht Voor de projecten 4 en 5 - afgestudeerd in Ned recht, met spe cialisatie of a f s t u d e e r r i c h t i n g straf(proces)recht Voor het zesde project geldt - afgestudeerd in Ned recht, met specialisatie of afstudeerrichting sociaal Recht Voor het zevende project - afgestudeerd m Ned recht, bij voor keur specialisatie of afstudeerrichting recht en informatisering dan wel staatsen bestuursrecht of afgestudeerd juridische bestuurswetenschappelijke studierichting met bij voorkeur keuzevakken op het terrein van recht en informatisering Vooi alle proiecten geldt vermogen tot zelfstandig werken en het leggen van contacten m biimen- en buitenland, goede schrijfvaardigheid goede kennis van de moderne vreem-

ben, kunnen tijdens de inloopuurtjes terecht op kamer O 74 (na verhuizing R 10) Zoals reeds opgemerkt zal Pnontijd verhuizen naar R 10 SMEETSKRING

Op woensdag 2 december vmdt er een workshop plaats naar Coopers & Lybrand in Eindhoven Deze workshop is bedoeld voor studenten die m de laat ste fase van hun studie zijn Er is plaats voor 20 studenten Je kunt je voor deze workshop inschrijven op de lijst die ophangt tegenover het FIT B 924 Vertrektijd wordt t z t bekend ge maakt Pasfoto's voor de Almanak kun je mie veren m ons postvakje op kamer B 924 S v p vermeid op de achterzijde van de pasfoto je voor en achternaam OLOF

Donderdag 5 november receptie ter gelegenheid van het vijfde Lustrum van de Gastronomen, varkens aan het spit en andere culinaire hoogstandjes Zaterdag 7 november Lezing 'Kunst als belegging' door dhr M a n s van Sotheby's Veilinghuis, georganiseerd door de Stichting Kater Kunst Collectie Aanvang 15 45 uur ter societeite Vrijdag 13 november is het jaarlijkse AHC-f eest, dit maal bij Virgiel in Delft Thema dit jaar is 'polderkolder', optre dens van de diverse AHC bands en dis co Kaartenaf 10, zijn nog verkrijgbaar bij de Senaat Maandag 16 november Corpsvergadering, aanvang 20 30 uur Op donderdag 19 november vmdt de viering van de eveneens vijfenzestigste Dies van de KUB plaats, 11 30 uur Heilige Mis in Maranatha, 15 00 uur aanvang academische zitting in de Aula Maandagavond 23 november Uitval naar Laurentius m Rotterdam, voor eerstejaars verplicht De Senaat regelt vervoer EFACT

Op 10 november staat het jaarlijkse 'Stage en afstuderen weer op het programma vanaf 10 00 tot 13 00 uur in de aula voor BE, en van 11 00 tot 12 30 m AZ 05 voor SE/AE Op donderdag 12 november is er Keuzevakvoorhchtmg voor AE/SE, in CZ 105 vanaf 13 00 Op vrijdag 13 november is er keuzevakvoorlichting voor bedrijfseconomen vanaf 10 00 uur m de aula Voor meer informatie over deze voor lichtingen en voor aanmelding voor de excursie kun je altijd terecht op kamer O 50, tel 662991 KON-TEKST

Op woensdag 11 november houdt Jaap Goedegebuure een lezing over het wielrenwezen in het kader van de Hoog leraarcyclus Plaats achterzaaltje van Manjnen, aanvang 20 30 uur Woensdag 25 november is er een feest m Swmge Aanvang 22 00 uur De toegang IS voor leden gratis en voor met leden f 3,50 Let op de activiteiten vinden dit keer plaats op woensdag!

de talen voor de volledige werktijd (1,0 fte) De aanstelling geschiedt voor een pe node van vier jaar (1 0) of vijf jaar (O 8) De afdeling P&O maakt orgamsatonsch zonder uitzicht op een vast dienstver- deel uit van het Bureau van de Univer band Einddoel van het onderzoek is de siteit en is belast met de ontwikkeling publikatie van een dissertatie van en informatieverstrekking over het Het salaris voor deze functie bedraagt sociaal beleid in al zijn facetten, alsme fl 1 886, bruto p m in het eerste jaar de met advisering over en uitvoeringvan en loopt op tot fl 3 364, bruto p m m diverse personele (beheers)aangele het vierde jaar bij een volledig dienstgenheden die centraal aan de orde zijn verband Functie-mhoud Sollicitaties schr binnen een week na Het verlenen van medewerking aan de het verschijnen van deze advertentie, voorbereiding van het personeelsbeleid onder vermelding van het vac nr op de in allerlei onderdelen door middel van enveloppe, richten aan de secretaris van notities, adviezen, onderzoeken, infor de Fac der Rechtsgeleerdheid, mw mr matie en deelname aan werkgroepen en G M D Peters - Van Gorp, Postbus commissies 90153, 5000 LE, Tilburg Het verstrekken van informatie en adviezen aan het lijnmanagement, De Katholieke Umversiteit Brabant is mandatarissen, personeelsfunctiona een gespecialiseerde universiteit voor rissen en individuele medewerkers over mens en maatschappijwetenschappen, vigerend sociaal beleid. met een aantrekkelijk onderwijsaanbod Het uitvoeren van personele beheers in 15 studierichtingen en hoogwaardizaken, die op centraal niveau aan de orde ge onderzoekprogramma's zijn (alsmede de advisering van het College van Bestuur over deze aangele BIJ de afdeling Personeel & Organisatie genheden). van de Katholieke Universiteit Brabant Functie eisen IS met ingang van 1 januari 1993 we Relevante opleiding op HBO of aca gens uitbreiding een vacature voor de demisch niveau, functie van - Enige jaren ervaring m een operatio nele personeelsfunctie. MEDEWERKER PERSONEEL EN Goede mondelinge en schriftelijke ORGANISATIE V / M uitdrukkingsvaardigheid. (vac nr 210 92 04) Een zelfstandige werkwijze en dienst

DICIT

Maandag 9 november a s vindt er een lezmgplaatsdoormr drs Beunenenmr Coppelmans over de advocatuur m het algemeen Aanvang 20 00 uur, locatie zaal SZ 35 POLIS

Activiteitenkalender 7 en 8 november survivalweekend m de Ardennen Opgeven bij iemand van het bestuur of op het B&O prikbord tegenover S 155, 10 november maandelijkse borrel m cafe Kandmsky, 26 november walking dinner Opgeven opB&O prikbord of bij iemand van het bestuur Iedereen die nog geen foto heeft mgele verd voor het smoelenboek kan dit als nog voor 20 oktober m het Polis postvak m S 155 of bij iemand van het be stuur De nieuwe voorraad Polis-shirts zijn er weer Iedereen die er een bestelt heeft of er nog een wil bestellen kan deze, na betaling van slechts 25 gulden verkrijgen bij Barbara (013-352439) SBIT

De doctoraal tentamenbundels zijn af te halen op de SBIT-kamer (O 48, dagelijks 13 00 1430) Zorg er wel voor dat je je contributie betaald hebt Wil je de studie BIK meer inhoud geven en zit je vol met waanzinnige ideeën, word dan actief binnen SBIT, de vere nigmg waar veel mogelijk is De komende activiteit van SBIT is een excursie naar Shell i s m Efact Het onderwerp zal zijn mileubeleid Schrijf je tijdig m want vol = vol

STUDIUM GENERALE TALKSHOW

Donderdag 12 november om 13 30 uur inde aula Talk-show 'Studeren als life style Naar aanleiding van het eerste lustrum van de Tilburgse Studentenvereniging Plato, m samenwerking met Studium Generale, met medewerking van Con me Palmen, schrijver en filosoof, Iteke Weeda, hoogleraar vrouwenemancipa tie-vraagstukken. Jan Hamming, stu dent KUB, Maarten van Poelgeest, exvoorzitter LSVb, Martin van Tuijl, do cent algemene economie KUB en Cle mens Wubbels, organisatie adviseur TwijnstaGudde Gespreksleider Hugo Backx, voorzitter U raad KUB

BURO BUITENLAND POPULATION COUNCIL FELLOWSHIPS

De Population Council kent toe aan studenten in de laatste fase van hun studie, post doe's en academici op het gebied van demografie gerelateerd aan sociale wetenschappen, zoals econo mie, sociology, antropologie, geografie en volksgezondheid Graduate studie Per jaar worden ongeveer 15 beurzen toegekent aan doctoraal studenten t b V onderzoek

Postdoctorale studie Jaarlijks worden ongeveer 3 a 4 beurzen toegekent aan academici, die aan een andere instelling als dat ze afgestudeerd zijn een postdoctorale opleiding willen volgen Mid career studie Jaarlijks worden 1 a 2 beurzen toegekent voor academici met minimaal 5 jaar werkervanng op bovengenoemde terrei nen, die samen met een onderzoeksin stituut een specifiek programma willen doen of een Masters-degree willen ha len De beurs wordt m principe voor 1 jaar toegekent De toekenning van een beurs is onafhankelijk, maar de hoogte van de beurs is afhankelijk van het gastland waar studie wordt gevolgd of onderzoek wordt gedaan Kandidaten moeten zich voor 12 no vember bij de Population Council heb benaangemeld Kandidaten uit ontwik kelmgslanden en vrouwen worden uit drukkehjk verzocht zich voor een beurs aan te melden Voor meer mformatie kunt u terecht bij Manager, Fellowship Program, The Population Council, One Dag Hammarskjold Plaza, New York, NY10017, USA EDUCATION FOR DEVELOPMENT

11 December 1992 wordt een Leiden een seminar georganiseerd met als the ma de rol van samenwerking op het gebiedvanonderzoekmb t onderwijs en educatie op de ontwikkelingen in Afrika Kosten f 15, Voor meer infor ma tie kunt u terecht bij Bureau Buitenland (Robert Ditvoorst) of Rogier van 't Rood, C E S E , P O B 90734,2509 LS Den Haag, tel 070 3510591 I.S.E.P.

Studenten die m het academisch jaar 93/94 m de V S willen gaan studeren moeten zich uiterlijk 15 november 1992 hebben aangemeld Studenten van alle faculteiten kunnen zich hiervoor aanmelden Meer informatie, en raad plegen van de studiegidsen en microfi ches, kunt tijdens spreekuur (13 0015 00 uur, N 24) verkrijgen Dan kunt u ook de studiegidsen en microfiches raadplegen

SPORT SAURON

Zondag 8 november om 16 00 uur algemene leden vergadering m het zaal tje boven het cafe Manjnen Ieder lid van Sauron wordt uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn Na de vergadering IS het de bedoeling dat we met z'n allen ergens gaan eten De agenda staat ver meld in Tekort Info Leslie (630276), Fenna (674950) of Manelle (670983) PARCIVAL

Doe mee met Parcival's jaarlijkse snertcross op zaterdag 7 november De ge zelligste studentensportvereniging biedt je de unieke combinatie van hup pelen door het bos genieten van een heerlijke zelfgemaakte snert Dit jaar wordt het extra gezellig, want ook oud

verlenende instelling De functie biedt een uitstekende gelegenheid voor een jonge personeels functionaris om via een aantal jaren ervaring op centraal niveau binnen een universitaire instelling aan een verdere uitgroei van haar/zijn loopbaan te werken Salaris Het salaris bedraagt maximaal fl 5 796,bruto per maand (schaal 10 BBRA1984) Informatie Inlichtingen over deze functie kunnen worden ingewonnen bi) de heer A M T Nabben, hoofd afdeling Personeel & Organisatie, telefoon (013) 66 22 38 Sollicitaties Schriftelijke reacties dienen voor 16 november 1992 te worden gericht aan de Katholieke Universiteit Brabant, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg, ter attentie van de heer J P Gregoire, kamer B H , onder vermelding van bovengenoemd vacaturenummer op de enve loppe DeKathoheke Universiteit Brabant voert een positief actiebeleid voor vrouwen, waarvan het streven meer vrouwelijke medewerkers te wer ven deel uitmaakt Onder andereis reeds voorzien m mogelijkheden voor kinderopvang en verlengd zwangerschaps enouderscbapsver-

lof

leden zijn uitgenodigd Aansluitend borrelen we m Kandmsky (± 17 45 uur) Start dames 13 30 uur, afstand 3500 meter Start heren 14 00 uur, afstand 6900 meter Leden betalen f 4, en niet leden f 5,Bel voor meer informatie Heleen, tel 632138

MENU PERIODE 9/11 T/M 13/11 MAANDAG

goulashsoep of chinese groentesoep rollade of saucijsje champignonsaus bloemkool of postelein pommes decorees of gekookte aardappelen veg cordon bleu-bloemkoolpommes decorees luxe biefstuk champignons DINSDAG

preisoep of chinese tomatensoep nasi goreng kroepoek seroendeng sate-pindasausoedang of rundervmk bietjes-gekookte aardappelen veg nasi goreng-kroepoek seroendeng sate-pmdasaus ananas luxe jagerschrutzel WOENSDAG

erwtensoep of julicnnesoep kipfilet of shoannaburger paprikasaus doperwten + maïs of schorseneren patates frites of gekookte aardappelen veg groentecarre-papnkasaus doperwten + mais-patates frites luxe entrecöte au poivre DONDERDAG

tomatengroentesoep of rundvlecssoep spaghetti a la bologneserauwkostsalade parmezaanse kaas of rookworst-vleesjus-stamppot boerenkool veg hachee van tahoe champignons-noten stamppot boerenkool luxe kip grand mere VRIJDAG

uiensoep of ossestaartsoep gepocheerde vis-hollandaisesaus wortelen met peukjes aardappelkroketten stooflapje braadjus rode kool gekookte aardappelen veg gierstgroenteschotel luxe scholrolletje met rode zalm

5 november 1992

^UNIVER^Q

GEBRUIK JE JE BOVENKAMER, )AN BETAAL JE JE KIJK- EN LUISTEF He. n,et betalen van kijk en luistergeld is

hoeft er slechts éénmaal te worden betaald^

Strafbaar en kost je vroeg of laat veel meer

Heb je daarnaast nog een tv en/of radio

geld dan het jaarlijks voldoen ervan. Je kunt dus nnaar beter je wettelijke plicht nakomen. Met andere woorden: heb je

strafbaar. Nog veel meer over de omroep bijdrage lees je in de algemene brochure

op je kamer, dan dient daar ook de omroep

'Een verhelderende kijk op kijk en luister

bijdrage voor te worden voldaan.

geld', verkrijgbaar op het postkantoor.

Als je verhuist, maak dan gebruik van het

Of in de brochure 'Wat je als student

een radio en/of tv op je kamer en wil je

zogenaamde Verhuisbericht van PTT Post.

moet weten over kijk en luistergeld', die

geen zwartkijker zijn, ga dan naar het post

Daarmee krijgen allerlei bedrijven en instellin

voor je klaar ligt in

kantoor en vraag om het aangifteformulier.

gen automatisch bericht van je nieuwe adres.

de informatiestand

Woon je in een studentenhuis en staat

De Dienst Omroepbijdragen venwacht

de tv in een gemeenschappelijke ruimte, dan

je adreswijziging binnen één maand, later is ^

van de universiteit.

KIJK ■ JE ZWART ^DAN ZITJE^ ' FOUT '

Dit IS een publikatie van de Dienst Omroepbijdragen, Den H aag

^ Knust SL jf^uItULll J.

Cultuurredactie: Monique Mulder

l,,.,,,.,.

Kunst i•i l: ontwijkt K lustrum ■i ■ ^■^'"^ thema

■ 11

*ijl

'> u K-iJM w^niil

vv.^.

'Sommigen hebben gedaan wat ze moesten doen, dat zijn de genieën. Anderen hebben gedaan wat ze konden doen, dat zijn de getalen teerden. Maar iedereen heeft eerhj ke taal gesproken.' Aldus vatte jury voorzitter prof.dr. J. Stalpers afge lopen maandag het verzamelde werk van KUBmedewerkers en studenten op de lustrumexpositie samen. Tot en met 19 november is dit werk te zien rond de aula en in de exkoffiekamer van A. Het had een expositie met een the ma m o e t e n worden. Het lus trumthema Ontgroening en Ver grijzing was voor die gelegenheid woordkunsterig veranderd in Ont grijzing door Vergroening, maar bijna niemand had het gewaagd om daar verf, acryl, plastiek of compo sitie aan te spenderen. De enige die werkelijk fysiek vorm gaf aan de Ontgrijzing was Marcel Jansen (stu dent psychologie), die tijdens de openingswandeling langs de wer

ken zichzelf besmeurde met licht groene verf (groen door de allesrei niger zo te ruiken) en aldus zijn grijze geitewollensokken en trai ningspak langzaam groen liet wor den. De kunstenaars waren dus, zo zei juryvoorzitter Stalpers, zeer eigen zinnig te werk gegaan. Hun enige overeenkomst is nu dat ze met de KUB ver bonden zijn (geweest). Maar het is te zien dat bijna iedereen achter het werk staat dat hij of zij aangeboden heeft. Niets is slordig afgewerkt, behalve de fotocollage van Mare Wes termann (docent letteren). Hij heeft wel duidelijk het thema aange houden: groen mos en vetplantjes die uit grijze stenen omhoog krui pen. Ontgroening uitdrukken in muziek is het allermoeilijkst. Na een aan vankelijk mooi begin van het spe

Rubberen filosofie tussë '/J'ft LUA^

In een propvol Paradox presenteer de de groep muzikanten rond Niko Langenhuysen recentelijk hun op merkelijke nieuwe CD. TheCaout chouc Orchestra plays L orca, zo heeft de Tilburgse componist Lan genhuysen zijn laatste project ge noemd. Hij nam de teksten van de Spaanse dichter Federico Garcia Lorca als basis voor zijn composi

£^t^ 9^1.M.

1 / T 7 ' 7 LË M^JM L I '

ties een dichter die overigens momenteel in de ene (toneel)voor stelling na de andere opduikt. Caoutchouc is een Nederlands (zie de Van Dale) woord voor rubber of gummi, dat volgens Langenhuysen de filosofie van zijn composities en muzikanten weerspiegelt. Rek baar, niet in hokjes te duwen, dat wil Langenhuysen met muziek.

ciale expositieopeningsprogram ma, waarbij onder leiding van Wim van Hulst (hoogleraar economie) het Baronie Blaas Quintet stukken van Danzi en Milhaud speelden, meende het Quintet te moeten aan sluiten bij de lustrumviering door 'Happy Birthday'uitte voeren. Ook al deden ze dat in verschillende mu ziekstijlen, het was een geforceerd leukdoe nertje na een geslaagd concert. Met de voorstelling van cabaretier Frank van Pamelen (exLetteren) en pianist Adriaan Simons werd het thema én het niveau weer opge haald. Het openingslied Reïnvege tatie sprak van terugkeren uit de dood alsplant en over vingerplanten als verloofde. Het was een uitgeba lanceerd verhaal waarin uitspraken (..en een wasmachine voor m'n beste neef...; vallende gerania en overstekende ladders) steeds weer

Het optreden en de CD zijn inder daad niet onder één stijl te vatten. Soms klinkt een n u m m e r puur Spaans (Langenhuysen heeft ook muziek van de flamencocompo nist Rocardo Pachón gebruikt), soms is het puur improvisatiejazz Een c o m b i n a t i e k o m t nauwelijks voor. 'Het is ook nooit mijn bedoeling geweest om flamencojazz te ma ken', legt Niko Langenhuysen uit. 'Ik componeer met elementen die ik hoor, tot welke stijl ze ook beho ren. Klank, ritmiek, gedichten, al les gebruik ik. Mijn enige criterium

opdoken. In het slotlied werd alles samengevat in het verlangen als een pruimenboom te reïnvegeteren, 'met pruimen als eieren zo groot; waarvan mijn vader het plukken verbood...' Van Pamelen staat te recht in de finale van het Cameret tenfestival eind deze maand in Rotterdam. Bij de rondgang langs de kunstwer ken bleken de kleurenfoto's van Ton van Elsdingen (pedel) de moei te waard. Ook Stalpers prees ze. 'Nooit eerder heb ik deze combina tie van tederheid in harde materie zo gefotografeerd gezien', zei de vroegere hoogleraar c u l t u u r wetenschappen aan de KUB. De kleurenfoto's van Jan Maas (IVA) zijn eveneens bijzonder: details die nog net een herkenbare context op kunnen roepen, maar ook al een 'eigen waarde verkrijgen', aldus Stalpers. De fantasiepoppen van Kitsten Donders en Tonnie van de Wouw (respectievelijk docu mentair informatieverzorgerR&A en Bibliotheekassistente) roepen een feeërieke wereld op. Bij hen in de vitrine ook twee luciferbouw werken zonder lijm van Matthijs Coster (docent economische facul teit), waarbij Stalpers de opmerking 'dit is een entochkunstwerk' maakte. Het werk van Peter van Tilburg (wetenschappelijk medewerker IVO) valt op, al was het maar om dat hij de enige is met een plastiek van grotere afmeting. Door Stalpers werden de gekalligrafeerde en geïllustreerde gedichtjes van José

voor 'goed', is dat ik na tien keer luis teren nog iets nieuws hoor. De tek sten van Lorca sluiten daarbij aan. Ze zijn tijdloos, lijken op proza en zijn telkens voornieuwe interpreta ties vatbaar.' De zang vormt een hoogtepunt van het optreden en de CD. Sylvia de Hartog en Herman van Doorn brengen zowel gevoelige Spaanse nummers als de wat meer 'intellectuele' jazzy solo's met evenveel inzet en kwaliteit. Een project dat uitnodigt tot luiste ren en, vooral bij de Spaanse gedeel ten, tot meeklappen en bewegen. [MM]

Schijn bedriegt in Don't look now Volgens regisseur Nicholas Roeg wordt het heden bepaald door de toekomst en het verleden. Alles wat zich afspeelt is met onzichtbare dra den verbonden aan voorvallen die al plaatsgevonden hebben of die nog te gebeuren staan. De leidraad in Don't look now is dan ook de hel derziendheid, het 'tweede gezicht'. John Baxter (Donald Sutherland), een restaurateur van oude kerken, is thuis in E ngeland bezig met de voorbereidingen van een project in Venetië. Plots schrikt hij op: hij voorvoelt iets verschrikkelijks. Als hij naar buiten rent, ziet hij nog net het rode jasje van dochtertje Chris tine in de vijver drijven. Later, de wonden zijn ogenschijn hjk wat geheeld, lopen John en zijn vrouw Laura (Julie Christie) in Venetië twee zusters tegen het lijf. Een van hen is blind, maar heeft de gave van het tweede gezicht. Ze vertelt Laura over de 'aanwezigheid' van Christine. In het beklemmen de decor van de stad in het water gaan John en Laura op zoek de waar heid. Helderziendheid, water en bloed. Drie ingrediënten van een film waarbij je constant het gevoel hebt.

dat je van alles aan het missen bent. Roeg heeft zijn film volgestopt, om niet te zeggen overladen met symboliek, prospec tieve en retrospectieve actiemomenten. De re gisseur wordt daardoor een marionetspeler, die de kijker volledig in zijn macht heeft. Net als de Baxters wordt je meegc voerd op een tocht, waar van je niet weet waar het eindpunt ligt en welke hindernissen je moet ne men. Als kijker weet je van gekheid niet meer waar je allemaal op moet letten, zelfs een lekken de kraan wordt verdacht. De overdaad werkt soms irritant, maar zorgt er wel voor dat je op het puntje van je stoel blijft zitten. Roeg heeft met de keuze van de stad Venetië als decor voor de film het juiste effect weten te bereiken. Naast de bijna lijfelijk voelbare benauwdheid van de smalle en don kere steegjes, en de onderhuidse, religieuze spanning die de vele ker

Bijdrage: Mark van Assen

Ratelband iaiuui_iii. sociologie) ge niaal genoemd. 'Zij heeft uiting moeten geven aan het gevoel "hoe weet ik wat ik ben als ik niet zie wat ik zeg". Dit is dus iemand die iets zo móest doen.' Binnenkort zal de prijswinnaar bekend gemaakt wor den. Diens werk zal in de nieuwe raadszaal een plaats krijgen. [MM]

AGENDA MUZIEK ♦ 611 Noorderligt, Veldhovenring 79, 22.00 uur: hij is terug: Herman Brood. Toegang 17,50. Rond 14.00 uur ook op de KUB, wanneer hij voor het Podiumcafé schildert.

♦ 811 Schouwburg Studiozaal, L Bouwmeesterpin 1 , 20.15 uur: Met schelle stemnnen gezongen Bulgaarse liederen en meer door 't Vrouwvolk. Toegang 17,50 (CJP 12,50).

♦ laii studio Chateau, Goirkestr 153, 21.30 uur: Tilburgse hardrockop z'nAmerikaans door Squeeze Play. Toegang 2,50.

FILM Filmtheater Louis, Louis Bouwmeesterpin 1 : ♦ De mantel der Liefde van Adriaan Ditvoorst, sketches waarin katholicisme en Hollandse burgerlijkheid worden bespot, 5 en 611, 22.00 uur; ♦ Een verhaal van de wind van Jons Ivens, de wind als levensbron en veranderaar, 7 en 911, 19.30 uur; ♦ Ranagan van Adriaan Ditvoorst (zie recensie Univers 8), 7 en 911, 22.00 uur; ♦ De gebroeders Leeuwenhart van Olie H ellbom, het beroemde boek verfilmd, 811, 14.30 uur. ♦ Don't Look Now van Nicolas Roeg (zie recensie), 10 en 1111, 19.30 uur; ♦ De Blinde fotograaf & Ik kom wat later naar Madra van Adriaan Ditvoorst, 1011, 22.00 uur; ♦ De witte waan van Adriaan Ditvoorst, schilder Lazlo wordt door moeder gevraagd haar te doden, 1111, 22.00 uur; Toegang alle films 8,50 (CJP 7,00).

THEATER ♦ 6 en 711 Zaal 't H eks, Lannerstr 1 , 21.00 uur; Verscheurde liefde naar Fooi for Love van Sam Sheppard. Toegang 10,00.

♦ 1011 Studiozaal Schouwburg, L Bouwmeesterpin, 20.30 uur: Het Nationale Toneel speelt Fernando Krapp heeft mij deze brief geschreven, liefdesgeschiedenis van Tankred Dorst. Toegang 17,50 (CJP 12,50).

TENTOONSTELLING

\TYL.jyVi ken oproepen, is het vooral het water waarvan de meeste kracht uitgaat. 'Schijn bedriegt', zegt ie mand aan het begin van de film en dat is een goede observatie. Het overal aanwezige water krijgt de functie van de put waarin Alice naar haar Wonderland viel. Het water lijkt een spiegel, ondoordringbaar.

maar er ligt een complete wereld achter verborgen. Het is aan de kij ker om die wereld grijpbaar te ma ken. Helaas, de film is echter te complex om hem al meteen na de eerste keer te 'snappen'. Dus niet één, niet twee, maar vijf keer naar Don't look now. [MvA]

♦ Tot en met 1911 Aula/foyer KUB: Lustrumtentoonsteliing: werk van medewerkers en studenten KUB (zie recensie).

♦ 711 Kunstuitleen Tilburg, NS plein 16: Dag van de Kunstuitleen, van 10.00 tot 17.00 uur met landelijke prijsvraag.

SELECTIE

5 november 1992

HUNIVERS

smaak bij een mogelijke sponsorBRANDHOUT! goeie overeenkomst in de Posters, folders, boekjes, toegangskaarten en vlaggetjes. Ondanks verzuurde bossen en verdwijnende regenwouden is zo'n papierberg broodnodig om de Nacht de wereld in te helpen. Hardstikke duur allemaal. Knabbel (Fred) en Babbel (Noud), onze Tilburgse vormgevers, hebben een plan bedacht dat in de papieren loopt. Een vuurspuwerzal het Leitmotiv vormen voor alle drukwerk dat de deur uitgaat. Vuurspuwen, vlammende tongen... Idierende columnisten... Enfin jelui begrijpt wellicht de associatie. Natuurlijk hebben we weer eens geen cent te makken en moeten we er weer op uit om ergens sponsorgeld bijeen te schrapen. Maar wie wil d'r nou zo'n kostbare berg drukwerk betalen? Vuurspuwen... vlammende tongen. Natuurlijk... Nederlands grootste luciferfabrikant, Zwaluw-lucifers van de huishoudlucifers moet dokken. Na wat gevlooi blijkt achter de vertrouwde Zwaluw-lucifers een groot-Zweeds bossenkappend concern schuil te gaan: Swedish Match (omzet 1,3 miljard!). Die moeten we dus hebben. Maar wat hebben wij ze te bieden? Weet je wat, we plakken onze programmaboekjes (tevens toegangskaart) op grote luciferdozen (maatje huishouddoos), SM (Swedish Match) betaalt de hele handel en staan daarbij leuk in de kijker.

gaten te houden. Eenmaal binnen vallen we van de ene in de andere verbazing. Het is daar een vormgeversparadijs. De muren van de wachtruimte hangen vol met moderne kunst afgewisseld met historische op-drukken van lucifer-dozen. Er is zelfs een kleine lucifertentoonstelling ingericht in een grote vitrine. Na twintig seconden dwarrelen Knabbel en Babbel al kreetjesslakend door de wachtruimte als kinderen in Bart Smits' speelgoedpaleis. Doorwerken op de openstaande hoofdburelen van Swedish Match wordt onmogelijk temidden van zoveel spontane en luide verwondering. Bovendien trekken ze van alles open en betasten ze kunstwerken.

Het schaakprobleem van week 7 heeft vele IQ's omgezet in Elo's. Dertig keer goed, drie keer fout hoewel deze laatsten het idee wel doorhadden, maar meer ook niet. De juiste oplossing was: g7 x h8. Met andere woorden: bord omdraaien, een witte pion op g7 slaat een zwart stuk op h8 en promoveert tot toren. De zet b2 x a 1 was om die reden niet goed. Winnaar na loting: Jan Korevaar uit Tilburg.

horloge zijn opgebouwd uit kleine lijntjes. Zeven van die lijntjes vormen het getal acht. De één bestaat uit twee lijntjes. Dan gaat de klok lopen: van nul naar een moeten er

We bellen, schrijven een brief en tot onze niet geringe verbazing blijken ze op het hoofdkantoor van Swedish Match in Amsterdam wel geïnteresseerd om iets te doen. Wij naar Amsterdam dus. Voor een bedrijf met een miljardenomzet, is Swedish Match ongelooflijk klein behuisd. Een etage in een soort bejaardenflat in Amsterdam Zuid-Oost. Vormgevers Knabbel en Babbel zijn meegereisd om de

Met schaakstudies kun je je eigen intellect wel wat aanscherpen, de wereld kun je er niet mee verbeteren. Dat probeert mime-speler Paul Clark wel. In de Volkskrant van vrijdagSO oktober ontvouwt hij een idee dat tot een mondiale energiebesparing moet leiden. Maar zijn vondst is niet de meest logische, ontdekte statistiek-docent Hans Moors. Let op: de cijfertjes van een digitaal

pnVrl SCHILDPAD enMe

Ze schudden elkaar lang de hand. 'Dat is dan afgesproken', probeer ik nog monter, 'SM laat het programmaboekje drukken, en anders krijgen we 4000 gulden contant!' Die opmerking komt me op een bestraffende blik van Van den Broek en onze vormgevers te staan. Ik heb er weer eens niets van begrepen: er is hier zoveel meer gegroeid dan een loutere sponsorovereenkomst. Dat was net voor de zomer. Het bü jft daarna weken, zelfs maanden stil. SM laat niets meer van zich horen. Wij bellen, wij schrijven. Uiteindeüjk krijgen we te horen dat we contact op moeten nemen met die Belgische drukker die het feitelijke werk moet gaan verrichten. Wanneer we hem bellen, weet die Belg van niets. Nee, geen sprake van, natuurlijk wil hij dat drukwerk niet doen. Geen tijd voor, geen zin in. Des te beter. Welgemoed bellen we met mijnheer Van den Broek en herinneren hem eraan dat wij dus 4000 gulden van hem tegoed hebben. Maar net als zijn lucifers blijkt Van den Broek een houten kop te hebben. 'Welke 4000 gulgedrongen kon worden: van nul den?' Nou zus en zo, en ik hernaar acht komt er één lijntjebij. Van inner hem aan die mooie middag acht naar zes gaat er een lijntje af. in Amsterdam, aan Knabbel en Als je op alle klokken de nul de nul Babbel. Van den Broek, ineens laat, maar de rest van de getallen een keiharde zakenpooier, herhernoemt, dan wordt de reeks 0,1, innert zich noppes. Wat voor 2,..., 9, O voortaan omschreven als belang heeft SM nu bij een Nacht 0,8,6,5,9,3,2,7,1,4,0. Dan hoeft van de Columnist? Ze zijn toch er slechts achttien keer een digitaal immers geen liefdadigheidsHjntje te worden verschoven, en dat organisatie... Zeshonderd gulbespaart nogal wat stroom. den kunnen we krijgen. Meer Maar het kan nog korter. Hans niet. Maar onze afspraak dan? En Moors sloeg aan het rekenen. Zijn of mijnheer van Den Broek wel reeks telt slechts zestien verschuibegrijpt dat wij op die centen gevingen. Vraag: hoe luidt de Moorsrekendhebben? Niets baat. Zesreeks? En: is er een reeks denkbaar honderd piek, die we uiteindedie nog minder handehngen telt om lijk ook niet krijgen. Zo zie je van O tot O te komen? [MK] maar, alle mooie vormgevingsverhalen ten spijt, blijven zwavelkoppen, zwavelkoppen Oplossingen vóór 12 november en SM bhjf t wat ze maakt: brandinleveren bij Univeis,A 16. Onder hout! de goede en meest originele inzendingen wordt een boekenbon van fl. 25,- verloot. Voermans &> Van Diek

stellend grijs pak. Geen poeha, geen soesa. Sympathieke tengere opa die graag goeie verhalen vertelt. Hij kent ook alle uitgenodigde columnisten. Kortom: hij is enthousiast, wij zitten geramd. We krijgen een korte inleiding in 'gekke dingen' die Swedish Match al heeft gedaan op het terrein van luciferdozen. Voor het wereld-natuurfonds, voor Brand bier, noem maar op. Zotte streken met lucifers, alles wat je moeder je vroeger verbood met lucifers te doen. Voor de Nacht van de Columnist willen ze graag iets doen. Programmaboekjes verlijmen op grote luciferdozen lijkt ze wel geinig. De kosten nemen ze graag op zich. Hun Belgische drukker zal alles maken en anders betaalt SM die 4000 gulden contant.

^^^c?e^ z^au dé lA^^t

Ik begin te vrezen dat we niet zakelijkgenoeg overkomen. Immers, we zijn hier voor de centen. Deal maken, professionele u i t s t r a l i n g enzo... Mijnheer Van den Broek - de directeur en onze contactpersoon brengt uitkomst. Hij roept ons binnen voordat het uit de hand loopt (Knabbel heeft al even geprobeerd of de dure vitrine open kan...). Aardige vent die Van den Broek. Voor in de zestig, tenger postuur, gerust-

öMo

vier lijntjes weg, van een naar twee moet er één lijntje weg en komen er vier streepjes bij. De hele serie, van nul naar nul, kost maar liefst dertig handelingen. Een omweg die handenvol energie kost, vond Paul Clark. Hij bedacht een nieuwe cijferreeks waarbij het aantal handehngen drastisch terug-

Twintig studentenverenigingen van universiteiten uit heel Nederland stuurden afgelopen weekeinde ruiters naar de stedenontmoeting die georganiseerd was door TSR Cave Ne Cadas (pas op dat je niet valt). Via een knock-out systeem werd er dressuur gereden tot de finale waarin twee rijders elkaar betwistten. Dressuurrijden wordt door zo'n veertig KUB-studenten beoefend, variërend van begirmeling (categorie BI} tot wat meer gevorderd (L). [Foto: Erik van der Buigt]