1991 11 01

ÏIIVTVFRS Tilburgs Universiteitsblad - 1 november 1991 - jaargang 29 - nummer 9

U-raad trekt beurs open voor volledige leerstoel emancipatie De universiteitsraad iieeft het voorstel van het College van Bestuur om de aan te trekken hoogleraar emancipatie slechts een halve aanstelling te gunnen afgewezen. In haar vergadering van 24 oktober bepaalde de raad dat deze leerstoel een volledige baan waard is en trok daaruit ook de financiële consequentie. Verder besloot de raad (unaniem) dat de huidige werkgroep Vrouwenstudies opgaat in de nieuwe ondenwijs- en onderzoeksgroep ennancipatie en dat deze groep formeel wordt ondergebracht bij de sociale faculteit. De onderwijsen onderzoeksgroep wordt de eerste vijf jaar gefinancieerd uit het Vernieuwingsfonds. Daarna moet ze zich zelf bedruipen uit de toeloop van studenten en de met onderzoek verworven gelden. Het college benadrukte, bij monde van rector De Klerk, dat zijn keuze voor een halve plaats niet in de eerste plaats uit financiële overwegingen was gemaakt. Het belangriji^ste argument van het college was dat in zijn constructie een 'academisch isolement' van de hoogleraar te voorkomen is. De hoogleraar zou ook buiten de universiteit actief kunnen blijven waardoor een 'synergie' (samenwerking) zou kunnen ontstaan. Verder veronderstelde de rector dat het makkelijker zou zijn een geschikte kandidaatte vinden, 'zeker een vrouw', omdat die kandidaat zou kunnen denken 'ik wil het er wel bij doen'. De personeelsfracties Breed Front en PLM en de Progressieve Studenten Fractie amendeerden het voorstel van het college. In navolging van diverse adviezen uit verschillende universitaire geledingen

vroegen de fracties om een voltijdsaanstelling. 'Een krachtige leiding' is in hun ogen geboden. Het amendement trok de door het college uitgetrokken vier ton voor de ondenwijs- en onderzoeksgroep emancipatie op tot 450.000 gulden. De Klerk meende dat hij, ondanks dat hij geen rekenwonder is, toch moest vaststellen dat een halve hoogleraarspost extra geen 50.000, maar 75.000 kost.

VERWARRING

Th. ten Raa had, als woordvoerder van de indieners van het amendement, in eerste instantie bepleit dat de op te richten groep dat verschil binnen de eigen begroting moest zien op te lossen. Na enige discussie kwam de raad tot de conclusie dat ze ook financieel de verantwoordelijkheid moest dragen voor haar wensen.

Enige verwarring ontstond tijdens de vergadering over de precieze inhoud van de leerstoel. Het college sprak van 'vrouwenstudies/ emancipatie-onderzoek', de amenderende fracties van 'emancipatie'. Uiteindelijk kwam de raad uit op 'emancipatie in het bijzondervrouwenstudies'. Verderpleitte het college voor een invulling op het thema arbeid, omdat dit een van de zwaartepunten is van de sociale faculteit. 'De neuzen moeten dezelfde kant op', nadat de werkgroep Vrouwenstudies haar aandacht in vele richtingen had verdeeld. De universiteitsraad was wat voorzichtiger en wilde een specialisatie onder andere laten afhangen van de kwaliteiten van de kandidaat. Thérèse van den Heuvel van de werkgroep Vrouwenstudies reageert enthousiast op het besluit van de raad. 'We zijn zelf lang bezig geweest met het verkrijgen van een hoogleraar en uiteindelijk komt hij, of waarschijnlijk zij, er nou. Ik ben vooral heel blij dat het een fulltime plaats is geworden.' Dat het onderzoek zich hoogstwaarschijnlijk vooral op arbeid gaat concentreren ziet ze niet als een probleem. 'We zijn zelf reeds bezig met een onderzoeksvoorstel en ook dat gaat in de richting van arbeid.' (KB)

vreemdelingenhaat viert hoogtij in Duitsland. Ook buitenlandse studenten voelen zich bedreigd. De Tilburgse afdeling van de Turkse Studenten Vereniging waarschuwt voor de onverschilligheid van de Nederlanders.

bulgarije prof. Petkov ziet nauwelijks mogelijkheden om zijn land te redden

3

roeien in de Poststraat. Bezoek aan een echt Vidarhuis ('het eindigt altijd met veel bier') in de reeks Kot & Kast.

5

de missionaris die inboorlingen bekeerde tot het ware geloof heeft nooit bestaan, meent Huub Boelaars (foto). Een gesprek over Indonesianisasi.

6 de iijfspreuic van een ondenwijsminister: voor wat hoort wat. Het wereldbeeld van Jo Ritzen

Niet benutten gemeentelijke subsidie leidt tot korting Het gemeentebestuur wil het subsidiepotje voor studentenactiviteiten met ingang van 1992 met 10.000 gulden korten. Dit staat in de gemeentebegroting, waarover de gemeenteraad zich deze week uitspreekt. Er zal 15.000 gulden overblijven voor Tilburgse studenten. Vorig jaar stelde de gemeente 25.000 gulden beschikbaar voor de introductie, sportieve en cultu-

rele activiteiten alsmede evenementen van studentenverenigingen die de stad Tilburg promoten. Het bedrag is echter niet volledig benut. 'Het is zo dat we geen 25.000 gulden hebben uitgegeven', zegt een woordvoerder van de gemeente. Waarop men concludeert dat dit bedrag voor specifieke studentenaangelegenheden te groot is. (GR)

Studentendecanen tegen invoering tempobeurs

Fractie PLM. Woordvoerder K. van Helvert: Er ligt een hele klus voor de hoogleraar emancipatie. De Studiefinanciering heeft de toegankelijkheid van het wetenschappelijk ondenwijs eerder geringer dan groter gemaakt. Dat komt vooral door de hoge schulden die studenten opbouwen. Het argument dat de afgestudeerde alleen hoeft terug te betalen als hij genoeg verdient, geldt niet omdat die regeling heel omslachtig is en bovendien zeer onbekend. Dat is de mening van de landelijke studentenorganisatie ISO over Vijf Jaar WSF. De studentenorganisatie komt tot aanzienlijk negatievere conclusies over het vijf jaar oude stelsel dan

'Toegankelijkheid van onden/vijs kleiner door WSF' het ministerie. Van de twee hoofddoelstellingen, ouderonafhankelijkheid en toegankelijkheid, is niets terecht gekomen, vindt de ISO. Die eerste conclusie is zo langzamerhand niet venwonderlijk meer, want minister Ritzen heeft uitdrukkelijk laten weten dat hij daar niet bepaald aan hecht. Toegankelijkheid is voor Ritzen doelstelling nummer één.

Volgens de ISO is ook van waarborg van toegankelijkheid echter geen sprake. De hoge studieschulden die studenten oplopen, vormen wel degelijk een barrière. Minister Ritzen voert steeds aan, dat dat niet nodig is: terugbetalen hoeft immers alleen als je salaris daar hoog genoeg voor is. Maar dat vindt de ISO onzin. Veel studenten zijn van die regeling niet op de hoogte. Bovendien is de draagkrachtmeting een omslachtige procedure die elk jaar opnieuw aangevraagd moetworden. (MvUHOP)

Het landelijk beraad Studentendecanen is tegen de invoering van de 'tempobeurs'. Volgens de decanen probeert de minister hiermee over de rug van de studenten de discussie met het ondenwijsveld onder druk te zetten. Bovendien vrezen zij grote uitvoeringsproblemen bij de Informatiseringsbank. Het landelijk beraad van studentendecanen schrijft dat in een brief aan de minister en de Tweede Kamer. De decanen zeggen geen tegenstander te zijn van koppeling tussen studievoortgang en studiefinanciering. Alleen: zo'n koppeling moet 'redelijk en billijk' zijn en dat is dit voorstel niet. Onredelijk en onbillijk is het vooral, dat de minister niet eerst de resultaten afwacht van nieuw ondenwijsbeleid van de universiteiten. De minister is met hen in discussie over kwesties als het bindend studieadvies, verbetering

van de kwaliteit van het onderwijs en betere aansluiting tussen vwo en WO. Maar voordat die discussie zelfs maar is afgerond, presenteert hij de studenten de rekening. Hen wordt alvast een zware sanctie op studievertraging in het vooruitzicht gesteld. De decanen wijzen erop, dat juist zij dagelijks kunnen zien hoe moeizaam de overgang tussen vwo en universiteit nog steeds verloopt. 'Niet verwijtbare factoren' spelen volgens hen een belangrijke rol bij studievertraging in de propedeuse. Vooral kwetsbare groepen zullen daardoor straks de dupe worden van de maatregelen. Daar komt bij, dat het bijhouden en doorgeven van al die gegevens door universiteiten en informatiseringsbank het toch al complexe stelsel nog ingewikkelder maakt. Volgens de decanen is dat 'vragen om moeilijkheden'. (MvLVHOP)

MATSERTJES

matsertjes 'Matsertjes kunnen enkel per ingevulde matser bon worden opgegeven bij de redactie Contant betalen Tot 30 woorden kosten ze f 5 - Tussen 30 en 60 woorden f 10, onder nummer f 2 50 extra Reacties op adverteren onder nummer naar de redactie sturen

AUDITIES NEDERLANDS STUDENTEN KAMERKOOR:

Op 5 november in Tilburg Wees er dit jaar bij, doe auditie'Repetitie enconcertpenode februan/maart 1992 Inlichtingen/aanmeldingen Manjkevander Harst, tel 020-6244887 PSYCHOLOGIE-STUDENT EN NIP?: Wordt het NIP pas interessant na je afstuderen'' Zeker niet' De NIP StudentenCommissie houdt een presentatie in samenwerking met dr KA Sou dijn (NIP mederwerker) op maandag 11 november van 15 45 uur tot ± 16 15 uur in AZ-111 Aanslui tend volgt er een gratis borrel Kom en zie wat het NIP nu al voor jou kan beteke nen (Voor informatie bel 013-435063, Yolanda Vermeulen)

NIP-PRESENTATIE EN BORREL: Waarschijnlijk behoor ook jij tot de grote groep psychologie studenten die vindt dat ze weinig over het NIP weet Kom daarom op maandag 11 novem ber om 15 45 uur naar AZ 111 waar de NIP StudentenCommissie en NIP medewerker, dr K A Soudijn, een presentatie geven tot ± 16 15 uur Aansluitend gratis borrel (Voor informatie, bel 013-435063, Yolanda Vermeulen) TE KOOP: Kleuren t v ' s Merk Philips vanaf f 125, Hoog testraat 4-a, Tilburg Tel 013-441942 KINLOCH LEISURWEAR: Rugby vanaf 10 st Absoluut de beste' Kinloch Leisurwear Tel 015 158696, fax 015 140999

JAPANS LEREN: Japans voor beginners in kleme groep Unieke kans bij Taleninstituut Bogaers Start zaterdagochtend 11 00-12 30 uur Kleine groep' Nog enkele plaat sen vnj' Andere talen op aanvraag Ook voor spoed cursus pnveetc Inl 013 347664, Molenstraat 16, Goirie

INDONESISCH: Taleninstituut Bogaers start woensdagavond (18 00 19 30 uur) een cursus Indonesisch Kleine groep' Nog enkele plaatsen vnj'Leslokatie Goirle Dit is slechts een voorbeeld uit het uitgebreide pakket van 22 talen' Inl 013 347664 CURSUSSEN VOOR AFSTUDERENDEN: Er zijn nog plaatsen vrij in de cursussen en bijeen komsten die DSO organiseert voor studenten in de afstudeerfase Het gaat om mondeling presenteren, onderhandelen, vergadertechniek, loopbaanplan ning voor vrouwen, werken als internationaal ambtenaar en een tweetal sollicitatiedagen Deelname IS gratis Aanmelden en verdere informatie in N-24

GAMELAN-ORKEST: Het gamelan orkest Wiludyeng' zoekt nieuwe spelers' Vanaf 4 oktober elke vrijdagavond cursus voor beginners vanl9002130uurinde TDMS is muziekskchool naast het Textiel Museum Kosten f 75,- per 10 lessen Muzikale vooropleiding niet noodzakelijk ZANGER(ES) GEZOCHT: Tilburgse rockband (eigen werk) zoekt ervaren zanger(es) Bel (18 00 19 00 uur) 013 350216/ 347318 EXTERNE VERSLAGGEVING: F 1(X), plus portokosten voor een complete en goed leesbare set kopieën van alle aantekeningen, artikelen oude tentamens en dergeljke van het postdoctoraal vak Externe Verslaggeving (cursus 1990 1991) Bellen tijdens kantooruren met mevrouw S Y de Klerk, 070-3382339 TAALREIZEN: Taalreizen van Lexton Language Programs Spaans, Frans, Engels, Italiaans Duits, Portugees, Gneks, Chinees en Japans Wereldwijd 40 scholen Inter nationale groepen Verblijf in gastgezin/appartement/studentenresidentie van 2 tot 52 weken Het hele jaar door Bel voor onze uitgebreide Taalrei zenkrant 01620-37700 DRANK, TABAK EN SEKS: What's next' Podiumcafe over beïnvloeding door de overheid Dinsdag 5 november 19 00 21 00 uur PUF HOOGELOON OPGELET: Wanted 2e jaars econoom (zwart haar) Dinsdag 22 oktober, 12 43 uur, stoptrein Tilburg Eindho ven Ik (blond), 3e jaars letteren Je moest naar fysiotherapeut, Eindhoven Schnjf' Bnef onder nummer B 12 BESTUURSLEDEN TSO GEZOCHT: Het Tilburgs studenten overleg is een nog zeer jonge vereniging die studenten belangenbehartiging op locaal en landelijk niveau nastreeft Infor matieoverdracht naaren van studenten is een van de pijlers TSO zetelt m de U raad en heeft een jundi sche commissie voor landelijke vraagstukken Bel WalterScheffrahnOI3 357889

GEZOCHT STUDENTEN RECHTEN:

Welke enthousiaste student rechten wil zijn ge leerde theone in praktijk brengen door in een leuk team jundische vraagstukken op te lossen voor de landelijkestudenten belangen organisatie ISO Pro pedeuse gewenst Bel Manelle 013-360001 FSW-FEEST: Wil je swingen en houd je van live-muziek'' Kom dan op 7 november in Noorderligt Aanvang om 22 (X) uur Band SQY Voorverkoop vanaf 31 oktober stand gebouw S f 3,- Kassa f 4,-

INTERNATIONALE AMBTENAREN/ BIA-DAG:

DSO organiseert samen met het Bureau Intematio nale Ambtenaren op 28 november een voorlichtingsmiddag over het werken als internationaal ambtenaar Aanvang 13 30 uur m CZ 101 Toe gang, koffie en borrel gratis Aanmelding in N 24 wordt op pnjs gesteld Daar is ook verdere informa tie te verkrijgen

Welvaartsorgie met computers De KUB kan een voordelige handel opzetten met haar computerapparatuur Als het groots gebeurt, 1050 stuks of meer aanschaft, kunnen we een configuratie, bestaande uit p c , muis, ethemetkaart, window etc , voor 40 procent van de p c shopprijs krijgen We moeten de oude apparatuur dan compleet inruilen Uitgesmeerd over het budget van de komende dne jaren is het lijkt me ook best betaalbaar Derhalve een zeer rationele handelswijze van het College van Bestuur

TE BERDE

Echter, in een schnj ven van het bestuur van de economische faculteit aan de vakgroepen e a waarin de transactie wordt aangekondigd wordt op het einde gezegd ' zullen wij bij het College van Bestuur bepleiten dat in de onderhandelingen met leveranciers wordt meegenomen dat de in te ruilen p c 'sin plaats Univers

COLOFON

TE BERDE

van te worden vernietigd, beschikbaar gesteld zouden moeten worden aan Oosteuropese universiteiten of aan onze studenten' Dit 'bepleiten' nu, lijkt mij onvoldoende Het moet gewoon een conditio sine qua non worden Het IS me bekend, dat bij complete vernietiging van de gebruikte apparatuur ook p c 's, die nog geen jaar in gebruik zijn, zouden worden vernietigd Een dergelijke handelwijze zou, gezien de behoeften in de rest van de wereld, een absurde welvaartsorgie zijn Het zou aantonen hoe partiele rationaliteit kan omslaan in algemene irrationaliteit Een maat schappelijke aanklacht ook tegen de logica van de kapitalistische markteconomie En dan zie ik nog maar af van de belasting van ons milieu, door met deze snelheid goede apparatuur weer om te vormen tot afval Naar mijn mening mag een universiteit niet enkel naar haar eigen partiele economische voordeel kijken, maar heeft ze als een klassie ke Academia, d w z hoedster van universelere waarden en doeleinden, met haar inzicht in bredere verbanden, ook de maatschappelijke verantwoordelijkheid universele belangen in haar overwegingen te betrekken Het is te hopen dat de Universiteitsraad het 'pleidooi' van de FEW zal ombouwen tot stnkte voorwaarden waaraan het CvB wordt gehou den

TE KOOP: Betrouwbare telefoonkostenteller Merk ITT Z g a n met digitaal display, inclusief kabelschoen tjes f 140 - Bel 013 351958 Liefst na 18 00 uur (vragen naar Enk) HOW SNOW CAN YOU GO?: Op de olympische ski piste in Europaas grootste en meest mondaine skigebied Skipas, luxe tounngcar, prachtig appartement voor maar f 5(X), jan / febmrt 1992 Bel NSK 030-310305 FSW-FEEST: Wil je swingen en houd je van live muziek'' Kom dan op 7 november in Noorderligt Aanvang om 22 (X) uur Band SQY Voorverkoop vanaf 31 oktober stand gebouw S f 3, Kassa f 4,BESTUURSLEDEN TSO GEVONDEN?: Ben je jong en wil je wat'' Ben je een organiserend type die graag wat op poten zet'' Loopt het goed met de studie en wil je er nog wat bij doen'' Vraag gratis beleidsplan of meer informatie aan bij Bruno, 013 684451 of Wally, 013 357889 (na 23 00 uur) WIE SPEELT MET WIE?: Het congres van Efact op 7 november over de onderneming en media Onderwerpen zijn o a corporate image en corporate communications Inschnjven bij stand gebouw A tussen 11 00 en 14 00 uur of Efact kamer O 50 tel 662991

DR. G.A. WAGNER SPEELT MET....: EFACT, studenten, bedrijfsleven, media en weten schap als dagvoorzitter op het congres 'onderneming en media, wie speelt met wie'''op 7 november Efact kamerO-50, tel 662991 DIEZEEDUIKEN: Falco It's a great way to dive Voor meer informatie zie sportnieuws (laatste pagina) OPGELET: T shirts, sweaters, rugby-shirts, jacks etc , met uw eigen opdruk bel 040-537020/013-437523 GITAARLESSEN: Klassiekgitaarles door bevoegd pnve docent Stijl van renaissance t/m hedendaagse muziek Voor informatie bel 636972 STUDENTENSKIREIS: Deze gezellige 10 daagse groepsreis gaat op 31 januan a s naar het sneeuwzekere 5 sterren skige bied Zillertal (300 km pistes 3 268 m hoog), bekendomhaarveleapres skimogelijkheden Voor slechtst 599, heb je een superskipas, verblijf op basis van halfpension, luxe tounngcar (ook ter plaatse) Bel voor informatie 013 366739 (Paul v Thienen), 04255 3322 (Jan Engel), 040-435461 (Patricia v Kemenade)of010 4762972 (Ward v/d Put) SENSATION, SNOW & STUDENTS: HUSK organiseert een 10-daagse nationale studen tenskireis naar het studentenski-oord Mautemdorf (Oostenrijk) voor slechts f 565, Inbegrepen bus vervoer (ook ter plaatse), verblijf o b v halfpen sion, 7 daagse superskipas, activiteitenprogramma professionele reisleiding Vertrek op vrijdagavond 24 januan 1992 direct na je laatste tentamen Doe mee, je hebt het verdient na zo'n slopende tenia menpenode Bel voor informatie José Verstappen 013 632383 of Ene van Buul 013 426199 EFFECTIEF SOLLICITEREN: Job planning werkt Voor een deskundig sollicita tie advies en/ofbnefop maat, bel vrijblijvend Jobplanning, sollicitaties en personeelsadvies Tel 013 334579 COMMERCIËLE TALENTEN GEZOCHT: WIJ zoeken gevorderde studenten economie rech ten die ons willen bijstaan tijdens drukke periodes Hoge verdiensten mogelijk Tevens de mogelijkheid begeleiding te krijgen bij je afstudeeropdracht Belangstelling''Bel, schnjf of fax Keiler Kruger& Partners, Kastanjelaan 18 L, 2982 CM Ridderkerk, tel 01804-62900, fax 01804 62944 WILLEM II: Zoekt studenten die bij thuiswedstnjden van Willem II als suppoost dienst willen doen Afgezien van een honorenng van circa 20 gulden per keer, kan m pnncipe het voetbal gevolgd worden Bel voor reacties G B B Pladet, 013 680714 AUTORIJLES: Autonjschool Wim Bijvoet, Mane Koenenlaan l i l , tel 013 671599 Een waarborg voor goede lessen Aantrekkelijke beginnersaanbieding ELOQUENTIATOURNOOI TILBURG: 14 November a s Tilburgse voorrondes monologen/debatten 28 november landelijk toumooi in de aula (KUB) Voor de 14e kan iedere Tilburgse student zich inschnjven tegen f 1, bij de Debat Club Tilburg (via postvak in B 322 of bij stand vanaf 31 oktober, gebouw A) Voor kijkers zijn beide toumooien gratis toegankelijk 1 november 1991

boekv e r k o p c r s Juliana van Stolbergstraat 25 5038 AM Tilburg Tel. 013-426252 Fax 013-359940

Algemene & Wetenschappelijke Boekhandel

pro civibus verzekert academici

GEZOND ALS EEN VIS? o

zorg dat u niet in de netten verstrikt raakt. bijvoorbeeld met onze pro'polis ziektekosten verzekering. Amsterdam 020-5 708208 Stadhouderskade 140 Groningen 050-184114 Spilsluizen NZ II

univers

tilburgs universiteitsblad redactie eddie vaes (hoofdredacteur) michel knapen gerard rutten, kees bals, angela van schendel (assistente) medewerkers ilona bastiaanse, jan brouwers, debby buitelaar, bart padberg, hugo duneux, dylan van eijkeren redactieraad drs j roebroek (voorzitter), a esmeijer, prof dr ir a kapteyn, p van kolverscfioten, drs e poppeliers f teunissen, d v\/i)sbroek, mr p zoontjens, f allers maurice ackermans (adviseur) columnisten jan boelhouwer, clemens van diek, karel soudijn, wim voermans marne bekker alkelien van lenning foto nen siers cartoon loco advertenties angela van schendel kamer b 12 tel (66)2277 officiële mededelingen afd pers en voorlichting kamer b 10, tel (66)2001 kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag 12 00 uur in de week voor het verschijnen in het bezit van de redactie zijn redactie-adres/advertenties warandelaan 2 5037 ab tilburg telefoon 662277 en 662506, intern 2277 en 2506 kamer b 12 en b 13 faxnr 662996 of 663019 landelijk samenwerkingsverband hoger ondenwijs persbureau (hop) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), cursor (eindhoven), delta (delft), folia (uv amsterdam), ku-nieuws (nijmegen) mare (leiden), observant (maastncht), u-blad (utrecht), uk (groningen) en universiteitsblad (twente) medewerkers margriet van lith en frank steenkamp druk drukkerij de jong baarie nassau abonnementen voor niet-universiteitsleden f 40,per jaargang studenten krijgen univers gratis thuis

BUITENLAND

BULGARIJE

^Wij willen een soort wekkerfunctie vervullen' Het taboe dat sinds 1945 in Duitsland rustte op patriottisme is sinds de WIedervereinigung doorbroken. Sterker nog. Steeds meer en steeds luider hoort men de kreet Deutschland den Deutschen over straat schallen, alsof er nooit een verleden was. De vreemdelingenhaat neemt toe. Asielzoekerscentra worden belaagd door racisten. Nazistische skinheads nemen geen blad voor de mond en schreeuwen onder het brengen van de Hitler-groet: Auslander raus. Ook de Turkse studenten in Duitsland moeten het ontgelden. In een brief aan de universiteitsbladen verklaart de Turkse Studenten Vereniging in Nederland zich solidair met hun landgenoten die in Duitsland studeren. De Turkse Studenten Vereniging is opgericht in 1988 met het doel typisch Turkse problemen van studenten op te lossen. Daarnaast beoogt zij het verbeteren van de onderlinge contacten tussen Turkse studenten. De vereniging is met 170 leden onder HBO en universiteitsinstellingen de grootste allochtone studentenvereniging van het land. Atilla Aytekin (22) en Ugur Pekdemir (24), beiden studerend aan de KUB, vertegenwoordigen de werkgroep Tilburg. Afgelopen week hebben zij bezoek gehad van Turkse studenten die in Berlijn studeren. 'In Berlijn is tachtig procent van het politiekorps racistisch. En geen mens die daar iets van zegt', vertelt Atilla. 'Zelfs medestudenten zijn racistisch. Discussies die jarenlang niet gevoerd mochten worden, omdat ze vreemdelingenhaat zouden bevorderen, worden nu ineens openlijk gevoerd. Nu oppert iemand keihard de stelling dat alle Turken van de universiteit weg moeten.' Over een maand, 27 november, vertrekt een delegatie van in Nederland studerende Turken naar

Het opkomend nationalisme en racisme in Duitsland is misselijkmakend. De eerste slachtoffers onder de vreemdelingen zijn al gevallen. Steeds meer allochtonen voelen zich bedreigd door meedogenloze skinheads. Ook de buitenlandse studenten in Duitsland. Met hen verklaart de Turkse studenten Vereniging in Nederland zich solidair. En een waarschuwing: 'Wat in Duitsland gebeurt, kan ook in Nederland gebeuren.' Berlijn.'Maar sinds de laatste ontwikkelingen zijn we bang geworden voor de skinheads. Een deel van onze vereniging voelt zich zo onveilig dat ze niet meer willen gaan. Maar als we niet gaan, dan hebben die skinheads helemaal hun doel bereikt.' Ugur en Atilla willen zich niet alleen solidair verklaren met hun studiegenoten in Duitsland. Ze zijn bang dat in de toekomst ook zij slachtoffer worden van nationalistisch geweld. 'Wat zich nu in Duitsland afspeelt kan heel vlug ook in Nederland de realiteit zijn', stelt Ugur. 'Want ook in Nederland zie je steeds meer symptomen van racisme. Laatst zag ik een jongen fietsen met een groot hakenkruis achter op zijn rug. En het ergste is misschien wel dat niemand er iets van zegt. Men kijkt ernaar, haalt de schouders op en gaat door met waar men mee bezig was.'

ONVERSCHILLIG

'De Nederlanders zijn erg onverschillig', meent Atilla. 'Ook de studenten. Men denkt al vlug: 'Ach, Duitsland, dat is zo ver weg. Dat gebeurt hier niet zo gauw.' En dat is nou juist het gevaarlijke van onverschilligheid. Je sust jezelf in slaap, zodat je geen oog meer hebt voor maatschappelijke ontwikkelingen. Als een allochtoon in Tilburg-Noord wordt opgehangen, dan is men hoogstens blij dat men in het zuidelijke deel van de stad

woont, omdat daar zoiets niet gebeurt. Maar je moet er juist van uitgaan dat wat nu in Duitsland gebeurt ook hier in Nederland kan gebeuren. En daar moet je alert opzijn. Duitsland is immers veranderd sinds de Tweede Wereldoorlog. En ik denk dat het huidige Duitsland niet of nauwelijks verschilt van Nederland. Op dit moment is hier weliswaar nog geen sprake van grootschalige acties tegen vreemdelingen, maar ik voorspel dat ze komen.' Ugur benadrukt dat de actie die zij voeren niet alleen voor Turkse studenten is bedoeld. 'Het opkomend racisme en fascisme gaat alle studenten aan. Wij willen een soort wekkerfunctie vervullen. De mensen wakkerschudden en ze bewust maken van het feit de opkomst van racisme zich in een ijltempo voltrekt.' De studenten hoeven volgens de Turkse studenten niet gelijk de massaal straat op om tegen racistisch geweld te ageren, 'maar we zouden blij zijn als studenten meer nadenken over de problematiek.' Want dat gebeurt te weinig, vindt Atilla. 'Zelfs goede Nederlandse studievrienden kunnen naĂŻef uit de hoek komen. Zij geven me alle gelijk van de wereld als ik mijn mening over racisme verkondig, maar als ik vervolgens zeg dat ik niet uitsluit dat ook in Nederland Duitse toestanden kunnen voorkomen, dan haken ze af. Ze geloven me ge-

Atilla Aytekin en Ugur Pekdemir woonweg niet.' Ook blijkt een aantal studenten te venwachten dat de Turkse studenten na hun studie terugkeren naar hun herkomstland. 'Soms vragen ze me of ik terug ga na Turkije', zegt Atilla. 'Zo'n vraag stelt alleen maar iemand die een bevestigend antwoord verwacht. Maar ik ga niet terug. Ik woon al hier sinds mijn kleuterjaren. Bijna alle Turken die momenteel in Nederland zijn, zullen blijven. Men moet met ons leren te leven.'

TAAL LEREN

'En niet onredelijk veel van ons venwachten', vult Ugur aan. 'De Nederlanders verwachten bijvoorbeeld van de oudere Turken, de zogenaamde eerste generatie, dat ze met aap, noot en mies blokjes de Nederlandse taal gaan leren. En liefst zo snel mogelijk. Maar toen ze naar Nederland werden gehaald, om afgedankt werk op te knappen, kwam niemand op het idee om de gastarbeiders een cur-

sus Nederlands te geven. Nu zijn ze oud, en door de zware arbeid in Nederland ook nog versleten, en nu moeten ze ineens een Taal gaan leren', zegt Ugur verontwaardigd. 'Ik denk dat de Nederlanders, ondanks dat ze veel voor de Turken hebben gedaan, meer van ons venwachten, dan dat ze zelf bereid zijn te geven.' Op de KUB hebben Atilla en Ugur nog niet veel hinder ondervonden van racistische uitlatingen. 'Dat is ook niet zo aan de orde bij wetenschappelijk ondenwijs', weet Ugur. 'Op een LTS hebben onze landgenoten het veel zwaarder. Die worden zonder pardon in elkaar geslagen.' Toch is er aanleiding om nu al actie te ondernemen. 'Want voor je het weet wordt je met vreemdelingenhaat geconfronteerd. En als dat zou gebeuren', voorspelt Atilla, 'dan zal de Turkse Studenten Vereniging ontzettend krachtig protesteren.' (BP)

^Westerse strategieĂŤn werken in Bulgarije niet' Bulgarije is waarschijnlijk het armste land onder de voormalige Sovjet-bondgenoten. De socioloog Petkov kwam een tamelijk troosteloos verhaal vertellen op de KUB. Zijn enige sprankje hoop ontleent hij aan de huidige generatie studenten. In de lege collegezaal zit Krastyo Petkov. Voorovergebogen over het blad van zijn bankje, kijkend van onder zijn zware wenkbrauwen maakt hij een verloren indruk. Zijn verhaal is ook pessimistisch. De vraag hoe het verder moet met

zijn land beantwoordt hij met een 'ik weet het niet'. Niet zuchtend, haast berustend. Het wordt bijzonder verleidelijk terug te grijpen op vooroordelen over de Slavische melancholie. Krastyo Petkov is hoogleraar in de

sociologie aan de universiteit van Sofia Kliment Ohridsky, Bulgarije. Hij bezoekt de KUB op 23 oktober als spreker op het openingscongres van het aan de sociale faculteit verbonden Work and Organisation Researcli Centre. Nog even geleden luisterde een halfvolle zaal naar zijn lezing 'Work transitions in Eastern Europe: the case of Bulgaria', een onderwerp dat, gezien de omschakeling zonder precedent van beveleconomie naar vrijemarkteconomie, meer belangstelling verdiend had.

Prof Petkov: pessimistisch Univers

Petkov heeft niet alleen een wetenschappelijke betrokkenheid bij de sociaal-economische veranderingen in zijn land. Hij is ook voorzitter van de Confederatie van Onafhankelijke Bulgaarse Vakbonden. Dat maakt zijn bezoek, vlak na de verkiezingen van 13 oktober, des te interessanter. De democratiseringsstorm die eind 1989 over Midden- en Oost-Europa trekt treft ook Bulgarije. De gebeurtenissen zijn in dit land echter minder sensationeel dan in bij voorbeeld Oost-Duitsland, Tsjecho-Slowakije of RoemeniĂŤ. In het najaar organiseren dissidenten demonstraties van betrekkelijk geringe omvang. Het communistische regime reageert in eerste instantie met repressieve maatregelen. Op 10 november vindt echter een 'paleisrevolutie' plaats. Todor Zjivkov, de langst zittende communistische heerser in OostEuropa, wordt als secretaris-generaal van de Bulgaarse Communistische Partij gewipt door de minister van buitenlandse zaken PeturMladenov. Na deze machtswisseling komt een ontwikkeling op gang - gedeeltelijk gestuurd door de nieuwe machthebbers, gedeeltelijk onder druk van de bevolking - naar meer democratie en politiek pluralisme. Bij de eerste vrije verkiezingen in juni 1990 behouden de (voormalige) communisten een krappe, maar absolute meerderheid in het parlement. Ondanks deze overwinning blijft het initiatief bij de oppositie liggen. Massale stakingen dwingen een nieuwe socialistische regering reeds na enkele maanden tot aftreden. De patstelling tussen een

socialistische parlementaire meerderheid en een groot deel van de bevolking die de macht in handen van de ex-communisten niet meer accepteert, leidt uiteindelijk tot nieuwe verkiezingen. Na 13 oktober kent het parlement slechts drie partijen. De grootste fractie is die van de Unie van Democatische Krachten-nationale beweging (SDS-nationale beweging), een rechtse partij, met 110 van de 240 zetels. De Bulgaarse Socialistische Partij blijft met 106 parlementsleden de tweede fractie. De partij van de Turkse minderheid, de Beweging voor Rechten en Vrijheid, heeft 24 zetels. De sociaal-democratische, de liberale en de boeren-partij hebben de kiesdrempel van vier procent niet gehaald. 'Met deze uitkomst', aldus Petkov, 'heeft Bulgarije net als de andere Oosteuropese landen vaarwel gezegd van het communisme. Maar de werkelijke scheiding zal nietzogemakkelijkgaan.'Hijisblij met de hoge opkomst (de eerste keer iets meer, deze keer iets minder dan negentig procent), zeker als men het ingewikkelde stemsysteem in acht neemt en weet dat sommige mensen vier tot vijf uur moesten wachten voor ze hun stem konden uitbrengen. Petkov is bang dat een geringe politieke stabiliteit en grote sociale problemen een sterke vermindering van de participatie te zien zal geven bij de volgende verkiezingen ('Sommige politieke waarnemers voorspellendie binnen een atwee jaar. Wie weet? Het blijven riskante prognoses.'). vervolg op pag. 8 1 november 1991

Herziening BTW gewenst na Europa 1992 De omzetbelasting is aan herziening toe. Bij grensoversciirijdende transacties zijn belastingmaatregelen nodig die voor fiscale grenzen zorgen. Omdat de omzetbelasting wordt geheven volgens het bestemmingslandbeginsel (de belasting wordt geheven daar waar de consumptie plaatsvindt) dient bij invoer van goederen Nederlandse BTW worden geheven en bij uitvoer moet er voor gezorgd worden dat op die goederen geen omzetbelasting meer drukt.

Prof. Bijl tijdens zijn promotie (maart '90) Afschaffen van die fiscale EG-grenzen dan? Plannen in het kader van 'Europa 1992' strekken daartoe, liet prof. D. Bijl vrijdag 25 oktober weten. Op die dag hield hij zijn inaugurele rede (Titel: 'Is er toekomst voor de BTW in een Europa zonder grenzen?') ter gelegenheid van het aanvaarden van het ambt van hoogleraar Belastingrecht, in het bijzonder Omzetbe:. lasting. De introductie van een omzetbelasting op Europees niveau zou een van de mogelijke oplossingen zijn. Eén EG-orgaan heft dan de omzetbelasting in de gehele EG en de opbrengst daan/an wordt verdeeld onder de lidstaten. Op korte termijn is deze optie echter niet te realiseren. Prof. Bijl vraagt zich echter af waarom de BTW - die nu in wezen functioneert als een kleinhandelsbelasting - niet vervangen kan worden door een kleinhandelsbelasting. Prestaties van ondernemers worden dan niet belast; grensoverschrijdende prestaties zijn zelfs zuiverder dan een BTW. (MK)

VSNU wil voortaan slagvaardiger en efficiënter opereren De vereniging van universiteiten (VSNU) wil slagvaardiger, efficiënter en eendrachtiger gaan opereren. In veel gevallen kan

In UK, weekblad van de Rijksuniversiteit Groningen, deze week een pagina die lezers laat mee- of nagenieten van het vijfde Groninger Studenten Cabaretfestival (17, 18enl9oktoberjl.).'Marleen? Met Thomas. T..h..o..m..a..s.. Ja, hoi. Ik wil het even uitmaken. Ik vind eigenlijk dat je ontzettend lelijk bent.' En uit een sketch waarin het woord 'roken' consequent door 'neuken' is vervangen: 'Wil jij neuken?' 'Nee, ik ben gestopt.' 'Op feestjes, Vk'aar iedereen staat te neuken, neuk je toch altijd een beetje mee.' Met deze uitschieters wonnen Univers

men af met minder overlegrondes. Beslissingen hoeven niet meer unaniem te zijn. Het beleid moet meer gericht worden op grote lijnen, eigen initiatief en gemeenschappelijke belangen. Deze goede voornemens staan in een plan van het dagelijks bestuur van de VSNU, waarover men het binnen drie maanden eens zou moeten worden. Als reden geven de nieuwe VSNU-voorzitter Van Lieshout en zijn companen Gevers en Boerman op, dat de groeiende samenwerking op enkele punten stagneert. Er wordt veel vergaderd. Maar men is er te weinig in geslaagd, de overheidsbemoeienis terug te dringen en zelf initiatieven te nemen. Interessant is ook dat volgens het driemanschap de VSNU haar imago verzwakt heeft doordat men het te vaak probeerde eens te worden over zaken waar men in feite concurrenten is. En die gevallen van onmacht en onenigheid kregen nu eenmaal meer aandacht dan successen, zoals de geslaagde start van de kwaliteitszorg. Verder wordt gesignaleerd, dat de verantwoordelijkheden tussen diverse VSNU-organen niet altijd goed waren afgebakend. Dat leidde dan weer tot teveel gesteggel. Om de slagvaardigheid te vergroten, stelt het dagelijks bestuur van de VSNU enkele veranderingen van de organisatie voor. Verreweg de belangrijkste daarvan is dat in het 'algemeen bestuur' geen unanimiteit meer nodig is om tot besluiten te komen. Ook krijgen individuele universiteiten in dit centrale bestuursorgaan geen vetorecht. In principe wordt dan voortaan bij 'gewone meerderheid' besloten, tenzij een zwaardere meerderheid is afgesproken. Hetzelfde geldt voor de commissies op verschillende ondenwerpgebieden, die in veel gevallen meer ruimte krijgen om zelf zaken af te handelen en namens de universiteiten te overleggen. Ook de vereniging van academische ziekenhuizen en de nog op te richten werkgeversvereniging zouden binnen deze slagvaardiger VSNU zijn ~ onder te brengen. Zonodig is de precieze besluitvorming binnen deze deelorganen nader te regelen in de statuten. Eind november zou het algemeen bestuur van de VSNU al op hoofdpunten met dit plan moeten instemmen. (FS/HOP)

Gids moet scholieren helpen bij studiekeuze 'Het is toch bizar dat de studiekeuze in Nederland niet mede bepaald wordt door de kwaliteit van de opleiding. Daarom werd het hoog tijd dat ook ons land een keuzegids van opleidingen kreeg. Een gids, die bovendien de discussie over de kwaliteit van het ondenwijs op gang houdt. Deze gids is genuanceerd, maar maakt in elk geval wel een eind aan de traditionele illusie dat er tussen de verschillende universiteiten geen enkel verschil is.' Dat zei minister Ritzen afgelopen vrijdag

Ajuinen & Look (twee studenten uit Utrecht en Leiden) de juryprijs én de publieksprijs. De tweede plaats ging naar het duo 'Kees en ik' waarvan de mannelijke helft de persoonlijkheidsprijs kreeg en de vrouwelijke helft tevens de enige vrouwelijke deelnemer was. Volgens UK liet de rest van de deelnemers veel te wensen over, op cabaretgroep 'Afwezige vrienden' na, die het publiek snel meekreeg, chips uitdeelde en dia's vertoonde die de moordenaar van Laura Palmer zouden onthullen. De voorlichtingsdagen waren in Groningen overigens gekenmerkt door 'kleurige folders vol opgewekte verhalen' over studeren in een stad die 'net als Amsterdam een eigen karakter heeft', en een radiospotje (naapers?!). Groningen werft zelfs over de grens: twee studenten deden middelbare scholen in het Duitse Leer en Aurich aan. Ook televisie doet mee aan promotie-activiteiten. QUOD NOVUM schrijft over de NOSLaat-uitzending, waarbij de Erasmus Universiteit Rotterdam afgezet werd tegen de Landbouwuniversiteit Wageningen. Rotterdam bleek daarin een 'nononsense universiteif te zijn, met harde

Sporen van een jubileum

Foto: Rob Langenberg Slechts een tiental studenten had zich opgegeven voor de 'tienstedentreintocht' die door de jubilerende letterenfaculteit (tien jaar) was georganiseerd. Het programma werd dan ook m afgeslankte vorm afgewerkt. Op de stations van Den Bosch, Utrecht, Den Haag, Delft en Breda werden spelletjes gespeeld door de twee groepjes. Van het beoogde contact met het publiek kwam weinig terecht: alleen in Utrecht (foto) werden (bij het onderdeel 'spreekwoorden raden') mensen die op Hoog Catherijne rondliepen er bij betrokken. De aandacht voor de Tilburgse studenten viel erg tegen. ^ ,. .. ^ Het feest in het Noorderligt mocht zich op meer belangstelling verheugen. Faculteitsmedewerkers van het eerste uur werden in het zonnetje gezet. Het niveau van de humor van cabaret Ratjetjoe was niet om over naar huis te schrijven en de band IQ '69 leed aan het Heintje Davidssyndroom: afscheid nemen en toch weer terugkomen. Was daar om gevraagd? Niet echt. Maar ze hoorden zich zelf wel erg graag spelen. Waar de band faalde had de disco succes: de feestgangers gingen massaal de vloer op. (MK) bij de presentatie van het eerste nummer van de Universiteiten en Hogescholen keuzegids. De gids, samengesteld door een onafhankelijke redactie, moet middelbare scholieren helpen bij hun keuze in welke stad ze de studie van hun voorkeur willen gaan volgen. De eerste gids bevat gegevens over de studies Rechten, Economie, Biologie, Wijsbegeerte, Electrotechniek en Dans. Het is de bedoeling dat voortaan drie maal per jaar zo'n gids verschijnt. Een hitparade van universiteiten wil de gids nadrukkelijk niet zijn, benadrukte de hoofdredacteur, Volkskrantjournaliste Esther Hageman. De aanpak is in vergelijking met in het buitenland verschijnende voorbeelden'walgelijkgenuanceerd', vindt de redactie. Het is vooral de bedoeling zoveel mogelijk gegevens te leveren, waarna de aanstaande student zelf zijn conclusies kan trekken. Binnen het ministerie van Onderwijs bestond het plan voor zo'n vergelijkende gids al heel lang. Maar zowel de ambtenaren van het departement als een onafhankelijk onderzoekbureau hadden het uitbrengen van zo'n gids afgeraden, zo vertelde Ritzen. Voordat een honderd procent betrouwbaar beeld op papier stond, zou er onafzienbaar veel informatie verzameld moeten worden, üeverdan daarop wachten of van het hele plan afzien, wilde de minister vervolgens stimuleren dat een onafhankelijk uitgever het project op zich

werkers in driedelig pak die glanzend carrière zouden maken, 'de enige universiteit die geen moeite hoeft te doen om middelbare scholieren aan te trekken'. VoorlichterGerLugtenbergwordtinQuod Novum 'eentikjeteleurgesteld' opgevoerd, omdat uren film over de universitaire marathonploeg en Big Band, en het bruisende kroegleven aan de Oostzeedijk tot een paar seconden zendtijd waren gereduceerd. Het WAGENINGS UNIVERSITEITSBLAD is ook teleurgesteld over het beeld van de LU in de TV-uitzending. Op de Podiumpagina schrijven twee urüversitair docenten: 'Wageningen heeft toch gewoon een geweldige universiteit met geweldige studenten. Bovendien studeerden hier al milieustudenten af, toen de andere urüversiteiten dat woord nog moesten uitvinden. Ook voor het 'dorp' Wageningen is geen schaamte nodig. Dorpse waarden als gemeenschapszin en verantwoordelijkheidsbesef zijn hier belangrijk.' Ook wordt een verrassende reden voor het gebrek aan studenten op de LU Wageningen genoemd: de OV-jaarkaart. Collegelid ir. F. Kuipers leidt dat af uit studenten die wel ingeschreven had-

nam. Uitgeverij Waterland van Wezel in Amsterdam kreeg er een startsubsidie van 150.000 gulden voor, bestemd voor de eerste drie nummers. De auteurs zijn hoofdzakelijk ondenwijsjournalisten. Het project valt dus geheel buiten de verantwoording van het ministerie, maar Ritzen liet wel merken zich er nauw mee verbonden te voelen. 'De gids maakt deel uit van ons beleid, waarin de student centraal staat', zei hij. Hij kondigde ook aan, dat het project te zijner tijd geëvalueerd moet worden. De informatie in de gids is voor een groot deel afkomstig van visitatierapporten en van de universiteiten en hogescholen zelf. Opvallend was, aldus Hageman, dat de universiteiten daar zeer openhartig in waren, tenwijl de hogescholen nogal leden aan koudwatervrees. Enquêteurs die studenten wilden interviewen voor een 'tevredenheidsonderzoek' kregen bij sommige hogescholen geen toegang. De vereniging van universiteiten VSNU heeft direct positief op de gids gereageerd. Voorzitter Van Lieshout noemde deze'consumentenbenadering'zeer passend binnen de profilering van de universiteiten. Hij gaf toe dat de universiteiten wel een beetje huiverig waren geweest voor het resultaat, maar 'deze gids verdient alle lof'. De VSNU waardeert het dat de gids nauw aansluit bij de visitaties, waarover zij zelf immers de scepter zwaait. (MvL/HOP)

den maar zich terugtrokken. 'Die groep heeft geen kamer kunnen vinden en is toen thuis bij de ouders gaan wonen, en pendelt nu met een universiteit die vanuit het ouderlijk huis goed bereikbaar is met het openbaar vervoer. Helaas niet naar Wageningen.' Collegevoorzitter Vos heeft een plan om de communicatie met de buitenwacht te verbeteren: de 'communicerende termen veeteelt, plantenteelt, techniek, ruimtegebruik en levensmiddelen' moeten de hoofdrichtingen van Wageningen in de toekomst aan gaan geven. Inhet Amsterdamse VU-bladADVALVAS een artikel over faculteitsvoorzitters, de Decanen, 'bestuurders tegen wil en dank'. Roel in 't Veld, de bestuurkundige goeroe, is voorstander van een gedegen opleiding voor hoogleraren die decaan moeten worden en van uitbreiding naar vier jaar voor een decanaat. Decanen uit Amsterdam doen hun beklag dat ze te weinig mogelijkheden hebben, vooral op het gebied van personeelsbeleid. In tijden van reorganisatie is het decanaat een 'hondebaan' die weinig waardering oogst, zo laten ze weten. (MM) 1 november 1991

STUDENTENHUIS

Het pand staat verscholen opgesteld in één van de leukste straten In het centrum van Tilburg. Groot en grijs doneert het een middelpunt tussen Snackbar Tilly en Verswinkel Overdevest. In het sombere huis wonen acht leden van Vidar, in hun eigen jargon Vidraten genoemd. Hun lidmaatschap steken ze niet onder stoelen of banken: de voordeur wordt opgesierd door posters van de eigen vereniging. Hun keuken hebben de roeiers (zes economen) in olijke kleuren gesausd. Blauw en rood en wit, het mocht allemaal van de huisbaas. Kokende rijst veroorzaakt een luchtvochtigheldsgraad van zo'n negentig procent. Het blad van de keukentafel leunt op lege bierkratten en maakt bij iedere beweging een zwieper van jewelste. De borden hebben de grootte van een gebakschoteltje, de pannen alsof een weeshuis moet worden gevoed. Paul, Marnix, Rein, Jeroen, Harald, Bas en MichaelBart hebben twee dingen gemeen: ze blaken van gezondheid - althans, dat laten hun hoofden aflezen - en ze dragen hun haar kort. Voor de sport. 'Dit is een van de vier oude Vidar-huizen', vertelteen van hen, 'en tegelijk het grootste.' Het huis bestaat als Vidar-pand sedert juni 1985. Vorig jaar vierden de roeiers dan ook hun eerste lustrum, altijd een sublieme reden vooreen feest binnen een studentenvereniging. 'Oud-leden komen dan ook, zulke feesten zijn geweldig.' In de pannen - ruwweg een kubieke meter inhoud - bevindt zich witte rijst en een volslagen ondefinieerbaar uitziend prakje. 'Ha!' roept de meesterkok. 'Dit is chili! Kijk, dat werkt hier zó. Als er bruine bonen in zitten, is het chili. Met wat meer ketchup is het macaroni-saus. Leuk hè!' Jeroen zorgt voor het water bij het flink gepeperde voer. Hij probeert uit alle macht een glaasje vol te schenken, wat hem slechts met de grootste moeite lukt. 'Ja, ik heb nog een beetje shaky-hands van gisteravond. We hebben hier een onderdeel van de inauguratie georganiseerd. Een stormbaan, dwars door het huis. Wat dacht je daar van? De keuken hier lag helemaal vol met zaagsel. Hebben we vannacht allemaal al opgeruimd. Dat is vaste prik hier, na een feest meteen opruimen. Erg prettig als je wakker wordt.'

HONGER

Paul vertelt uitgebreid over de verschillen tussen competitie- en wedstrijdroeien. 'Als Vidraat kun je hoogstens een jaar wedstrijdroeien. Daar gaat zo ontzettend veel tijd in zitten, je komt bijna niet aan studeren toe. Competitieroeien is anders. Daarvoor hoef je maar een of twee keer in de week te trainen. Dat is echt voor de gezelligheid en om een beetje in beweging te blijven. En dan kun je er ook weer wat dingen naast doen, een bestuursfunctie of wat dan ook. Met wedstrijdroeien kan dat echt niet.' Er wordt op een serieuze wijze korte metten gemaakt met het voedsel. 'Wij eten hier altijd erg veel, omdat we zoveel sporten.' Op dat sporten zal het gesprek "nog diverse malen terugkomen, net als op drank, spelersvrouwen en de omwonenden. 'Het is hier echt goed eten hoor, dat merk je wei hè? Sommige nullen denken wel eens dat het koken hier er maar met de pet naar gooien Is, maar dat is niet waar. We eten goed, want we hebben het nodig, ledere Vidraat zit met enige regelmaat in een bootje, maar ook wielrennen, fitnessen, hardlopen en pool-spelen zijn ons niet onbekend. Vandaar die enorme honger.' 'Vanavond is de officiële InauguUnivers

gebracht. De goedmoedige lobbes kijkt ons aan vanaf de vuilnisbak, vanaf een enkele muur en vanonder verschillende tafelbladen en dergelijke. Een Vidraat komt met andere sacrale objecten aanzetten. Hij toont drie verschillende stropdassen, allemaal speciaal gemaakt. Eén is er van het lustrum van vorig jaar, een is de geautoriseerde Vidar-das en een is de huisdas.

PROMOTIETEAM

Michael-Bart merkt op dat het goed gaat met de vereniging. 'Dit jaar hebben we 141 nieuwe leden ingeschreven. Dat is meer dan Olof. We hebben nu ook een promotieteam van dit huis. Twee van de spelersvrouwen promoten ons. Spelersvrouwen? Oh, zo noemen we de vriendinnen van de roeiers hier in huis.' Jeroen vertelt over de historie van het huis. 'Een paar jaar geleden stonden hier nog wel eens vijftig man om vier uur 's nachts voor de deur. Ha! Nu is dat wat minder, maar toen probeerden andere Vidraten nog regelmatig hier in te breken en ons bier te stelen. Een tijdje geleden kwamen we 's nachts thuis en hebben we spontaan de hele boel afgebroken. Het ging gewoon vanzelf! Dat had één voordeel: daarna zijn we meteen begonnen met de grote schoonmaak.' Marnix: 'We hebben elk jaar een pracht van een kerstdiner. Kijk maar naar het menu van vorig jaar.' Wat er gegeten werd: gerookte zalm met dille sauce, heldere bouillon, champagne sorbet, De Vidraten uit de Poststraat: vlag gestolen van Plato lamsrug met een honing-thijm sauce en een grand-dessert, vertelt het menu. 'Daarna drinken we koffie met likeur en bonbons.' 'En het eindigt altijd met erg veel bier', witzt Jeroen. Wat is het verschil - behalve de roeispanen - tussen Vidar en Olof? 'We zijn de laatste tijd wel wat geworden', antwoordt Vidar is de plaatselijke studentenroeivereniging. 'Vidraten'zijn niet onderver- corporaier Marnix. 'Maar toch is het hier nog deeld in disputen, maar hebben wel de neiging elkaar in hun woonomgeving op steeds een stuk vrijer dan bij Olof. Bij Olof zie je heel duidelijk dat ze te zoeken. Zo bevindt zich aan de Poststraat een ruim pand met daarin acht ten onder gaan aan al dat gezuip. roeiers. 'Een blazer geeft je toch een bepaalde status.' Ze doen niks anders! Maar, dat moet wel duidelijk zijn, wij hebben ratie. Je kunt aan onze schoenen werkt, en als het gesprek daar platen wilde hebben als souvenir. hele goeie contacten met een paar aflezen hoe laat het zal worden. stokt kun je altijd nog over Zotte Kijk maar, dat artikel hangt er bij.' disputen van Olof. Bij voorbeeld Als we met versleten bracques Joke beginnen. Hij doet de beste met Beau Geste, dat is een meisDe gangen worden, meer dan met gaan, zijn we meestal wel om twee dingen, die Joke. Hij komt hier ook wat ook, vooral opgesierd door jesdispuut dat hier om de hoek zit. uur thuis. Maar zoals je ziet gaan wel 'ns iets lenen ofzo, we zijn posters van allerhande roeiregatMet Plato verloopt ons contact iets we nu met kistjes aan. Dat betehem altijd van dienst.' 'Zeg Harald, tas en wedstrijden. Henley in Enminder soepel. De eerste avond kent dat we pas rond 'n uur of ga jij eens even een lekker potje geland is een van de bekendste. dat ze een vlag hadden, hebben zeven in bed liggen. Dat is het koffie zetten, jongen.' Harald kijkt Vol ontzag kijken zeven paar ogen wij die gestolen. Daarna kregen grote voordeel van onze loods. verbaasd: 'Nou, eh, nu maar eens naar de kartonnen affiche. 'Dit zijn we hiereen ware invasie van PlatoDie ligt op de Beekse Bergen. Een even niet.' leden te verduren, tenwijl we maar foto's van de wedstrijdroeiers die kwartiertje fietsen van hier. Maar met z'n tweeën thuis waren!' Na de koffie lijkt het de roeiers een dit huis heeft voortgebracht. Elk dat hebben we er graag voor over. goed plan een rondleiding door jaar komt er een foto bij.' De foto's De rituelen die je altijd aantreft bij Wat is een kwartier fietsen voor het huis te verzorgen. In de gan- worden zorgvuldig achter glas een groep verenigde studenten een enthousiast lid?' Harald weet gen hangen de reliquieën van de geconserveerd. Daarnaast is op hebben ook hier diepe wortels. daar nog aan toe te voegen: 'Tot 's roeivereniging. Met gepaste trots de muur een groot schildenwerk Marnix vertelt over de blazers, die morgens vroeg acht uur kunnen lopen de sporters langs hun eigen van de hand van Jeroen aanwe- enkele van de roeiers vanavond we vreugdevuren van honderd historie. 'Dit zijn de nummerplaten zig. 'Dit is de Poststraat-stam- zullen dragen op het inauguratiemeter hoog stoken. Er is niemand van Nico Rienks en Ronald Florijn. boom. Zo zie je dat Paul de huis- feest. Waarom heeft niet iedereen die daar last van heeft. Dat is toch Twee roeiers die goud hebben oudste is. Dat heeft me wel een zo'n jasje? 'Je kunt zelf een blazer eengrootvoordeel vergeleken met gewonnen op de Olympische Spe- week werk gekost hoor, die stammaken en die ter goedkeuring Olof of Plato. De enige buren die len. We hebben die nummer- boom', zegt Jeroen, kennelijk vis- voorleggen aan het bestuur. Als je wij hebben zijn twee ouwe paters borden van hun auto's gestolen send naar een complimentje. Het een nul bent is de kans niet erg drie kilometer verder op, maar die na een wedstrijd. Een paar maan- ziet er uitermate verzorgd en groot dat die blazer wordt goedgehebben zeker geen last van ons. den later lezen we in Sport Interprachtig uit. Maar in 1993 is de keurd. Je hebt meer kans wanEn de burgemeester van Hilvaneer je ouder bent, of een of andenational dat ze dat heel grappig muur op. Wat dan? renbeek, waar de Beekse Bergen vonden, dat iemand hun nummer- Het huis, dat zich integraal op de re functie vervult. Als je een blazer onder valt, is zelf een oud-roeier, hebt kun je die overdragen aan eerste en tweede verdieping van dus dat zit ook wel snor.' iemand anders als je de verenihet pand bevindt, biedt ook ruimte aan een riant dakterras. 'In de ging verlaat. Je zoekt zelf iemand uit. Dat is een van de weinige zomer is het hier natuurlijk héérlijk ZOHEJOKE zitten. Dan doen we hier werkelijk dingen waar niemand verder iets Na de chili verschijnt een grote alles, van studeren tot zonnen en over te zeggen heeft. Er zijn voor bak roomijs op tafel. Op (dit maal van eten tot drinken. En we heb- je opvolger wel bepaalde dingen letterlijk) koffieschoteltjes wordt het ben uitzicht op Zotte Joke en alle die hij moet doen om dat jasje te ijs naar binnen gewerkt. Paul kijkt ruzies in de buurt. Dat is leuk, als krijgen. Ik moest bij voorbeeld m'n geleerd op en zegt: 'De Golfoorlog je in het centrum woont. Er is altijd blazer in een blad bier dopen en er werd hier erg goed bekeken. Zelfs wel iets aan de hand, er wordt een week in rond blijven lopen, zo goed dat de televisie er van is weer eens iemand het huis uit ook tijdens colleges. Oh, ik stonk. geëxplodeerd. Grappig hè? En we gegooid en een koffer komt er via Maar als je een blazer eenmaal hebben meest bekende buurman het raam achter aan, en die barst hebt, krijg je wel bepaalde privilevan Tilburg.' Marnix zet het verdan open. Neenee, je hoeft je hier ges. Zo mogen niet-blazers geen haal voort: 'Hier naast woont Zotte blazers aanvallen aan de bar. Het nooit te vervelen.' Joke, je-weet-wel, die kleine ouwe Op verschillende open plekjes in geeft je een bepaalde status.' dwaas met zo'n lange leren jas het huis is door middel van een aan. Ik heb redelijk goed contact verfvormpje de beeltenis van een met hem, eerlijk gezegd. Ik heb rhinoceros, het huisembleem, aanDylan van Eijkeren ook wel eens in een fabriek ge-

'Ook Vidar is wat corporaier geworden'

1 november 1991

INDONESIANISASI

De kerken in de Derde Wereld veranderen van missie-kerken tot zelfstandige kerkprovincies. Dit transformatieproces, zoals dat in Indonesië heeft plaatsgevonden is het onderwerp van het proefschrift Indonesianisasi waarop pater Huub Boelaars ofm. cap. op 1 november aan de KUB promoveert. Promotores zijn prof. dr. R.A. de Moor, emeritus hoogleraar sociologie aan de KUB en prof. dr. P.H.J.t^. Camps, emeritus hoogleraar missiologie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Het begin van het onderzoek dat tot Boelaars' promotie leidde ligt al in 1970. In dat jaar ging hij naar Indonesië om daar in het kader van zijn studie sociologie der ontwikkelingslanden gedurende anderhalf jaar stage te lopen. 'Een marktonderzoek', zo noemt hij dit onderzoek zelf. 'Ik wilde onderzoeken hoe de boodschap van het Evangelie overkomt in een andere cultuur. Daarom ging ik sociologie studeren en ging ik stage lopen op Java en bezocht ik ook Bali, West-Borneo en NoordSumatra. Terug in Nederland werd ik benaderd door Ruud de Moor die de mogelijkheid onderzocht een onderzoeksinstituut in het leven te roepen aan de Katholieke Universiteit van Djakarta. In die tijd werden de Indonisische universiteiten door de regering verplicht onderzoeksinstituten op te richten. In 1974 werd ik als missionaris uitgezonden om aan die universiteit onderzoekte gaan verrichten. Ik ging samen met Indonesiërs de jeugdproblematiek onderzoeken. Na twee jaar werd mij gevraagd de problemen te inventariseren van de snel groeiende katholieke kerk in Indonesië.'

REORGANISATIE

In 1979 ontstonden problemen rond het verlengen van verblijfsvergunningen van missionarissen. Plotseling kregen vele tientallen van hen te horen dat ze het land uitmoesten. Voor meer dan duizend andere werkers in de missie dreigde eenzelfde lot. Een ingrijpende reorganisatie van de Indonesische kerk leek noodzakelijk en hiervoor deed Boelaars voorbereidend werk. 'Het bleek dat het erg moeilijk was gegevens over heel Indonesië te krijgen. Hoeveel priesters waren er? Elk bisdom hield er zijn eigen manier van registreren op na'. Boelaars en zijn medewerkers speelden een belangrijke rol in de voorbereiding van deze reorganisatie van de Indonesische kerk die ertoe moest leiden dat deze zonder inbreng van de buitenlanders zou kunnen functioneren. Toen hij in 1982 teruggeroepen werd naar Nederland had hij een grote kennis opgebouwd van de katholieke kerk in Indonesië. Niet alleen had hij sociologisch onderzoek gedaan, hij had de plaatselijke kerken in alle delen van de archipel bezocht en wat vooral van belang was: hij had van nabij gezien hoe de Indonesische kerk in een snel tempo uit de missie-fase een volwassen kerk werd met een eigen, Indonesisch karakter. Toen hem werd gevraagd een overzicht van de ontwikkeling van de Indonesische kerk te schrijven, nam hij deze ontwikkeling, de 'Indonesianisasie' van de lokale kerk, als het centrale thema. De taak waarvoor hij zich gesteld zag was niet eenvoudig:'Ik kon nergens een voorbeeld vinden van een studie van zo'n omvormingsproces'. Bovendien kon hij zich niet volledig wijden aan het schrijven van het proefschrift. In Nederland werd hij missieprocurator van de paters Capucijnen. In deze functie is hij verbindingsman tussen de missionarissen van de Capucijnen overal ter wereld en het Nederlandse thuisfront. Daarbij ook nog een proefschrift moeten schrijven

van maatschappelijke organisaties en om de vraag of een parochie een maatschappelijke organisatie was. De kerk staat niet tegenover de regering. Er zitten zelfs zeven katholieken in het kabinet. Katholieken zijn loyale staatsburgers'. Ook is duidelijk dat de groei van de katholieke keri< in Indonesië na de onafhankelijkheid doorging. Het aantal katholieken nam toe van De missionaris die in het kielzog van de westerse kolonisten de inboorlin- bijna 480.000 tot meer dan vier miljoen. Een belangrijk deel van gen ging bekeren bestaat niet meer Sterker nog: deze figuur fieeft nooit de nieuwe katholieken ontving het bestaan. Missionarissen in Nederlands Indië leverden een belangrijke doopsel op latere leeftijd. Dit wijst bijdrage aan het ontstaan van een Indonesische kerk. Huub Boelaars op een bewuste keuze voor het katholieke geloof. Boelaars analyonderzocht het transformatieproces van de Indonesische kerk en promo- seerde de achtergronden van de veerde op de studie 'Indonesianisasi'. nieuwe katholieken. Het blijkt dat veel aanhangers van nietIslamistische animistische religies is 'pokkenwerk', zoals hij zelf zegt. actieve ordes en congregaties zochten naar een evenwicht tus- overgingen tot het christendom. Desondanks is hij erin geslaagd steeg van zeven tot 58, het aantal sen de verschillende religies en 'Missionarissen en ook zendelinhet werk tot een goed einde te priesters vertwaalfvoudigde en het ethnische groepen. Hiermee gen waren vaakde enigen die zich brengen. Daarmee levert hij een aantal katholieken nam bijna net onderscheidt Indonesië zich posi- inspanden voor een lotsverbetering van de inlandse bevolking: unieke studie van een lokale kerk zo snel toe. Was de missie ook tief van bijvooriaeeld Pakistan. De die zelfstandig wordt. Daarbij een instrument van de Nederiand- beleving van de Pancasila wordt door middel van scholing, gezondheidszorg, kampongverbetering brengt hij op deze manier ook se koloniale politiek? Beslist niet, geacht elk fanatisme tegen te Indonesiche studies onderde aan- volgens Boelaars. 'De vraag is gaan. De Pancasila is niet anti- enz. Het is begrijpelijk dat op den dacht die in Nederiand onbekend dan waarom de Indonesiërs de religieus; de acceptatie maakt juist duur het katholicisme juist onder waren. Boelaars beperkte zich niet missionarissen er niet meteen na kerkontwikkeling mogelijk. Onder deze animisten wortel kon schietot zijn eigen ervaringen en onder- de onafhankelijkheid uitgooiden. een Islamitische wet zou het niet ten. Andere godsdiensten hadden nooit een boodschap aan hen gezoeken. Hij laat zijn studie beginDe reden is dat zij al geworteld mogelijk zijn van godsdienst te nen op het moment dat het chris- waren in de samenleving.' En met veranderen'. De Indonesische had', constateert Boelaars. Ook tendom voor het eerst in het huidinadruk wijst hij op een citaat van staatsideologie geeft de katholieke onder de Moslims komt overgang naar het katholicisme voor, voorge Indonesië doordringt: al in de de Nederiandse gouverneur-ge- kerk dus de mogelijkheid zich te namelijk op Java, waar een grote twaalfde eeuw wordt melding ge- neraal Baud uit 1836: 'Hoe meer ontwikkelen. Toch zijn er in de maakt van christelijke kerken, de propaganda van het chrisloop der jaren vrij ernstige proble- tolerantie ten aanzien van andere waarvan het bestaan wordt terug- tendom in deze gewesten doormen geweest tussen de overheid godsdiensten bestaat. Een derde gevoerd tot in de zevende eeuw. dringt, des te meer zal de zelf- en de katholieke kerk. Het niet groep vormen de Chinezen. De Waarschijnlijk verdwenen deze standigheid der inlanders toene- veriengen van verblijfsvergunnin- jongere generatie is niet meer, kerken in de eeuwen daarna onmen. Laat U overtuigen, het is een gen van buitenlandse missiona- zoals de ouderen, op China geder invloed van de uitbreiding van zaak van Nederiands belang de rissen werd al genoemd en in de oriënteerd. 'De jongere generatie de Islam. Het proefschrift van Boe- missie zoveel mogelijk te beper- jaren 1984-1987 ontstond er een ervaart een cultuurconflict nu zij zich losmaakt van China. Zij moelaars brengt deze gegevens voor ken.' conflict over staatsbemoeienis met het eerst onder de aandacht van katholieke organisaties. De over- ten kiezen voor de nieuwe tijd en ervaren - vaak mede onder inde Nederianders; literatuur over heid wilde zeggenschap in alle PANCASILA deze vroege vestiging van het maatschappelijke organisaties vloed van genoten katholiek onderIn het proefschrift laat Boelaars christendom in Indonesië is in het hebben. Bovendien mochten deze wijs - dat hun eigen religieuze vrawesten vrijwel onbekend omdat erop volgen: 'Zijn kwade droom is organisaties alleen de Pancasila gen niet adequaat beantwoord uitgekomen. Zowel protestanten publicaties Jiierover voornamelijk als grondslag hebben. Doel hier- worden door een vrij formalistiin het Indonisisch zijn versche- als katholieken hebben door hun van was, aldus Boelaars, alle niet- sche Chinese tempeldienst. Vanmissionering een grote bijdrage uit deze conflictsituatie kiezen vele nen. Met de komst van de PortuIndonesische ideologieën, zoals gezen en de Spanjaarden in het geleverd aan de emancipatie van het communisme, maar ook jongeren voor het christendom.' begin van de zestiende eeuw keer- de 'inlander', een emancipatie die godsdienstfanatisme, te verbiede ook het christendom weer te- zich 'nationalistisch' manifesteer- den. Maar hoe zou dit uitpakken rug, het eerst op de Molukken. In de'. De missionarissen werden dus voor de katholieke organisaties? KOERS de zeventiende eeuw vestigden niet gezien als instrumenten van Uiteindelijk wist de kerk de overDit zijn slechts enkele elementen de Hollanders zich op de Indone- het Nederlandse gezag. Toch had heid ervan te overtuigen dat de uit Boelaars' proefschrift dat een hun posititie in het nieuwe Indonesische archipel en de katholieke kerk zowel een religieuze als een neerslag vormt van jarenlang sokeri< moest plaats maken voor pro- sië, waar de Islam veruit in de maatschappelijke dimensie heeft. ciologisch onderzoek, eigen obmeerderheid is, moeilijk kunnen testantse zendelingen. Pas in de Dit betekende in de praktijk onder servaties van de Indonesische loop van de negentiende eeuw worden. Bovendien kent de repumeer dat parochies en bisdom- samenleving en een groot enthoubliek een staatsfilosofie, de kwamen de katholieke activiteiten men werden uitgezonderd van siasme voor de ontwikkeling van in Nederiands Indië weer op gang, Pancasila. Moest dit niet tot pro- staatstoezicht. Boelaars benadrukt de katholieke keri< in Indonisië. zij het moeizaam. De doorbraak blemen leiden voor de katholieke dat het hier niet ging om een 'De kerk is niet westers, maar Invan de missionering kwam pas in minderheid? Boelaars is het met antireligieuze maatregel van de donesisch. De katholieke kerk prode periode 1900-1940. Het aantal deze zienswijze absoluut niet overheid. 'Het ging om de leiding beert aan te sluiten bij de cultuur eens. 'De Indonesische leiders van de mensen', zegt hij. Sinds het tweede Vaticaans concilie worden dergelijke ontwikkelingen ook door de kerk gestimuleerd, maar anderzijds blijft men in het Vaticaan beducht voor een te onafhankelijke koers van lokale kerken, zoals ook de Indonesische katholieken moeten ervaren. Hun pleidooi voor het wijden van gehuwde mannen als priesters vindt nog steeds geen gehoor in Rome. 'Er bestaat een spanningsveld tussen de Romeinse visie, die een westerse visie is en die de eigen visie als alleenzaligmakend ziet. Onder deze paus zullen we daarin zeker geen verandering zien komen. De Indonesische kerk zal de zaak van de gehuwde priesters niet doordrijven, maar zal er wel steeds op terug komen.' Een vergelijking van de Nederlandse en de Indonesische kerk: 'Het heerlijke van de Indonesische kerk is, dat ze zo jong en 'post-Vaticaans' is, tenwijl je in Nederiand mensen hebt die redeneren vanuit een voor-conciliair standpunt. In Indonesië ligt de nadruk niet op de orthodoxie, maar op de orthopraxie; niet op de juiste leer, maar op het juiste handelen. De Indonesische bisschoppen doen geen doctrinaire uitspraken. Een leider hoeft zichzelf daar niet waar te maken, de bisschop zit daar niet als een leidersfiguur op een troon'. Jan Brouwers

i n Indonesië ligt de nadruk op het juiste handelen'

Huub Boelaars: marktonderzoek

Univers

1 november 1991

MINISTER

'We zitten hier niet voor het applaus en de bloemen, dat weet ik. Maar op verschillende punten doen we precies waar de studenten al jaren om vragen. Er is nog nooit zoveel aandacht geweest voor de kwaliteit van het onderwijs én voor de rol van de klanten daarin. De student centraal, dat moet voor studenten toch een aansprekende leus zijn?' Minister Ritzen en zijn staatssecretaris Wallage zijn een beetje in de verdediging gedrongen. Hun krediet in de samenleving en de media neemt af en het duo reageert daarop met een soort pr-offensief dat neerkomt op: wij hebben écht het beste voor met het onderwijs! Maar zoals gebruikelijk bij beleid vanuit Den Haag, vooral onderwijsbeleid, valt het niet mee om de handen op elkaar te krijgen. Een recent schoolonderzoek onder ABOP-leden leidde voor beide bewindslieden tot een mager zesje op het rapport, de studenten roeren zich weer en steeds vaker klinkt het verwijt van 'Zoetermeers gebrek aan visie'. Maar minister Ritzen geeft de pogingen niet op om nog eens uit te leggen waarom dat niet terecht is: 'Het HOOP is daarom door sommigen weinig ambitieus genoemd. Dan denk ik: verdorie, ik vind het nogal wat! Als je deze ideeën ook gerealiseerd wilt zien, is het een enorme klus!' Juist het consequent vasthouden aan de afspraken van het vorig jaar gesloten hoofdlijnenakkoord bewijst volgens Ritzen dat hij de uitdagingen voor het hoger onderwijs serieus neemt. Aan de door hem gewenste cultuuromslag hebben de universiteiten volgens hem de handen vol.

^ e zitten er niet voor liet applaus en de bloemen' Voor wat hoort wat. Het lijkt inmiddels de lijfspreuk van minister Ritzen in de relatie met universiteiten en studenten. Universiteiten krijgen financiële rust, in ruil voor serieus streven naar kwaliteitsverbetering in het onderwijs. Studenten mogen niet 'morsen met onderwijstijd', maar de minister doet wat hij kan om een kwiek studietempo mogelijk te maken. Zo ver wil hij daar in gaan, dat hij bijvoorbeeld ook de kamernood zijn zorg vindt. Maar de kritiek op de studentenverenigingen die houdt hij staande.

Het wereldbeeld van Ritzen lijkt wat dat betreft consistent in elkaar te zitten. Voor wat hoort wat, en als er eisen worden gesteld aan de studenten, dan ook aan de universiteiten en aan het Kabinet zelf. Helaas voor de studenten vormen zij in die reeks de kwetsbaarste groep en in elk overleg dat hij met hen voert moet de minister zich weer in bochten wringen om dat ongenoegen glad te strijken. Vooral zijn afspraak met de universiteiten dat zij het onderwijs beter zullen organiseren is door de studenten honend ontvangen. Voor niet meer dan die belofte krijgen de universiteiten al financiële rust in ruil, terwijl de studenten meteen het mes op de keel is gezet.

De term cultuuromslag lanceerde Ritzen enkele maanden geleden. Aan de universiteiten moest een Umwertung aller Werten komen, waardoor het ondenwijs net zo belangrijk wordt als het onderzoek. Ademloos opkijken tegen de briljante publicist, maar de goede docent een lesboer noemen, dat moest maar eens afgelopen zijn.

CYNISME

CULTUUROMSLAG

De universiteiten hingen meteen weer in de gordijnen. Geen aandacht voor het ondenwijs? Misschien dat dat even zo geweest is, jaren geleden, maar dat was allang niet meer zo! Een cultuuromslag, dat is lef! Een beetje geschrokken koos Ritzen daarom in het HOOP voor een andere term: 'de student centraal'. Maar de kern van de boodschap is niet veranderd. Meer aandacht voor het ondenwijs is nodig en wel om de eenvoudige reden dat meer geld niet aan de orde is. 'De studentenaantallen groeien nog steeds, maar meer geld is er niet. Dan kun je besluiten gods water maar over gods akker te laten lopen. Maar als die akker steeds groter wordt tenwijl de hoeveelheid water gelijk blijft, zal er op den duur weinig meer groeien. Je kunt de studieduur zo laten als 'ie is en als gevolg minder geld per student uitgeven. Of je kunt hard ingrijpen in de studieduur en de kwaliteit in stand houden - of liever nog: verhogen. Die keuze hebben wij gemaakt.' Die keuze van Ritzen past in zijn beleid van convenanten en afspraken. Laverend tussen de belangen van de universiteiten, de studenten en zijn eigen begroting onderhandelt de minister heel wat af. De studenten belooft hij beter ondenwijs, maar dan moeten ze zelf ook stevig doorstuderen. De universiteiten hoeven geen bezuiniging te vrezen, maar dan moeten ze wel zorgen dat een groter deel der eerstejaars het tijdig tot doctorandus brengt. Zoals vaker bij onderhandelingen leidt het niet altijd tot de best mogelijke oplossing, maar dat is niet anders. De beperking van de studiebeurs Univers

zijn een jaar of tien geleden fors teruggesnoeid. De vorige PvdAminister van onderwijs Van Kemenade vond studentensport, studentenhuisvesting en studentenmensa's achterhaalde instituten en zeker geen zaak voor zijn portefeuille. Ritzen denkt daar anders over. 'Ik vind dat we dat niet meer met hetzelfde gemak kunnen zeggen. De kamernood onder studenten bijvoorbeeld, dat vind ik wel degelijk ook mijn probleem. Samen met mijn collega's van volkshuisvesting en financiën probeer ik daar nu iets aan te doen. De woningcooperaties worden aangespoord meer kamers voorstudenten beschikbaar te stellen en het verhuur van kamers willen we tot 5000 gulden belastingvrij maken. En dat is voor mij nog niet het einde van het verhaal. Als ik eisen aan studenten stel over het studietempo, moet ik ook zelf zorgen dat daar geen belemmeringen zijn.'

Minister Ritzen: geen fooi on the hill (foto: Bram de Hollander) in de propedeuse bijvoorbeeld, vindt ook Ritzen zelf geen kandidaat voor de schoonheidsprijs. 'Die controle op de studievoortgang, dat had ik graag anders gezien. Zo'n tempobeurs in de propedeuse was niet mijn eerste keus. Let wel: ik vind dat controle vanzelfsprekend zou moeten zijn. Ik heb het altijd heel vreemd gevonden datje als student in aanmerking zou komen voor bewassing door de overheid, zonder dat daar een tegenprestatie wordt gevraagd in de vorm van concrete studieprestaties. Voor wat hoort wat. Maar de vorm die we nu gekozen hebben had niet mijn eerste voorkeur. Ik wilde liever een controle op basis van studiepunten. Maar ik heb moeten accepteren dat zoiets invoeren wel een paar jaar zou duren en daar wilde ik niet op wachten.'

BEZWAREN

Kritiek dat deze eenjaarsbeurs de functie van de propedeuse ondermijnt deelt Ritzen niet. Voor de propedeuse staateen jaar en functies als 'oriëntatie' en 'ven/vijzing' moet je ook binnen die termijn vorm kunnen geven. Voor scholieren is de boodschap: nog beter nadenken voordatje aan een studie begint. Dat het capabele scholieren zal doen terugdeinzen voor een moeilijke studie, vindt hij géén argument. 'Ik ken die bezwaren, maar ik geloof daar eerlijk gezegd niets van. De keuze voor een moeilijke studie, of het nou natuurkunde is of Chinees, doet iemand

zeer bewust. Dat kies je niet zomaar. Dat zijn zeer gemotiveerde studenten die het vak mooi vinden en er vooral als het om technische opleidingen gaat de toekomstperspectieven van zien. Daar verandert deze maatregel niks aan.' Omzwaaien is bovendien vaak niet het antwoord op de onzekerheid over de studiekeuze, gelooft Ritzen. 'In Rotterdam is daar onderzoek naar gedaan. Veel omgezwaaide studenten zijn in hun tweede studie ook niet tevreden, omdat ze steeds bang zijn voor de Definitieve Keuze. Die denken dat je door een eenmaal gekozen stu-

'Onze aanpak moet toch ook studenten aanspreken'

die in een tunnel zonder zijwegen terecht komt. 'Als ik kies, zit ik daar de rest van mijn leven aan vast.' Maar dat is onzin. Na je studie kun je nog zoveel verschillende kanten op. Het lijkt mij beter die studenten daarvan te overtuigen.' De minister geeft toe dat er 'in de marge' vervelende gevolgen kunnen zijn, maar dat geldt volgens hem een kleine groep. Een groot deel van degenen die de propedeuse niet halen, heeft geen enkel tentamen gehaald - en 'Hoe kun je je dan in hemelsnaam oriënteren op een studie? Wat weet je dan van dat vak?' Als je besloten hebt dat je toch iets anders wilt studeren en je moet eerst de propedeuse afmaken is dat niet leuk, geeft Ritzen toe. 'Maar dan moetje maar denken dat twee propedeusebullen ook goed is voor je cv.'

VERWIJT

In de kruistocht tegen alles wat het tempo dreigtte remmen zet Ritzen elke maand wel een stapje. Vorige maand bijvoorbeeld tegen de Kennismakingstijd, die de nullen wekenlang zo uitput dat studeren er niet bij is. Dat verwijt aan de studentenverenigingen is hem op een kleine storm komen te staan, maarhij houdt het onverkort staande. 'Daar heb ik absoluut geen spijt van, nee. Die discussie wil ik wel voeren.' Maar als er drempels zijn die hij zelf kan slechten, wil Ritzen daar ook wel over denken. En dat geldt ook voor de 'secundaire studievoonwaarden'. Aparte studentenvoorzieningen

Ritzen vindt dat verwijt niet terecht. Hij gelooft in de cultuuromslag, maar vindt de eisen die dat aan de universiteiten stelt hoog. Eisen die je niet kunt stellen onder een voortdurende dreiging van bezuinigingen. Het cynisme van studenten die zeggen dat er düs niets verandert, deelt hij niet; er zijn binnen de universiteiten wel degelijk veel initiatieven tot verandering. 'Ik zie bij collegeleden en decanen vaak een soort verlegenheid. Velen van hen vinden ook dat er de afgelopen twintig jaar in het wetenschappelijk onderwijs iets wezenlijks verloren is gegaan. Het programma in het eerste jaar is vaak los zand en toponderzoekers spelen er nog maar zelden een rol in. Ik heb wel eens gezegd dat de beste hoogleraren in het eerste jaar les zouden moeten geven.' 'Twintig jaar geleden gebeurde dat namelijk ook, dat heb ik zelf meegemaakt. En ik heb ook gezien hoe het is afgekalfd, hoe het verdwenen is. De weg terug is moeilijk. Er is nu echt een klasse van mensen die het als hun professionaliteit is gaan zien om onderwijs in de propedeuse te geven en een klasse die onderzoek doet en doctoraalonderwijs geeft. De traditionele mix is daardoor danig aangetast. Er zijn zelfs instellingen waar die scheiding in de aanstelling vastligt. Daar moeten we dus zo snel mogelijk vanaf. Want wetenschappelijk ondenvijs is vanaf de éérste dag wetenschappelijk onderwijs.' De vraag is wel, hoe het dan zit met de oprichting van de onderzoekscholen. Aparte instituten voor het beste onderzoek en de opleiding van promovendi lijkt niet bepaald de manier om onderzoek nauwer aan het eerstefase-ondenwijs te binden. Maar Ritzen vindt dat geen tegenstrijdigheid 'en daarin ben ik heus niet the fooi on the hill'. De onderzoekscholen zijn niet voor niets onderdeel van Vervolg op pag. 8 1 november 1991

ONDERWIJS

Minister Ritzen in de verdediging Vervolg van pag. 7 de universiteit; ze zijn verbonden met het onderwijs in de eerste fase, zegt hij. Bovendien: het was een onontkoombaar proces. 'De onderzoel<scholen waren hier al in ontwikkeling, net als in de rest van Europa. Het enige wat wij als ministerie hebben gedaan was die ontwikkeling kanaliseren. Als we niks hadden gedaan, had je binnen de universiteiten enorm gedonder gekregen. Dan had ieder voor zich het wiel moeten uitvinden.' De gang van zaken rond de onderzoekscholen is nu in elk geval geen landmijn in het spanningsveld tussen de verwezenlijking van Ritzens eigen ideeën en het algemene streven naar grotere autonomie. Andere landmijnen zijn daar nog genoeg, want de relatie tussen autonome universiteiten en overheid heeft haar vorm nog niet echt gevonden. In hun reactie op het HOOP bijvoorbeeld, verwijten de universiteiten de minister dat hij zich in zijn streven naar de cultuuromslag veel te veel met het ondenwijs bemoeit. De Tweede Kamer daartegenover koestert nogal eens de

vrees dat de overheid haar greep op de universiteiten verliest. En de oppositie verwijt Ritzen bij voortduring 'totaal gebrek aan visie op de toekomst van het hoger onderwijs.' Ritzen lijkt van die kritiek niet zo onder de indruk. Als hij voorzichtig te werk gaat, komt dat omdat de agenda wat hem betreft vol is. Voorlopig tenminste. Over een tijdje wil hij nog wel eens verder kijken. Vooral over de samenwerking tussen universiteiten en hogescholen en de uitwerking van de differentiatie in het onderwijs heeft hij nog zeker ideeën. Differentiatie wordt zelfs, gelooft hij, hét thema van dit decennium. Opleidingsoorten zijn er nu wel genoeg, maar over variëteiten in de diepte is nog wel ruimte voor wat rijke gedachten, vindt Ritzen. 'Differentiatie is in de didactiek een van de belangrijkste en moeilijkste aspecten. Vreemd genoeg is dat tot nu toe wel erkend voor het voortgezet ondenwijs - kijk maar naar de hele discussie rond de Middenschool - maar in het hoger onderwijs is dat nooit aan de orde gesteld. Maar ook daar zijn nog grote verschillen tussen studenten. Verschillen in aanleg voor

theoretische en praktische varianten, voor grootschalig of kleinschalig onderwijs, voor een zeer diepgravende specialistische of juist een wat breder aanpak. Daar ligt voor universiteiten en hogescholen een taak. Ik denk dat de aantrekkelijkheid voor studenten sterk zal gaan afhangen van de vraag, hoe goed de instelling daarop inspeelt.' Samenwerking tussen universiteiten en hogescholen kan voor die variëteit zeer heilzaam zijn, maar daarin is de minister nog zéér voorzichtig. Leidraad van het beleid is: niets dwingen, maar alles mogelijk maken. Ritzen: 'Eén stelsel van hoger onderwijs is geen garantie voor verbetering. Ik wil zorgen dat ik geen onnodige drempels opwerp en goede afspraken over wederzijdse doorstroming wil ik graag bevorderen. Wellicht is dat dan een voorbode voor een nauwere verbindtenis. Maar verder wil ik nu niet gaan, want er zijn andere prioriteiten.' Van de drie genoemde partners in de discussie lijkt Ritzen eigenlijk het meest optimistisch. 'Ik ben tevreden met de verhoudingen op dit moment. De discussie over de manier waarop de universiteiten

TRAKTEER JEZELF OP 'N GROTER GEHEUGEN

Minister Ritzen (foto: Bram de Hollander) de verbetering van de ondenwijskwaliteit moeten aanpakken gaat goed. In ons systeem, met zelfbewuste autonome universiteiten, kun je zo'n discussie veel beter

voeren dan in bijvoorbeeld Duitsland, waar de minister alles zelf in detail moet regelen.' Margriet van Lith Frank Steenkamp (HOP)

Bulgarije

17.000 mensen groot. Oplossingen? 'Ik zie geen werkelijke oplossing. Sommige mensen hopen op buitenlandse investeringen. Maar als je kijkt naar onze internationale schuld, dan denk ik dat zij zullen afwachten. Het is niet iets wat ons in de nabije toekomst zal helpen.' Ja, zegt Petkov, ja, hij is erg pessimistisch. 'Als de werklozen gaan inzien dat er geen hoop is dan kunnen de ergste dingen gebeuren. Dat zou de basis kunnen zijn voor een populistische beweging. Als vakbonden geven we enige ondersteuning. We organiseren groepen van werklozen in vijftien verschillende steden. We geven informatie, consulteren en geven een beetje geld. Maar dat is niet genoeg. De mensen in Bulgarije zijn niet gewend aan werkloosheid. Ze staan onder een enorme spanning. De strategieën die in het westen worden gebruikt werken bij ons niet. We hebben iets volledigs anders nodig. Maar eerlijk gezegd: ik zou niet weten wat.

vervolg van pag. 3 Er kan nu alleen een regering gevormd worden als de SDS en Turkse partij op een of andere wijze willen samenwerken. Een coalitie tussen de socialisten en een van de andere partijen acht Petkov gezien de voorgeschiedenis uitgesloten. De nieuwe regering zal een rechtse, conservatieve signatuur hebben. 'Vooral op economisch terrein zal het een nieuwliberale filosofie aanhangen.' Een van de belangrijkste punten zal privatisering van de oude staatsbedrijven zijn. 'Op economisch gebied staan de SDS en de leiders van de Turkse partij dicht bij elkaar. Maar het is niet zeker of de Turkse bevolking zo'n politiek zal accepteren. Ze niet erg hoog opgeleid, hebben weinig bezit, er is veel werkloosheid. Zij zullen de gevolgen van deze economische politiek moeten dragen. De Beweging voor Rechten en Vrijheid is opgericht op een ethnische, religieuze basis, niet op grond van een economische program.' Verder voorziet Petkov problemen bij een mogelijke samenwerking omdat in de verkiezingen veel aandacht is besteed aan nationalistische onderwerpen. 'Maar gelukkig hebben wij nog niet de ethnische, politieke conflicten gezien zoals bij voorbeeld in Joegoslavië en Roemenië.'

ARMOEDE

Commodore

KNAPPE PC's, KNAPPE PRIJS Univers

Werkloosheid, dat is het grootste probleem. Op dit moment zijn er 360.000 officieel geregistreerde werkzoekenden, waarmee Bulgarije met een werkloosheidspercentage van elf het hoogst scoort in Oost-Europa. Economisch gezien staat Bulgarije er waarschijnlijk het beroerdst voor van de voormalige Sovjet-bondgenoten. Petkov schetst de verschillen met de andere landen. Hongarije: had altijd enige elementen van de markt in zijn economie. Polen: heeft een grotere private sector. TsjechoSlowakije: is economisch in verhouding redelijk sterk. Tweede probleem: de groeiende armoede. De lonen gaan achteruit. Wie langer dan negen maanden werkloos is ontvangt geen uitkering meer. Die groep van langdurig werkelozen is op dit moment

GEEN KAPITAAL

Petkov gelooft niet dat privatisering zo makkelijk doorgevoerd kan worden als sommigen willen doen geloven. Uit het verleden en versterkt door de stakingen van de laatste tijd bestaat een gevoel onder de arbeiders dat de bedrijven van hun zelf zijn. Ze zullen een uitverkoop van hun bedrijf niet zomaar accepteren. 'Je kunt het alleen soepel laten verlopen als je tegemoetkomt aan de belangen van de arbeiders. Ze moeten kunnen delen in de voordelen van de privatisering. Ze zouden bij voorbeeld aandelen moeten kunnen krijgen.' Een ander probleem is dat er bijna geen kapitaal is onder de bevolking. Hooguit drie procent zou kunnen participeren in privatisering. En ook bestrijding van de inflatie zal mensen van die participatie weerhouden. De werkloosheid slaat tol nu toe het hardst toe onder de laag opgeleiden (waartoe de meeste vrouwen behoren) en onder afgestudeerde academici. Vijftig procent van de werklozen is jonger dan dertig. Dat studenten zich voorzichtig organiseren om iets aan hun naderende werkeloosheid te doen, is een van de weinige dingen die Petkov hoopvol stemmen. Kees Bals 1 november 1991

MEDEDELINGEN

De mededeltngenpagina wordt verzorgd door de afdeling Pers en Voorlichting (getwuw B, kamer 10, tel 2001) Diensten en faculteiten leveren kopij z s m aan, uiterlijk donderdag vóór 13 00 uur voor het verschijnen van de nieuwe Univers 1 v m beperkte ruimte is het zaak berichten kort en kernachtig te formuleren De redactie kan het be richt wijzigen Bij teveel kopij krijgt de hoogste actualiteits-waarde voorrang

ALG COLLEGE VAN BEROEP VOOR DE EXAMENS BIJ het College van Beroep voor de Examens is een plaats vacant voor een studentlid Benoeming geschiedt door de universiteitsraad voor een termijn van twee jaar Informatie kan worden ingewonnen bij de secretaris kamer 0-9, tel (66)2248 Zij die voor deze functie belangstelling hebben, geheven binnen veertien dagen te rea geren bij het College van Bestuur ONBESTELBARE POSTSTUKKEN Poststukken geadresseerd aan de KUB, kunnen soms met besteld wor den Betrokkene komt bijvoorbeeld nog met in het centraal adressenbestand voor of de naam is fout gespeld of onduidelijk geschreven Om te voorkomen dat stukken eindeloos heen en weer gestuurd worden vindt u op deze plaats m Univers een overzicht van onbestelbare stukken Wij verzoeken u, wanneer een voor u bestemd stuk op de lijst voor komt, binnen een week na verschijning van dit nummer te reageren (tel (66)2808) De stukken zullen circa een week na verschijning aan de afzender worden geretourneerd Geadresseerde Afzender mr C W J M van Fessem VNO, Den Haag prof dr W Wijnen Kath Univ Nijmegen dr Klarop Mana Ziekenhuis, Tilburg Industrieel Contact Helmond e o Auto Hendnks, Helmond drs R Ahsmann Rijksumv Utrecht mr Enwin de Kok A-M Boulais, Rennes (Frankrijk) ABCO Postbus 1260, Roosendaal prof Sandergen Action Jean Monnet, Brussel R C M H Douven diverse afzenders (6 stuks)

FEW WIJZIGING TENTAMENROOSTER PROPEDEUSE ECONOMIE In tegenstelling tot hetgeen staat vermeld in de studiegids zal het tentamen Informatica/Theone voor Economen plaatsvinden op 9-10-11 juni '92 (dus met in januani) Voor Econometne en BIK blijven de vermelde data van kracht

TENTAMEN VENNOOTSCHAPSBEL ASTI NG

In tegenstelling tot hetgeen staat vermeld m de studiegids pag 193/194 wordt bovengenoemd tentamen met mondeling maar schnftelijk afgeno men Zie voor data tentamenrooster INTERNATIONALE ECONOMISCHE BETREKKINGEN VOOR BEDRIJFSECONOMEN Docenten dr A v d Gevel en dr H Grommen Doelstelling van de cur sus het verschaffen van inzicht m de Europese en mondiale economische institutionele externe omgeving van het bedrijfsleven Beschrijving van de inhoud Achtereenvolgens zal voor zover de tijd reikt, aandacht besteed worden aan de volgende capita - de multilaterale handelsbesprekin gen binnen het kader van de Uruguay Ronde (GATT) - De plaats van de EG in de wereldeconomie - Institutionele structuur van de EG - De effecten van reële integratie in de EG op produktmarkten - De effecten van reële integratie in de EG op factormarkten - Elementen van de mededingingspolitiek van de EG - Harmonisatie en standaardisatie binnen de EG Literatuur wordt nader bekend gemaakt Tijdstip do 1350 1640U i n A Z I I I / 2e sem ONDERWIJSBUREAU Het spreekuur van Greet Theunissen vervalt op vr 1 nov en vr 8 nov TENTAMEN INFORMATICA 1 VOOR RECIDIVISTEN ECONOMIE Degenen die uitsluitend nog in het eerste semester tentamens moeten afleggen om te slagen voor de propedeuse economie kunnen zich als volgt inschrijven prac/zcum inschrijving ma 25 nov '91 van 13 00-13 50 u in CZ 78 en ma 2 dec '91 van 13 00-13 50 u in CZ 78 afname 17 dec '91 van 09 00-11 00 u in CZ 78, CZ 215 en CZ 216 (75 personen) eventueel (11 00-13 00 u ) in CZ 78 (40 personen) theorie Inschrijving ma 25 nov '91 van 13 00-13 50 u in CZ 78 en ma 2 dec '91 13 00-13 50 u in CZ 78 afname di 17 dec '91 van 13 00 14 00u in CZ 78 (40 personen) eventueel (11 00 13 00) in CZ 78 (40 per sonen) TELT HOOGST BEHAALDE OF LAATST BEHAALDE TENTAMEN UITSLAG? In artikel 14, regelen en nchtlijnen van de FEW-studienchtingen staat In het geval dat voor een vak of voor een onderdeel van een vak meer dan een tentamen werd afgelegd is bij vaststelling van het resultaat per vak de hoog sfescore bepalend (De volledige tekst 15 te verkrijgen op B 735) TENTAMINERING VOORTGEZET BOEKHOUDEN I 324.391 Het tentamen VgBh I (324 391) zal worden afgenomen in 2 zittingen te organiseren binnen een week en in beginsel op twee opeenvolgende da-

NEDERLAND ^ r o O R EEN ^

^

^

•

*

^^FRiKA

^^^^k. Univers

gen Voor '91/92 zal tentamen worden afgenomen op 12 en 13 dec '91/31 juli en 5 aug 92 Voor het tentamen op 12 en 13 dec 91 wordt men opgeroepen voor de eerste zitting (de zitting van 12 dec 91 dus') Opdetentamenopgavevoor de eerste zitting zal worden vermeld op welke tijd en plaats U voor de tweede zitting van 13 dec '91 wordt verwacht Met nadruk zij vermeld dat alleen dan een cijfer wordt bepaald voor Voortgezet Boekhouden I (324 391) als het volledige tentamen (zitting 1 en 2) wordt afgelegd In het geval dat een onvoldoende score wordt behaald voor Voortgezet Boekhouden I (324 391) dient men het volledige tentamen (2 zittingen) opnieuw af te leggen TENTAMINERING VOORTGEZET BOEKHOUDEN HBO 324.... Voor '91/92 zal tentamen worden afgenomen op 12 dec '91 en 31 juli '92

FRW JURIDISCHE AFD.BIBLIOTHEEK Vooruitlopend op de verhuizing naar de nieuwbouw worden alle boeken van dejuridische afdelingsbibl omge werkt naar een nieuw rubnekenstelsel Van 18t/m29nov a s is de dienstverlening beperkt tot het innemen van geleende boeken Er kunnen dan derhalve geen boeken worden geleend Gebruikers van studieplaatsen moeten in die penode rekening houden met lawaai-overlast VDS-PROJECT MENTORAAT Op ma 4 nov vindt in de aula het VDS-projekt plaats van 11 10 tot 12 50 uur Een ex-delinquent houdt een Ie zing over zijn gevangeniservanngen en de vooroordelen in de maatschappij hieromtrent Ook de personen die geen mentoren hebben, kunnen deze lezing bijwonen

STUDIEBEURS HARVARD LAW SCHOOL

Ook voor het studiejaar 92/93 is een beurs ingesteld voor een jaar studie aan de Han/ard Law School/International Legal Studies De beurs is bedoeld om studenten met interesse in de fiskale advokatuur m de gelegenheid te stellen de LLM graad te behalen aan de Harvard Law School en daarmee de ontwikkeling van de fiskale advokatuur in Nederland te bevorderen Het aan Harvard Law School te kiezen studieprogramma dient gericht te zijn op internationaal recht en internationaal belastingrecht en de interaktie tussen beide rechtsgebieden Vereisten a binnenkort afstuderend/afgestudeerd zijn in Ned recht Fiskaal recht of Notarieel recht, toelating gevend tot de advokatuur, b interesse in de fiskale advokatuur, c uitmuntende studieresultaten en aanbeveling van twee hoogleraren, d brede interesse,

e goede kennis van de Engelse taal Informatie en aanvraagformulieren zijn beschikbaar bij de studieadviseur van het doctoraal De aanvraagformulieren dienen uitsluitend bij hem te wor den ingediend (kamer B 1004) Sluitingsdatum 15 nov 1991 GASTCOLLEGE ZWEEDSE OMBUDSMAN Op do 7 nov om 15 45 uur zal de Zweedse ombudsman Claes Eklundh in CZ 103 een gastcollege geven Onderwerp is het functioneren van de Zweedse ombudsman Iedereen is van harte welkom om dit college bij te wonen

FSW B&O College Technologie en Arbeid docent Drs U Veersma op woensdag om 11 10 13 00 uur wordt gehouden in zaal SZ 32 PEW College Sociologie van Arbeid en Or ganisatie PEW wordt op de navolgende donderdagen verzorgd door docent Dr A Wentink om 9 15 - 11 10 uur in zaal T8 Technologische Faculteit op 31-10 en 5 12 Zaal AZ 112-KUB op 7-11,21-11 en 28-11-'91

P^FSW/FWW NIP-PRESENTATIE EN BORREL DeNIP StudentenCommissieenNIPmedewerker dr K A Soudijn houden op ma 11 nov van 15 45 to ± 16 15 uureenpresentatieinAZm overwat het NIP voor studenten kan betekenen Aansluitend gratis borrel

FLW PROPEDEUSE

Er worden bijlessen gegeven voor de vakken Talen & Automaten en Inleid Computers & Pascal Waar en wanneer'? Zie pnkbord bij B 315 DOCTORAALSTUDENTEN EN DOORSTROMERS Voorlichting over het keuzecurnculum en studeren in het buitenland zal plaatsvinden op ma 11 nov a s in de aula van 09 00 tot ± 17 30 uur Programma zie prikbord bij B 319 -Voor de zelfstudie Psycholinguïstiek wordt gebruikt Learning and using language,\nsup Taylor with M Martin Taylor, Englewood Cliffs, N J , Prentice Hall International, 1990, prijs + fl 80,— - Adreswijzigingen moeten ook worden doorgegeven bij Bureau Onder WIJS (B319) op de daartoe bestemde formulieren

GIRO 26655 BEVRIJDINGSFONDS KOMITEE ZUIDELIJK AFRIKA AMSTERDAM 020 270801

VAC Het Rekencentrum is een centrale dienst van de KUB De belangrijkste taken zijn beleidsvoorbereiding en ondersteuning op het terrein van de automatisenng, het beheer van de centrale automatiseringsvoorzieningen en de ondersteuning en advisenng van de gebruikers van deze voorzieningen BIJ het Rekencentrum werken ongeveer 30 medewerkers Voor de afdeling Voorlichting en Services zoeken wij TWEE enthousiaste medewerkers/sters voor de functie van ADVISEUR (M/V) (elk voor 38 uur per week) vac nr 260 91 51 De afd Voorlichting en Services richt zich vooral op de ondersteuning van medewerkers en studenten bij het gebruik van universitaire automatiseringsvoorzieningen ZIJ IS verantwoordelijk voor het opzetten en ontwikke len van het cursusprogramma van het rekencentrum, verzorgt de documen tatie en de distributie van standaard software, verricht helpdesk-functies en onderhoudt contacten met eindgebruikers Taken - geeft ondersteuning aan gebruikers van het Computer Informatiecentrum, - draagt bij aan de schriftelijke voorlichtings- en ondersteuningsaktiviteiten, - draagt bij aan het cursusprogramma van het Rekencentrum, - IS betrokken bij onderzoek naar de bruikbaarheid van nieuwe produkten voor de KUB Gevraagd wordt - minimaal HBO-niveau, - ervanng in de automatisenng, bij voorkeur in de voorlichtingssfeer, - kennis van verschillende besturingssystemen en software-pakketten, - goede mondelinge en schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid, - zelfstandig en initiatiefrijk optreden Het salaris is afhankelijk van kennis en ervanng en bedraagt max f4 402,bruto per maand (schaal 8) De aanstelling geldt vooralsnog voor de duur van 1 jaar, waarbij beperkte continuenng op voorhand met is uitgesloten Nadere inlichtingen over de functie kunnen worden ingewonnen bij het hoofd van de afdeling Voorlichting en Services, mevr drs R V B Scholte, tel (013)662240 Schriftelijke sollicitaties, o v v het vacaturenummer, binnen 14 dagen na het verschijnen van deze advertentie richten aan de Katholieke Universiteit Brabant, Postbus 90153,5000 LE Tilburg

Vacatures, geplaatst in Univers, zijn uitsluitend bedoeld voor werknemers van de KUB.

STAP AF OPEEN PRIMA JOB!

1 november 1991

MEMO

ii

f

Studenten \

gaat organiseren? Heb jij zin om hier een steentje aan bij te dragen? Neem dan contact op met Esther (355904) of Yvonne (352451) van Kon-Tekst. (Het symposium zal volgend jaar oktober plaatsvinden.)

INPUT Maandagavond 4 november a.s. zal de tweede Algemene Ledenvergadering van het huidige verenigingsjaar plaatsvinden in café 'De Roskam' TEV TENTAMENBUNDEL (Voskens), aanvang 20.30 uur. Een , De tentamenbundels voor het 2» en 3* uitstekende gelegenheid om meer indoctoraaljaar Econometrie worden zicht te krijgen in het reilen en zeilen deze week (4 t/m 8 november) vervan Input en Invloed uit te oefenen cq. kocht op de TEV-kamer, 0-46, in de kritiek te leveren op het beleid van het pauze van 13.00 tot 13.45 uur. Voor bestuur. De agenda + toelichting heb leden kost de bundel f. 7,— en voor je inmiddels toegestuurd gekregen. niet-leden f. 9,-. Tevens zal op deze avond het Smoelenboek '91/'ga gepresenteerd worPRIORITIJD den. Naafloop is er uiteraard gelegen22 November organiseert Prioritijd een heid om nog wat te drinken. excursie naar Amsterdam. Eind noOp 7 november (vanaf 22.00 uur) vindt vember IS er een forum. Houdt dit in het 'Noorderligt' het FSW-faculteltskatern in de gaten voor meer informafeest plaats. Ook Input-leden zijn hier tie. Het is je allerlaatste kans om lid te van harte welkom. Het feest zal worden van prioritijd en als je geen opgeluisterd worden door de band pasfoto inlevert .... (eigen risico!). De SQY. De entree-prijs bedraagt f. 4,winteravond spelen zijn 28 november (voorverkoop f. 3,-). van start gegaan, dit is de interne competitiepoolen, flipperen en triviant. VIDAR Dit is eens per twee weken in ons Woensdag 6 november heeft de Algestamcafé Miller Time (maandagavond mene Ledenvergadering haar aanvanaf 20.30 uur). Er zijn grandiose vang om 20.00 uur ten Botenhuize. prijzen te winnen, dus als je nog mee Tijdens deze A.L.V. vindt o.a. de na- wilt doen kun je je inschrijven op het inauguratie plaats. Donderdag 7 no- VTW-bord. vember is er een grandioos diner van de Commissie Culinair, gevolgd door EFACT de jaarlijkse velling van waardevolle Op 7 november houdt Efact haar jaarstukken voor latere tijden ter nagelijks terugkerend congres. Ditmaal is dachtenis aan je VIdarperlode. Zaterhet congres getiteld; 'Onderneming dag 9 november zal de eerste weden media, wie speelt met wie?'. Vanuit strijd op de Bosbaan in Amstelveen diverse invalshoeken zullen de meest gehouden worden, alwaar Vidar narecente ontwikkelingen op het gebied tuurlijk in grote getale aanwezig zal van corporate image en corporate zijn. Volgende week, donderdag 14 Communications belicht worden. Asnovember, worden de smartlappen pecten die in de jaren '90 een key wederom uit volle borst gezongen ter competitive instrument vormen. gelegenheid van het smartlappenfestiWil je dit congres bezoeken dan kun je val. Tel.: contactpersoon 013-438412. je inschrijven de Efactstand in gebouw A tussen 11.00-14.00 uur of op SYMPOSIUM KON-TEKST de efactkamer O-50. Voor het geld Wist jij dat letterenvereniging Konhoef je het niet te laten, voor leden Tekst volgend jaar al weer vijf jaar bedraagt de entree f. 5.-, voor niet bestaat? Wist jij dat Kon-Tekst ter leden is dit f. 7,50. Verder kun je je nog steeds inschrijven voor de begelegenheid daarvan een symposium drijfspresentatie bij Coopers & Lybrand Dijker Van Dien. Het betreft een volledige dag met een case, videofilm, lunch, rondleiding, borrel en dinner. Inschrijfformulieren zijn verkrijgbaar op de Efact-kamer.

MENU PERIODE 4 T/M 8 NOVEMBER 1991 MAANDAG 4/11 floridasoep - kalfssoep wienerschnitzel - espagnotesaus goulasch poestamix - spinazie patates fntes - gekookte aardappelen -rijst Veg.: goulasch van soja poestamix - rijst

Lux; gordon bleu

DINSDAG 5/11 ossestaartsoep - chinese groentesoep kip - saucijsje - champignonsaus bloemkool - spruitjes gebakken of gekookte aardappelen Veg.; schnitzel - champignonsaus bfoemkooi gebakken aardappelen Lux; biefstuk stroganoff WOENSDAG 6/11 erwtensoep - kippesoep bami goreng - kroepoek - uitjes mini loempia - zoetzure saus - atjar biefburgersteak - bleekselderij gekookte aardappelen Veg.: bami goreng - kroepoek - uitjes loempia - zoetzure saus Lux: varkensoesters champignonsaus DONDERDAG 7/11 tomatensoep - heldere kervelsoep biefstuk tartaar - kerrieschnitzel uiensaus boterboontjes - gestoofde bietjes patates frites of gekookte aardappelen Veg.; lasagne van linzen/prei - tomatensaus - kaas Lux: entrecote VRIJDAG 8/11 jspergesoep - heldere champignonsoep gevulde paprika - tomatensaus macaroni - kaas rookworst - vleesjus stamppot boerekool Veg.: gevulde paprika - tomatensaus kaas - macaroni Lux; scholrolletje met verse zalm

T.S.V. PLATO De vereniging is weer volop bezig om activiteiten voor eerstejaars en ouderejaars te organiseren. De ACCU maar ook disputen proberen door middel van goede feesten en gezellige dispuutavonden de band tussen de leden te versterken. Aanstaande donderdag (7 nov) is er namelijk groots feest met als thema; Saterday night fever. Deze alom bekende film is deze keer op originele wijze omgezet in een feest. Woensdag (13 nov); Recordavond. Natuurlijk kun je ook elke dinsdag en donderdag op 't pand eten, voor f. 5,en voor 16.00 uur inschrijven. SEVIO Sevio organiseert de komende tijd verschillende aktiviteiten. We beginnen op donderdag 6 november met de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering, hierin wordt onder andere het nieuwe bestuur gekozen. De ALV begint om 20.00 uur en is in P-211, alle leden zijn uitgenodigd. Aansluitend (vanaf 22.00 uur) wordt er weer een gezellige borrel gehouden in Miller Time. Op donderdag 7 november komt SOVAC een bedrijfspresentatie houden. Deze presentatie begint om 14.00 uur in PZ-205. 's Avonds wordt er een FSW-feest gehouden in het Noorderligt. Vanaf 22.00 uur kunnen jullie binnen en genieten van de band SQY. De kaartverkoop begint op donderdag 31 oktober, de kaartjes kosten dan f. 3,-, aan de kassa f. 4,-. Verder gaan we op donderdag 14 november naar de FNV en (onder voorbehoud) de GMD in Amsterdam. We vertrekken om 8.00 uur op het Centraal Station, zorg dat je op tijd bent en vergeet je OV-kaart met. Wil je mee gaan, geef jedanvoori novemberop,d.m.v.een briefje in de brievenbus van 0-74. Er IS ook nog bericht van het krantje; je kunt het krantje afhalen op het secretariaat. STEPS STEPS houdt 28 november (20.00 uur in PZ-12) een lezing over consumentenonderzoek & produktontwikkeling (kosten: niet-leden f. 2,50; leden gratis). Ben je geïnteresseerd, kom dan even kijken. Verder door STEPS (mede)georganiseerd; FSW-

feest in het Noorderligt (7 november) en de Marketing Bedrijvendag (13 november). Verdere informatieSTEPS-kamer 0-76. VERSOT Zin in een feest? Versot organiseert een knalfeest met live-muziek. Heb je zin om uitje dak te gaan? Kom dan op 12 november naar Swinge bij Dinge (Spoorlaan 360) vanaf 21.30 uur. Entree; Versot-leden gratis. Niet-leden f. 2,-. Consumpties f. 1,75. DIGIT Dinsdag 5 november organiseert DICIT een reguliere pleitzitting, voor leden en belangstellenden. Aanvang 19.30 uur, CZ103. Pleiters zijn de studenten Norbert Lafeber en Remie Huijs. Zij zullen pleiten in Kort Geding over een publicatieverbod over het oorlogsverleden van iemand, tijdens verkiezingstijd. Als deskundige is aanwezig Mr. W.E. Pors, advocaat bij De Brauw, Blackstone en Westbroek in Den Haag. Mr. Pors is in dat kantoor de enige 'Tilburger' en heeft deze casus al eens begeleid tijdens een door zijn kantoor georganiseerde course. Daarnaast kunnen studenten deze avond meer inlichtingen krijgen over de opname van het pleiten in het studieprogramma. Vragen? Remie Huijs, 077549958. TSB DeTllburgse Studerenden Bond (TSB) organiseert op donderdag zeven november een demonstratief feest in discotheek Kadance aan de Sportlaan in Tilburg. Het feest richt zich tegen de verslechtehngen van het beurzenstelsel en de afbraak van het ondenwijs en is gratis toegankelijk (bier en fris een gulden). Er zullen drie bands optreden (waaronder Arnold en Franca, winnaars van de onlangs gehouden Pythische Spelen) en een drietal sprekers het woord voeren. De voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVB), Rene Danen, zal de happening openen. Aanvang is 21.00 uur. Studenten zullen worden opgeroepen om op 12 november het landelijk protest in Den Haag bij te wonen.

Sportnieuws\ FALGO Faico zoekt nog een aantal actieve studenten die kennis willen maken met de ondenwatersport. Trainingen dinsdagavond vanaf 21.30 uur bij de ALO. Voor meer informatie; 683021 (Franz) of 368589 (Roland).

BASKETBAL T.S.B. V. Pendragon zoekt nog enkele nieuwe leden. Kom eens een keer meetrainen op woensdagavond in het sportcentrum. De trainingstijden zijn als volgt; Heren 3 (vierde klasse) en mixed beginners; 17.45 uur; Heren 1 (eerste klasse) en Heren 2 (derde klasse); 19.00 uur; Dames 1 (overgangsklasse); 20.15 uur; Dames 2 (derde klasse); 20.30 uur. We spelen competitie op verschillende niveaus, dus iedereen is welkom. Onze thuiswedstrijden zijn altijd op vrijdagavond in het Sportcentrum.

vrijdag 31 januari en zijn op zondag 9 februari weer terug. De kosten zijn f. 499,-; daarvoor krijg je vervoer met een luxe bus en verblijf inHotelBellevuein2-of3-persoonskamers op basis van half pension. Er zijn gunstige kortingen voor de liftpas, skilessen en de skihuur. Het skigebied is sneeuwzeker en interessant voor zowel beginners als gevorderden. Als je meer informatie over deze reis wilt kun je terecht bij de balie van het Sportcentrum. Op donderdag 14 november is er ook nog een informatie-avond. Deze vindt plaats in het Sportcentrum en begint om 20.30 uur. ROOSTERWIJZIGING BOSLOOP De boslooptraining wordt met ingang van 1 november voortaan op donderdag van 15.30 tot 16.45 uur gegeven. De trainingen zullen voortaan door Adriaan Schram gegeven worden. Het vertrek is om 16.30 uur vanuit het Sportcentrum. 6 november; Lacoste's kroegentocht. Start om 20.00 uur bij de Korenbloem. Ven/olgens zullen we in groen gezelschap swing café Extase bezoeken alvorens flink door te zakken bij bar dancing Touche. Elke donderdagavond clubavond; Als je wilt tennissen kun je je inschrijven bij Hans v. Berkel (683593). 10 November: Onze maandelijkse borrel bij de Korenbloem. Gezellig en leuk. Wederom vanaf 20.30 uur bij Huib.

Talencentrum ^ ^ Cursus Indonesisch Het Talencentrum beheert in de Centrale Bibliotheek in gebouw A een talenpracticum waar studenten en medewerkers van de KUB op individuele basis diverse talen kunnen bestuderen. Sinds kort is aan de collectie van het individueel talenpracticum de Teleac-cursus 'Indonesisch voor beginners' toegevoegd. Mensen die belangstelling hebben voor deze cursus kunnen zich elke dag tussen 10.30-12.00 uuren tussen 13.00-14.00 uur inschrijven bij het secretariaat van het Talencentrum, kamer B 316, tel013-662508 (s.v.p. 1 pasfoto en collegekaart meebrengen). Voor een korte instructie over de manier waarop U met deze cursus of andere zelfstudiecursussen van het Talencentrum kunt werken, kunt U terecht op het spreekuur in de Centrale Bibliotheek, elke maandag van 11.00 tot 15.00 uur (contactpersoon Annette Hurkmans: 013-663125).

minder ervaren onderzoeksters, waaronder af studerenden, de gelegenheid krijgen hun onderzoeksplannen op genoemd terrein te presenteren aan een forum van deskundigen. Belangstellenden kunnen hun plan, in 5-voud, voor 1 januari aanstaande indienen bij het secretariaat van genoemde Stichting; mevr. v.d. Vlist, Klinische Psychologie, Roeterstraat 15, 1018 WB Amsterdam (tel. 0205256810). Bij de contactpersoon van de Stichting aan de KUB, mevr. dr. M. Bekker k.P66, tst 2366(/2175), kunnen nadere inlichtingen verkregen worden.

Studium Generale

m^^^

Afrikaanse cultuur Van 23 oktober tot en met 7 november; in samenwerking met Werkgroep Tanzania Tilburg en Videosociety Programma Maandag 4 november 20.00 uur, AZ 04; workshop Afrikaanse percussie. Onder leiding van Ernest Cissé wordt er in samenwerking met African Network een workshop Afrikaanse percussie gegeven. De kosten voor deelname bedragen 5,-. Hel aantal deelnemers is uiterst beperkt, dus schrijf je tijdig in. Inschrijving vindt alleen maar plaats via contante betaling op buro Studium Generale (Kamer B2). Woensdag 6 november 16.00 uur, P 12.11: video; Wodaabe, documentaire van Werner Herzog, Duitsland 1990, 40 minuten. Donderdag 7 november, 13.30 uur, AZ 112; voordracht; Afrikaanse cultuur, een cultuur van verhalen., door prof. dr. Verni February, buitengewoon hoogleraar te Kaapstad en medewerker Afrika Studiecentrum te Leiden. 20.00 uur CZ 101; film; Yaaba van Idrissa Quedragogo uit Burkina Faso, 90 min.

TIGEAKAGENDA Woensdag 6 november Sevio (0-74); Algemene ledenvergadering, Mercurius (0-51); Excursie naar Financieel Dagblad en DNB te Amsterdam. Makub (0-52); Excursie naar Philips Eindhoven en Best van 09.00 tot 17.00 uur.

Donderdag /november

Vrouwen i VROUWEN & GEZONDHEID De Interuniversitaire Stichting voor Onderzoek op het terrein van Vrouwen & Gezondheid organiseert op 6 maart 1992 een dag waarop meer en

Efact (O-50); Congres 'Onderneming en Media, Wie speelt met wie ?' Taop (0-78): Excursie naar de politieschool te Heerlen.

ZAALVOETBAL

Het is de 'STSSO Pendragon' gelukt om het universiteits-hogescholenzaalvoetbaltoernooi nieuw leven in te blazen. Ondanks de afwezigheid van de AMA en de PABO streden op 15 oktober j.l. de deelnemers met zeer veel inzet om de titel 'Tilburgse Studenten Kampioen '91'. Dit leidde tot attractief voetbal van bijzonder hoog niveau, waarbij het ene doelpunt nog mooier was dan het andere. In de finale stonden de HTS en het Moller tegenover elkaar. De HTS speelde simpel maar effectief voetbal en was daarom in de voorrondes zeer doeltreffend. Het Moller blonk uit in verfijnde techniek gecombineerd met snelheid en was daarom favoriet. In de finale drukte zij de HTS in de verdediging en kwam op een 1 -O voorsprong. Door een enorme blunder van haar keeper werd de eindstand 1-1 en de HTS won de daarop volgende strafschoppenreeks. Toch mag de HTS zich terecht een jaar lang 'Tilburgs Studenten Kampioen' noemen. WINTERSPORT Ook dit jaar organiseert het K.U.B.Sportcentrum weer een wintersportreis naar Mallnitz (Oostenrijk). Het is een 10-daagse reis. We vertrekken

m

D'N BEIAARD GRAND CAFÉ-RESTAURANT HEUVEL 22 - TILBURG TEL. 013-365324

637 638 GRATIS thuisbezorgd @ binnen 30 minuten 1 november 1991

r

)eksters, de geleaeksplanpresente<undigen. jn plan, in nstaande t van ge'.d. Vlist, sterstraat (tel. 020de StichI. Bekker, len nadeirden.

' novemerkgroep ociety I uur, AZ 'cussie. sé wordt can Netnse perDordeelital deelschrljfje en maar op buro 2).

Cultuur redactie: llona Bastiaanse

De ondraaglijke lelijkheid van 'Bot'

m

Ruim twee jaar geleden maakte regisseur Jos van Kan voor Fact de voorstelling 'Ophelia'. Hij gebruikte daarvoor teksten van onder andere William Sfiakespeare, Heiner Muller en Ivo Michiels. In de pers vond men deze voorstelling wel mooi, maar nogal naast de zaak: van de dramatische impact van de oorspronkelijke teksten bleef niet veel meer over. Gelukkig heeft Jos van Kan dit commentaar ter harte genomen en hel bij zijn nieuwe voorstelling voor Fact over een totaal andere boeg gegooid. 'Bot' is namelijk van een lelijkheid, zo lelijk dat het amper te verdragen is. Zelden heb ik zo'n lelijke acteurs in zo'n lelijk decor aan het werk gezien. Hierdoor heeft de regisseur nochtans deze keer niets afgedaan aan de tekst. 'Bot' werd op verzoek van Van Kan geschreven door Bert Kommerij. Het is een korte tekst, uiterst compact. Het is een uitstekende leestekst, omdat je

In de dialoog waarin de twee vrouwen de jonge man beschrijven, ontleden en betekenis geven ('archiveren', noemen Kommerij en Van Kan dat) geven ze ook zichzelf bloot: 'wij zijn zeker niet dom/wij hebben gelezen/boeken/ publicaties/artikelen/brochures en kranten/harde kaften slappe kaften/ folders/alles/wij zijn zoals men zegt ge-a-bon-neerd/wij hebben abonnementen'. De tekst bevat verschillende van dit soort humoristische fragmenten, maar het is zeker geen komedie. Het effect ervan is echter wel dat de twee vrouwen, die aanvankelijk misschien alleen een beeld oproepen van akelige bemoeizuchtige roddeltantes, uiteindelijk ook liefdevolle belangstelling en eigen leed lijken te suggereren. 'Bot' is een sterke tekst, die het waard is om gelezen te worden. Moest er dan theater van gemaakt worden ? Een deel van de nuances gaat zeker verloren in de voorstelling, maar je krijgt er beelden voor in de plaats. 'Bot' gaat in wezen over 'kleinmenselijkheid', en dat is exact wat Jos van Kan heeft weergegeven: het allerkaalste beeld van 'het kleine', de bekrompenheid van mensen. In deze voorstelling heeft de regisseur zich ondergeschikt aan de tekst, en puur de lelijkheid van de personages getoond. Maar de humor blijft aanwezig in hun woorden: 'oh/als er een god was/pas op/riep ik hem aan/dit is geen pwëzie/ik meen het/ ah'. IP/Hugo Durieux

O uur, P nentaire ld 1990, .30 uur, ise culn., door gewoon 3dewereiden. iba van a Faso,

3denïnaar 3 Amnaar : van

ber srnemet

Fact: Bot (tekst Bert Kommerij, regie Jos van Kan) in 't Heks, donderdag 7 november.

(r de

Leids Cabaret Festival Voor de veertiende achtereenvolgende keer organiseren VARA en STEEK-produkties het VARA Leids Cabaret Festival in Leiden. Het festival is voor beginnende cabaretiers die een springplank nodig hebben naar een professionele theatercarrière.

T

i r1991

dan rustig kan genieten van de stijl van Kommerij. Ik heb talloze delen aangestreept, maar ter illustratie hier een kort fragment uit de opening: 'Het was niet koud. Het regende niet en het was ook niet droog. Er was geen zon. Geen wind. Geen wolken ook en het was minder warm. Niet dat er schemer was. Het licht scheen niet. Geen mist. Het was niet vroeg of laat.' Deze beschrijving van kleurloosheid, door de opsomming van wat (er) allemaal niet is, maakt deel uit van het zelfportret van de jonge man in het eerste deel.

In het tweede deel beschrijven en bespreken twee vrouwen de jonge man. Hij zit in de tuin, gaat zwemmen, hij draag een nauwsluitende blauwe broek; misschien heeft hij iets erotisch, exhibitionistisch. De vrouwen zelf zouden vanachter de vitrage kunnen zitten gluren; zij zijn zeker voyeurs (voyeuses ?). Dat geldt ook voor diegene van de twee, die blind is. Zegt de andere immers niet: 'vaak zijn de verhalen beter dan hoe het is/hoe het is wat je ziet/jij ziet meer/dat klinkt vreemd/maar jij ziet meer/meer dan ik/door de verhalen/door mijn verhalen zie jij meer/ja jij ziet veel meer'. Een variant op 'televisie doodt de verbeelding; luister liever naar de radio'? (Lees de schitterende column van Rik Zaal in de VPRO-gids van 19 oktober: 'Zo is helemaal geen radio natuurlijk het allermooiste, het allerindringendst. Want dan kun je niet alleen zelf de beelden, maar ook het geluid erbij verzinnen.')

Een aantal inmiddels bekend geworden groepen debuteerde al tijdens dit festival. Zoals Dubbel en Dwars met Jack Spijkerman, Cabaret Zak en As met Erik van Muiswinkel en Justus van Oei, De Types, Verreck en Pleysier, Vincent Bijlo, Lebbis en Jansen, Hester Macrander, Andre Mauel en de winnaar van vorig jaar Mark van de Veerdonk. In de maanden november, december en januari kunnen belangstellenden zich schriftelijk of telefonisch aanmelden bij STEEK-produkties, postbus 246, 2300 AE Leiden, telefoonnummer 071-226763. De voorrondes zijn op 17 en 18 februari, de halve finale is op 20 februari en de finale op 22 februari volgend jaar.

Hester Macrander is één van de vele cabaretiers die bij liet VARA Leids Cabaret festival debuteerde. Unlvers

Cultuuragenda Vrijdag 1 november Nederlands Textielmuseum, 10.00 tot 17.00 uur (tot en met 15 december): tentoor?steliing Nederlandse batikkunst uit de periode van dde Art Nouveau en Art Deco(1890-1830). Selectie van ongever 100 batikwerken. Schouwburg, 20.15 uur: Toneelgroep Amsterdam met 'Penthesilea' naar Von Kleist. Fikiriiuis, 21 .OOuur: The Plot against Harry' over een joodse bookmaker in New York met een klein imperium. Na negen maanden cel blijkt zijn terrein te zijn veroverd door zwarten en latino's, onder wie vroegere medewerkers. Wanhopig besluit hij een respectabel leven te gaan leiden. Regie: Michael Roemer. t H e k s , 21.00 uur: Het Gevolg speelt 'Dr, Zero op een Ztggurat'. Noorderligt, 21,00 uur: optreden van Margriet Eshuys Band en Italia Stallion. ^ r a d o x , 21.00 uur: optreden van Alboth Trio.

Zaterdag 2 riovemher Schouwburg, 20.30 uur: Amphil Theater. Schouwburg, 20.15 uur: Gemengd Koor Belcanto zingt 'I Lombardi', opera van G. Verdi. Universiteit, {zaal AZ 04), 20.00 uur: op initiatief van Studium Generale en Tanzania Werkgroep Tilburg workshop Afrikaanse percussie. Ondder leiding van Ernest Cisse in samenwerking met African Network. t H e k s , 21.00 uur: Het takkentoneel speelt 'Wie is er bang van Virgi nia Woolf?'

Zondag 3 november Schouwburg, 12.30 uur: koffieconcert Smet met 'Ensemble BAP'. Schouwburg, 14.30 uur: Amphil Theater. t H e k s , 15.00 uur: Het Gevolg speelt 'Dr. Zero op een Ziggurat'. t H e k s , 21.00 uur: Het Takkentoneel komt met 'Wie is er bang van Virginia Woolf?' op de planken. Cinecltta, 11,00 uur: De Naam van de Roos van Jean-Jacques Amaud, Noordeiligt, 20.00 uur: optreden van Savantage en Vicious Rumours. Metal. The Chateau Studio, 21.00 uur: Passion Office.

CINECITTA

Postmoderne films Op maandag 4 november houdt drs. A. Coumans, docente van Stichting MEI, om 19.30 uur een lezing over de existentiële leegte van de filmmaker. De lezing maakt onderdeel uit van een cursus over postmoderniteit in films. Aansluitend wordt om 20.45 uur de film 'I hired a contract killer' van Aki Kaurismaki gedraaid. De postmoderne kunstenaar is niet ontredderd, maar juist gefascineerd door de leegte die waarden en waarheden achterlaten. De leegte wordt niet als een zwart gat beleefd, maar eerder als een grote Sf)eelruimte. De reden waarom Cinecitta met een hele cursus komt is omdat de term postmodernisme inmiddels een modieuze en beladen term is geworden. Te pas en te onpas gebruiken mensen die bijvoegelijke zin als understatement. Velen hebben slechts een vaag idee van de betekenis ervan en maar een enkeling kan uitleggen wat hij of zij onder postmodern verstaat. In de cursus wordt aan het postmodernis- me een duidelijke invulling gegeven. Bovendien wordt de term gebruikt om een duidelijk te bespeuren tendens in de westerse (filmhuis)film te benoemen. Daarvoor wordt een tjeroep gedaan op de filosofische en kunstzinnige positie van postmodernisme.

Egelantic»-, optreden van Oudoe en Bedankt,

Maandag 4 november Cinecitta, 19,30 uur: lezing over de existentiële leegte van de filmmaker door Anke Coumans, docente van de Stichting MEI en afgestudeerd aan de Unversiteit van Nijmegen, Om 20.45 uur volgt de film 'I hired a contract kilter' van Kaurusmaki.

Dinsdag 5 november Café De Rosicam, 20.15 uur: op uitnodiging van Stidrting J.H. Leopold komt Imme Dros voorlezen uit en vertellen over haar nieuwe vertaling van de 'Odysseia van Homerus' en 'Reizen van de slimme man'. Daarnaast spreekt ze over het hoe en waarom van haar vertaling, SchouwlMirg, 20.15 uur: Djazzex, Modem Jazz Dance Company 'Euro Amerfean'. Moderne dans. Filmhuis, 21.00 uur: 'Pickpocket'. Een jonge intellectueel gelooft dat geestelijke superioriteit de mens boven de wet stelt. Regie; Rotjert Bresson, The Chateau Studio, 21.00 uur: optreden van The Magi.

Woensdag 6 november Schouwburg, 14,30 uur: Theater Platform speelt 'Tassen', voorstelling voor kinderen vanaf acht jaar. Fiinrtniis, 21,00 uur: 'De geschiedenis van Asja' vertelt het verhaal over een kotehoze-arbeidster die <Migetrouwd zwanger is, de man die met haar wil trouwen afweert en ook de door haar aanvankelijk begeerde vader van haar kind afwijst. Regie: Andrej Mitehalkov-Kontsjatovski. Universiteit, (zaal P12.11), 16.00 uur: Videosociety draait 'Woodaabe', documentare van Wenner Herzog over een Afrikaanse nomadenstam.

Donderdag 7 november Sciiouwburg, 20,30 uur: Job Schuring met 'De Antiquair'. Cabaret/1<!einkunst. Filmhuis, 21.00 uur: 'Ik wandel door Moskou', aaneenrijging van incidenten rond drie jongens weerspiegelt voor 1963 onconventionele opvattingen over het scenario. Improvisatie speelt een belangrijke rol. Regie: Georgi Danelija, Universiteit, (Zaal AZ 112), 13.30 uur: (uit de Studium Generale-cycius) voordracht over 'Afrikaanse cultuur, een cultuur van verhalen' door prof, dr. Verni February, buitengewoon hoogleraar te Kaapstad en medewerker Afrika Studiecentrum te Leiden. Universiteit, (zaal CZ 101), 20.00 uur: Videosociety draait 'Yaaba' van Indrissa Quedragogo. Over twee kinderen die bevriend raken met een oude vrouw uit hun dorp: 'Vaaba. Overige dorpsbewoners beschouwen haar ^ s een heks. t H e k s , 21,00 uur: Fact speelt 'BOT. Paradox, 21.00 uur: optreden van Peter HofiarKl. Jazzmuziek.

Vrijdag 8 november Schouwburg, 20.15 uur: Theater van het Oosten brengt 'De stem van het water* op de planken naar een boek van Gerrit Komrij. Schouwburg, 20.30 uur: Kathinka Visser danst 'Passion Play'. Filmhuis, 21.00 uur: 'Jij en ik' over de arts Pjotr die na drie jaar zijn onderbroken wetenschappelijk onderzoek wil voortzetten. Regie: Larisa Sjepitko. Noorderligt, 21,00 uur: Lonnie Mack & Band met speciale gast Robert Ward Blues-rock.

Zaterdag 9 november S c h o u w b u r g , 20,30 uur: Max Sietsema speelt 'Keefman'. Solo-toneel. 1 november 1991

ÏD

Koetjes & Calf in de rij bij

Slijmjurk Voermans (FRW, links, handtekeningenjagend), voelt zich aangetrokken tot het milieu van Ton Elias (rechts). Voer: 'Mag ik een renderende milieutip noteren?' Eiias: 'Blijf uit de buurt van visboer Ferry Mingele en haal die vervuilende peuk uitje bek wanneer je me tutoyeert.'

MILIEUMILIEU De receptiecultuur is uitgegroeid tot een heus milieuprobleem. We liepen woensdagmiddag 23 oktober achteloos door de gewelven van de KUB en botsten In gebouw S van Society op toastende WORCaholics (aan het werk, heren). We togen vervolgens nietsvermoedend

naar de zesde etage in B (van Borrel), de liftdeuren splitsten uiteen en lallende linguïsten versperden de vrije baan. Aangekomen in gebouw A (van Alcohol) troffen we, in een vroom milieu, een recepterende monseigneur Van Laarhoven aan. Reden derhalve om de dag erop het congres'Milieu-investeringen Renderen' te visiteren. Met name het afscheidsdrankje om te zien in wat

Open brief aan m e j . Marjolein van Dommelen, praeses Olof Bij deze bieden we onze welgemeende excuses aan voor het bezigen van de term 'Oppergleuf' onder uw foto in Univers nummertje 7. Desgevraagd geeft u te kennen zich persoonlijk gegriefd te voelen door onze 'seksistische' typering. Wij meenden dat het tot de mores van uw vereniging behoorde om de nieuwe vrouwelijke aanwas met 'gleuf' aan te duiden (in die kontekst was onze vondst zo onlogisch nog niet). Er zijn ook voorbeelden bekend van jonge dames die zich, bij wijze van ontgroening, als zodanig publiekelijk hebben laten slachtofferen. Maar blijkbaar verwarden we het brave Olof met andere minder gemancipeerde corpora in den lande. De corpsmeiden schijnen tijdens hun introductie in Tilburg gewoon het mildere predikaat 'kut' mee te krijgen. In onze frivole slechtheid hadden we er derhalve beter aan gedaan u als 'opperkut' te typeren. Blijkens uw reactie vermoeden we dat u daar evenmin mee kunt leven. Dat doet ons deugd (we zitten wat dit aangaat op dezelfde golflengte). We hebben dan ook de hoop dat onder uw bewind afgerekend wordt met de seksistische mores in uw vereniging. Opdat wij niet andermaal in de verleiding worden gebracht kwaad met opperkwaad te vergelden. Koetjes & Calf

voor milieu we nou weer verzeild zouden raken. Wie nog denkt dat 't Milieu een zaak is van hippe activisten, heeft z'n kop in de flinterdunne ozonlaag zitten. Nee, de stropdas, het pak en het frisse kapsel (bij voorkeur de Hafkamp-look) zijn In het milieumllieu 'common culture'. De overall, de baard (op die van Jan-ZureBoom-Van-Der-Straaten na) en de Boodschapbutton hebben plaatsgemaakt voor Italiaanse merksokjes, extravagante panties. Van Gils-colberts, herfstkleuren van trendy modehuizen en zakelijke badges. Het Issue Milieu is definitief in de plomp der carrièremakers opgenomen. Elk zichzelf respecterende onderneming worstelt met een milieuprobleem en heeft een drs. ing. op de beerput zitten. Schaamteloos melden milieumanagers dat er door hun onderneming in het verleden lukraak vervuild, gestort en geloosd werd om er meteen aan toe te voegen: 'Maar thans tackelen we 't probleem'. Onder het parool: 'Coming out with the dirt.' De vraag die de nieuwe generatie milieukameraden aan de kaak stelde, of milieu-investeringen renderen, kon dan ook met een retorisch 'ja' beantwoord worden, al was het alleen maar voor het uitdragen van een positieve grondhouding. Voor de organiserende KUBConsultanty b.v. een aardige gelegenheid om korte metten te maken met hun imago van Afvalprodukt. Gerlach, Ten Have en Van Rossem & Co. wisten met een deelnemersprijs ad 400 gulden toch een nattevingerige 50 mille te toucheren. Exclusief BTW en een derde geldstroom van Grontmij, BOVAG, Heidemij, Thomassen & Drijver en Twijnstra Gudde n.v. Met gemak kon derhalve voor een milieuvriendelijk prijsje (paar mille) de mollige stennismaker Ton Elias (ex-Folia, ex-Ferry Mingelen, ex-TV 10, ex-RTL4, wellicht binnenkort exKrant Op Zondag) worden ingehuurd voor een doordeweekse schnabbel. Dezonnebankbruingeteinte krullebol kan ('als het maar inhoudelijk is') worden geboekt bij de impressario die ook Witteman, Groenhuijsen, Van Weegen en Joosten in de portefeuille heeft. Advies aan t o e k o m s t i g e congresorganisatoren: als je in milieu wilt investeren boek dan een prikkelende dagvoorzitter uit de Hllversumse flora en fauna. Dat rendeert.

Links de muil van prof. Nelissen (KUB). Rechst de klompen van prof Wim Hafkamp (KUB). 'Wim, we zijn te lief, na de pauze moeten we toch echt eens iets of iemand tegen de schenen schoppen. Begin jij? Jouw snelle kapsel is geloofwaardiger.'

Fris kapsel, oren gespitst, neus in de wind. De nieuwe generatie milieumanagers. 'Onze beerput? Dat varkentje zullen we even wassen.'

De Grontmij heeft een positieve grondhouding. Een beter milieu begint bij jezelf

Ritueel

Verloedering (1)

de radio was, zouden we dan de eerste op tv zijn. Wauw!'

De rekensom is snel gemaakt. De KUB-radioreclame kostte 40.000 gulden voor vijftien spotjes van twintig seconden. Dat komt neer op 8.000 gulden per minuut (produktie- en ultzendkosten). De VPRO biedt een ieder die honderd mensen tientjeslid maakt twee minuten tv-zendtijd. Daarvoor - suggestie aan de pr-manager - hoef je dus alleen maar even over de gangen te lopen van het bestuurscentrum. Hier en daar een deur open trekken, vragen of men al lid is van de omroep van de culturele elite, de mensen een tientje in handen drukken en ze een krabbel laten zetten op een acceptgiro. Kosten tvoptreden: vijftig gulden per minuut (voor de produktie draait In principe de VPRO op). 'Een peuleschir, vindt ook hoofd-KUB-verkoop Jolanda van den Broek met haar meest sceptische blik in de ogen. Uitzendtijd zondagavond rond negen uur? 'Dan kijkt iedereen naar Ook dat nog.' Toch laat ze nog even haar gedachten erover gaan. 'Het is wel ludiek. Nadat de KUB de eerste universiteit op

Verloedering (2)

Univers

Plato staat op tachtig, de letterenfaculteit op 104 en het Pythische Comité voert momenteel de ranglijst aan met 105. Op decentraal niveau blijkt de KUB doortastender te zijn. Volgens de voorzitter van de voorlichtingscommissie van letteren Hans van Driel ging het werven van nieuwe VPRO-leden moeiteloos. In iets meer dan twee weken bereikte hij de huidige stand. In het begin hadden ze er nog even over gedacht om die duizend gulden uit eigen zak te trekken, maar uiteindelijk besloten ze toch om het eerst zo proberen. Studenten, medewerkers, vrienden en kennissen. De betrokkenheid bij de faculteit, die al jaren op jacht is naar twintig inschrijvingen meer, blijkt groot te zijn. Ton Rietbergen (Plato): 'Het is gewoon leuk om de tv te komen.' Als er dan toch een boodschap verkondigd kan worden, dan maar iets over dat de sociëteit langer dan tot twee uur open zou moeten zijn. Het

Pythische Comité wil het Pythische gevoel ven/voorden. De uitzenddatum zal te laat zijn om de beslissing om de Spelen in 1993 naar Tilburg te krijgen te kunnen beïnvloedden. Dat men ter promotie van zichzelf ook de VPRO ondersteunt blijkt voor geen van drie echt problematisch. Plato's Ton Rietbergen: 'Eerlijk gezegd vinden we het wel goed dat het juist de VPRO is. Als onze leden bewust kijken, kijken ze VPRO.' Pythische Marcel Jansen: 'Ik vind het heel goed dat de VPRO A-omroep wil worden. Bij het werven heb ik het er ook altijd bijgezegd dat het in de eerste plaats voor de VPRO is.' Van Driel is voorzichtiger: 'Het is op het randje. We hadden onze twijfels of we onze studenten mogen betrekken bij iets dat in feite vreemd is aan de faculteit. Voor een politieke partij hadden we het nooit gedaan.' Voor Veronica bij voorbeeld? 'Dan zou fk nooit het initiatief hebben genomen.' De VARA? '(Moment stilte.) Houd het erop dat het bij de VPRO kan. Niemand blijkt dat een punt te vinden. Voor Veronica hadden we nooit binnen twee weken honderd mensen gevonden.' (KB)

Enkele weken geleden ging ik naar Zweden, een landdat doorgaat voor één van de meest efficiënte ter wereld. Waar ik even heen wil, is rtaar een Zweeds toilet. Zoals wel vaker bij gebruiksaanwijzingen met plaatjes in plaats van woorden, pijnig ik daar vergeefs mijn hersens. Op goed geluk manipuleer ik vervolgens het enige manipuleerbare en druk de spoelknop in. Verbijsterd kijk ik toe hoe voor mijn ogen de hele pot met een neerwaartse zwaai in de achtermuur verdwijnt en er binnen luttele seconden door diezelfde muur een nieuwe tevoorschijn komt. Op de plaats van de oude staat de nieuwe brandschoon en stralend, haast triomfantelijk te dampen. Adembenemend, dit toppunt van efficiëntie. Maar ook wel wat omslachtig. Anderhalf jaar geleden mochten de leden van onze universiteitsraad, kiezen uit twee voorstellen voorde besteding van vijftigduizendgulden aan 'Excellent Emancipatieonderzoek'. Het ene idee: stel iemand aan die onderzoekt hoe meer emancipatie- en vrouwenstudiesonderzoek aan de KUB te krijgen. Hetandere: versterk de club waar dit onderzoek gebeurt met een hoogleraar. De u-raad, een gezelschap dat graag grote bestuurlijke efficiëntie aan de dag legt, koos voor het eerste. Als het om vrouwenstudies gaat, hecht men grote waarde aan zorgvuldigheid en zuivere procedures. De onderzoekster in kwestie rondde haar taak echter af met de lancering van idee twee, en zo gaat nu een hoogleraar Vrouwenstudies aangesteld worden. Op zich verheugend dat de KUB eindelijk bereid is zich, weliswaar als één van de laatste, aan te sluiten in de landelijke rij universiteiten-met-hoogleraar-Vrouwenstudies. Wel doet de hele procedure, dit hele ritueel van omslachtigheid en hi/giënische zorgvuldigheid dat zich voltrokken heeft, voor mijn geest alsmaar die Zweedse plee herrijzen.

BEKKER 1 november 1991